Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 36:14

Και την κυρίευσε στο τέλος των τριών ετών, κατά το έκτο έτος του Εζεκία, το οποίο ήταν το ένατο έτος του Ωσηέ, του βασιλιά του Ισραήλ. Και αλώθηκε η Σαμάρεια, και ο βασιλιάς των Ασσυρίων εξόρισε τους κατοίκους της Σαμάρειας στην Ασσυρία, και τους εγκατέστησε στην Αλαέ και στον Αβιώρ, στον ποταμό Γωζάν, και στα όρη των Μήδων· επειδή δεν εισάκουσαν τη φωνή του Κυρίου του Θεού τους και παρέβησαν τη διαθήκη του, όλα όσα είχε προστάξει ο Μωυσής, ο δούλος του Κυρίου, και ούτε τα άκουσαν ούτε τα έπραξαν. Και κατά το δέκατο τέταρτο έτος του βασιλιά Εζεκία, ανέβηκε ο Σενναχηρείμ, ο βασιλιάς των Ασσυρίων, εναντίον των οχυρωμένων πόλεων της Ιουδαίας και τις κυρίευσε. Και αυτά μεν προέρχονται από τις ιερές Γραφές. Ότι δε ο Σενναχηρείμ είχε αλώσει τη Σαμάρεια, καθώς ανέβαινε εναντίον των Ιεροσολύμων, θα το διαπιστώσουμε εύκολα από όσα έχει γράψει ο ίδιος ο μακάριος προφήτης Ησαΐας. Διότι ο Ραψάκης προσφώνησε αυτούς που βρίσκονταν πάνω στο τείχος ως εξής: Μην σας εξαπατά ο Εζεκίας λέγοντας: Ο Θεός σας θα σας λυτρώσει.

«Όπως λοιπόν», λέει, «από τα ίδια τα πέρατα της ανατολικής γης έθεσα τα όρια της δικής μου βασιλείας, και κυρίευσα τη Δαμασκό και τη Σαμάρεια, οι οποίες δεν ωφελήθηκαν καθόλου από τους θεούς που υπήρχαν σε αυτές· έτσι θα καταλάβω και τις εξωτερικές χώρες». Είναι δε αναγκαίο να θυμηθούμε ότι και ο Ραψάκης, αναγγέλλοντας τα λόγια του βασιλιά των Ασσυρίων, προσφώνησε όσους κάθονταν πάνω στο τείχος: «Αυτά λέει ο βασιλιάς των Ασσυρίων: Ας μην σας εξαπατά ο βασιλιάς Εζεκίας με λόγια, τα οποία δεν θα μπορέσουν να σας γλιτώσουν· και ας μη σας λέει ο Εζεκίας ότι θα μας γλιτώσει ο Θεός»· και μετά από άλλα πάλι λέει: «Μήπως οι θεοί των εθνών γλίτωσαν ο καθένας τη δική του χώρα από το χέρι του βασιλιά των Ασσυρίων; Πού είναι ο θεός της Εμάθ και της Αρφάθ; Και πού είναι ο θεός της πόλης Σεπφαρουείμ; Μήπως μπόρεσαν να γλιτώσουν τη Σαμάρεια από το χέρι μου; Ποιος από όλους τους θεούς αυτών των εθνών γλίτωσε τη γη του από το χέρι μου, για να γλιτώσει ο Ισραήλ από το χέρι μου;» Επειδή λοιπόν ο Ασσύριος υπερηφανεύτηκε πολύ και επέλεξε να περιγελάσει τη θεία οργή, εξαγγέλλει ο Θεός ότι θα τον υποβάλει σε τιμωρία. Διότι το πάθος της αλαζονείας είναι απεχθές ακόμη και σε εμάς τους ίδιους. Όταν μάλιστα αποθρασύνεται απέναντι και στην ίδια τη θεία δόξα, τότε ακριβώς το «ουαί» πολύ δίκαια θα επιβληθεί σε όσους επιθυμούν να το πράττουν αυτό. <Ολολύξτε τα γλυπτά στην Ιερουσαλήμ και στη Σαμάρεια.

