Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 41:20

Δεν υπήρχε κανείς που να μπορεί να χορτάσει με τα δόγματα της αλήθειας εκείνους που την ποθούσαν. Ξεράθηκε, λοιπόν, η γλώσσα τους από τη δίψα. Αλλά εγώ θα τους εισακούσω, λέει ο Θεός του Ισραήλ, και δεν θα τους εγκαταλείψω. Διότι σπλαχνίστηκε το πλήθος των πλανεμένων, και δεν το άφησε στην έλλειψη των άνωθεν χαρισμάτων, αλλά μάλλον το χόρτασε, και με ποιον ακριβώς τρόπο, το διασαφηνίζει πολύ καλά με τα όσα ακολουθούν: <Αλλά θα ανοίξω πάνω στα όρη ποταμούς, και στο μέσο των πεδιάδων πηγές· θα κάνω την έρημο λίμνες, και τη διψασμένη γη υδραγωγεία. Θα φυτέψω στην άνυδρη γη κέδρο, και πυξάρι, και μυρτιά, και κυπαρίσσι, και λεύκα· για να δουν και να γνωρίσουν, και να εννοήσουν, και να καταλάβουν συγχρόνως, ότι το χέρι του Κυρίου τα έκανε όλα αυτά, και ο Άγιος του Ισραήλ τα υπέδειξε.> Έρημη και άνυδρη ονομάζει τη χώρα των εθνών. Έρημη μεν επειδή είχε απογυμνωθεί κατά κάποιον τρόπο, και ήταν έρημη από τα πιο εύθαλη φυτά, τα νοητά βεβαίως· και φαινόταν ότι τρέφει μόνο αγκάθια, και ότι ήταν μητέρα άγριων δέντρων, και όσων είναι κατάλληλα για να καταναλωθούν από το πυρ. Αυτά καρποφορούσαν κάποτε τα έθνη, αλλά για εκείνους που άλλοτε διψούσαν λέει: Θα ανοίξω πάνω στα όρη ποταμούς, δηλαδή αγίους άνδρες που έχουν πλουτίσει από τον θείο και άνωθεν λόγο, και που τον εκχέουν και τον αναβλύζουν σαν ποτάμια νάματα σε όσους διψούν.

Το με ποιον τρόπο η έρημος θα μετατραπεί σε έλη, και ποια δέντρα θα θρέψει, το διδάσκει λέγοντας: «Θα θέσω στην άνυδρη γη κέδρο, και πυξάρι, και μυρτιά, και κυπαρίσσι, και λεύκα». Όλα αυτά είναι δέντρα ευωδιαστά και άσηπτα. Στους αγίους ενυπάρχει και η ευωδία, νοητώς μέσω της ευσεβούς πολιτείας, και το να μην καταφθείρονται αφήνοντας τον εαυτό τους έκλυτο στις κοσμικές επιθυμίες, αλλά να στέκονται όρθιοι και εδραιωμένοι, καθώς ο Θεός τους ριζώνει και τους στηρίζει με τις βοήθειές Του. Διότι ο Κύριος υποστηρίζει τους δικαίους, όπως έχει γραφτεί. Θα υπάρξουν, λέει, ποταμοί και πηγές και υδραγωγοί, και σε όρη και σε πεδιάδες, και σχεδόν παντού. Και η έρημος θα μετατραπεί σε έλη, ώστε εκείνοι που καλούνται μέσω της πίστεως να δουν με τα ίδια τους τα μάτια, να επιγνώσουν μέσω αγαθών διαλογισμών και βεβαίως να μάθουν από το μεγαλείο των γεγονότων και την απροσδόκητη μεταβολή, ότι τέτοια μεγάλα και ξακουστά έργα δεν συνηθίζουν να κατορθώνονται ούτε απλώς ούτε αυτομάτως. Διότι τα κατέδειξε αυτά η χείρα του Κυρίου, δηλαδή η θεοπρεπής δύναμη και εξουσία, ήτοι ο Υιός, μέσω του οποίου και εντός του οποίου τα πάντα έχουν ήδη δημιουργηθεί και έχουν θαυματουργηθεί από τον Πατέρα.

