Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 35:10

Και έπεσα μπροστά στα πόδια του και τον προσκύνησα. Και μου λέει: «Πρόσεχε, μην το κάνεις αυτό· είμαι σύνδουλός σου και των αδελφών σου που έχουν τη μαρτυρία του Ιησού. Τον Θεό προσκύνησε· διότι η μαρτυρία του Ιησού είναι το πνεύμα της προφητείας». «Μην με προσκυνάς», λέει ο θείος άγγελος επειδή προλέγει τα μέλλοντα, «διότι η ομολογία, δηλαδή η μαρτυρία προς τον Χριστό, αυτή είναι η χορηγός του προφητικού πνεύματος». Πρέπει όμως να νοηθεί και διαφορετικά, ότι η προφητεία υπάρχει γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, για να βεβαιωθεί η μαρτυρία του Χριστού και να διακηρυχθεί η πίστη από τους αγίους. Γι' αυτό, μην προσκυνάς τον σύνδουλο, αλλά Εκείνον που έχει την κυριαρχία των πάντων. Μέσα από αυτά μαθαίνουμε επίσης το ταπεινό φρόνημα των αγίων αγγέλων, πώς δηλαδή δεν σφετερίζονται τη θεία δόξα όπως οι αλάστορες δαίμονες, αλλά την προσφέρουν στον Δεσπότη. Είθε και εμείς, δίνοντας το προβάδισμα ο ένας στον άλλον στην ταπεινοφροσύνη, να εκπληρώνουμε τον δεσποτικό λόγο: «Μάθετε από εμένα, ότι είμαι πράος και ταπεινός στην καρδιά, και θα βρείτε ανάπαυση για τις ψυχές σας», και να αξιωθούμε της μελλοντικής ανάπαυσης, εκεί όπου απέδρασε κάθε οδύνη, λύπη και στεναγμός, εκεί όπου βρίσκεται η κατοικία όλων όσων ευφραίνονται, καταυγαζόμενοι από το φως του προσώπου του Χριστού, του Θεού μας, στον οποίο πρέπει κάθε δοξολογία, τιμή και προσκύνηση, μαζί με τον Πατέρα και το ζωοποιό Πνεύμα, στους αιώνες των αιώνων· αμήν.

Και ο θάνατος δεν θα υπάρχει πλέον, ούτε πένθος ούτε κραυγή ούτε πόνος θα υπάρχει πλέον· τα πρώτα παρήλθαν. Αυτό δηλαδή που έχει γραφτεί: «έφυγε η οδύνη και η λύπη και ο στεναγμός». Το δε «τα πρώτα παρήλθαν» σημαίνει ότι η κακοπάθεια των αγίων και η αλαζονεία των ασεβών έλαβαν τέλος, όπως αρμόζει στο καθένα από αυτά.

«Έγινε εν ειρήνη ο τόπος του». Διότι, εάν έχει γραφτεί για την άνω Ιουδαία, από την οποία έφυγε η οδύνη, η λύπη και ο στεναγμός, είναι προφανές ότι θα αποτελεί τόπο ειρήνης. «Και το κατοικητήριό του εν Σιών». Εννοεί τη νοητή, δηλαδή την άνω, ή την ψυχή των αγίων. [«Έγινε εν ειρήνη ο τόπος του». Δηλαδή στην ψυχή των αγίων. Το εβραϊκό πρωτότυπο αναφέρει «Σαλήμ», και οι υπόλοιποι έτσι το ερμήνευσαν, το οποίο σημαίνει ειρήνη. Σε αυτήν, λοιπόν, είτε πρόκειται για την ψυχή, είτε για την Εκκλησία, είτε για την άνω Ιερουσαλήμ, συντρίβονται τα πεπυρωμένα βέλη που εξαπολύει ο πονηρός.] «Εκεί συνέτριψε την ισχύ των τόξων». Με αυτά τα λόγια υποδηλώνει τις αντίπαλες δυνάμεις, οι οποίες συντρίβονται, όταν οι άγιοι αξιωθούν να κατοικήσουν στις εκεί μονές.

Εσύ μεν, αντί της επίγειας Ιερουσαλήμ, να κατοικήσεις στην επουράνια μητέρα των πρωτοτόκων· κι εκείνος στον τόπο «από τον οποίο απέδρασε η οδύνη, η λύπη και ο στεναγμός». Αφού δε εκδόθηκε και αυτή η απόφαση, εισέρχεται ο θαυμασιότατος Ιερεμίας, τον οποίο όταν είδε ο Μονογενής, του λέει: «Εσύ με ποιον έχεις διαφορά ή με ποιον επιθυμείς να δικαστείς;». Ο δε Ιερεμίας απάντησε: «Έχω δίκη με τους Ιουδαίους και επιθυμώ να δικαστώ ενώπιόν σου, του απροσωπόληπτου Δεσπότη». Ο δε Μονογενής ρώτησε: «Και για τι κατηγορείς τους ομοφύλους σου;».

Ο διάκονος διαβάζει τα δίπτυχα. Ο ιερέας λέει μυστικά: Ομοίως δε, Κύριε, θυμήσου και όλους όσους έχουν προαναπαυθεί στην ιερωσύνη, καθώς και τα λαϊκά τάγματα· αφού αναπαύσεις τις ψυχές όλων, αξίωσέ τες να βρεθούν στους κόλπους των αγίων πατέρων μας Αβραάμ, Ισαάκ και Ιακώβ. Ποίμανε και σύναξέ τες σε τόπο χλοερό, δίπλα σε νερό αναπαύσεως, στον παράδεισο της τρυφής, από όπου έχει φύγει κάθε οδύνη, λύπη και στεναγμός, μέσα στη λαμπρότητα των αγίων σου.

Εάν όμως πρέπει να προσεγγίσουμε τα προκείμενα και να τα συνδέσουμε πιο λογικά με τα παραπάνω, πρέπει να εξετάσουμε το ανάγνωσμα διαφορετικά. <Και βρήκε στο ιερό αυτούς που πουλούσαν τα πρόβατα και τα βόδια, και τα εξής.> Δες λοιπόν πάλι όλο το σχήμα της θείας οικονομίας για εμάς, πλεγμένο μέσα από δύο πράγματα. Διότι, με τους Κανανίτες της Γαλιλαίας, εννοώ, ο Χριστός και συνεστιάζεται και συναναστρέφεται, και έκανε ομοτράπεζούς του αυτούς που τον είχαν καλέσει, και οι οποίοι γι' αυτό τον τίμησαν· και τους ωφελεί με θαύματα, και αναπληρώνει αυτό που τους έλειπε για τη χαρά τους· και ποιο άραγε από τα αγαθά δεν τους προσφέρει πλουσιοπάροχα; Διδάσκοντας έτσι τυπολογικά, ότι θα προσδεχθεί και τους κατοίκους της Γαλιλαίας, δηλαδή τα έθνη, προσκεκλημένος τρόπον τινά προς αυτά μέσω της πίστης τους, και θα τα εισαγάγει στον ουράνιο νυμφώνα, δηλαδή στην Εκκλησία των πρωτοτόκων, και θα τα βάλει να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι με τους αγίους· διότι μαζί με τους συνδαιτυμόνες κάθονταν και οι άγιοι μαθητές· και θα συμμετάσχουν στη θεία και πνευματική γιορτή, όπως και ο ίδιος λέει κάπου: «Ότι πολλοί από ανατολών και δυσμών θα έρθουν και θα ανακλιθούν μαζί με τον Αβραάμ και τον Ισαάκ και τον Ιακώβ», χωρίς να τους λείπει τίποτα για την ευθυμία τους· διότι «αιώνια ευφροσύνη θα υπάρχει πάνω από το κεφάλι τους».

