Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 34:15

Προς εκείνους που λέγουν ότι πολλές φορές έχει γραφεί περί του Υιού και του Πατρός, περί δε του Πνεύματος μόνο στο βάπτισμα. Εάν όμως λέγει ο Πατήρ: «Στις έσχατες ημέρες θα εκχέω από το Πνεύμα μου επί πάσαν σάρκα», τι να πούμε περί του Υιού; Διότι δεν γράφεται τίποτα εδώ. Εάν πάλι λέγει ο προφήτης: «Εκεί συναντήθηκαν έλαφοι, και αντίκρισαν τα πρόσωπα αλλήλων· παρήλθαν καταμετρημένες, και ούτε μία από αυτές δεν υπολείφθηκε, διότι ο Κύριος τους έδωσε εντολή, και το Πνεύμα Του τις συγκέντρωσε»· πού είναι ο Υιός;

Διότι λέγεται ότι στα ήσυχα μέρη συχνάζουν και πονηρά πνεύματα. Με μεγάλη ευχαρίστηση βρίσκουν καταφύγιο εκεί και όσα από τα θηρία εκτιμούν πολύ την απουσία των ανθρώπων, και διαπαιδαγωγούνται στην αγριότητα βάσει φυσικών νόμων. <Και η γη έσωσε τα παιδιά της με ασφάλεια· εκεί συναντήθηκαν ελάφια, και είδαν το ένα το πρόσωπο του άλλου. Πέρασαν μετρημένα, και ούτε ένα από αυτά δεν χάθηκε· το ένα δεν αναζήτησε το άλλο, διότι ο Κύριος τους έδωσε εντολή, και το πνεύμα Του τα συγκέντρωσε. Και Εκείνος θα βάλει κλήρους για αυτά, και το χέρι Του τα διαμοίρασε για να βόσκουν· κληρονομήστε εις τον αιώνα, εις γενεάς γενεών θα αναπαύονται σε αυτά.> Λέγοντας ότι η χώρα των Ιουδαίων θα παραδοθεί σε έσχατη ερήμωση, και ότι θα στερηθεί παντελώς την άνωθεν προστασία και φειδώ του Θεού, μνημονεύει και πάλι την αγάπη για εκείνους που διασώθηκαν μέσα σε αυτήν. Αυτοί λοιπόν θα πρέπει να είναι το υπόλειμμα, δηλαδή, όσοι σώζονται δια της πίστεως.

Αλλά και απολαμβάνουν πλουσιοπάροχα τις νοητές πηγές των υδάτων, δηλαδή τις παροχές των πνευματικών αγαθών, οι οποίες σχεδόν ποτίζουν τον νου και τον καθιστούν εύκαρπο για τον Θεό. Εκεί λοιπόν, λέει, δηλαδή ανάμεσα στους διασωθέντες, συναντήθηκαν μεταξύ τους οι έλαφοι. Θαύμασαν η μία την άλλη. Διότι αυτό νομίζω πως φανερώνει το: «Είδαν τα πρόσωπα η μία της άλλης».

Διότι θα κατέλθει με τους αγίους αγγέλους μέσα στη δόξα του Θεού και Πατρός, για να «κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη»· διότι, όπως γράφει ο θεσπέσιος Παύλος, «Όλοι μας πρέπει να φανερωθούμε μπροστά στο βήμα του Χριστού, ώστε ο καθένας να λάβει την ανταπόδοση για όσα έπραξε δια του σώματος, είτε αγαθό είτε φαύλο». Θα έλθει, λοιπόν, λέει, θα έλθει, και όλοι οι άγιοι μαζί του, δηλαδή το καθαρότατο πλήθος των δικών του αγγέλων, οι οποίοι οπωσδήποτε θα τον δορυφορούν και θα του προσφέρουν την υπηρετική τους παράσταση. Διότι Κύριος των πάντων είναι ο Εμμανουήλ, και δοξολογείται από όλους ως Θεός και συνάρχων με Εκείνον που τον γέννησε. Εάν πάλι κάποιος έλεγε ότι και οι ίδιοι οι άγιοι θα παρασταθούν μαζί του, αφού αρπαγούν «μέσα σε νεφέλες για να τον προϋπαντήσουν στον αέρα», μετά βέβαια την εκ νεκρών ανάστασή τους, όπως ακριβώς φρονεί και ο σοφότατος Παύλος, διόλου δεν θα απέκλινε από την εύρεση του ορθού. Διότι κάτι τέτοιο είπε για αυτούς και ο θεσπέσιος Ησαΐας: «Εκεί συναντήθηκαν έλαφοι και είδαν η μία το πρόσωπο της άλλης· παρήλθαν μετρημένες, και καμία από αυτές δεν χάθηκε, η μία δεν αναζήτησε την άλλη, διότι ο Κύριος τους έδωσε εντολή και το Πνεύμα του τις συγκέντρωσε».

