Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 41:16

Πρώτον μεν οι πονηρές και αντίπαλες δυνάμεις. Διότι ο Σωτήρας των πάντων μας έδωσε την εξουσία να πατάμε πάνω σε φίδια και σκορπιούς και πάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού. Έπειτα, φαίνεται να παρομοιάζει με όρη και βουνά αυτούς που συνηθίζουν να υπερηφανεύονται και να έχουν αλαζονικό φρόνημα, που έχουν εξυψωθεί και κατέχουν κοσμικές εξουσίες, και οι οποίοι εξεγείρονται εναντίον των αγίων μυσταγωγών, ορθώνοντας το ανάστημά τους μπροστά τους σαν όρη ή βουνά, με σκοπό να καταστήσουν εξαιρετικά δυσχερή την οδό τους, την ολοκλήρωση δηλαδή, εννοώ, του δρόμου της αποστολής τους. Αλλά και αυτούς που είναι έτσι, λέει, θα τους συντρίψεις, θα τους κάνεις να πετάξουν ψηλά σαν άχυρα διασκορπιζόμενοι από τις πνοές των ανέμων, και θα προκαλέσεις κάτι σαν καταιγίδα ώστε να τους διασκορπίσει. Διότι κατ' αυτόν τον τρόπο θα πορευθούν προς το μηδέν. <Εσύ όμως, Ισραήλ, θα ευφρανθείς για τους αγίους.>

Και θα αγαλλιάσουν οι φτωχοί και οι ενδεείς. Διότι θα αναζητήσουν νερό, και δεν θα υπάρχει· και η γλώσσα τους ξεράθηκε από τη δίψα. Εγώ είμαι ο Κύριος ο Θεός, εγώ θα εισακούσω, ο Θεός του Ισραήλ, και δεν θα τους εγκαταλείψω. Επομένως, οι εχθροί του θείου κηρύγματος και εκείνοι που ανακόπτουν τον δρόμο σου, ω Ισραήλ, λέει, θα πορευθούν προς την απώλεια. Εσύ όμως θα ευφρανθείς ανάμεσα στους αγίους, Ισραήλ, δηλαδή θα νιώσεις αγαλλίαση όταν δεις πολλούς να έχουν γίνει άγιοι και να έχουν ταχθεί ανάμεσα στους υιούς του Ισραήλ. «Διότι δεν είναι όλοι όσοι κατάγονται από τον Ισραήλ, αυτοί ο Ισραήλ, ούτε επειδή είναι σπέρμα του Αβραάμ είναι όλοι τέκνα, αλλά τα τέκνα της επαγγελίας λογίζονται ως σπέρμα.» Και το ότι συνηθιζόταν να χαίρονται και να αγαλλιάζουν οι άγιοι απόστολοι για εκείνους που ευδοκιμούσαν, προφανώς μέσω της πίστης στον Χριστό, το διασαφηνίζει και ο Παύλος στέλνοντας επιστολή σε αυτούς και λέγοντας: «Χαρά και στέφανός μου.» Και εγώ θα έλεγα ότι καθένας από τους αγίους μαθητές είχε την ίδια διάθεση, και μάλιστα πολύ εύλογα. Διότι η αφορμή της ύψιστης χαράς τους ήταν η επιστροφή των πλανεμένων και η επαναφορά προς το καλύτερο εκείνων που δεν γνώριζαν την αλήθεια.

Θα ευφρανθείς, λοιπόν, ανάμεσα στους αγίους, Ισραήλ. Και το ποιοι είναι αυτοί το καταδεικνύει, λέγοντας: Θα αγαλλιάσουν οι φτωχοί και οι ενδεείς, δηλαδή τα έθνη. Διότι βρίσκονταν σε στέρηση κάθε αγαθού και ήταν εντελώς αμέτοχοι των χαρισμάτων του Θεού. Επειδή εκείνοι που τον αγνοούν παντελώς, κατ' ανάγκην στερούνται και τα καυχήματα της αρετής. Οι φτωχοί, λοιπόν, και οι ενδεείς θα αγαλλιάσουν. Πώς, ή με ποιον τρόπο; Διότι θα ζητήσουν νερό, λέει, και δεν θα υπάρχει, και η γλώσσα τους ξεράθηκε από τη δίψα.

