Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 34:16

Προς εκείνους που λέγουν ότι πολλές φορές έχει γραφεί περί του Υιού και του Πατρός, περί δε του Πνεύματος μόνο στο βάπτισμα. Εάν όμως λέγει ο Πατήρ: «Στις έσχατες ημέρες θα εκχέω από το Πνεύμα μου επί πάσαν σάρκα», τι να πούμε περί του Υιού; Διότι δεν γράφεται τίποτα εδώ. Εάν πάλι λέγει ο προφήτης: «Εκεί συναντήθηκαν έλαφοι, και αντίκρισαν τα πρόσωπα αλλήλων· παρήλθαν καταμετρημένες, και ούτε μία από αυτές δεν υπολείφθηκε, διότι ο Κύριος τους έδωσε εντολή, και το Πνεύμα Του τις συγκέντρωσε»· πού είναι ο Υιός;

Διότι λέγεται ότι στα ήσυχα μέρη συχνάζουν και πονηρά πνεύματα. Με μεγάλη ευχαρίστηση βρίσκουν καταφύγιο εκεί και όσα από τα θηρία εκτιμούν πολύ την απουσία των ανθρώπων, και διαπαιδαγωγούνται στην αγριότητα βάσει φυσικών νόμων. <Και η γη έσωσε τα παιδιά της με ασφάλεια· εκεί συναντήθηκαν ελάφια, και είδαν το ένα το πρόσωπο του άλλου. Πέρασαν μετρημένα, και ούτε ένα από αυτά δεν χάθηκε· το ένα δεν αναζήτησε το άλλο, διότι ο Κύριος τους έδωσε εντολή, και το πνεύμα Του τα συγκέντρωσε. Και Εκείνος θα βάλει κλήρους για αυτά, και το χέρι Του τα διαμοίρασε για να βόσκουν· κληρονομήστε εις τον αιώνα, εις γενεάς γενεών θα αναπαύονται σε αυτά.> Λέγοντας ότι η χώρα των Ιουδαίων θα παραδοθεί σε έσχατη ερήμωση, και ότι θα στερηθεί παντελώς την άνωθεν προστασία και φειδώ του Θεού, μνημονεύει και πάλι την αγάπη για εκείνους που διασώθηκαν μέσα σε αυτήν. Αυτοί λοιπόν θα πρέπει να είναι το υπόλειμμα, δηλαδή, όσοι σώζονται δια της πίστεως.

Καμία όμως δεν κινδύνευσε, διότι αυτό πάλι σημαίνει το, Πέρασαν με αριθμό, και καμία από αυτές δεν χάθηκε, η μία δεν αναζήτησε την άλλη. Ποιος λοιπόν είναι αυτός που τις έσωσε; Ο Κύριος τους έδωσε εντολή, και το πνεύμα του τις συγκέντρωσε, και πρόσταξε να μαθητεύσουν όλα τα έθνη και να βαπτίζουν στο όνομα του Πατρός, και του Υιού, και του Αγίου Πνεύματος. Θα ρίξει δε σε αυτές και κλήρους, και το χέρι του τις διαμοίρασε για να βόσκουν εις τον αιώνα. Διότι έχουν διανεμηθεί στους αγίους αποστόλους σαν κάποιοι κλήροι τα μέρη όπου ο καθένας έπρεπε να κηρύξει. Και βέβαια ο θεσπέσιος Πέτρος ορίστηκε για την περιτομή. Το Πνεύμα δε έδωσε εντολή λέγοντας: «Ξεχωρίστε λοιπόν για μένα τον Βαρνάβα και τον Σαύλο για το έργο στο οποίο τους έχω προσκαλέσει· και έγιναν απόστολοι των εθνών.» Το χέρι του λοιπόν τους διαμοίρασε κλήρους, ώστε να βόσκουν εις τον αιώνα. Επειδή δηλαδή έκανε μνεία για ελάφια, έθεσε αναγκαστικά το «να βόσκουν»· διότι σχεδόν καταβόσκησαν τις χώρες, ευφραινόμενοι με εκείνους που καλούνταν μέσω της πίστεως σε επίγνωση της αλήθειας, και αυτός ήταν ο κλήρος τους. Και βέβαια ο θεσπέσιος Παύλος απευθυνόταν σε εκείνους που είχαν σωθεί μέσω αυτού, λέγοντας: «Χαρά και στεφάνι μου.» Ότι δε ατελεύτητο θα διαφυλαχθεί για αυτούς παρά τω Θεώ το καύχημα για αυτά, το διατρανώνει λέγοντας το, Θα αναπαυθούν επ' αυτής. Επ' αυτής δε ποιας; Προφανώς της κληρονομίας που τους διανεμήθηκε από τον Θεό.