Εφόσον, λοιπόν, επήλθε η έσχατη ερήμωση στις ψυχές τους και ο τόπος τους γέμισε με αγκάθια, εύλογα προλέγει ότι θα αναπαυθούν μέσα τους τα ακάθαρτα πνεύματα, λέγοντας: «Εκεί θα αναπαυθούν οι ονοκένταυροι, διότι βρήκαν ανάπαυση για τους εαυτούς τους. Εκεί φώλιασε ο εχίνος, και διέσωσε τα γεννήματά του», ή, σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «τα διέσωσε και τα εκκόλαψε και τα συγκέντρωσε».

Εξαιτίας λοιπόν όλων αυτών, αναφέρει ότι οι φάραγγές τους, δηλαδή οι ψυχές τους, επειδή βρίσκονται κάπου κάτω σε κοιλώματα και σε φάραγγες, θα μεταβληθούν σε πίσσα και σε θειάφι και η γη τους σε πίσσα που θα καίγεται ημέρα και νύχτα, και δεν θα σβήσει στον αιώνα. Διότι η αιώνια κόλασή τους θα είναι άσβεστη και ο καπνός της φωτιάς τους θα ανεβαίνει προς τα άνω, ενώ το θειάφι της εν τω βάθει τιμωρίας τους θα δίνει τη δυνατότητα σε όσους βρίσκονται άνω να βλέπουν, εξαιτίας της κακίας που τους υποτάσσει, η οποία παρομοιάζεται με την πίσσα λόγω του σκοτεινού και μαύρου της χρώματος. Ενώ δε πρόκειται να συμβούν τόσα πολλά δεινά στην έρημο της Σιών κατά τον ενιαυτό της ανταποδόσεώς της, ας δούμε ποια λέει στη συνέχεια ότι θα προσέλθουν, λέγοντας: «Εκεί συναντήθηκαν ελάφια και είδαν το ένα το πρόσωπο του άλλου». Τα δε ελάφια η Θεία Γραφή τα γνωρίζει ως καθαρό ζώο και διδάσκει πολλά καλά πράγματα περί των ελαφιών, όπως όταν λέει: «Όπως επιποθεί το ελάφι τις πηγές των υδάτων, έτσι επιποθεί η ψυχή μου εσένα, Θεέ μου», και πάλι: «Φωνή Κυρίου που καταρτίζει ελάφια», και ξανά: «Ελάφι φιλίας και πώλος χαρίτων ας συναναστρέφεται μαζί σου», και στον Ιώβ: «Φύλαξες και τους μήνες των ελαφιών, τις ωδίνες τους θα εξαποστείλεις».

