Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 34:9

Το ότι δεν θα εξολοθρευτεί πλήθος μόνο στην Ιδουμαία, αλλά ότι θα υπάρξει και τεράστια και οικτρή πτώση των επιφανών ανάμεσά τους, το υποδηλώνει αινιγματικά λέγοντας ότι οι δυνατοί, οι κριοί και οι ταύροι θα πέσουν μαζί τους, και ότι η γη θα μεθύσει από το αίμα τους και θα χορτάσει από το λίπος τους. Διότι τα λέγει αυτά σαν να πρόκειται για ταύρους και κριούς πεσμένους στη γη, που χύνουν άφθονο αίμα καθώς αποσυντίθενται, σχεδόν ποτίζοντας τη γη. <Διότι είναι ημέρα κρίσεως του Κυρίου και έτος ανταποδόσεως για την κρίση της Σιών. Και οι φάραγγές της θα μετατραπούν σε πίσσα, και η γη της σε θειάφι· και η γη της θα καίγεται σαν πίσσα νύχτα και μέρα, και δεν θα σβήσει εις τον αιώνα, και ο καπνός της θα ανεβαίνει προς τα πάνω. Για γενιές θα παραμείνει ερημωμένη, και θα κατοικήσουν σε αυτήν όρνεα και σκαντζόχοιροι, ίβεις και κοράκια. Και θα απλωθεί πάνω της σκοινί μετρήσεως της ερήμου, και θα κατοικήσουν σε αυτήν ονοκένταυροι.> Με αυτά άφησε να εννοηθούν πιο ξεκάθαρα όσα είχε πει με αινίγματα.

Διότι κατονομάζει τη Σιών, για την οποία λέει ότι έχει φτάσει ημέρα κρίσεως και έτος ανταποδόσεως, κατά το οποίο, αφού καταβραχεί όλη η χώρα τους σχεδόν με πίσσα και θειάφι, θα καταναλωθούν από ανήμερο πυρ και θα έχουν άσβεστες φλόγες. Και τον καπνό που ανεβαίνει είναι λογικό να τον εννοήσουμε ως τη φήμη του πάθους, η οποία φανερώνει και σε όσους βρίσκονται μακριά το μέγεθος της συμφοράς που τους βρήκε. Αναφέρει επίσης ότι θα ερημωθεί για γενεές, και περιγράφει όσα συμβαίνουν στις ερημωμένες πόλεις. Λέει, δηλαδή, ότι όρνια, εχίνοι, ίβιδες και κοράκια θα φωλιάσουν σε αυτήν, και μάλιστα ότι θα μεταβληθεί σε έρημο, όπου θα κατοικούν ονοκένταυροι. Ως ονοκενταύρους δε εννοεί τους άγριους όνους, στους οποίους αρέσει να έχουν ως τόπο διαμονής τους τις εντελώς έρημες περιοχές.

Εξαιτίας λοιπόν όλων αυτών, αναφέρει ότι οι φάραγγές τους, δηλαδή οι ψυχές τους, επειδή βρίσκονται κάπου κάτω σε κοιλώματα και σε φάραγγες, θα μεταβληθούν σε πίσσα και σε θειάφι και η γη τους σε πίσσα που θα καίγεται ημέρα και νύχτα, και δεν θα σβήσει στον αιώνα. Διότι η αιώνια κόλασή τους θα είναι άσβεστη και ο καπνός της φωτιάς τους θα ανεβαίνει προς τα άνω, ενώ το θειάφι της εν τω βάθει τιμωρίας τους θα δίνει τη δυνατότητα σε όσους βρίσκονται άνω να βλέπουν, εξαιτίας της κακίας που τους υποτάσσει, η οποία παρομοιάζεται με την πίσσα λόγω του σκοτεινού και μαύρου της χρώματος. Ενώ δε πρόκειται να συμβούν τόσα πολλά δεινά στην έρημο της Σιών κατά τον ενιαυτό της ανταποδόσεώς της, ας δούμε ποια λέει στη συνέχεια ότι θα προσέλθουν, λέγοντας: «Εκεί συναντήθηκαν ελάφια και είδαν το ένα το πρόσωπο του άλλου». Τα δε ελάφια η Θεία Γραφή τα γνωρίζει ως καθαρό ζώο και διδάσκει πολλά καλά πράγματα περί των ελαφιών, όπως όταν λέει: «Όπως επιποθεί το ελάφι τις πηγές των υδάτων, έτσι επιποθεί η ψυχή μου εσένα, Θεέ μου», και πάλι: «Φωνή Κυρίου που καταρτίζει ελάφια», και ξανά: «Ελάφι φιλίας και πώλος χαρίτων ας συναναστρέφεται μαζί σου», και στον Ιώβ: «Φύλαξες και τους μήνες των ελαφιών, τις ωδίνες τους θα εξαποστείλεις».