Διότι θα κατέλθει με τους αγίους αγγέλους μέσα στη δόξα του Θεού και Πατρός, για να «κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη»· διότι, όπως γράφει ο θεσπέσιος Παύλος, «Όλοι μας πρέπει να φανερωθούμε μπροστά στο βήμα του Χριστού, ώστε ο καθένας να λάβει την ανταπόδοση για όσα έπραξε δια του σώματος, είτε αγαθό είτε φαύλο». Θα έλθει, λοιπόν, λέει, θα έλθει, και όλοι οι άγιοι μαζί του, δηλαδή το καθαρότατο πλήθος των δικών του αγγέλων, οι οποίοι οπωσδήποτε θα τον δορυφορούν και θα του προσφέρουν την υπηρετική τους παράσταση. Διότι Κύριος των πάντων είναι ο Εμμανουήλ, και δοξολογείται από όλους ως Θεός και συνάρχων με Εκείνον που τον γέννησε. Εάν πάλι κάποιος έλεγε ότι και οι ίδιοι οι άγιοι θα παρασταθούν μαζί του, αφού αρπαγούν «μέσα σε νεφέλες για να τον προϋπαντήσουν στον αέρα», μετά βέβαια την εκ νεκρών ανάστασή τους, όπως ακριβώς φρονεί και ο σοφότατος Παύλος, διόλου δεν θα απέκλινε από την εύρεση του ορθού. Διότι κάτι τέτοιο είπε για αυτούς και ο θεσπέσιος Ησαΐας: «Εκεί συναντήθηκαν έλαφοι και είδαν η μία το πρόσωπο της άλλης· παρήλθαν μετρημένες, και καμία από αυτές δεν χάθηκε, η μία δεν αναζήτησε την άλλη, διότι ο Κύριος τους έδωσε εντολή και το Πνεύμα του τις συγκέντρωσε».

Και ο ίδιος ο αδελφιδός της νύμφης στο Άσμα Ασμάτων παρομοιάζεται με έλαφο, καθώς και η ίδια διδάσκει λέγοντας: «όμοιος είναι ο αδελφιδός μου με ζαρκάδι ή με νεβρό ελάφων πάνω σε όρη αρωμάτων». Όταν λοιπόν και ο ίδιος ο νυμφίος παρομοιάζεται με έλαφο, ποιους θα έλεγες ότι συμβολίζουν οι πολλές έλαφοι εδώ, παρά τους μαθητές και αποστόλους του; Είναι δε το ζώο αυτό και οφιοκτόνο και έχει συγκαταλεχθεί στα καθαρά ζώα. Διδάσκει λοιπόν ο παρών λόγος ότι από την έρημο του ιουδαϊκού έθνους πέρασαν κάποιες έλαφοι, οι μαθητές του Σωτήρα μας· διότι εκεί «συναντήθηκαν οι έλαφοι και είδαν τα πρόσωπα η μία της άλλης»· επειδή γνώρισαν τους εαυτούς τους και αναγνώρισαν τα χαρακτηριστικά της ψυχής τους που είχαν δημιουργηθεί «κατ' εικόνα Θεού». Πλην όμως «πέρασαν» από τον τόπο εκείνο, αποχωριζόμενοι από αυτούς, γι' αυτό έχει ειπωθεί: «πέρασαν μετρημένες κατά αριθμό, και καμία από αυτές δεν χάθηκε». Έπειτα, επειδή ακριβώς δεν παρέμειναν σε μία πόλη, διέτρεξαν ο καθένας σε διαφορετικά μέρη εκπληρώνοντας το ευαγγέλιο.

