Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 36:19

Μήπως έσωσαν οι θεοί των εθνών, ο καθένας τη δική του χώρα, από το χέρι του βασιλιά των Ασσυρίων; Πού είναι ο θεός της Ομάθα και της Αρφάθ; Και πού είναι ο θεός της πόλης Σεπφαρουείμ; Μήπως μπόρεσαν να σώσουν τη Σαμάρεια από το χέρι μου; Είχε καταστρέψει λοιπόν από πριν τη Σαμάρεια ο Σενναχειρείμ, μαζί με τις άλλες πόλεις και χώρες· έπειτα πολιόρκησε την Ιερουσαλήμ.

«Όπως λοιπόν», λέει, «από τα ίδια τα πέρατα της ανατολικής γης έθεσα τα όρια της δικής μου βασιλείας, και κυρίευσα τη Δαμασκό και τη Σαμάρεια, οι οποίες δεν ωφελήθηκαν καθόλου από τους θεούς που υπήρχαν σε αυτές· έτσι θα καταλάβω και τις εξωτερικές χώρες». Είναι δε αναγκαίο να θυμηθούμε ότι και ο Ραψάκης, αναγγέλλοντας τα λόγια του βασιλιά των Ασσυρίων, προσφώνησε όσους κάθονταν πάνω στο τείχος: «Αυτά λέει ο βασιλιάς των Ασσυρίων: Ας μην σας εξαπατά ο βασιλιάς Εζεκίας με λόγια, τα οποία δεν θα μπορέσουν να σας γλιτώσουν· και ας μη σας λέει ο Εζεκίας ότι θα μας γλιτώσει ο Θεός»· και μετά από άλλα πάλι λέει: «Μήπως οι θεοί των εθνών γλίτωσαν ο καθένας τη δική του χώρα από το χέρι του βασιλιά των Ασσυρίων; Πού είναι ο θεός της Εμάθ και της Αρφάθ; Και πού είναι ο θεός της πόλης Σεπφαρουείμ; Μήπως μπόρεσαν να γλιτώσουν τη Σαμάρεια από το χέρι μου; Ποιος από όλους τους θεούς αυτών των εθνών γλίτωσε τη γη του από το χέρι μου, για να γλιτώσει ο Ισραήλ από το χέρι μου;» Επειδή λοιπόν ο Ασσύριος υπερηφανεύτηκε πολύ και επέλεξε να περιγελάσει τη θεία οργή, εξαγγέλλει ο Θεός ότι θα τον υποβάλει σε τιμωρία. Διότι το πάθος της αλαζονείας είναι απεχθές ακόμη και σε εμάς τους ίδιους. Όταν μάλιστα αποθρασύνεται απέναντι και στην ίδια τη θεία δόξα, τότε ακριβώς το «ουαί» πολύ δίκαια θα επιβληθεί σε όσους επιθυμούν να το πράττουν αυτό. <Ολολύξτε τα γλυπτά στην Ιερουσαλήμ και στη Σαμάρεια.

Διότι γη σίτου και οίνου, και άρτων και αμπελώνων, είναι αυτή των Περσών και των Ασσυρίων. <Μην σας εξαπατά ο Εζεκίας, λέγοντας: Ο Θεός θα σας λυτρώσει. Μήπως έσωσαν οι θεοί των εθνών ο καθένας τη δική του χώρα από το χέρι του βασιλιά των Ασσυρίων; Πού είναι ο θεός της Εμάθ και της Αρφάθ; Και πού είναι ο θεός της πόλης Σεπφαρουίμ;

Μήπως μπόρεσαν να σώσουν τη Σαμάρεια από το χέρι μου; Ποιος από όλους τους θεούς αυτών των εθνών έσωσε τη χώρα του από το χέρι μου, ώστε να σώσει ο Θεός την Ιερουσαλήμ από το χέρι μου; Και σιώπησαν, και κανείς δεν του απάντησε λέξη, επειδή ο βασιλιάς είχε προστάξει να μην απαντήσουν τίποτα. Συμπεριφέρεται και πάλι με βάρβαρο φρόνημα ο Ραψάκης, και επιβαρύνεται με λόγια κατά του Θεού, και υπερηφανεύτηκε πολύ επειδή οι Ασσύριοι κυρίευσαν πάρα πολλές πόλεις των εθνών, χωρίς καμία να έχει σωθεί από τους ψευδώνυμους θεούς της, αλλά αγνόησε ότι εκείνοι ήταν ξύλα και πέτρες, και τεχνούργημα ανθρώπινου χεριού, και τίποτα άλλο. Ο Θεός όμως της Ιουδαίας, ή μάλλον όλου του κόσμου, είναι Θεός ζωντανός και αληθινός, που δεν κατασκευάστηκε πρόσφατα, αλλά μάλλον είναι ποιητής και των ίδιων των αιώνων, και δημιουργός των πάντων, και Κύριος των δυνάμεων. Νομίζει λοιπόν ο Ραψάκης ότι το γεγονός πως κανένας από τους θεούς των εθνικών δεν μπόρεσε να διασώσει την πόλη ή τη χώρα στην οποία τιμούνταν, θα αποτελέσει την πιο ξεκάθαρη απόδειξη για τους Ιουδαίους ότι οπωσδήποτε και με κάθε τρόπο θα κυριευθούν, έστω και αν τους βοηθήσει ο μέγας Θεός. Για αυτό λέει: Πού είναι ο Θεός της Ημάθ και της Αρφάδ; Και προσθέτει το: Μήπως μπόρεσαν να σώσουν τη Σαμάρεια από το χέρι μου;

