Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 36:6

Αδίκησε, λοιπόν, κατά τα φαινόμενα, ο Θεός και Πατέρας, επειδή δεν επέτρεψε να αξιωθούν και αυτοί τα ίδια; Αλλά σε καμία περίπτωση δεν έχουν έτσι τα πράγματα. Ας μην στερηθούμε εμείς την ορθή λογική όπως εκείνοι· διότι είναι πάρα πολύ μεγάλο αυτό που μεσολαβεί και χωρίζει ασύμμετρα το δημιουργημένο από το γεννημένο. Και ο μεν ένας είναι Υιός, και, εφόσον είναι τέτοιος, είναι ομόθρονος· ενώ οι άλλοι παρίστανται, έχοντας κληθεί στην ύπαρξη μέσω της δημιουργίας. Γιατί, λοιπόν, αναμειγνύουν τα αταίριαστα και επιχειρούν παράλογα να ταυτίσουν εκείνα που απέχουν τόσο πολύ από την μεταξύ τους ομοφυΐα, όσο θα διακήρυσσε η ίδια η φύση των πραγμάτων που αποτελεί τον αδιάψευστο μάρτυρα; Αλλά, όπως φαίνεται, ο κόπος και ο σκοπός τους δεν είναι το να αγαπούν να κατανοούν και να προσεγγίζουν την αλήθεια, αλλά το να τρυφούν, εμπαίζοντας ασεβώς με περίπλοκες σοφιστείες και αχαλίνωτες φλυαρίες. Β. Δεν κάνεις καθόλου λάθος· διότι τίποτα από τα αναγκαία δεν επιδιώκεται με σπουδή από εκείνους. Υποθέτω όμως ότι θα αντιτείνουν το εξής: πώς θα μπορούσε η απλή φύση να παραγάγει διαφορετικές ενέργειες, και να γεννήσει με διαφορετικό τρόπο από ό,τι τυχόν θα δημιουργούσε, και να δημιουργήσει όχι με τον ίδιο τρόπο που θα γεννούσε, χωρίς να καταστρέψει την έννοια της απλότητας; Α. Και όμως, αυτό ακριβώς, κατά τη γνώμη μου, δεν είναι πάλι τίποτε άλλο από το να πάρει κανείς στα χέρια του καλαμένια ράβδο, όπως λέει ο προφήτης Ησαΐας.

Και τώρα σε ποιον έχεις στηρίξει την πεποίθησή σου, ώστε να με παρακούς; Ιδού, έχεις στηρίξει την πεποίθησή σου σε αυτήν την καλαμένια, σπασμένη ράβδο, την Αίγυπτο· όποιος στηριχθεί σε αυτήν, θα εισχωρήσει στο χέρι του. Τέτοιος είναι ο Φαραώ, ο βασιλιάς της Αιγύπτου, και όλοι όσοι έχουν στηρίξει την πεποίθησή τους σε αυτόν. Ενώ λοιπόν οι πύλες ήταν κλειστές και στα τείχη βρισκόταν ασφαλώς το πιο μαχητικό πλήθος, εκπληρώνοντας την ανάγκη της πρεσβείας βγήκαν προς τον Ραψάκη οι εκλεκτοί του βασιλιά και οι εξέχοντες μεταξύ των ιερουργών. Εκείνος δε, έχοντας περσική ωμότητα και στόμα που λαλούσε μεγάλα και αλαζονικά λόγια, κατά το γεγραμμένο, αυθαδίαζε καταφρονώντας τη δόξα του Θεού. Και τον μεν Εζεκία τον ονομάζει με το απλό του όνομα, χωρίς να προσθέσει τον τίτλο του βασιλιά, ούτε κανένα άλλο από τα προσωνύμια που αρμόζουν κατεξοχήν σε τέτοια αξιώματα. Τον δε βασιλιά των Ασσυρίων δεν τον ονομάζει απλώς έτσι, αλλά τον αποκαλεί και μέγα. Λέει λοιπόν: Μήπως με βουλή ή με λόγια των χειλιών γίνεται η πολεμική παράταξη; Επειδή, δηλαδή, οι Ιουδαίοι, έχοντας τον νόμο μέσω του Μωυσή, θεωρούνταν σοφότεροι από τα άλλα έθνη, και βεβαίως έλεγαν «Μακάριοι είμαστε, Ισραήλ, διότι τα αρεστά στον Κύριο μας είναι γνωστά», ο Ραψάκης εκμηδενίζει το καύχημά τους σε αυτό, λέγοντας ότι, εφόσον ενέσκηψαν πόλεμος και μάχη, θα τους είναι εντελώς ανώφελα ως προς τη βοήθεια και η γνώση των νόμων, και η σύνεση αποκλειστικά με βουλές, καθώς και η όποια ευχέρεια στους λόγους.