Προστάζει δε να απέχουν από την εργασία την τελευταία ημέρα της εβδομάδας, δηλαδή το Σάββατο, και να καταπαύουν από κάθε έργο, να ξεκουράζονται και να επιδιώκουν την ανάπαυση κατ' αυτήν, φανερώνοντας μέσα από αυτό την ανάπαυση και τη μακαριότητα που πρόκειται να υπάρξει για τους αγίους στο τέλος των αιώνων, όταν, αφού ολοκληρώσουν τη ζωή τους στον κόσμο και αποπλύνουν τους ιδρώτες των αγαθοεργιών τους, οι εν Χριστώ θα ζήσουν μια ζωή άπονη και χωρίς κανέναν απολύτως κάματο, σύμφωνα με όσα έχουν λεχθεί γι' αυτούς δια της φωνής του προφήτη: «Διότι θα λησμονήσουν την προγενέστερη θλίψη τους, και δεν θα αναβεί πλέον στην καρδιά τους, αλλά αιώνια ευφροσύνη θα στεφανώνει την κεφαλή τους· διότι επί της κεφαλής τους θα υπάρχει αίνεση, και θα τους καταλάβει ευφροσύνη, έφυγε η οδύνη και η λύπη και ο στεναγμός». Επομένως, μιμούμενοι και οι ίδιοι τον Δημιουργό που κατέπαυσε και τρόπον τινά τερμάτισε τους κόπους της δημιουργίας, θα καταπαύσουν από τους κόπους αυτού του βίου, ανερχόμενοι προς τη μακαριότητα που θα τους δοθεί από τον Χριστό στο τέλος των αιώνων. Και σε αυτόν τον σκοπό πιστεύω ότι αποβλέπει η διατεταγμένη αργία του Σαββάτου.

Και δεν θα υπάρχει εκεί λέοντας, ούτε κανένα από τα πονηρά θηρία θα ανέβει σε αυτήν, ούτε θα βρεθεί εκεί, αλλά θα πορευτούν σε αυτήν οι λυτρωμένοι από τον Κύριο, και οι συγκεντρωμένοι θα επιστρέψουν, και θα έρθουν από τη Σιών με ευφροσύνη, και αιώνια ευφροσύνη θα βρίσκεται πάνω από το κεφάλι τους.

«Διότι πάνω στην κεφαλή τους θα υπάρχει αίνεση και αγαλλίαση, και θα τους καταλάβει ευφροσύνη· απομακρύνθηκε η οδύνη, ο στεναγμός και η λύπη». Καθαρή οδό ονομάζει τη δύναμη της ευαγγελικής πολιτείας, ή διαφορετικά την κάθαρση διά του Πνεύματος. Διότι αυτή αποκαθαίρει την κηλίδα που έχει εντυπωθεί βαθιά στις ψυχές των ανθρώπων, τους απαλλάσσει από τα αμαρτήματα και τους καθιστά ανώτερους από κάθε ρύπο.

Διότι, λέει, θα επιστρέψουν από τον Κύριο και θα έλθουν στη Σιών, τη νοητή βεβαίως, δηλαδή την Εκκλησία, ευφραινόμενοι και χαίροντες. Διότι πάνω στο κεφάλι τους θα υπάρχει αίνεση και ευφροσύνη, και αγαλλίαση θα τους κυριεύσει. Διότι ο Σωτήρας των πάντων στεφανώνει τις ψυχές των πιστών και τις γεμίζει με κάθε χαρά, αγαλλίαση και ευφροσύνη, δοξολογούμενος από αυτούς, έχοντας γίνει για αυτούς χορδή και λύρα. Όπου δε γενικά υπάρχει κλήση που καλεί σε μετάνοια, και επιστροφή, και σε έκπλυση της αμαρτίας, προφανώς μέσω της πίστης στον Χριστό, όπου υπάρχει η χορηγία και η χάρη του Αγίου Πνεύματος, και η τιμή της υιοθεσίας, και η απόλαυση των ατελεύτητων αγαθών, και η ελπίδα της βασιλείας των ουρανών, εκεί οπωσδήποτε πρέπει να υπάρχει και η ευφροσύνη, ενώ έφυγε μακριά η οδύνη, η λύπη και ο στεναγμός.

Και σαφής απόδειξη αυτού είναι το γεγονός ότι η προφητεία εκφωνήθηκε πάρα πολλές γενεές αργότερα, όταν πια ο θεσπέσιος Δαβίδ είχε πεθάνει. Επομένως, όσο δεν έχει ακόμη κληθεί στη χάρη διά της πίστεως, δεν έχει ακόμη αποθέσει το ποτήρι της οργής. Όταν όμως τιμήσει τον Χριστό με την πίστη, τότε οπωσδήποτε θα αφαιρεθεί από αυτήν το ποτήρι, και θα απολαύσει και αυτή μαζί τα άλλα αγαθά, για τα οποία έχει γραφτεί ότι: «Θα ξεχάσουν την πρώτη τους θλίψη, και δεν θα έρθει πια στην καρδιά τους· αλλά θα υπάρχει αγαλλίαση και αιώνια ευφροσύνη πάνω από το κεφάλι τους. Διότι απήλθε η οδύνη, η λύπη και ο στεναγμός».

Θα ήταν αληθές και με άλλον τρόπο, και μάλιστα πολύ λογικό, ότι εκείνοι που απομακρύνονται από τον Θεό και παραμελούν την αγάπη προς αυτόν, είναι αναγκαίο να θλίβονται και να παραμένουν εντελώς μακριά από κάθε τι που μπορεί να προσφέρει χαρά. «Διότι δεν υπάρχει χαρά για τους ασεβείς», λέει ο Κύριος, «για τους οποίους έχει φυλαχθεί αιώνια ο σκώληκας». Αντίθετα, για τους επιεικείς, και όσους έχουν ευσεβή και φιλόθεο σκοπό, θα ταίριαζε φυσικά να ευφραίνονται με όλα τα αγαθά. «Διότι αιώνια ευφροσύνη θα είναι πάνω από το κεφάλι τους», σύμφωνα με τα γραφόμενα, «και έφυγε η οδύνη, η λύπη και ο στεναγμός». Προς αυτούς απευθύνει επιστολή και ο θεσπέσιος Παύλος λέγοντας: «Χαίρετε πάντοτε εν Κυρίω· και πάλι θα πω, χαίρετε. Η επιείκειά σας ας γίνει γνωστή σε όλους τους ανθρώπους». Διότι, όπως στους αμαρτωλούς ακολουθεί αναγκαστικά η τιμωρία, έτσι και σε όσους έχουν ως σκοπό να ζήσουν ενάρετα, ακολουθεί το να εμπλουτίζονται με τα άνωθεν αγαθά. <Και θα αφανίσω την άμπελό της και τις συκιές της, για τις οποίες είπε: Αυτές είναι οι αμοιβές μου, που μου έδωσαν οι εραστές μου· και θα τα καταστήσω μαρτυρία, και θα τα καταφάγουν τα θηρία του αγρού και τα πετεινά του ουρανού και τα ερπετά της γης.> Αυτό ακριβώς μπορεί να ειπωθεί πάλι με άλλον τρόπο, με το: «Θα αφαιρέσω τον σίτο μου στην ώρα του, και τον οίνο μου στον καιρό του».

