Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 36:1

Γι' αυτόν τον λόγο άρχισε από την εκλεκτή χώρα του Θεού, και από την πόλη στην οποία βρισκόταν το αγιαστήριο, εξαγγέλλοντας τα επικείμενα· δεύτερον, της Βαβυλώνας, έπειτα της Μωαβίτιδας, έπειτα της Δαμασκού· πέμπτον της Αιγύπτου, έπειτα της ερήμου, έπειτα της Ιδουμαίας, έπειτα της φάραγγας της Σιών, έπειτα της Τύρου, έπειτα των τετραπόδων. —Στη συνέχεια αυτών βρίσκονται τα γεγονότα που συνέβησαν περί το δέκατο τέταρτο έτος της βασιλείας του Εζεκία· μετά από αυτά, υπάρχουν προφητείες χωρίς κάποια προγραφή, οι οποίες προαναγγέλλουν τα πάθη της Ιερουσαλήμ και της Ιουδαίας, τα σχετικά με όσους βρίσκονταν στη διασπορά, καθώς και περί της επανόδου τους, μετά την εκπλήρωση της θείας δίκης· υπάρχουν επίσης και τα περί του Χριστού, τα οποία είναι διεσπαρμένα σε ολόκληρη την προφητεία, καθώς καθένα από τα ιστορικώς λεγόμενα συμπλέκεται με το μυστικό νόημα.

«Σαν κυματισμένη θάλασσα, έτσι θα ταραχθείτε· και το πλήθος πολλών εθνών θα ηχήσει σαν το νερό. Σαν πολύ νερό τα πολλά έθνη, σαν την ορμή άφθονου νερού που κατεβαίνει με βία. Και θα τον αποδιώξει, και θα τον κυνηγήσει μακριά, σαν το χνούδι του άχυρου που το λιχνίζουν απέναντι στον άνεμο, και σαν τη σκόνη του τροχού που την παρασέρνει η καταιγίδα.» Δεν αφήνει χωρίς παρηγοριά τους απογόνους του Ισραήλ ο Θεός των όλων, επειδή είναι φιλάνθρωπος, αλλά πολλές φορές κάνει την ελπίδα για τα αγαθά να έρχεται μαζί με τον φόβο, και αυτό κατά θεία οικονομία, ώστε και με τα δύο να ωφελεί τους ακροατές. Ότι, λοιπόν, θα ερημωθούν οι πόλεις τους, έχει ειπωθεί με σαφήνεια· και ποια ήταν η αιτία για τα πάθη τους, το δίδαξε λέγοντας ότι «Εγκατέλειψες τον Κύριο τον Θεό σου και δεν θυμήθηκες τον Κύριο τον βοηθό σου». Αλλά Εκείνος που πλήγωσε υπόσχεται αμέσως και να θεραπεύσει. Και εξηγεί ένα γεγονός, το οποίο είναι αναγκαίο να πούμε σύντομα λόγω της ανάγκης. Όταν ο Εζεκίας την εποχή της βασιλείας του κατείχε τον θρόνο στα Ιεροσόλυμα, ανέβηκε ο Σενναχηρείμ, ο βασιλιάς των Ασσυρίων, εναντίον των οχυρωμένων πόλεων της Ιουδαίας και τις κατέλαβε. Διότι έχει γραφτεί ως εξής: «Έπειτα στέλνει τον Ραψάκη από τη Λαχίς στην Ιερουσαλήμ για να την πολιορκήσει», ο οποίος, όταν έφτασε, μίλησε ασεβώς κατά της δόξας του Θεού και Σωτήρα όλων μας. Διότι ο παράφρων ισχυριζόταν ότι ο Θεός δεν μπορούσε να τους διασώσει, ακόμη κι αν ήθελε να το κάνει.