<Ιδού, εγώ θα του εμφυσήσω πνεύμα, και αφού ακούσει κάποια είδηση θα επιστρέψει στη χώρα του, και θα πέσει από μαχαίρι στη δική του γη.> Ο Θεός ενθαρρύνει εκείνον που έχει πεποίθηση σε Αυτόν, και μάλιστα όχι μετά από καιρό, αλλά αμέσως και στη στιγμή, και του απέδειξε ότι η ελπίδα είναι ωφέλιμη, και ότι δεν μένει χωρίς ανταμοιβή το να προστρέξει κανείς στον οίκο του Κυρίου, χύνοντας δάκρυα πόνου μαζί με τις ικεσίες του. Με αυτόν τον τρόπο κατευνάζεται ο Δεσπότης των όλων, ως φιλάνθρωπος που είναι. Επειδή όμως ο Ραψάκης, αποκόπτοντας από τους Ισραηλίτες την ελπίδα της σωτηρίας, ακόμη κι αν ο παντοδύναμος Θεός επέλεγε να τους διασώσει, έλεγε με ανόσιο τρόπο: Ας μην σας εξαπατά ο Εζεκίας λέγοντας ότι ο Θεός θα γλιτώσει την Ιερουσαλήμ από τα χέρια μου. Μήπως οι θεοί των εθνών αυτών γλίτωσαν ο καθένας τη δική του χώρα από τα χέρια μου;

Επειδή όμως ήταν παράλογο να νομίζουν εκείνοι μέσα τους ότι, χάρη στη δύναμη των δικών τους σεβασμάτων, παρέμειναν σε κατάσταση ευημερίας, ενώ ο Ισραήλ χάθηκε και εξολοθρεύτηκε εξαιτίας της αδυναμίας εκείνου που τον έσωζε, γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο ο Θεός παρέδιδε και τις ίδιες τις πόλεις των γειτονικών λαών στον Σενναχηρείμ προς ερήμωση. Γι' αυτό εξάλλου και ο Ραψάκης, μιλώντας προς εκείνους που βρίσκονταν στο τείχος των Ιεροσολύμων, αυτά ακριβώς υπενθύμιζε λέγοντας: «Πού είναι ο θεός της Αιμάθ και της Αρφάθ; Πού είναι ο θεός της πόλεως Σεπφαρουείμ; Μήπως μπόρεσε να γλιτώσει τη Σαμάρεια από το χέρι μου; Ποιος από τους θεούς όλων αυτών των εθνών γλίτωσε τη γη του από το χέρι μου;». Η Γεθ λοιπόν ανήκει στους αλλοφύλους που ονομάζονται Φιλισταίοι, και είναι μητρόπολη της Παλαιστίνης. Αλλά και η Ενακείμ ομοίως είναι μια πολίχνη που βρίσκεται στις εσχατιές της Ιουδαίας, κοντά στην έρημο του νότου, η οποία αν και υποτάσσεται στα σκήπτρα του Ιούδα, δεν συμμερίζεται πλέον το φρόνημα των Ιουδαίων, αλλά προσκολλάται περισσότερο στα όμορα έθνη, δηλαδή στους Μωαβίτες και στους Ιδουμαίους. Ώ κάτοικοι λοιπόν της Γεθ, λέει, και της Ενακείμ, μην κάνετε τις συμφορές των άλλων αφορμές για γιορτή. Μην υπερηφανεύεστε γι' αυτά, και επειδή ερημώθηκε ο γειτονικός σας οίκος, δηλαδή του Ισραήλ, μην γελάτε πλατιά, λέει, σαν να χορεύετε θριαμβευτικά πάνω σε αυτούς που χάθηκαν.