Ωστόσο, ότι και η ίδια η φύση των αγγέλων δεν έχει τίποτα δικό της, αλλά πλουτίζει τα πάντα από τον Θεό, το δίδαξε λέγοντας «θα εισακούσω τον ουρανό», δηλαδή, θα κάνω τον ουρανό πλήρη από τα δικά μου αγαθά, ήτοι αυτούς που βρίσκονται στον ουρανό, δηλαδή τις λογικές και άγιες δυνάμεις, ώστε να μπορούν και αυτές να παρηγορούν τους ελεημένους, και τότε βεβαίως η γη θα εισακούσει τον σίτο και τον οίνο και το έλαιο· αντί του να πει, θα καρποφορήσουν οι κάτοικοι της γης ελπίδα για ζωή και ευφροσύνη και ιλαρότητα. Και ο σίτος είναι τύπος της ζωής, ο οίνος της ευφροσύνης, και το έλαιο της ιλαρότητας και της ευεξίας. Διότι υπάρχει πράγματι σε όσους έχουν πιστέψει ελπίδα αγαθή, βέβαιη και σταθερή. Και απομακρύνεται κανείς από τη φαυλότητα, επιθυμεί κάθε αγαθό, και υποβάλλει τον αυχένα του στους ζυγούς του Σωτήρα, τρεφόμενος από την καλή, αναμφίβολη και αληθινή βεβαίως ελπίδα της μελλοντικής ζωής, και για να ευφραίνεται μαζί με τους άλλους αγίους, και να έχει την καρδιά του γεμάτη ιλαρότητα. Διότι είπε κάπου για τους αγίους ο προφήτης Ησαΐας: «Και αιώνια ευφροσύνη θα είναι πάνω από το κεφάλι τους· διότι πάνω στο κεφάλι τους θα υπάρχει αίνεση και αγαλλίαση, και ευφροσύνη θα τους καταλάβει, ενώ έφυγε μακριά η οδύνη και η λύπη και ο στεναγμός». Επομένως, με την ελπίδα της ζωής και της ιλαρότητας, αλλά και της ευφροσύνης, στις άνωθεν παρηγορίες, δηλαδή στις νοητές βροχές, θα υπακούσει απολύτως η γη, δηλαδή οι άνθρωποι που κατοικούν στη γη.

Διότι σε αυτόν τον αιώνα τα σκιρτήματα της σάρκας είναι φοβερά μέσα μας. Παροτρύνουν τον νου σε άτοπες ηδονές, και ο νόμος της αμαρτίας αγριεύει στα μέλη μας, έστω κι αν νικιέται ενδεχομένως από την αρετή των αγίων, με τη συνδρομή του Χριστού. Κατά κάποιον τρόπο ο νους μεθά, πειραζόμενος από τα πάθη και με άλλον τρόπο: διότι τον πλήττουν αλαζονείες, κοσμικές φιλοδοξίες, οργές, φιλοκέρδειες και τα υπόλοιπα κακά. Επειδή όμως έχουμε πλουτίσει με τον αρραβώνα του Πνεύματος δια του Χριστού, έχουμε συνηθίσει να υπερισχύουμε των παθών, όχι όμως χωρίς ιδρώτα. Αντιθέτως, στον μέλλοντα αιώνα, έχοντας πλήρη την αυγή της θεογνωσίας και πλουτώντας με την τελειότητα της δωρεάς του Αγίου Πνεύματος, έχοντας αποβάλει τη φθορά και τα πάθη της σάρκας, θα δουλεύσουμε στον Θεό ολοκληρωτικά, χωρίς να μεριζόμαστε προς την αμαρτία, ούτε να ενοχλούμαστε από κανένα από τα παλαιά πάθη, αλλά ζώντας καθαρό και αμέριμνο βίο, σε ίση τάξη με τους αγίους αγγέλους. Διότι είναι γεγραμμένο για τους αγίους ότι θα λησμονήσουν τη θλίψη τους, και αυτή δεν θα ανεβεί στην καρδιά τους. Και θα υπάρξει, λέει, «και αιώνια ευφροσύνη πάνω από το κεφάλι τους», διότι πάνω από το κεφάλι τους θα είναι αίνεση και ευφροσύνη, και «αγαλλίαση θα τους καταλάβει, ενώ έφυγε η οδύνη, η λύπη και ο στεναγμός».

Διότι είναι αναφαίρετη η χάρη που έχει δοθεί από τον Χριστό στους αγίους, και τα χαρίσματά του και η κλήση του είναι αμεταμέλητα. Γράφει, λοιπόν, ο θεσπέσιος Παύλος προς αυτούς που έχουν τιμηθεί με αυτόν τον τρόπο, ότι παραλαμβάνουν βασιλεία ασάλευτη. διότι δεν είναι δυνατόν να εκπέσουν από τα αγαθά που πρόκειται να δοθούν, επειδή η ελπίδα των αγίων είναι εδραιότατη και ακράδαντη. Και ο παλαιός νόμος, αν και είχε μόνο τη σκιά και τους τύπους, και όχι την ίδια την εικόνα των πραγμάτων, υποδήλωνε πλαγίως τη σταθερότητα της ελπίδας των αγίων. Διότι πρόσταζε την ημέρα του Σαββάτου να μην βγαίνει κανείς έξω από τη σκηνή του, αλλά μάλλον να παραμένει σε αυτήν, και μένοντας μέσα να απολαμβάνει όσα έχει ήδη προμηθευτεί. Αυτό αποτελούσε συμβολισμό του ότι οι άγιοι θα παραμείνουν στο διηνεκές στις επουράνιες μονές. διότι από εκεί έφυγε κάθε οδύνη, λύπη και στεναγμός. Δικαίως, επομένως, λένε εκείνοι που έχουν εναποθέσει την ελπίδα τους στον Χριστό, και προσδοκούν να βρεθούν στις άνω μονές, ότι οπωσδήποτε το έλεος θα τους ακολουθεί εις μακραίωνα χρόνον.