Πλην όμως, αφού τους ονόμασε «σκουλήκια» και τους αποκάλεσε «ολιγοστούς», προσθέτει: «Μη φοβάσαι, εγώ σε βοήθησα, λέει ο Θεός που σε λυτρώνει, ο Άγιος του Ισραήλ». Και συμπληρώνει: «Ιδού, σε έκανα σαν καινούργιους, πριονωτούς τροχούς άμαξας που αλωνίζουν». Διότι έτσι αποδεικνυόταν η δύναμη Εκείνου που τους ενίσχυε, όταν αυτοί μεν δεν διέφεραν σε τίποτα από το «σκουλήκι», αλλά και ήταν «ολιγοστοί» και ετύγχαναν «νεκροί» και «πεθαμένοι του Ισραήλ». Όμως, αν και βρίσκονταν σε αυτή την κατάσταση, έκοβαν σαν καλαμιά τη δαιμονική θεοποίηση των αλλοφύλων και άθεων εθνών, «αλωνίζοντας» και καταπριονίζοντάς την με τον τρόπο των «τροχών της άμαξας». Γι' αυτό επιλέγει τη φράση: «Και θα αλωνίσεις όρη και θα συντρίψεις βουνούς», υπονοώντας με τα «όρη και τους βουνούς» τις αντίπαλες δυνάμεις που παλαιότερα υψώνονταν ενάντια στη γνώση του Θεού. Αυτές λοιπόν τις δυνάμεις, σαν να είναι ψηλά «όρη», και τα υποδεέστερα πονηρά πνεύματα, σαν να είναι κάποιοι «βουνοί», λέει ότι «θα τα συντρίψεις και θα τα αλωνίσεις και θα τα λιχνίσεις, και θα τα πάρει ο άνεμος, και η καταιγίδα θα τα σκορπίσει», ώστε να μην κυριαρχεί πλέον στα έθνη η δαιμονική πλάνη.

Και όταν εκείνα που αποδόθηκαν ως 〈όρη〉 και εκείνα που δηλώθηκαν ως 〈βουνοί〉 γίνουν αφανή, «εσύ» ο ίδιος, «ο εκλεκτός μου δούλος», μέσω του οποίου αυτά κατορθώθηκαν, 〈θα ευφρανθείς εν Κυρίω και στον Άγιο του Ισραήλ θα επαινεθείς〉· διότι, αντί του 〈στους αγίους του Ισραήλ θα αγαλλιάσουν〉, ο μεν Ακύλας ανέφερε 〈στον άγιο του Ισραήλ θα καυχηθείς〉, ο δε Σύμμαχος 〈στον Άγιο του Ισραήλ θα επαινεθείς〉.

Σε εσένα ήλπισαν οι πατέρες μας, ήλπισαν και τους έσωσες. Προς εσένα έκραξαν και σώθηκαν· σε εσένα ήλπισαν και δεν ντροπιάστηκαν. Εδώ όμως, λέει, γνωρίζω πολύ καλά ότι όλοι οι πατέρες μας, έχοντας λάβει θάρρος από τη δική σου βοήθεια, δεν διαψεύστηκαν στην ελπίδα τους, και αφού σε κάλεσαν σε βοήθεια, απόλαυσαν τη δική σου πρόνοια· Εγώ όμως είμαι σκουλήκι και όχι άνθρωπος, όνειδος των ανθρώπων και περιφρόνημα του λαού. Το σκουλήκι τυχαίνει βέβαια να είναι το πιο ευτελές από όλα τα ζώα, και να δημιουργείται από τη φθορά των σωμάτων· είναι όμως ικανό να αφανίσει και να φθείρει οτιδήποτε αγγίξει. Αυτό το μνημονεύει ο προφήτης Ησαΐας, λέγοντας: Μη φοβάσαι, σκουλήκι Ιακώβ, ολιγοστέ Ισραήλ· εγώ σε βοήθησα, λέει ο Θεός που σε λυτρώνει, ο Άγιος του Ισραήλ. Ιδού, σε έκανα σαν αλωνιστικούς τροχούς άμαξας, καινούργιους, πριονωτούς· και θα αλωνίσεις όρη, και θα θρυμματίσεις βουνά, και θα τα κάνεις σαν χώμα· και θα τα λιχνίσεις, και ο άνεμος θα τα πάρει, και η καταιγίδα θα τα διασκορπίσει. Εσύ όμως θα ευφρανθείς στον Κύριο. Με αυτά τα λόγια η προφητεία, αν και τον ονόμασε σκουλήκι και τον αποκάλεσε ολιγοστό εξαιτίας της ευτέλειας και της μικρότητας του ζώου, του προσέδωσε μεγάλη δύναμη, λέγοντας: Θα αλωνίσεις όρη, και θα θρυμματίσεις βουνά, και θα τα κάνεις σαν χώμα, και θα τα λιχνίσεις.