Και ο ίδιος ο αδελφιδός της νύμφης στο Άσμα Ασμάτων παρομοιάζεται με έλαφο, καθώς και η ίδια διδάσκει λέγοντας: «όμοιος είναι ο αδελφιδός μου με ζαρκάδι ή με νεβρό ελάφων πάνω σε όρη αρωμάτων». Όταν λοιπόν και ο ίδιος ο νυμφίος παρομοιάζεται με έλαφο, ποιους θα έλεγες ότι συμβολίζουν οι πολλές έλαφοι εδώ, παρά τους μαθητές και αποστόλους του; Είναι δε το ζώο αυτό και οφιοκτόνο και έχει συγκαταλεχθεί στα καθαρά ζώα. Διδάσκει λοιπόν ο παρών λόγος ότι από την έρημο του ιουδαϊκού έθνους πέρασαν κάποιες έλαφοι, οι μαθητές του Σωτήρα μας· διότι εκεί «συναντήθηκαν οι έλαφοι και είδαν τα πρόσωπα η μία της άλλης»· επειδή γνώρισαν τους εαυτούς τους και αναγνώρισαν τα χαρακτηριστικά της ψυχής τους που είχαν δημιουργηθεί «κατ' εικόνα Θεού». Πλην όμως «πέρασαν» από τον τόπο εκείνο, αποχωριζόμενοι από αυτούς, γι' αυτό έχει ειπωθεί: «πέρασαν μετρημένες κατά αριθμό, και καμία από αυτές δεν χάθηκε». Έπειτα, επειδή ακριβώς δεν παρέμειναν σε μία πόλη, διέτρεξαν ο καθένας σε διαφορετικά μέρη εκπληρώνοντας το ευαγγέλιο.

Και, «Πνεύμα επιστήμης γέμισε τον Βεσελεήλ, τον αρχιτέκτονα της σκηνής του μαρτυρίου· Πνεύμα που παροξύνεται, και Πνεύμα που ανύψωσε τον Ηλία πάνω σε άρμα, και το οποίο ζητήθηκε από τον Ελισσαίο σε διπλή μερίδα.» Και, «Πνεύμα από εμένα θα εξέλθει, και εγώ δημιούργησα κάθε πνοή.» Και, «Ιδού ο δούλος μου ο εκλεκτός, ο αγαπητός μου, στον οποίο ευαρεστήθηκε η ψυχή μου, θα θέσω το Πνεύμα μου επάνω του.» Και, «Αλίμονο, τέκνα αποστάτες, αυτά λέει ο Κύριος: Λάβατε αποφάσεις όχι μέσω εμού, και συνάψατε συνθήκη όχι διά του Πνεύματός μου.» Και, «Εκεί συναντήθηκαν έλαφοι, και αντίκρισαν τα πρόσωπα η μία της άλλης· πέρασαν μετρημένες, και καμία από αυτές δεν έλειψε, διότι ο Κύριος τους έδωσε εντολή, και το Πνεύμα του τις συγκέντρωσε.» Και το γεγονός ότι η ανάσταση ενεργείται διά του Πνεύματος, το αναφέρει ο Δαβίδ λέγοντας: «Θα τους αφαιρέσεις το πνεύμα, και θα εκλείψουν, και θα επιστρέψουν στο χώμα τους. Θα εξαποστείλεις το Πνεύμα σου, και θα δημιουργηθούν, και θα ανακαινίσεις το πρόσωπο της γης.»

Και θα κατοικήσουν σε αυτήν όρνια και σκαντζόχοιροι και ίβιδες και κοράκια· και θα απλωθεί πάνω της το σχοινί μέτρησης της ερήμωσης, και ονοκένταυροι θα κατοικήσουν σε αυτήν. Οι άρχοντές της δεν θα υπάρχουν πλέον· διότι οι βασιλείς και οι μεγιστάνες της θα οδηγηθούν στην απώλεια. Και θα φυτρώσουν στις πόλεις τους και στα οχυρώματά της αγκάθια, και θα γίνει κατοικία σειρήνων και αυλή στρουθοκαμήλων· και θα συναντηθούν δαιμόνια με ονοκενταύρους, και θα φωνάζουν το ένα στο άλλο, εκεί θα αναπαυθούν ονοκένταυροι, ... εκεί έκανε τη φωλιά του ο σκαντζόχοιρος, και η γη διαφύλαξε τα μικρά της με ασφάλεια· εκεί συναντήθηκαν ελάφια και είδαν το ένα το πρόσωπο του άλλου· πέρασαν όλα μετρημένα, και κανένα από αυτά δεν χάθηκε, το ένα δεν αναζήτησε το άλλο, διότι ο Κύριος τα διέταξε, και το Πνεύμα Του τα συγκέντρωσε. Και Αυτός θα ρίξει για αυτά κλήρους, και το χέρι Του τους την μοίρασε για να βόσκουν· στον αιώνα θα την κληρονομήσετε, σε γενεές γενεών θα αναπαύονται πάνω σε αυτήν.