Θέλει δε να αναμειγνύεται το σιμιγδάλι με κρασί και λάδι, προστάζοντας να μην επιχύνεται σε αυτό ολόκληρο το μέτρο, αλλά το ένα τέταρτο του ιν, διδάσκοντας με τον συμβολισμό αυτό ότι όσοι προσφέρουν ακατάπαυστα την τιμή στον Θεό, ή μάλλον προσφέροντας τον εαυτό τους ως πιο ευάρεστη θυσία στον νομοθέτη, θα ελεηθούν και θα ευφρανθούν, λαμβάνοντας στον παρόντα βίο ένα μικρό μέρος της δωρεάς (διότι προστάζει να επιχύνεται το ένα τέταρτο του ιν), ενώ στον μέλλοντα αιώνα θα τους αποδοθεί πληρέστατη η χάρη, όταν, καθώς λέει ο προφήτης, «αιώνια ευφροσύνη θα είναι πάνω στο κεφάλι τους, και έφυγε η οδύνη και ο στεναγμός». Εφόσον λοιπόν ο νόμος προστάζει ρητά να μην επιτρέπουμε ποτέ στον νου να παρεκκλίνει προς το χειρότερο και να παρασύρεται στην αμαρτία, πώς δεν θα είμαστε υπόλογοι σε κάθε τιμωρία, εάν αμελήσουμε αυτά που έχουν διαταχθεί τόσο καλά; Εάν όμως σε σένα, που αναλογίζεσαι την ασθένεια της ανθρώπινης φύσης, φαίνεται κάπως δυσχερής η ένταση μιας τέτοιας διαγωγής (διότι ίσως θα πεις ότι δεν μπορεί κάποιος να μένει πάντοτε, σαν το αμόνι, σκληρός και αμείλικτος απέναντι στους κόπους), και εάν έλεγες ότι είναι δυσέφικτος ο σκοπός μιας τόσο ακριβούς πολιτείας, ο νόμος θα σου λύσει την πρόφαση, υποδεικνύοντας έναν κατώτερο τρόπο ζωής, υποδεέστερο μεν από τον προαναφερθέντα, αλλά πολύ ανώτερο και υψηλότερο από τους άλλους.

Διότι εκείνοι που μια για πάντα έχουν λάβει θέση στους χορούς των αγίων, και έχουν εισέλθει στην Εκκλησία των πρωτοτόκων, δεν πρόκειται ποτέ να εξέλθουν από την ασφάλεια της ευφροσύνης· ούτε θα εξέλθουν από τη δωρεά που τους δόθηκε, αλλά θα παραμείνουν σε αυτήν παντοτινά, έχοντας τον νου οχυρωμένο από τη χάρη του Πνεύματος. Διότι έτσι είναι γεγραμμένο: «Αιώνια ευφροσύνη θα είναι πάνω από το κεφάλι τους. Διότι πάνω στο κεφάλι τους θα υπάρχει αίνος και αγαλλίαση· έφυγε μακριά η οδύνη, και η λύπη, και ο στεναγμός». Και θα λησμονήσουν την πρώτη τους θλίψη, και δεν θα αναβεί πλέον στην καρδιά τους. Και ότι πάλι το Σάββατο υποδηλώνει την κατάπαυση που θα έρθει στους αγίους κατά τη συντέλεια των αιώνων, ας παρουσιαστεί σε εμάς ως μάρτυρας ο ίδιος ο Παύλος, λέγοντας στην προς Εβραίους επιστολή του, αναφερόμενος στους παλαιότερους: «Ας φοβηθούμε, λοιπόν, μήπως τυχόν, ενώ παραμένει σε ισχύ η υπόσχεση να εισέλθουμε στην κατάπαυσή του, φανεί ότι κάποιος από εμάς έχει υστερήσει».

Αλλά, ενώ τα πρόσωπα για τα οποία γίνεται λόγος βρίσκονταν μέσα σε αυτούς τους κόπους, ως υπερβολικά σοφοί και ικανοί να φανερώνουν σε πολλούς τα απόρρητα, έγιναν γνωστοί στην αρχή σε κάποιους μέσα στον κόσμο, έπειτα και στους ίδιους τους άρχοντες της γης, οι οποίοι έχοντας πιστέψει ότι κατέχουν ακόμη και τη γνώση των μελλόντων, από αποκάλυψη του Θεού εν Πνεύματι, τους παραχώρησαν το δικαίωμα να γίνουν οικονόμοι και άρχοντες εθνών, και να διανέμουν σε όσους πεινούσαν για διδάγματα εκείνα τα οποία συγκρατούν στην άφθαρτη ζωή, δηλαδή τον θείο και ουράνιο λόγο, και την παιδεία που οδηγεί σε κάθε τι το άριστο. Αυτοί λοιπόν κατέκτησαν, ή μάλλον μέσω αυτών ο Χριστός, για τον Θεό και Πατέρα τη χώρα των εθνών, όπως ακριβώς κατέκτησε ο Ιωσήφ για τον Φαραώ τη χώρα των Αιγυπτίων, ο οποίος απέκτησε και δύο γιους, τον Μανασσή και τον Εφραίμ, από τη μητέρα Ασενέθ, θυγατέρα του Πετεφρή, που ήταν ιερέας. Και το μεν όνομα του Μανασσή ερμηνεύεται ως λήθη των κακών που συνέβησαν, το δε του Εφραίμ ως αύξηση και πρόοδος προς το καλύτερο. Διότι, σαν από ιερή μητέρα, εννοώ δηλαδή την Εκκλησία, προέκυψαν καρποί, και οι κληθέντες από τα έθνη θα μπορούσαν να συγκαταλεχθούν μεταξύ των υιών του Θεού διά της πίστεως στον Χριστό, οι οποίοι και θα οδηγηθούν στη λήθη των πόνων. «Διότι θα λησμονήσουν», λέγει, «την πρώτη τους θλίψη, και δεν θα ανεβεί ποτέ αυτή στην καρδιά τους. Διότι πάνω στο κεφάλι τους θα υπάρχει αίνεση, και θα τους καταλάβει αγαλλίαση και ευφροσύνη». Έφυγε η οδύνη, η λύπη και ο στεναγμός.

και των έργων και των λογισμών και των εννοιών· τα κατανοεί η ψυχή, στεκόμενη στη μέση με φόβο και τρόμο, μέχρις ότου, βάσει των πράξεων, των έργων και των λόγων της, είτε κατακριθεί και δεθεί είτε δικαιωθεί και ελευθερωθεί (διότι ο καθένας σφίγγεται από τα δεσμά των δικών του αμαρτιών). Και αν είναι άξια, έχοντας ζήσει με ευσέβεια και θεάρεστα, την παραλαμβάνουν άγγελοι· και πλέον, όντας αμέριμνη, πορεύεται έχοντας ως συνοδοιπόρους τις άγιες δυνάμεις, σύμφωνα με το γεγραμμένο: «Σε εσένα βρίσκεται η κατοικία όλων όσοι ευφραίνονται». Τότε εκπληρώνεται το ρηθέν: «Έφυγε η οδύνη, η λύπη και ο στεναγμός». Τότε, απαλλαγμένη από εκείνα τα πονηρά, διεφθαρμένα και φοβερά πνεύματα, πορεύεται προς εκείνη την ανείπωτη χαρά.