«Έτσι λέει ο βασιλιάς: Μην σας εξαπατά ο Εζεκίας με λόγια που δεν θα μπορέσουν να σας σώσουν· και ας μην σας λέει ο Εζεκίας ότι θα σας σώσει ο Θεός και ότι δεν θα παραδοθεί αυτή η πόλη στα χέρια του βασιλιά των Ασσυρίων. Μην ακούτε τον Εζεκία. Έτσι λέει ο βασιλιάς των Ασσυρίων: Αν θέλετε να ευλογηθείτε, παραδοθείτε σε εμένα, και θα τρώει ο καθένας από το αμπέλι του και από τις συκιές του, και θα πίνετε νερό από το πηγάδι σας, έως ότου έρθω και σας πάρω σε μια γη όμοια με τη δική σας γη, γη σιταριού και κρασιού, και ψωμιών και αμπελώνων.» Στρέφει πλέον τα λόγια του προς εκείνους που κάθονται ήδη στις επάλξεις και είναι πρόθυμοι να αντισταθούν σε αυτούς που θέλουν να τους πολιορκήσουν· και διαρκώς αποκαλεί τον Ασσύριο μέγα βασιλιά, και ενώ μειώνει την ελπίδα προς τον Θεό, αποκαλεί τον Εζεκία ψεύτη και απατεώνα, επειδή έλεγε ότι πρέπει μάλλον να στηρίζονται στον Θεό και να μην φοβούνται με κανέναν τρόπο τις ανθρώπινες επιδρομές, εφόσον Εκείνος τους προστατεύει. Έπειτα, υπόσχεται σε εκείνους που θα αυτομολήσουν σε αυτόν, ότι θα παραμείνουν στα δικά τους υπάρχοντα μέχρι τον κατάλληλο καιρό.

Διότι έτσι θα βρούμε να είναι η φλυαρία του Ραψάκη, όταν χλεύαζε τη δόξα του Θεού, λέγοντας σε αυτούς που κάθονταν στο τείχος: «Ας μην σας εξαπατά ο Εζεκίας με λόγια, τα οποία δεν θα μπορέσουν να σας γλιτώσουν· και ας μην σας λέει ο Εζεκίας ότι \"θα γλιτώσει ο Θεός την Ιερουσαλήμ από τα χέρια μου\"». Απέναντι λοιπόν σε αυτήν την τόσο απερίσκεπτη και πραγματικά ανόσια θρασύτητα απολογούνταν ο Θεός, λέγοντας διά της φωνής του Ησαΐα: «Μήπως θα δοξαστεί το τσεκούρι χωρίς εκείνον που κόβει με αυτό, ή θα υψωθεί το πριόνι χωρίς εκείνον που το τραβάει;». Διότι όπως ακριβώς το τσεκούρι, ακόμα και αν είναι κοφτερό και από καλό χαλκό, δεν θα μπορέσει να ενεργήσει για την κοπή των δέντρων, εάν κάποιος δεν το επιφέρει εναντίον κάποιου με τις δικές του δυνάμεις, έτσι παρομοίως και το πριόνι θα μείνει εντελώς άπραγο ως προς το έργο του, εάν δεν το τραβάει προς τα κάτω ή προς τα πάνω κανείς· έτσι και η ισχύς του βασιλείου, δηλαδή του στρατού των Νινευιτών, δεν θα είχε κυριεύσει τη Σαμάρεια, εάν η θεία οργή δεν την είχε επιφέρει εναντίον πόλεων και χωριών, χρησιμοποιώντας την σαν εργαλείο, το οποίο κινείται μεν από άλλον και είναι χρήσιμο όταν λαμβάνεται για εξυπηρέτηση, αλλά δεν θα μπορούσε να ενεργήσει τίποτα από μόνο του. Τιμωρείται λοιπόν η Νινευή ακριβώς επειδή συλλογιζόταν πονηρά πράγματα κατά του Θεού και τα εντελώς αντίθετα από ό,τι θα ήταν αληθινό σύμφωνα με τη φύση των πραγμάτων.