Επειδή δε κάποιοι από αυτούς που βασίλευσαν στην Ιουδαία κάλεσαν σε βοήθεια το χέρι των Αιγυπτίων, αν και το έκαναν αυτό ανάρμοστα, νόμισε και τώρα ο Ασσύριος ότι ο Εζεκίας δεν έχει εμπιστευθεί στον Θεό, αλλά σε κάποιους άλλους, και μάλλον σε αυτούς που κατέχουν τη γη των Αιγυπτίων. Γι' αυτόν τον λόγο την ονομάζει καλαμένια ράβδο. Διότι, λέει, η ελπίδα σε αυτούς είναι κατά κάποιον τρόπο σαθρή και πάντοτε εύθραυστη, και περισσότερο βλάπτει παρά μπορεί να ωφελήσει αυτούς που τη χρησιμοποιούν. Όπως ακριβώς συμβαίνει με μια καλαμένια ράβδο, πάνω στην οποία, αν κάποιος στηριχθεί, οπωσδήποτε θα τη συντρίψει, και αυτή με τη σειρά της θα βλάψει εκείνον που πήρε θάρρος στηριζόμενος πάνω της. <Εάν δε λέτε: Στον Κύριο τον Θεό μας έχουμε εναποθέσει την ελπίδα μας, τώρα αναμετρηθείτε με τον κύριό μου, τον βασιλιά των Ασσυρίων, και θα σας δώσω δύο χιλιάδες άλογα, εάν θα μπορέσετε να βρείτε αναβάτες για αυτά. Και πώς μπορείτε να αποκρούσετε το πρόσωπο έστω και ενός τοπάρχη;> Αθυροστομεί πάλι, και υψώνει το κέρας του στα ύψη, και λαλεί αδικία εναντίον του Θεού. Διότι, λέει, εάν πράγματι έχετε εμπιστευθεί σε Αυτόν, αναμετρηθείτε με τον κύριό μου, δηλαδή, εξοπλιστείτε και σταθείτε για μάχη.

Είπα· «όμως τα λόγια των χειλέων μου είναι για συμβουλή, και η δύναμη για πόλεμο». Ο εχθρός, επειδή είναι συκοφάντης, λέει ψέματα κατά του Εζεκία λέγοντας· «ιδού, έχεις στηρίξει την πεποίθησή σου στην Αίγυπτο και στον Φαραώ, τον βασιλιά της Αιγύπτου», ο οποίος, για όσους στηρίζονται και ελπίζουν σε αυτόν, γίνεται χειρότερος από κάθε εχθρό, καθώς δεν γνωρίζει να τηρεί τις συνθήκες με όσους καταφεύγουν σε αυτόν. Επομένως, μοιάζει με «καλαμένια ράβδο», η οποία έχει ταυτόχρονα και το εκ φύσεως σαθρό και το βλαβερό για εκείνους που στηρίζονται πάνω της. Έχοντας θέσει πρώτα το ζήτημα της συμμαχίας των Αιγυπτίων, ο ίδιος αναφέρει παρεμπιπτόντως τη βοήθεια από τον Θεό, στην οποία είχε εναποθέσει τις ελπίδες του και ο ίδιος ο Εζεκίας και όλος ο λαός μαζί του· επιπλέον, επειδή δεν γνώριζε ότι ο Θεός του Ισραήλ είναι ο Θεός των πάντων, νόμιζε ότι η καθαίρεση της ειδωλολατρικής πλάνης που πραγματοποιήθηκε από τον Εζεκία, αφορούσε τον ίδιο τον Θεό του σύμπαντος. Γι' αυτό λέει ότι μάταια ελπίζει στον Θεό, «εκείνον που κατέστρεψε τα υψώματα και τα θυσιαστήριά του», όντας σε πλάνη και αγνοώντας ότι όσα καθαιρέθηκαν από τον Εζεκία ήταν αλλότρια (ξένα) προς τον Θεό.