«Και δεν θα περάσει από αυτήν κανένας ακάθαρτος, αλλά θα πορευθούν σε αυτήν οι λυτρωμένοι από τον Κύριο.» Νομίζω, λοιπόν, εγώ, ότι ο λόγος με τη σαφήνειά του δεν βγαίνει έξω από τον σκοπό. Όμως, εάν κάποιος προτιμούσε ότι πρέπει να το νοήσουμε και διαφορετικά, λέμε το εξής, ότι πρόσταξε το σκεύος καθενός από εκείνους που έχουν νικήσει, είτε τυχόν είναι χρυσό, είτε ασημένιο, είτε από χαλκό, και από άλλη ύλη κατασκευασμένο, να περάσει μέσα από τη φωτιά· διότι, όπως γράφει ο μακάριος Παύλος, «Το έργο του καθενός, όποιο κι αν είναι, η φωτιά θα το δοκιμάσει.» Πρόσταξε δε να περάσουν κάποια και μέσα από το νερό· διότι ο λόγος της ψαλμωδίας μάς υπονοεί ότι οι ψυχές των αγίων δεν δοκιμάζονται διαφορετικά, παρά μόνο με τέτοιους περίπου τρόπους. Και γι' αυτό ο Δαβίδ έψαλλε: «Μας δοκίμασας, ω Θεέ, μας καθάρισες με τη φωτιά, όπως καθαρίζεται το ασήμι· περάσαμε μέσα από φωτιά και νερό, και μας έβγαλες σε τόπο αναψυχής.» ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Αλλά, ω γενναίε μου, ίσως να μας πουν οι πιο φιλομαθείς: Το πώς, δηλαδή, παρατάχθηκαν κάποτε εναντίον των Μαδιανιτών και νίκησαν οι εκλεκτοί, και με ποιον τρόπο καθάρισαν τον μολυσμό από τον πόλεμο, ο λόγος μάς το κατέδειξε επαρκώς· είναι καιρός όμως πλέον να μας πληροφορήσεις, εάν και εμείς θα γίνουμε αληθινά μέτοχοι της γενναιότητας αυτών των ανδρείων, και αν θα συμμετάσχουμε μαζί τους στα κατορθώματα, μολονότι δεν έχουμε εξ ολοκλήρου ισάξια αρετή, αλλά υστερούμε κάπως από τη δική τους ψυχική ανδρεία.

Την πρώτη ημέρα, λέει, θα πάρουν ωραίο καρπό δέντρου, και κλαδιά από φοίνικες, και τα άλλα κλαδιά, μέσω των οποίων θα είναι δυνατό να κατανοήσουμε, σαν να το βροντοφωνάζει το ίδιο το πράγμα, ότι ο Θεός μας απονέμει και πάλι εν Χριστώ τις απολαύσεις του παραδείσου, αν και στο μεταξύ είχαμε ξεπέσει εξαιτίας της αρχικής παράβασης. Διότι εκδιωχθήκαμε στο πρόσωπο του Αδάμ, αλλά εισαχθήκαμε ξανά μέσω του Χριστού. Επειδή, νομίζω, άκουσες που έλεγε στον ληστή που συσταυρωνόταν μαζί Του: «Αλήθεια σου λέω, σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Διότι ο Χριστός κατεύνασε την περιστρεφόμενη ρομφαία, και επιτρέπεται πλέον η είσοδος σε αυτούς που πίστεψαν, καθώς Αυτός αναμορφώνει τα πάντα στην αρχική τους κατάσταση και τα αποκαθιστά σε αυτό που ήταν παλαιά. Τα δε κλαδιά από τα αειθαλή φυτά, υποδηλώνουν από μόνα τους το διηνεκές της χάριτος και το σαν να λέμε αμάραντο της ελπίδας. Διότι «αμεταμέλητα είναι τα χαρίσματα και η κλήση του Θεού», σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί. Και πραγματικά η τέρψη των αγίων είναι ατελεύτητη. Θα αναφωνήσει εξάλλου και ο σοφός Ησαΐας λέγοντας: «Αιώνια ευφροσύνη θα είναι πάνω από το κεφάλι τους, αίνος και ευφροσύνη αιώνια θα τους καταλάβει· έφυγε μακριά κάθε λύπη, οδύνη και στεναγμός». Έχει δε συμπεριληφθεί στους θεσμούς περί της εορτής και η παραγγελία, ότι πρέπει να ευφραίνονται από τον χείμαρρο.

Αυτά λοιπόν τα υπέμεινε, για να φτάσει στην άλυπη και ανώδυνη ζωή, την οποία ο ίδιος προανήγγειλε σχετικά με τη μέλλουσα ζωή, όπου έφυγε μακριά κάθε οδύνη, λύπη και στεναγμός. Και, αφού υπέμεινε εδώ με προθυμία τα λυπηρά και τα επώδυνα, έφτασε στον ανώδυνο και άλυπο βίο.

Μετά δε από όλες αυτές τις αρετές που προαναφέρθηκαν, να έχουμε την ομόνοια και τον δικό της σύνδεσμο· ώστε μέσω όλων αυτών των καλών έργων να λυτρωθούμε από την κακοτεχνία, την απάτη και την πλάνη του Διαβόλου, και να αποφύγουμε τη γέεννα και το ακοίμητο σκουλήκι και τον κλαυθμό και τον τριγμό των οδόντων και το εξώτερο σκοτάδι, και να αξιωθούμε το αιώνιο και άφθαρτο φως για την ανάπαυση και την αιώνια χαρά του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, από όπου έφυγε κάθε οδύνη και λύπη και στεναγμός· όπου δεν υπάρχει Διάβολος για να μας πολεμά· εκεί όπου δεν μπορεί κανείς να δει ούτε αυτόν που αδικεί ούτε αυτόν που αδικείται· όπου δεν υπάρχει ο θάνατος και τα δεινά του θανάτου, αλλά ευφροσύνη και αγαλλίαση αιώνια.

Επομένως και εμείς, αγαπητοί, όντας τέκνα των Προφητών και βαδίζοντας στα ίχνη τους, ας αποκτήσουμε την τέλεια πίστη τους. Διότι είναι γραμμένο: αναλογιζόμενοι την έκβαση της αναστροφής τους, να μιμείστε την πίστη τους, ώστε να εισέλθουμε μαζί τους στα επουράνια, από όπου έχει φύγει κάθε οδύνη, λύπη και στεναγμός, μέσα στη λαμπρότητα των Αγίων. Ας νήφουμε προσευχόμενοι για να μην εισέλθουμε σε πειρασμό. Ας μελετήσουμε τα λόγια του Αγίου Πνεύματος, ώστε να εγκύψουμε στις Γραφές, και ακόμη και όταν δεν κρατάμε βιβλίο στα χέρια, να έχουμε στον νου μας τα λόγια του Θεού.

Γνωρίζω, λοιπόν, από ποια τρικυμία λυτρωθήκατε, και σε ποιο λιμάνι πρόκειται να προσορμιστείτε. Γνωρίζω ότι γίνατε μέτοχοι της κλήσης, και πορεύεστε προς τον επουράνιο Πατέρα. Γνωρίζω ότι τρέχετε για να απολαύσετε τη χώρα, από την οποία απέδρασε η λύπη, η οδύνη και ο στεναγμός· όπου δεν υπάρχει θλίψη, ούτε φθορά του σώματος· ούτε φθόνος που αναλώνει, ούτε επίβουλος εχθρός· όπου δεν υπάρχει κακία, ούτε βεβαίως σκοτάδι, αλλά φως της αλήθειας και φέγγος ευπρέπειας· όπου υπάρχει η ευταξία και η ευεργεσία· όπου υπάρχει η σωτηρία και η αφθαρσία.