Αυτήν λοιπόν την έρημο ευαγγελίζεται η προφητεία και μέσα από τα προκείμενα λόγια, μετά από όσα προαναφέρθηκαν περί των ελάφων, λέγοντας: «Να ευφρανθείς, έρημος διψασμένη». Πολλά δε και άλλα έχουν ειπωθεί περί αυτής της ερήμου και μέσα από όσα ακολουθούν στην ίδια προφητεία, διά των οποίων λέγεται: «Ευφράνσου, στείρα, εσύ που δεν γεννάς, ξέσπασε και φώναξε, εσύ που δεν δοκιμάζεις ωδίνες τοκετού, διότι πολλά είναι τα τέκνα της ερήμου, περισσότερα από εκείνης που έχει τον άνδρα». Αυτή, λοιπόν, θα πρέπει να είναι μια άλλη έρημος, διαφορετική από την προαναφερθείσα Σιών, στην οποία ελέγετο ότι θα κατοικήσουν εχίνοι και ίβεις και κόρακες, δαιμόνια και ονοκένταυροι, και ότι οι φάραγγές της θα γεμίσουν με πίσσα και θειάφι. Εφόσον δε αυτά ελέχθησαν για τη Σιών και για την Ιερουσαλήμ, είναι ώρα να κατανοήσουμε ότι τα προκείμενα λέγονται για κάποια άλλη έρημο. Και αυτή ήταν ο δρυμός των ελάφων και η χώρα των αλλοφύλων εθνών, όπου ο Κύριος διένειμε τους κλήρους στις έλαφους που αποκαταστάθηκαν. Ο Λόγος το ευαγγελίζεται λέγοντας: «Να ευφρανθείς, έρημος διψασμένη, ας αγαλλιάσει η έρημος και ας ανθίσει ως κρίνο»· διότι αυτή η έρημος ήταν προηγουμένως διψασμένη και στερημένη από ουράνιο νάμα, αλλά ο Λόγος την προστάζει να χαίρεται και να ευφραίνεται διά των όσων επιλέγονται, και επιπλέον να ανθίσει ως κρίνο, ώστε να λέει: «Είμαστε ευωδία Χριστού στον Θεό σε κάθε τόπο».

Διότι ούτε «τα ίχνη του φιδιού πάνω στον βράχο» ήταν δυνατόν να βρεθούν, σύμφωνα με τον Σολομώντα. «Αλλά θα πορευθούν σε αυτήν», λέει, «οι λυτρωμένοι», αυτούς δηλαδή που ο ίδιος ελύτρωσε με το τίμιο αίμα του, «και οι συναγμένοι δια του Κυρίου», όχι μέσω κάποιου προφήτη, ούτε μέσω κάποιας ανθρώπινης προσπάθειας· αλλά λυτρωμένοι και συναγμένοι από τον ίδιο τον Κύριο, αυτοί θα πορευθούν την προαναφερθείσα οδό, μέσω της οποίας θα φθάσουν τελικά στον τρισμακάριο προορισμό της επουράνιας Σιών, για την οποία λέει ο Απόστολος: «έχουμε προσέλθει στο όρος Σιών και στην πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ». Γι' αυτό έχει λεχθεί: «και θα έλθουν στη Σιών μετ' ευφροσύνης»· διότι δεν είναι βεβαίως δυνατόν να εννοήσουμε εδώ εκείνη τη Σιών για την οποία είχε ειπωθεί: «έτος ανταπόδοσης για την κρίση της Σιών, και οι φάραγγές της θα μεταβληθούν σε πίσσα», και τα εξής. Επομένως, είναι ανάγκη να εννοούμε ως διαφορετικές τις ομώνυμα ονομαζόμενες Σιών, αφενός την επίγεια, που υπόκειται στις απειλές, και αφετέρου την επουράνια, στην οποία λέγεται ότι θα έλθουν οι λυτρωμένοι και συναγμένοι από τον Κύριο, για τους οποίους ειπώθηκε: «και αιώνια ευφροσύνη θα είναι πάνω στο κεφάλι τους»· διότι όσοι αναδειχθούν νικητές του μεγάλου αγώνα, θα στεφανωθούν με το στεφάνι της ευφροσύνης, το οποίο γνωρίζοντας και ο θείος Απόστολος έλεγε: «στο εξής με περιμένει ο στέφανος της δικαιοσύνης».