Για αυτόν τον λόγο έχει ειπωθεί: «η μία δεν αναζήτησε την άλλη· διότι ο Κύριος τους έδωσε εντολή, και το πνεύμα του τους συγκέντρωσε»· διότι αυτός που τους είπε: «πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τα έθνη στο όνομά μου», ο ίδιος έδωσε εντολή να μην διαμένουν στο ίδιο μέρος, αλλά να περιτρέχουν παντού και να μεριμνούν για τη συγκρότηση των εκκλησιών του. «Και αυτός ρίχνει κλήρους για αυτούς, και το χέρι του τους μοίρασε τόπους για να βόσκουν εις τον αιώνα»· επομένως, τους παρείχε και δύναμη και βοήθεια, καθώς και «κλήρους εις γενεάς γενεών», ώστε να αναπαυθούν στους δικούς τους «κλήρους», δηλαδή στα έθνη που τους κληρώθηκαν, στα οποία «εις γενεάς γενεών» η μνήμη τους αναζωπυρώνεται μέσα στις εκκλησίες που ιδρύθηκαν από αυτούς. Βλέπεις τι προφητεύει για τις «ελάφους»· και το ότι δεν ήταν δυνατόν αυτές οι υποσχέσεις να εκπληρωθούν στην προαναφερθείσα έρημο της Σιών είναι σε όλους φανερό· διότι λεγόταν ότι «σκαντζόχοιροι» και «ονοκένταυροι και δαιμόνια θα κατοικήσουν σε αυτήν». Επομένως, άλλη θα πρέπει να είναι η χώρα των «ελάφων», στην οποία ο ίδιος ο Κύριος «έριξε κλήρους» για τις ελάφους, «και το χέρι του» τους έδωσε «να βόσκουν εις τον αιώνα». Αυτή λοιπόν είναι η χώρα που απονεμήθηκε στις «ελάφους», την οποία παρουσιάζει ο λόγος που αναφέρει στους Ψαλμούς: «φωνή Κυρίου που καταρτίζει ελάφους και θα αποκαλύψει δρυμούς».

Και, «Πνεύμα επιστήμης γέμισε τον Βεσελεήλ, τον αρχιτέκτονα της σκηνής του μαρτυρίου· Πνεύμα που παροξύνεται, και Πνεύμα που ανύψωσε τον Ηλία πάνω σε άρμα, και το οποίο ζητήθηκε από τον Ελισσαίο σε διπλή μερίδα.» Και, «Πνεύμα από εμένα θα εξέλθει, και εγώ δημιούργησα κάθε πνοή.» Και, «Ιδού ο δούλος μου ο εκλεκτός, ο αγαπητός μου, στον οποίο ευαρεστήθηκε η ψυχή μου, θα θέσω το Πνεύμα μου επάνω του.» Και, «Αλίμονο, τέκνα αποστάτες, αυτά λέει ο Κύριος: Λάβατε αποφάσεις όχι μέσω εμού, και συνάψατε συνθήκη όχι διά του Πνεύματός μου.» Και, «Εκεί συναντήθηκαν έλαφοι, και αντίκρισαν τα πρόσωπα η μία της άλλης· πέρασαν μετρημένες, και καμία από αυτές δεν έλειψε, διότι ο Κύριος τους έδωσε εντολή, και το Πνεύμα του τις συγκέντρωσε.» Και το γεγονός ότι η ανάσταση ενεργείται διά του Πνεύματος, το αναφέρει ο Δαβίδ λέγοντας: «Θα τους αφαιρέσεις το πνεύμα, και θα εκλείψουν, και θα επιστρέψουν στο χώμα τους. Θα εξαποστείλεις το Πνεύμα σου, και θα δημιουργηθούν, και θα ανακαινίσεις το πρόσωπο της γης.»

Και θα κατοικήσουν σε αυτήν όρνια και σκαντζόχοιροι και ίβιδες και κοράκια· και θα απλωθεί πάνω της το σχοινί μέτρησης της ερήμωσης, και ονοκένταυροι θα κατοικήσουν σε αυτήν. Οι άρχοντές της δεν θα υπάρχουν πλέον· διότι οι βασιλείς και οι μεγιστάνες της θα οδηγηθούν στην απώλεια. Και θα φυτρώσουν στις πόλεις τους και στα οχυρώματά της αγκάθια, και θα γίνει κατοικία σειρήνων και αυλή στρουθοκαμήλων· και θα συναντηθούν δαιμόνια με ονοκενταύρους, και θα φωνάζουν το ένα στο άλλο, εκεί θα αναπαυθούν ονοκένταυροι, ... εκεί έκανε τη φωλιά του ο σκαντζόχοιρος, και η γη διαφύλαξε τα μικρά της με ασφάλεια· εκεί συναντήθηκαν ελάφια και είδαν το ένα το πρόσωπο του άλλου· πέρασαν όλα μετρημένα, και κανένα από αυτά δεν χάθηκε, το ένα δεν αναζήτησε το άλλο, διότι ο Κύριος τα διέταξε, και το Πνεύμα Του τα συγκέντρωσε. Και Αυτός θα ρίξει για αυτά κλήρους, και το χέρι Του τους την μοίρασε για να βόσκουν· στον αιώνα θα την κληρονομήσετε, σε γενεές γενεών θα αναπαύονται πάνω σε αυτήν.