Είτε, λοιπόν, τα έλεγε αυτά με βάση την πιθανότητα, εικάζοντας επειδή είχε υποτάξει τον λαό που ονομαζόταν λαός του Θεού, δηλαδή τον Ισραήλ, είτε και πραγματικά αισθάνθηκε τον Θεό να υποβάλλει στους λογισμούς του να επιτεθεί στη χώρα των Ιουδαίων εξαιτίας των παρανομιών που αυτοί είχαν διαπράξει, αυτό θα το κρίνεις εσύ ο ίδιος. Διότι, αφού 〈είπε ο Ραψάκης〉 αυτά στην αρχή, στο τέλος του λόγου του προτρέπει με υποσχέσεις τα πλήθη που στέκονταν στα 〈τείχη〉 και στους πύργους της πόλεως να παραδώσουν την πόλη, βασιζόμενος στις υποσχέσεις που έδωσε. Και επειδή η θεοσέβεια του Εζεκία ήταν ξακουστή σε όλους, προσπαθεί να τον διαβάλει στα πλήθη λέγοντας: 〈Ας μην σας εξαπατά ο Εζεκίας λέγοντας: "Ο Θεός θα σας γλιτώσει"〉. Και πιο πάνω έλεγε: «αυτός που αφαίρεσε τους ψηλούς τόπους [της λατρείας] του και τα θυσιαστήριά του». Διότι δεν αγνοούσε ότι τα πλήθη χαίρονταν με αυτά στο παρελθόν, κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Άχαζ. Γι' αυτό, θεωρώντας ότι αυτοί εξακολουθούσαν να έχουν την ίδια διάθεση απέναντι σε αυτά, διέβαλλε τον Εζεκία, παρέχοντας μέσα από εκείνα για τα οποία τον κατηγορούσε τη μεγαλύτερη μαρτυρία της θεοσέβειάς του στην πραγματικότητα. Διότι είναι καλό να διαβάλλεται κανείς από τους εχθρούς για τέτοια πράγματα, για τα οποία θα μπορούσε να καυχηθεί κατά Θεόν. Έπειτα προσθέτει: 〈Μήπως οι θεοί των εθνών έσωσαν καθένας τη δική του χώρα;〉. Και συμπληρώνει: 〈Πού είναι ο θεός της Αιμάθ και της Αρφάδ; Και πού είναι ο θεός της πόλεως Επφαρουέμ; Μήπως μπόρεσαν να γλιτώσουν τη Σαμάρεια από τα χέρια μου;〉. Με αυτά κατέδειξε την αιτία για την οποία είχαν παραδοθεί σε αυτόν η Σαμάρεια και ο Ισραήλ.

Και συνέβη κατά το δέκατο τέταρτο έτος της βασιλείας του Εζεκία ... και ο βασιλιάς των Ασσυρίων έστειλε τον Ραψάκη από τη Λαχίς στην Ιερουσαλήμ προς τον βασιλιά Εζεκία με μεγάλη στρατιωτική δύναμη, και στάθηκε στο υδραγωγείο της άνω δεξαμενής, στον δρόμο του αγρού του γναφέα ... ιδού, έχεις στηρίξει την πεποίθησή σου σε αυτή την τσακισμένη καλαμένια ράβδο, στην Αίγυπτο ... τώρα, λοιπόν, συνάψτε συμφωνία με τον κύριό μου τον βασιλιά των Ασσυρίων ... και πώς μπορείτε να αποστρέψετε το πρόσωπο των τοπαρχών; Υπηρέτες είναι όσοι έχουν εμπιστευθεί τους Αιγυπτίους για ίππους και αναβάτες. Και τώρα, μήπως χωρίς το θέλημα του Κυρίου ανεβήκαμε σε αυτή τη χώρα για να την πολεμήσουμε; Και ο Ελιακείμ είπε προς αυτόν ... και μη μας μιλάς ιουδαϊκά ... Και ο Ραψάκης τους είπε ... μήπως δεν απευθύνομαι στους άνδρες που κάθονται πάνω στο τείχος, οι οποίοι θα φάνε την κοπριά τους ... Και ο Ραψάκης στάθηκε και φώναξε με δυνατή φωνή στα ιουδαϊκά ... ... Αν θέλετε να ευλογηθείτε, εξέλθετε προς εμένα ... πού είναι ο θεός της Αιμάρ και της Αρφάθ; Και ο θεός της πόλεως Σεπφαρείμ; ... Και εισήλθε ο Ελιακείμ ... προς τον Εζεκία, έχοντας σχίσει τους χιτώνες τους ... ... ... Αυτά λέει ο Εζεκίας: Ημέρα θλίψεως ... διότι έφτασαν οι ωδίνες σε αυτήν που γεννά, αλλά δεν έχει τη δύναμη να γεννήσει. ... και θα προσευχηθείς προς τον Κύριό σου για αυτούς που έχουν απομείνει ... ιδού, εγώ βάζω μέσα του ένα πνεύμα, και αφού ακούσει μια είδηση θα επιστρέψει στη χώρα του ... ...