Δεν προσφέρω πλέον τους κόπους μου στη ματαιότητα, ώστε μετά την αναχώρησή μου άλλοι να τους κληρονομήσουν και εγώ να υποστώ την τιμωρία, αλλά προσφέρω τους κόπους μου στον αγαθό και οικτίρμονα Θεό, ο οποίος παρέχει ζωή μετά τον θάνατο, και έχει ετοιμάσει για όσους τον αγαπούν αυτά που μάτι δεν είδε και αυτί δεν άκουσε και σε καρδιά ανθρώπων δεν ανέβηκαν. Ω ναι, αγαπητέ, να έχεις θάρρος και ας κραταιώνεται η καρδιά σου και να προσμένεις τον Κύριο· και η έξοδός σου θα γίνει εν ειρήνη. Εκεί θα δεις τους Δικαίους να χαίρονται για τη σωτηρία σου· εκεί θα αναπαυθείς στους κόλπους του Αβραάμ μαζί με τον Λάζαρο. Διότι επέλεξες την πτωχεία, έδειξες υπομονή στη θλίψη, υπέμεινες ονειδισμούς, δεν αποστράφηκες την εξουδένωση· για τον λόγο αυτόν θα σε δεχθούν με ευφροσύνη στις αιώνιες σκηνές, από όπου απέδρασε κάθε οδύνη, λύπη και στεναγμός. Εκεί θα δεις τη ζωή και το αληθινό φως, την ελπίδα όλης της κτίσης, τον λυτρωτή των ψυχών μας, τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, τον βασιλέα της δόξης, και η καρδιά σου θα χαρεί, και τη χαρά σου κανείς δεν θα την αφαιρέσει από εσένα. Αυτός δε ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός είθε να διαφυλάξει όλους μας άμεμπτους· στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες. Αμήν.

Ναι, αγαπητέ, δείξε ανδρεία και ας κραταιωθεί η καρδιά σου και έχε υπομονή στον Κύριο· και η έξοδός σου θα γίνει με ειρήνη. Εκεί θα δεις τους δικαίους να χαίρονται για τη σωτηρία σου· εκεί θα αναπαυθείς στους κόλπους του Αβραάμ μαζί με τον Λάζαρο· διότι επέλεξες την πτωχεία, υπέμεινες τη θλίψη, υπέφερες ονειδισμούς, δεν μίσησες την εξουθένωση. Γι' αυτό θα σε υποδεχθούν με ευφροσύνη στις αιώνιες σκηνές, από όπου έφυγε κάθε οδύνη, λύπη και στεναγμός. Εκεί θα δεις τη ζωή και το αληθινό φως, την ελπίδα όλης της κτίσεως, τον λυτρωτή των ψυχών μας, τον Ιησού Χριστό, τον βασιλέα της δόξης, και θα χαρεί η καρδιά σου, και τη χαρά αυτή κανείς δεν πρόκειται να σου την αφαιρέσει. Ο ίδιος δε ο Κύριος, ο Θεός μας, θα μας διαφυλάξει άμεμπτους. Διότι δική Του είναι η δόξα στους αιώνες. Αμήν.

Αγαπητοί μου αδελφοί, επικαλούμαι την ομόνοιάν σας, αγωνιστείτε να ευαρεστήσετε τον Θεό, όσο είναι καιρός. Κλάψτε ενώπιόν Του ημέρα και νύχτα κατά την προσευχή σας και την ψαλμωδία, ώστε να μας λυτρώσει από εκείνο τον ατελείωτο κλαυθμό και τον βρυγμό των οδόντων, από το πυρ της γεέννης και από το ακοίμητο σκουλήκι, και να μας χαροποιήσει στη δική Του βασιλεία, στην αιώνια ζωή, από την οποία απέδρασε κάθε οδύνη, λύπη και στεναγμός· όπου δεν υπάρχει ανάγκη από δάκρυα και μετάνοια· όπου δεν υπάρχει φόβος και τρόμος· όπου δεν υπάρχει φθορά· όπου δεν υπάρχει αντίπαλος και πολέμιος· όπου δεν υπάρχει παροξυσμός και οργή· όπου δεν υπάρχει μίσος και έχθρα· αλλά παντοτινή χαρά και ευφροσύνη και αγαλλίαση, και τράπεζα πλήρης πνευματικών εδεσμάτων, την οποία ετοίμασε ο Θεός για αυτούς που Τον αγαπούν. Μακάριος είναι όποιος αξιωθεί να μετάσχει σε αυτήν, ενώ άθλιος όποιος τη στερηθεί.

Είθε να σας δω με δόξα και ευπρέπεια, με χαρά και αγαλλίαση. Ποθήστε με, τέκνα μου, όπως ακριβώς σας ποθώ. Μην αποκτήσετε τίποτα πάνω στη γη, ούτε να μεριμνάτε για κάτι, αλλά να αγωνιστείτε με κόπο. Διότι ιδού, ο Νυμφίος έρχεται έτοιμος να φανερωθεί μέσα στις νεφέλες του ουρανού με τη δόξα του ευλογημένου Πατέρα, και θα φωνάξει τον καθένα από εσάς με το όνομά του, και θα τον αναπαύσει στην τάξη των Αγίων, στο ανεκλάλητο φως, στην άφθαρτη ζωή, την αθάνατη και αιώνια, ανάλογα με τους κόπους του· εκεί από όπου έφυγε κάθε οδύνη, λύπη και στεναγμός.

Εκείνοι δε που επιδίωξαν την αμέλεια και παραδόθηκαν μέχρι τέλους στην οκνηρία, καταστράφηκαν από αυτές. Υποδηλώνοντας δε αυτό ο Κύριος, πρόσταξε να δοθούν στον υιό που επέστρεψε υποδήματα στα πόδια, μετά τη στολή και το δαχτυλίδι, ώστε θαρραλέα και άφοβα να καταπατήσει το κεφάλι του Όφεως. Παρομοιάζει δε τον παρόντα βίο με ακανθώδη τόπο, στον οποίο οι αμαρτίες αναφύονται δίκην ακανθών· και με τον καθαρό τόπο, την άνω Ιερουσαλήμ, η οποία ανήκει στον μεγάλο Βασιλέα, από όπου έχει φύγει κάθε οδύνη, λύπη και στεναγμός. Είθε όλοι μας να αξιωθούμε να την επιτύχουμε, με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Αμήν.

Η χάρη σου, Κύριε, ας γίνει σε εμάς δύναμη και ας μας ανεβάσει σε νεφέλες, μαζί με τους δικαίους και τους εκλεκτούς, στον αέρα, για να προϋπαντήσουμε εσένα, τον Βασιλιά των πάντων, ώστε, αφού μας υποδεχθούν οι άγιοι Άγγελοι με χαρά και ιλαρό πρόσωπο, να προσκυνήσουμε, όπως οφείλουμε, ενώπιόν σου, Κύριε, και βλέποντας την άρρητη δόξα, γεμάτοι από πολλή χαρά, να αναφωνήσουμε: δόξα σε Εκείνον που έντυσε τους ταπεινούς και τους φθαρτούς με δόξα και αφθαρσία· δόξα σε Εκείνον που δώρισε στους θνητούς την αθανασία· δόξα σε Εκείνον που μας γλίτωσε από το στόμα του λιονταριού και του ολέθριου Εχθρού, και μας εξασφάλισε για την επουράνια βασιλεία του. Και αυτή είναι η ρίζα όλων των αγαθών. Εδώ υπάρχει φως ανέκφραστο, που δεν το διαδέχεται η νύχτα· εδώ χαρά ανείπωτη, που δεν διαλύεται από τη λύπη ή από οτιδήποτε άλλο· εδώ αφθαρσία που δεν υπόκειται στη φθορά· εδώ ζωή που δεν καταλύεται από τον θάνατο. Πράγματι, τώρα απομακρύνθηκε η οδύνη, η λύπη και ο στεναγμός· από τώρα και στο εξής θα είμαστε όλοι μαζί με τον Κύριο.

