Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 34:12

Ονομάζει «εχίνους» τα ποντίκια που είναι καλυμμένα με αγκάθια. Αν όμως κάποιος επιθυμούσε να λάβει και την εσωτερική, πνευματική θεωρία αυτών, λέμε ότι τις ερημωμένες και τρόπον τινά μεμονωμένες διάνοιες των ανθρώπων, εξαιτίας του ότι δεν κατοικεί μέσα τους μέσω του Πνεύματος ο Θεός των όλων, θα τις καταλάβουν τα πονηρά θηρία, και θα κατασκηνώσουν σε αυτές τα ακάθαρτα πνεύματα, υπό τη μορφή των ονομασθέντων εχίνων, εννοώ, και των κοράκων και των άγριων όνων. <Οι άρχοντές της δεν θα υπάρχουν, διότι οι βασιλείς της, και οι άρχοντες, και οι μεγιστάνες της θα οδηγηθούν σε απώλεια.> Ενώ στα προηγούμενα ονομάζει «αδρούς» και «κριούς» και «ταύρους» τους καθοδηγητές των Ιουδαίων, δηλαδή εκείνους που έλαβαν περίοπτη δόξα, είτε λόγω της ιεροσύνης, είτε επειδή βρέθηκαν σε πλούτο και πολλή περιφάνεια· εδώ τους ονομάζει άρχοντες, καθιστώντας πιο σαφή τη δήλωση γι' αυτούς. Αυτοί λοιπόν που κάποτε βασίλευαν σε αυτούς, λέγει, και οι άρχοντες και οι μεγιστάνες δεν θα υπάρχουν πλέον. Διότι δεν θα εντρυφούν πια στην εξουσία τους πάνω σε όλους, ούτε θα υψώνουν αλαζονικά το φρύδι, σπαταλώντας τον εαυτό τους σε τόσο υπερυψωμένες τιμές, αλλά θα εκδιωχθούν από τους θώκους της εξουσίας. Και έχοντας τρόπον τινά εκπέσει από τη βασιλεία και έχοντας αποβληθεί από την εξουσία, θα οδηγηθούν στην απώλεια, μαζί με τους άλλους που καταστράφηκαν από αυτούς.

Αλλά για εκείνους μεν λέει ότι «δεν θα υπάρχει διαβάτης», ενώ τον τόπο «θα κατοικήσουν» άλλοι. Και ποιοι θα είναι αυτοί; «Όρνεα και εχίνοι και ίβεις και κόρακες», με τα οποία υπονοεί τις ακάθαρτες ψυχές, όπως ήταν εκείνες των ειδωλολατρών από αλλόφυλα και αλλογενή έθνη, οι οποίοι «κατοίκησαν» τον τόπο έπειτα από αυτά. Και λέει ότι όχι μόνο αυτοί «θα κατοικήσουν» τον τόπο αντί για τους παλαιούς κατοίκους, αλλά και «ονοκένταυροι» και «σειρήνες» και «στρουθοκάμηλοι», υπονοώντας κάποιους δαίμονες που φώλιασαν στα αγάλματα της ειδωλολατρίας τους. Γι' αυτό προσθέτει στη συνέχεια: «και θα συναντηθούν δαιμόνια με ονοκενταύρους, και θα φωνάζει το ένα στο άλλο», αλλά και «θα απλωθεί» στον τόπο, λέει, «σκοινί γεωμετρίας ερήμου», αντί του οποίου ο Σύμμαχος μετέφρασε: «και θα εκταθεί πάνω της μέτρο αφανισμού». Όμως, όλα αυτά θα συμβούν αφού οι προηγούμενοι κάτοικοι εκδιωχθούν και παραδοθούν στην απώλεια. Γι' αυτό επιλέγει: «οι άρχοντές της δεν θα υπάρχουν· διότι οι βασιλείς και οι μεγιστάνες της θα οδηγηθούν σε απώλεια». Όταν δε αντικρίζεις τις συναγωγές τους έξω από την Ιερουσαλήμ, άκου τι είδους πράγματα αναφωνεί και για αυτές λέγοντας: «και θα φυτρώσουν στις πόλεις τους ακάνθινα ξύλα», δηλώνοντας τις άκαρπες διδασκαλίες τους. Γι' αυτό και προηγουμένως δήλωνε ότι ο «αμπελώνας» τους έβγαλε «αγκάθια», λέγοντας: «περίμενα να βγάλει σταφύλια, αλλά έβγαλε αγκάθια».