ΤΟΜΟΣ Δ'. <Και εγένετο κατά το δέκατο τέταρτο έτος της βασιλείας του Εζεκία, ανέβηκε ο Σενναχειρείμ, ο βασιλιάς των Ασσυρίων, εναντίον των οχυρωμένων πόλεων της Ιουδαίας και τις κυρίευσε. Και απέστειλε ο βασιλιάς των Ασσυρίων τον Ραψάκη από τη Λαχίς στην Ιερουσαλήμ, προς τον βασιλιά Εζεκία, με μεγάλη στρατιωτική δύναμη, και στάθηκε στο υδραγωγείο της άνω κολυμβήθρας, στον δρόμο του αγρού του γναφέως.> Ο λόγος της ιστορίας είναι μεν σαφής σε όλους τους φιλομαθείς· ωστόσο, θα τον εκθέσω όσο πιο σύντομα μπορώ. Όταν βασίλευε ο Άχαζ στα Ιεροσόλυμα, και στη συνέχεια ο Φακεέ, γιος του Ρομελία, και ο Ραασσών, ο βασιλιάς της Συρίας, πολιορκούσαν την Ιουδαία και σχεδίαζαν να επιτεθούν και στα ίδια τα Ιεροσόλυμα, ο προαναφερθείς (Άχαζ), επειδή αδυνατούσε να αντισταθεί, έστειλε πρεσβεία και μάλιστα κάλεσε σε βοήθεια τον Θεγλαφαλλασάρ, τον βασιλιά των Ασσυρίων, και με πολλά δώρα τον έπεισε να τον συνδράμει και να ανακόψει τις πλεονεξίες των βασιλέων που είχαν συμμαχήσει εναντίον του, εννοώ του βασιλιά της Σαμάρειας και εκείνου της Συρίας. Αφού συνέβη αυτό, καταστράφηκαν όσοι τον πολεμούσαν. Διότι ο Ασσύριος κυρίευσε και τη Δαμασκό και τη Συρία, ενώ ο Άχαζ περιήλθε υπό την εξουσία του και έγινε πλέον υποτελής καταβάλλοντας φόρους και τέλη. Αυτός όμως (ο Άχαζ) ήταν από τους πλέον διεφθαρμένους. Διότι ήταν ειδωλολάτρης και θεομίσητος, και ίσως είχε ξεπεράσει όλους τους άλλους στις δυστροπίες και παραβάσεις εναντίον του Θεού.

Αυτά ακριβώς εκπληρώθηκαν κατά λέξη «στο δέκατο τέταρτο έτος της βασιλείας του Εζεκία», κατά το οποίο ο βασιλιάς των Ασσυρίων, έχοντας επιτεθεί στην Ιουδαία, καθυπέταξε μεν τις άλλες πόλεις, αφού όμως εξεστράτευσε κατά της Ιερουσαλήμ, επέστρεψε άπρακτος. Υπερηφανεύονταν πολύ για τους θεούς τους οι κάτοικοι της Μωάβ, και γελούσαν και χλεύαζαν τον Θεό του Ισραήλ· για τον λόγο αυτόν, ο προφητικός λόγος εξέθεσε την προφητεία γι' αυτούς. Γι' αυτό, ξεκινώντας ονομάζει την επικρατούσα σε αυτούς άγνοια του Θεού «νύκτα» και «σκότος», και τους απειλούσε λέγοντας ότι σε αυτήν ακριβώς τη «νύκτα» θα επέλθει σε αυτούς η καταστροφή: «Μέσα στη νύχτα θα καταστραφεί η Μωαβίτιδα, διότι μέσα στη νύχτα θα καταστραφεί το τείχος της Μωαβίτιδας». Έπειτα, στη συνέχεια, σχετικά με τον τόπο όπου ήταν στημένη η ειδωλολατρία τους, προσθέτει: «διότι θα καταστραφεί και η Δηβών· εκεί όπου είναι ο βωμός σας, εκεί θα ανεβείτε για να κλάψετε». Και στο τέλος της προφητείας πάλι αναφέρει τους ίδιους βωμούς λέγοντας: «επειδή κοπίασε η Μωάβ στους βωμούς, και θα εισέλθει στα χειροποίητα είδωλά της για να προσευχηθεί, και δεν θα μπορέσουν να τη σώσουν». Από αυτά, νομίζω πως καθίσταται σαφής η αιτία του προκειμένου θέματος, το οποίο περιλαμβάνει τον όλεθρο της ειδωλολατρίας των Μωαβιτών, μαζί με την πρόρρηση και άλλων δεινών που επρόκειτο να συμβούν και στην ίδια την πόλη και στις γύρω από αυτήν χώρες, κώμες και πόλεις.