Περί μετανοίας και κατανύξεως. Αδελφοί μου αγαπητοί, ενόσω έχουμε καιρό, ας κλάψουμε στην προσευχή μας, για να μας ελευθερώσει ο Κύριος από εκείνο το ατελείωτο κλάμα, και το τρίξιμο των δοντιών, και τη φωτιά της γέεννας, και να μας χαροποιήσει στην ατελεύτητη ζωή, από την οποία έχει φύγει η οδύνη, η λύπη και ο στεναγμός· όπου δεν υπάρχει θάνατος και φθορά, αλλά παντού χαρά και ευφροσύνη και αγαλλίαση, και τα υπόλοιπα αγαθά που ετοίμασε ο Θεός για εκείνους που τον αγαπούν.

Διότι ούτε «τα ίχνη του φιδιού πάνω στον βράχο» ήταν δυνατόν να βρεθούν, σύμφωνα με τον Σολομώντα. «Αλλά θα πορευθούν σε αυτήν», λέει, «οι λυτρωμένοι», αυτούς δηλαδή που ο ίδιος ελύτρωσε με το τίμιο αίμα του, «και οι συναγμένοι δια του Κυρίου», όχι μέσω κάποιου προφήτη, ούτε μέσω κάποιας ανθρώπινης προσπάθειας· αλλά λυτρωμένοι και συναγμένοι από τον ίδιο τον Κύριο, αυτοί θα πορευθούν την προαναφερθείσα οδό, μέσω της οποίας θα φθάσουν τελικά στον τρισμακάριο προορισμό της επουράνιας Σιών, για την οποία λέει ο Απόστολος: «έχουμε προσέλθει στο όρος Σιών και στην πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ». Γι' αυτό έχει λεχθεί: «και θα έλθουν στη Σιών μετ' ευφροσύνης»· διότι δεν είναι βεβαίως δυνατόν να εννοήσουμε εδώ εκείνη τη Σιών για την οποία είχε ειπωθεί: «έτος ανταπόδοσης για την κρίση της Σιών, και οι φάραγγές της θα μεταβληθούν σε πίσσα», και τα εξής. Επομένως, είναι ανάγκη να εννοούμε ως διαφορετικές τις ομώνυμα ονομαζόμενες Σιών, αφενός την επίγεια, που υπόκειται στις απειλές, και αφετέρου την επουράνια, στην οποία λέγεται ότι θα έλθουν οι λυτρωμένοι και συναγμένοι από τον Κύριο, για τους οποίους ειπώθηκε: «και αιώνια ευφροσύνη θα είναι πάνω στο κεφάλι τους»· διότι όσοι αναδειχθούν νικητές του μεγάλου αγώνα, θα στεφανωθούν με το στεφάνι της ευφροσύνης, το οποίο γνωρίζοντας και ο θείος Απόστολος έλεγε: «στο εξής με περιμένει ο στέφανος της δικαιοσύνης».

Γι' αυτό έχει ειπωθεί: «και ευφροσύνη αιώνια θα είναι πάνω από το κεφάλι τους», και πάλι: «διότι πάνω στο κεφάλι τους θα υπάρχει αίνεση και αγαλλίαση, και ευφροσύνη θα τους καταλάβει», δηλαδή εκείνους που βάδισαν χωρίς παρέκκλιση τη σωτήρια οδό και μέσω αυτής κατέληξαν στο τρισμακάριστο τέλος, όπου, αφού τιμηθούν με στεφάνι, θα απολαύσουν την αιώνια ζωή στη βασιλεία των ουρανών, εκεί όπου «έφυγε κάθε οδύνη και λύπη και στεναγμός». Το προκείμενο κείμενο αποτελεί βεβαίως ιστορία και θαυμαστή διήγηση γεγονότων που συνέβησαν κατά τα χρόνια του Εζεκία· έχει συμπεριληφθεί μαζί με άλλες ιστορίες στο Τέταρτο Βιβλίο των Βασιλειών και στο Δεύτερο των Παραλειπομένων. Ωστόσο, έχει καταχωρισθεί και στην παρούσα προφητεία ή βίβλο, λόγω του ότι προς το τέλος της ιστορίας περιέχεται μια προφητεία και κάποια μεγάλη και παράδοξη πράξη που επιτελέσθηκε κατά τα χρόνια του Εζεκία. Πρέπει δε να σημειωθεί και τούτο, ότι «στο έκτο έτος της βασιλείας του Εζεκία, ο βασιλιάς των Ασσυρίων», ο ίδιος αυτός ο Σενναχηρείμ, αφού επιτέθηκε στη Σαμάρεια, κατέλυσε εκεί το βασίλειο του Ισραήλ, παίρνοντας αιχμάλωτο όλο τον αποκαλούμενο λαό του Ισραήλ στη χώρα των Ασσυρίων. Αφού δε παρήλθαν επτά χρόνια ενδιαμέσως, «κατά το δέκατο τέταρτο έτος του Εζεκία», επιτέθηκε στις πόλεις της Ιουδαίας και κυρίευσε τις πλέον οχυρωμένες από αυτές, και ήδη επιχειρούσε επίθεση και εναντίον της ίδιας της Ιερουσαλήμ.

Διότι εκεί, εφόσον καμία αμαρτία δεν ενεργεί, ούτε υφίσταται κάποιος εχθρός των ψυχών, έχει συντριβεί η ισχύς των τόξων και έχει καταργηθεί κάθε όπλο και ρομφαία· ώστε να λέγεται για όσους καταξιώνονται την εκεί διαμονή: Έφυγε η οδύνη και η λύπη και ο στεναγμός.

Διότι το τέλειο Σάββατο και η τέλεια και τρισμακάρια κατάπαυση βρίσκεται στη βασιλεία του Θεού, πάνω από την εξαήμερη δημιουργία και έξω από όλα τα αισθητά, στον χώρο των ασωμάτων και των υπερκοσμίων, από όπου έχει αποδράσει κάθε οδύνη, λύπη και στεναγμός. Εκεί, αφού απαλλαγούμε από τη θνητή και φθαρτή ζωή και αναπαυθούμε με τη θεοφιλή και μακάρια ανάπαυση, ελευθερωμένοι από τις σωματικές πράξεις και τη δουλεία της σάρκας, ευρισκόμενοι μαζί με τον ίδιο τον Θεό και κοντά Του, θα τηρήσουμε το αληθινό Σάββατο και θα αναπαυθούμε. Γι' αυτό λέει ο Απόστολος: «Ας φροντίσουμε, λοιπόν, με ζήλο να εισέλθουμε σε εκείνη την κατάπαυση».