Για αυτόν τον λόγο έχει ειπωθεί: «η μία δεν αναζήτησε την άλλη· διότι ο Κύριος τους έδωσε εντολή, και το πνεύμα του τους συγκέντρωσε»· διότι αυτός που τους είπε: «πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τα έθνη στο όνομά μου», ο ίδιος έδωσε εντολή να μην διαμένουν στο ίδιο μέρος, αλλά να περιτρέχουν παντού και να μεριμνούν για τη συγκρότηση των εκκλησιών του. «Και αυτός ρίχνει κλήρους για αυτούς, και το χέρι του τους μοίρασε τόπους για να βόσκουν εις τον αιώνα»· επομένως, τους παρείχε και δύναμη και βοήθεια, καθώς και «κλήρους εις γενεάς γενεών», ώστε να αναπαυθούν στους δικούς τους «κλήρους», δηλαδή στα έθνη που τους κληρώθηκαν, στα οποία «εις γενεάς γενεών» η μνήμη τους αναζωπυρώνεται μέσα στις εκκλησίες που ιδρύθηκαν από αυτούς. Βλέπεις τι προφητεύει για τις «ελάφους»· και το ότι δεν ήταν δυνατόν αυτές οι υποσχέσεις να εκπληρωθούν στην προαναφερθείσα έρημο της Σιών είναι σε όλους φανερό· διότι λεγόταν ότι «σκαντζόχοιροι» και «ονοκένταυροι και δαιμόνια θα κατοικήσουν σε αυτήν». Επομένως, άλλη θα πρέπει να είναι η χώρα των «ελάφων», στην οποία ο ίδιος ο Κύριος «έριξε κλήρους» για τις ελάφους, «και το χέρι του» τους έδωσε «να βόσκουν εις τον αιώνα». Αυτή λοιπόν είναι η χώρα που απονεμήθηκε στις «ελάφους», την οποία παρουσιάζει ο λόγος που αναφέρει στους Ψαλμούς: «φωνή Κυρίου που καταρτίζει ελάφους και θα αποκαλύψει δρυμούς».

Και η γλώσσα των μογιλάλων (βραδυγλώσσων), την οποία είχε δέσει ο σατανάς ώστε να μη θεολογούν τον αληθινό Θεό, έμαθε να φθέγγεται καθαρά και αρθρωμένα. Δεν θα έκανες λάθος, μάλιστα, αν ονόμαζες «μογιλάλους» εκείνους τους σοφούς του αιώνα τούτου, οι οποίοι μετά βίας τόλμησαν ποτέ να σκεφτούν και να πουν κάτι το ορθό περί Θεού. Εκτός από όλα αυτά, με την προφητευόμενη θεοφάνεια, λέγει ότι «ανέβλυσε ύδωρ» στην άλλοτε «έρημο»· καθώς φανερώθηκε σε αυτήν μια ζωοποιός πηγή, βρέθηκε «φάραγξ» και «χείμαρροι», σύμφωνα με τον Σύμμαχο, και «ρείθρα σε γη διψασμένη». Το μεν «ύδωρ», λοιπόν, ήταν εκείνο του Ιορδάνη, για το οποίο λεγόταν λίγο πιο πριν: «θα αγαλλιάσουν τα έρημα του Ιορδάνη», με το οποίο υπονοούνταν το «λουτρό της παλιγγενεσίας» και το μυστήριο της καινής διαθήκης, ενώ τα «ρείθρα» φανέρωναν τους ευαγγελικούς λόγους του Σωτήρος. Ακόμη, επιπλέον τούτων, εμφανίστηκε στην εν λόγω έρημο «ευφροσύνη πτηνών» και «έπαυλις ποιμνίων», δηλαδή ψυχών φτερωτών και υψιπετών, και άλλων, ήμερων και πράων, οι οποίες κυβερνώνται από έναν καλό ποιμένα ώστε να μπορούν να λένε: «Κύριος ποιμαίνει με, καὶ οὐδέν με ὑστερήσει». Πιο πάνω, λοιπόν, αναφερόταν ότι στην έρημο της Σιών θα «κατοικήσουν ίβεις, εχίνοι, κόρακες και ονοκένταυροι», καθώς και «δαιμόνια», ενώ για την προκειμένη έρημο ο Λόγος ευαγγελίζεται τόσα πολλά.

Και θα κατοικήσουν σε αυτήν όρνια και σκαντζόχοιροι και ίβιδες και κοράκια· και θα απλωθεί πάνω της το σχοινί μέτρησης της ερήμωσης, και ονοκένταυροι θα κατοικήσουν σε αυτήν. Οι άρχοντές της δεν θα υπάρχουν πλέον· διότι οι βασιλείς και οι μεγιστάνες της θα οδηγηθούν στην απώλεια. Και θα φυτρώσουν στις πόλεις τους και στα οχυρώματά της αγκάθια, και θα γίνει κατοικία σειρήνων και αυλή στρουθοκαμήλων· και θα συναντηθούν δαιμόνια με ονοκενταύρους, και θα φωνάζουν το ένα στο άλλο, εκεί θα αναπαυθούν ονοκένταυροι, ... εκεί έκανε τη φωλιά του ο σκαντζόχοιρος, και η γη διαφύλαξε τα μικρά της με ασφάλεια· εκεί συναντήθηκαν ελάφια και είδαν το ένα το πρόσωπο του άλλου· πέρασαν όλα μετρημένα, και κανένα από αυτά δεν χάθηκε, το ένα δεν αναζήτησε το άλλο, διότι ο Κύριος τα διέταξε, και το Πνεύμα Του τα συγκέντρωσε. Και Αυτός θα ρίξει για αυτά κλήρους, και το χέρι Του τους την μοίρασε για να βόσκουν· στον αιώνα θα την κληρονομήσετε, σε γενεές γενεών θα αναπαύονται πάνω σε αυτήν.