Και συνέβη κατά το δέκατο τέταρτο έτος της βασιλείας του Εζεκία ... και ο βασιλιάς των Ασσυρίων έστειλε τον Ραψάκη από τη Λαχίς στην Ιερουσαλήμ προς τον βασιλιά Εζεκία με μεγάλη στρατιωτική δύναμη, και στάθηκε στο υδραγωγείο της άνω δεξαμενής, στον δρόμο του αγρού του γναφέα ... ιδού, έχεις στηρίξει την πεποίθησή σου σε αυτή την τσακισμένη καλαμένια ράβδο, στην Αίγυπτο ... τώρα, λοιπόν, συνάψτε συμφωνία με τον κύριό μου τον βασιλιά των Ασσυρίων ... και πώς μπορείτε να αποστρέψετε το πρόσωπο των τοπαρχών; Υπηρέτες είναι όσοι έχουν εμπιστευθεί τους Αιγυπτίους για ίππους και αναβάτες. Και τώρα, μήπως χωρίς το θέλημα του Κυρίου ανεβήκαμε σε αυτή τη χώρα για να την πολεμήσουμε; Και ο Ελιακείμ είπε προς αυτόν ... και μη μας μιλάς ιουδαϊκά ... Και ο Ραψάκης τους είπε ... μήπως δεν απευθύνομαι στους άνδρες που κάθονται πάνω στο τείχος, οι οποίοι θα φάνε την κοπριά τους ... Και ο Ραψάκης στάθηκε και φώναξε με δυνατή φωνή στα ιουδαϊκά ... ... Αν θέλετε να ευλογηθείτε, εξέλθετε προς εμένα ... πού είναι ο θεός της Αιμάρ και της Αρφάθ; Και ο θεός της πόλεως Σεπφαρείμ; ... Και εισήλθε ο Ελιακείμ ... προς τον Εζεκία, έχοντας σχίσει τους χιτώνες τους ... ... ... Αυτά λέει ο Εζεκίας: Ημέρα θλίψεως ... διότι έφτασαν οι ωδίνες σε αυτήν που γεννά, αλλά δεν έχει τη δύναμη να γεννήσει. ... και θα προσευχηθείς προς τον Κύριό σου για αυτούς που έχουν απομείνει ... ιδού, εγώ βάζω μέσα του ένα πνεύμα, και αφού ακούσει μια είδηση θα επιστρέψει στη χώρα του ... ...

Να αναγινώσκεις τα λόγια της Γραφής μέσω των πράξεων· και μην πολυλογείς υπερηφανευόμενος για θεωρητικά μόνο νοήματα. Αυτός που εγκαταλείπει την πράξη και στηρίζεται στη γυμνή γνώση, αντί για δίκοπο μαχαίρι κρατάει καλαμένιο ραβδί, το οποίο σε καιρό πολέμου, σύμφωνα με τη Γραφή, «θα τρυπήσει το χέρι του», και θα εισχωρήσει σε αυτό, εγχέοντας το δηλητήριο της φύσης πριν από την επίθεση των εχθρών.

Έπρεπε, λοιπόν, εσύ, αφού μελέτησες συνεχώς το προηγούμενο γράμμα και εξακρίβωσες με σύνεση την αναίρεση του ψεύδους που περιέχεται σε αυτό, ούτε να γίνεις σε εμάς αιτία για νέους κόπους ούτε να φθείρεις τη συμφωνία με αντιλογίες, και, ακολουθώντας τη διδασκαλία των πατέρων, να αποφεύγεις τα επινοήματα των Ακεφάλων, οι οποίοι, έχοντας περιέλθει από παντού σε αδιέξοδο, στηρίζονται σύμφωνα με τον προφήτη σε μια σπασμένη καλαμένια ράβδο, δηλαδή στην ψευδολογία και την απάτη, χωρίς να έχουν ούτε λόγο συνήγορο ούτε νόμο βοηθό ούτε κανέναν από τους αγίους να συμφωνεί με τη δική τους παραφροσύνη, αλλά, έχοντας στασιάσει και μεταξύ τους, μοιράστηκαν σε ποικίλες διαιρέσεις της πλάνης, και, καθώς η διάσπαση προχώρησε σε άπειρα τμήματα, διασκορπίστηκαν, δείχνοντας να επαληθεύεται στους ίδιους η απειλή εναντίον των αχάριστων Ισραηλιτών· διότι λέει: «Είπα, θα τους διασκορπίσω, και θα εξαλείψω από τους ανθρώπους τη μνήμη τους».