Διότι δεν είναι ψευδώνυμοι θεοί, ούτε βέβαια κοσμικά στοιχεία· αλλά ούτε και αυτός που θεωρήθηκε ότι είναι θεός τούτου του αιώνα έγινε εργάτης σε αυτό, αλλά ο Άγιος του Ισραήλ το φανέρωσε. «Πλησιάζει η κρίση σας, λέγει ο Θεός· πλησίασαν οι βουλές σας, λέγει ο βασιλιάς του Ιακώβ». Αφού εξήγησε με μεγάλη σαφήνεια ότι η κλήση των εθνών θα γίνει στους κατάλληλους καιρούς, και αφού υποσχέθηκε ότι θα μετατρέψει την έρημο σε λίμνες και την διψασμένη γη σε πηγές υδάτων, και ότι θα την καταστήσει κατάφυτη με κέδρους, με πυξάρια και με τα άλλα φυτά, και λέγοντας ότι το δικό Του χέρι θα θαυμαστεί, ως δημιουργός τόσο μεγάλων πραγμάτων, απευθύνεται πάλι στους κατασκευαστές των ειδώλων και στους τεχνίτες τέτοιων έργων, και λέει ότι η κρίση τους πλησιάζει. Και ως κρίση εννοεί την οφειλόμενη σε αυτούς τιμωρία, δηλαδή την αισχύνη και την ντροπή. Διότι με όσια απόφαση του Θεού και με δίκαιη κρίση θα τιμωρηθούν, επειδή εξαπάτησαν την οικουμένη και εισήγαγαν βουλές που δεν είναι αληθινές. Επειδή δίδαξαν τους ανθρώπους πάνω στη γη να λένε στο ξύλο: «Εσύ είσαι ο πατέρας μου», και στην πέτρα: «Εσύ με γέννησες». Γι' αυτόν τον λόγο λέει ότι οι βουλές τους πλησίασαν, δηλαδή έφτασαν στο τέλος τους, καθώς ο Θεός κατακρημνίζει την πλάνη και διασκορπίζει το σκοτάδι της αμάθειας, και όχι κάποιος από αυτούς, εννοούμε δηλαδή από τους ψευδώνυμους θεούς, αλλά από τον Κύριο και αληθινό Θεό, και βασιλιά του Ιακώβ, δηλαδή αυτών που κατάγονται από το αίμα του Ισραήλ.

Στον Ησαΐα. Για να δουν και να επιγνώσουν, να εννοήσουν και να κατανοήσουν συγχρόνως, ότι χέρι Κυρίου τα έπραξε αυτά, και ο Άγιος του Ισραήλ το κατέδειξε. Στον Ιεζεκιήλ. Και ήλθε πάνω μου χέρι Κυρίου, και με έθεσε στο μέσο της πεδιάδας.

Προσκομίζουν δε και κάποιες άλλες μαρτυρίες οι ίδιοι οι Αυδιανοί από τη Θεία Γραφή, λέγοντας ότι «τα μάτια του Κυρίου βλέπουν τον πένητα και τα αυτιά του στρέφονται στη δέησή τους», και «το χέρι του Κυρίου τα δημιούργησε όλα αυτά», και «δεν τα δημιούργησε όλα αυτά το χέρι μου, σκληροτράχηλοι;» και «ο ουρανός είναι θρόνος μου, και η γη υποπόδιο των ποδιών μου», και όσα παρόμοια έχουν γραφτεί για τον Θεό· καθώς και ότι «είδα τον Κύριο Σαβαώθ να κάθεται σε θρόνο ψηλό και υπερυψωμένο», και «το κεφάλι του ήταν σαν λευκό μαλλί και το ένδυμά του σαν χιόνι». «Και βλέπεις», λέει, «πώς το σώμα είναι κατ' εικόνα του Θεού;» Και σε αυτό επίσης περιπίπτουν σε αντίφαση και παρερμηνεύουν βίαια, ξεπερνώντας τα όρια της ανθρώπινης δύναμης, ακόμη και το χωρίο «εμφανίστηκε ο Κύριος στους προφήτες». Και βέβαια εμφανίστηκε όπως Εκείνος θέλησε, όντας παντοδύναμος στα πάντα, και δεν αρνούμαστε ότι οι προφήτες είδαν τον Θεό, και όχι μόνο οι προφήτες, αλλά και οι απόστολοι. Διότι λέει ο άγιος Στέφανος ο πρωτομάρτυρας: «Ιδού, βλέπω τον ουρανό ανοιγμένο, και τον Υιό του ανθρώπου να στέκεται εκ δεξιών του Θεού και Πατρός».

Με τον ίδιο ακριβώς τρόπο θα συμβεί και με την άλλοτε «έρημο» και «άνυδρη γη» των άλλοτε αλλοφύλων και αθέων εθνών· διότι προφητεύει ότι θα επέλθει και σε αυτούς μια τόσο μεγάλη μεταβολή, προς απόδειξη της σωτηριώδους ευεργεσίας. Γι' αυτό προσθέτει: «για να δουν και να γνωρίσουν και να εννοήσουν και να κατανοήσουν όλοι μαζί ότι το χέρι του Κυρίου τα έκανε αυτά και ο Άγιος του Ισραήλ τα υπέδειξε»· διότι, εάν δεν ήταν ο Θεός και το «χέρι του Κυρίου» που, μέσω των αποστόλων Του, πραγματοποίησε τόσο μεγάλη μεταβολή στα έθνη, πώς θα μπορούσαν να συγκροτηθούν μέσα σε τόση ερημία των εθνών οι εκκλησίες του Θεού και τα λογικά ύδατα μέσα σε αυτές, τα οποία πληθαίνουν σε όλη τη γη, ώστε να καλλιεργούνται οι ψυχές των άλλοτε έρημων και άνικμων εθνών με τον λόγο της θεοσέβειας, και να φυτρώνουν υψηλά και μετέωρα βλαστάρια, τα οποία κάτω μεν είναι ριζωμένα στη γη, εννοώ δηλαδή στον θνητό και ανθρώπινο βίο, ενώ προς τα πάνω υψώνονται, ώστε να εκτείνονται μέχρι και τη βασιλεία των ουρανών και εκεί να αναρτούν τις ελπίδες τους; Γι' αυτό και παρομοιάστηκαν με εύοσμα φυτά που έχουν υψωθεί. Αφού ο λόγος ολοκλήρωσε την αναφορά στη μεταβολή της άλλοτε «ερήμου», άκαρπης και «άνυδρης» χώρας σε γόνιμη, μέσω της οποίας υπαινισσόταν τη μετάβαση της Εκκλησίας του Θεού από την κατώτερη κατάσταση στην ανώτερη, προχωρά σε ένα άλλο τάγμα, το οποίο παρέμεινε στην προηγούμενη πλάνη της ειδωλολατρίας.