Γι' αυτό έχει ειπωθεί: «και ευφροσύνη αιώνια θα είναι πάνω από το κεφάλι τους», και πάλι: «διότι πάνω στο κεφάλι τους θα υπάρχει αίνεση και αγαλλίαση, και ευφροσύνη θα τους καταλάβει», δηλαδή εκείνους που βάδισαν χωρίς παρέκκλιση τη σωτήρια οδό και μέσω αυτής κατέληξαν στο τρισμακάριστο τέλος, όπου, αφού τιμηθούν με στεφάνι, θα απολαύσουν την αιώνια ζωή στη βασιλεία των ουρανών, εκεί όπου «έφυγε κάθε οδύνη και λύπη και στεναγμός». Το προκείμενο κείμενο αποτελεί βεβαίως ιστορία και θαυμαστή διήγηση γεγονότων που συνέβησαν κατά τα χρόνια του Εζεκία· έχει συμπεριληφθεί μαζί με άλλες ιστορίες στο Τέταρτο Βιβλίο των Βασιλειών και στο Δεύτερο των Παραλειπομένων. Ωστόσο, έχει καταχωρισθεί και στην παρούσα προφητεία ή βίβλο, λόγω του ότι προς το τέλος της ιστορίας περιέχεται μια προφητεία και κάποια μεγάλη και παράδοξη πράξη που επιτελέσθηκε κατά τα χρόνια του Εζεκία. Πρέπει δε να σημειωθεί και τούτο, ότι «στο έκτο έτος της βασιλείας του Εζεκία, ο βασιλιάς των Ασσυρίων», ο ίδιος αυτός ο Σενναχηρείμ, αφού επιτέθηκε στη Σαμάρεια, κατέλυσε εκεί το βασίλειο του Ισραήλ, παίρνοντας αιχμάλωτο όλο τον αποκαλούμενο λαό του Ισραήλ στη χώρα των Ασσυρίων. Αφού δε παρήλθαν επτά χρόνια ενδιαμέσως, «κατά το δέκατο τέταρτο έτος του Εζεκία», επιτέθηκε στις πόλεις της Ιουδαίας και κυρίευσε τις πλέον οχυρωμένες από αυτές, και ήδη επιχειρούσε επίθεση και εναντίον της ίδιας της Ιερουσαλήμ.

Και συνέβη κατά το δέκατο τέταρτο έτος της βασιλείας του Εζεκία ... και ο βασιλιάς των Ασσυρίων έστειλε τον Ραψάκη από τη Λαχίς στην Ιερουσαλήμ προς τον βασιλιά Εζεκία με μεγάλη στρατιωτική δύναμη, και στάθηκε στο υδραγωγείο της άνω δεξαμενής, στον δρόμο του αγρού του γναφέα ... ιδού, έχεις στηρίξει την πεποίθησή σου σε αυτή την τσακισμένη καλαμένια ράβδο, στην Αίγυπτο ... τώρα, λοιπόν, συνάψτε συμφωνία με τον κύριό μου τον βασιλιά των Ασσυρίων ... και πώς μπορείτε να αποστρέψετε το πρόσωπο των τοπαρχών; Υπηρέτες είναι όσοι έχουν εμπιστευθεί τους Αιγυπτίους για ίππους και αναβάτες. Και τώρα, μήπως χωρίς το θέλημα του Κυρίου ανεβήκαμε σε αυτή τη χώρα για να την πολεμήσουμε; Και ο Ελιακείμ είπε προς αυτόν ... και μη μας μιλάς ιουδαϊκά ... Και ο Ραψάκης τους είπε ... μήπως δεν απευθύνομαι στους άνδρες που κάθονται πάνω στο τείχος, οι οποίοι θα φάνε την κοπριά τους ... Και ο Ραψάκης στάθηκε και φώναξε με δυνατή φωνή στα ιουδαϊκά ... ... Αν θέλετε να ευλογηθείτε, εξέλθετε προς εμένα ... πού είναι ο θεός της Αιμάρ και της Αρφάθ; Και ο θεός της πόλεως Σεπφαρείμ; ... Και εισήλθε ο Ελιακείμ ... προς τον Εζεκία, έχοντας σχίσει τους χιτώνες τους ... ... ... Αυτά λέει ο Εζεκίας: Ημέρα θλίψεως ... διότι έφτασαν οι ωδίνες σε αυτήν που γεννά, αλλά δεν έχει τη δύναμη να γεννήσει. ... και θα προσευχηθείς προς τον Κύριό σου για αυτούς που έχουν απομείνει ... ιδού, εγώ βάζω μέσα του ένα πνεύμα, και αφού ακούσει μια είδηση θα επιστρέψει στη χώρα του ... ...