Το ποια είναι δε αυτή η οργή, το παρουσιάζει ο Απόστολος λέγοντας: «Σύμφωνα δε με τη σκληρότητά σου και την αμετανόητη καρδιά σου, θησαυρίζεις για τον εαυτό σου οργή κατά την ημέρα της οργής και της αποκαλύψεως της δικαιοκρισίας του Θεού». Ποια είναι δε η κατάπαυσή Του παρά η διαμονή μαζί Του μετά την έξοδο από τον παρόντα βίο, κατά την οποία θα αναπαυθούμε στη βασιλεία Του, έχοντας απαλλαγεί από κάθε αγωγή της πρακτικής ζωής, και όντες προσηλωμένοι μόνο στη θέα των θείων και επουρανίων; Τότε που θα αποδράσει κάθε οδύνη, λύπη και στεναγμός· και θα μας διαδεχθεί η παύση των έργων και η απαλλαγή από τα κακά, η πνευματική σχόλη, η ανάπαυλα και το αληθινό Σάββατο. Σε αυτό το αληθινό Σάββατο θα αναπαυθεί και ο ίδιος ο Λόγος του Θεού. Όσον αφορά δε τον αισθητό κόσμο, απευθυνόμενος στον λαό των Ιουδαίων και παρακαλώντας τους, εάν αξιωθούν για δεύτερη φορά –όπως την πρώτη φορά στην έρημο– να ακούσουν τη φωνή του Λόγου του Θεού, η οποία επρόκειτο να τους μιλήσει πάλι κατά την ενανθρώπησή Του, να μη μιμηθούν τους πατέρες τους ούτε να παραπικράνουν ξανά τον Θεό, όπως και πρωτύτερα. Απευθύνοντας τέτοιες παρακλήσεις, μου φαίνεται ότι προλέγει και υπαινίσσεται τη μελλοντική τους απιστία προς τον Χριστό, εφόσον δεν αγνοούσε το μέλλον· προσθέτει λοιπόν στη συνέχεια εκ προσώπου του Θεού και λέει: «Και είπα: Πάντοτε πλανώνται στην καρδιά τους»· και πάλι: «Όπως ορκίστηκα στην οργή μου, δεν θα εισέλθουν στην κατάπαυσή μου».

Αλλά και η φράση «χωρίς κόπους» που λέχθηκε από αυτόν θα ήταν παρόμοια με το «έφυγε η οδύνη, η λύπη και ο στεναγμός». Όταν δε αναφέρει ότι όσοι πορεύονται προς τον Αχέροντα δεν φθάνουν απλώς σε αυτόν, αλλά «αφού πρώτα επιβιβαστούν» σε «εκείνα που αποτελούν γι' αυτούς οχήματα», τι άλλο άραγε θέλει να εννοήσει με τα οχήματα παρά τα σώματα, στα οποία, αφού εισέλθουν οι ψυχές των νεκρών, τιμωρούνται μαζί με αυτά, σύμφωνα με τα παραδεδεγμένα στους Εβραίους; Επειδή όμως και το παρόν βιβλίο έχει φθάσει στην επαρκή του ολοκλήρωση, θα μεταβώ στο δωδέκατο σύγγραμμα της Ευαγγελικής Προπαρασκευής.

Αυτό θα μας το δώσει, γνωρίζω καλά, Εκείνος που μας έδωσε την εξουσία να πατάμε επάνω σε ασπίδα και βασιλίσκο, και να περπατάμε πάνω σε φίδια και σκορπιούς· ο οποίος και θα συντρίψει εν τάχει τον Σατανά κάτω από τα πόδια μας, είτε ως αστραπή που έπεσε από τον ουρανό εξαιτίας της παλαιάς του λαμπρότητας, είτε ως φίδι που τρέπεται σε φυγή εξαιτίας της κατοπινής του σκολιότητας και της μετατροπής του σε χαμερπές ον, ώστε να ανασάνουμε έστω και λίγο από τα δεινά, αφού θα έχει απομακρυνθεί εντελώς η οδύνη, και η λύπη, και ο στεναγμός, και τώρα και στο μέλλον, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Τώρα όμως που έφυγε η οδύνη, και η λύπη, και ο στεναγμός· τώρα που εμείς του Ενός γίναμε ένα, και εμείς της Τριάδας συμφυείς, και ομόψυχοι, και ομότιμοι· εμείς του Λόγου απαλλαγμένοι από την αλογία· εμείς του Πνεύματος χωρίς να βράζουμε ο ένας εναντίον του άλλου, αλλά διατηρώντας ένθερμο ζήλο όλοι μαζί· εμείς της Αλήθειας που έχουμε το ίδιο φρόνημα και λέμε τα ίδια· εμείς της Σοφίας που έχουμε ορθή σύνεση· εμείς του Φωτός που συμπεριφερόμαστε ευσχημόνως σαν να βρισκόμαστε στο φως της ημέρας· εμείς της Οδού που πορευόμαστε όλοι στην ευθεία· εμείς της Θύρας που βρισκόμαστε όλοι μέσα· εμείς του Προβάτου και του Ποιμένα που είμαστε πράοι, και ανήκουμε στην ίδια μάνδρα, και σε έναν ποιμένα· όχι υπό τη βοσκή κάποιου άπειρου ποιμένα, ούτε κάποιου που καταστρέφει τα πρόβατα της νομής, ούτε κάποιου που τα παραδίδει στους λύκους και στους γκρεμούς, αλλά ενός εξαιρετικά προσεκτικού και έμπειρου γνώστη· τώρα που εμείς του Παθόντος για εμάς γίναμε συμπονετικοί, και ανακουφίζουμε από κοινού ο ένας τα βάρη του άλλου· εμείς της Κεφαλής, που συναρμολογούμαστε και συνδεόμαστε σε ένα σώμα σύμφωνα με κάθε πνευματική συνάφεια· τώρα που Εκείνος που τα δημιουργεί όλα και τα μεταβάλλει προς το ωφελιμότερο μετέτρεψε τον θρήνο μας σε χαρά, και αντί για τον σάκκο του πένθους μάς προσέφερε την ευφροσύνη, αυτήν ακριβώς τη στιγμή απεκδύομαι τη σιωπή μαζί με τα περασμένα, και προσφέρω στον παρόντα καιρό και σε εσάς τον λόγο μου, ή μάλλον στον Θεό ως την πιο κατάλληλη ευχαριστήρια θυσία, ένα δώρο καθαρότερο από τον χρυσό, πολυτιμότερο από τους ακριβούς λίθους, πολυτελέστερο από τα υφάσματα, αγιότερο από τη θυσία του Νόμου, ιερότερο από την προσφορά των πρωτοτόκων, που αρέσει στον Θεό περισσότερο από νεαρό μοσχάρι, του οποίου τα κέρατα και οι οπλές είναι ακόμη ατελή και αναίσθητα, περισσότερο από το θυμίαμα, περισσότερο από το ολοκαύτωμα, περισσότερο από μυριάδες παχιά αρνιά, με τα οποία ο στοιχειώδης νόμος συγκρατούσε τον ακόμη νήπιο Ισραήλ, σκιαγραφώντας με τις αιματηρές θυσίες τη μέλλουσα θυσία.