Αυτό άλλωστε το μαρτύρησε και ο προφήτης Αββακούμ για τον βασιλιά των Ασσυρίων λέγοντας ότι «Και αυτός θα χλευάσει βασιλιάδες, και οι τύραννοι θα είναι τα παιχνίδια του, και αυτός θα εμπαίξει κάθε οχύρωμα». Ότι, λοιπόν, ήταν πάρα πολύ υπερόπτης, είχε υψωθεί υπερβολικά και είχε φτάσει σε άκρο αγερωχίας η μητρόπολη των Χαλδαίων, το διατρανώνει πάλι, παρομοιάζοντάς την με ανάστημα κέδρου και ονομάζοντάς την χλευάστρια. Αυτό δε θα μπορούσες να μάθεις ότι έχει ειπωθεί σωστά και με ακρίβεια από τα λόγια του Ραψάκη, ο οποίος, αφού ήρθε στην Ιουδαία και έπειτα προσέβαλε όσους βρίσκονταν στο τείχος, φλυαρούσε υβριστικά κατά της ύψιστης δόξας. Διότι έλεγε: «Αυτά λέει ο βασιλιάς: Ας μην σας εξαπατά ο Εζεκίας με λόγια, τα οποία δεν θα μπορέσουν να σας γλιτώσουν, και ας μην σας λέει ο Εζεκίας ότι θα σας γλιτώσει ο Θεός». Και λίγο πιο κάτω: «Μήπως οι θεοί των εθνών γλίτωσαν ο καθένας τη δική του χώρα από τα χέρια του βασιλιά των Ασσυρίων;» Αυτή, λοιπόν, η χλευάστρια πόλη, η οποία επαίρεται και λέει: Εγώ είμαι και καμία άλλη δεν θα υπάρξει μετά από εμένα. Επειδή, λοιπόν, συνηθίζει να θεωρεί ως λαμπρό καύχημα μια τόσο αισχρή και καταραμένη αλαζονεία, για αυτόν ακριβώς τον λόγο θα καταπέσει σε τέτοια αθλιότητα, ώστε να πρέπει να λεχθεί για αυτήν: Πώς παραδόθηκες στον αφανισμό, και έγινες βοσκότοπος θηρίων; Το δε «πώς» δεν είναι έκφραση κάποιου που ρωτά και θέλει να μάθει, αλλά μάλλον κάποιου που εκπλήσσεται για την πέρα από κάθε προσδοκία μεταβολή.

Είτε, λοιπόν, τα έλεγε αυτά με βάση την πιθανότητα, εικάζοντας επειδή είχε υποτάξει τον λαό που ονομαζόταν λαός του Θεού, δηλαδή τον Ισραήλ, είτε και πραγματικά αισθάνθηκε τον Θεό να υποβάλλει στους λογισμούς του να επιτεθεί στη χώρα των Ιουδαίων εξαιτίας των παρανομιών που αυτοί είχαν διαπράξει, αυτό θα το κρίνεις εσύ ο ίδιος. Διότι, αφού 〈είπε ο Ραψάκης〉 αυτά στην αρχή, στο τέλος του λόγου του προτρέπει με υποσχέσεις τα πλήθη που στέκονταν στα 〈τείχη〉 και στους πύργους της πόλεως να παραδώσουν την πόλη, βασιζόμενος στις υποσχέσεις που έδωσε. Και επειδή η θεοσέβεια του Εζεκία ήταν ξακουστή σε όλους, προσπαθεί να τον διαβάλει στα πλήθη λέγοντας: 〈Ας μην σας εξαπατά ο Εζεκίας λέγοντας: "Ο Θεός θα σας γλιτώσει"〉. Και πιο πάνω έλεγε: «αυτός που αφαίρεσε τους ψηλούς τόπους [της λατρείας] του και τα θυσιαστήριά του». Διότι δεν αγνοούσε ότι τα πλήθη χαίρονταν με αυτά στο παρελθόν, κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Άχαζ. Γι' αυτό, θεωρώντας ότι αυτοί εξακολουθούσαν να έχουν την ίδια διάθεση απέναντι σε αυτά, διέβαλλε τον Εζεκία, παρέχοντας μέσα από εκείνα για τα οποία τον κατηγορούσε τη μεγαλύτερη μαρτυρία της θεοσέβειάς του στην πραγματικότητα. Διότι είναι καλό να διαβάλλεται κανείς από τους εχθρούς για τέτοια πράγματα, για τα οποία θα μπορούσε να καυχηθεί κατά Θεόν. Έπειτα προσθέτει: 〈Μήπως οι θεοί των εθνών έσωσαν καθένας τη δική του χώρα;〉. Και συμπληρώνει: 〈Πού είναι ο θεός της Αιμάθ και της Αρφάδ; Και πού είναι ο θεός της πόλεως Επφαρουέμ; Μήπως μπόρεσαν να γλιτώσουν τη Σαμάρεια από τα χέρια μου;〉. Με αυτά κατέδειξε την αιτία για την οποία είχαν παραδοθεί σε αυτόν η Σαμάρεια και ο Ισραήλ.