Γι' αυτό απευθύνεται προς αυτούς λέγοντας: «Πλησιάζει η κρίση σας, λέγει ο Θεός»· «διότι είστε αναπολόγητοι», λέει, εσείς που, μετά από τόσο μεγάλη χάρη η οποία κατεργάστηκε τόσα θαυμαστά, παραμείνατε στην πολυθεϊστική πλάνη, μη έχοντας κατανοήσει ότι το «χέρι του Κυρίου» ήταν αληθινά εκείνο που κατεργάστηκε όλα αυτά και έδωσε μαρτυρία «πριν καν συμβούν», ότι αυτά θα γίνουν, «ώστε να δουν και να γνωρίσουν και να κατανοήσουν και να επιστήσουν την προσοχή τους στο ότι το χέρι του Κυρίου τα έκανε αυτά». Σε όσους λοιπόν δεν έδωσαν προσοχή και δεν επέγνωσαν ούτε κατανόησαν, ακολούθως ο λόγος απειλεί λέγοντας: «Πλησιάζει η κρίση σας, λέγει Κύριος ο Θεός»· διότι η καταδίκη τους επιφέρεται παρευθύς σε αυτούς, «επειδή είναι αναπολόγητοι». Γι' αυτό προσθέτει: «Πλησίασαν οι βουλές σας», αντί του οποίου ο Σύμμαχος λέει: «Πλησιάστε τα ισχυρά σας», και ο Θεοδοτίων: «Πλησιάστε τα κραταιώματά σας», ενώ ο Ακύλας: «Προσεγγίστε τις οστεώσεις σας». Δηλαδή, φέρτε στο μέσον, λέει, αυτά που νομίζετε ότι είναι «ισχυρά» και «τα κραταιώματά σας», σαν να έλεγε σαφέστερα: φέρτε στο μέσον τους θεούς σας, «ας πλησιάσουν και ας σας τα αναγγείλουν», και σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «ας προσέλθουν και ας σας απαγγείλουν αυτά που πρόκειται να συμβούν, ή πείτε μας ποια ήταν τα προηγούμενα, και θα επιστήσουμε την προσοχή μας και θα γνωρίσουμε τα έσχατα, και πείτε μας τα επερχόμενα. Αναγγείλετέ μας αυτά που πρόκειται να έρθουν στο τέλος, και θα γνωρίσουμε ότι είστε θεοί».

Μιλάει δε για τον Χριστό, για τον οποίο έλεγε και ο Ησαΐας: «Με ποιον με παρομοιάσατε, και θα υψωθώ;» είπε ο Άγιος, προαναγγέλλοντας τον σταυρό· διότι έτσι τον ονόμασε και ο Χριστός. 6. Για ποιο λόγο, άραγε, στην έρημο όχι μόνο πίκραναν τον Θεό, εννοώντας τον Πατέρα, αλλά και παρόξυναν τον Άγιο του Ισραήλ, δηλαδή τον Υιό; Επειδή η πέτρα που τους ακολουθούσε ήταν ο Χριστός, αλλά αυτοί απίστησαν στο αν μπορεί να βγάλει και να τους χορηγήσει νερό από την πέτρα· ώστε και ο Μωυσής να λέει: «Ακούστε με, εσείς οι απειθείς· μήπως από τούτη την πέτρα θα σας βγάλουμε νερό;» Γι' αυτό ο Θεός, αγανακτισμένος απέναντί τους, έλεγε: «Επειδή δεν με πιστέψατε, ώστε να με αγιάσετε ενώπιον των υιών Ισραήλ», και τα όσα ακολουθούν. Δεν θυμήθηκαν το χέρι του, την ημέρα κατά την οποία τους λύτρωσε από το χέρι αυτού που τους κατέθλιβε. Πώς έθεσε τα σημεία του στην Αίγυπτο, και τα τέρατά του στην πεδιάδα της Τάνεως. Χέρι πάλι του Θεού, δηλαδή του Πατέρα, εύλογα ονομάζει τον Χριστό, επειδή «μέσω αυτού έγιναν τα πάντα, και χωρίς αυτόν δεν έγινε ούτε ένα»· ώστε και άλλος προφήτης να λέει: «Διότι το χέρι του Κυρίου τα έκανε όλα αυτά».