Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 41:24

Οδηγεί δε μέσω αυτών σε ανάμνηση των σημείων που έγιναν για τη λύτρωση των απογόνων του Ισραήλ, μέσω των οποίων διαγιγνώσκεται πολύ καλά η δύναμη της ενυπάρχουσας σε αυτόν θεοπρεπούς εξουσίας ή ασύγκριτης υπεροχής. «Ας πλησιάσουν και ας σας αναγγείλουν όσα πρόκειται να συμβούν, ή ποια ήταν τα προηγούμενα· πείτε, και θα στρέψουμε τον νου μας, και θα γνωρίσουμε ποια θα είναι τα έσχατα, και τα επερχόμενα. Πείτε μας, αναγγείλετε τα επερχόμενα στο τέλος, και θα γνωρίσουμε ότι είστε θεοί. Κάντε καλό, και κάντε κακό, και θα θαυμάσουμε, και θα δούμε συγχρόνως από πού είστε εσείς, και από πού είναι το έργο σας· από τη γη βδέλυγμα σας εξέλεξαν». Της θείας και άρρητης δόξας ίδιον και εξαίρετο γνώρισμα είναι το να γνωρίζει τα πάντα, και να μην αγνοεί απολύτως τίποτα ούτε από τα προγεγονότα, ούτε από τα παρόντα, ούτε από τα μελλοντικά. Και βέβαια μέσω του πάνσοφου Μωυσή καθιστά φανερά στους ανθρώπους της γης τα πριν από τη δημιουργία αυτού του κόσμου, και τα εν αρχή, λέγοντας: «Εν αρχή εποίησεν ο Θεός τον ουρανόν και την γην. Η δε γη ην αόρατος και ακατασκεύαστος, και σκότος επάνω της αβύσσου»· και διηγείται με απόλυτη ακρίβεια τη δημιουργία όλου του κόσμου. Αλλά και ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, ο οποίος πάλαι ποτέ τα λάλησε εκείνα δια του Μωυσή, μας ανήγγειλε τα έσχατα· διότι όπως λέει ο μαθητής του: «Καινούς ουρανούς και καινήν γην, σύμφωνα με τα επαγγέλματά του, προσδοκούμε».

Επομένως, κάντε έστω κάποιο καλό ή κακό. Εάν όμως δεν μπορείτε να πράξετε τίποτα από αυτά, τότε θα δούμε, δηλαδή είναι εύκολο να διαπιστώσουμε, από πού προέρχεστε εσείς και από πού προέρχεται το έργο σας· διότι είστε βδέλυγμα κατασκευασμένο από τη γη. Διότι, για παράδειγμα, το είδωλο θα μπορούσε να κατασκευαστεί από ξύλο, ή από λαμπρό και εκλεκτό λίθο, ή από άλλη ύλη· όλα αυτά όμως προέρχονται από τη γη. Πρέπει δε, νομίζω, να απορήσει κανείς με τους προσκυνητές των ειδώλων, που ούτε καν αυτό δεν έμαθαν από αυτά, το πού δηλαδή θα καταλήξουν τα πράγματα γι' αυτούς. Διότι ούτε γνώρισαν ούτε προείπαν ότι θα κατακαούν μαζί με τους ναούς τους, και θα αποτελούν κατά καιρούς περίγελο ακόμα και για εκείνους που παλαιότερα είχαν πλανηθεί από αυτά. <Εγώ όμως ήγειρα εκείνον από τον βορρά, και εκείνον από την ανατολή του ηλίου· θα ονομαστούν με το όνομά μου.> Διότι το σμήνος των ακάθαρτων ειδώλων, επειδή δεν ήταν τίποτε άλλο παρά μόνο ξύλα και λίθοι, πλάνησαν τους εξαπατημένους. Και δεν τους ανήγγειλαν απολύτως τίποτα, ούτε από τα πρώτα ούτε από τα έσχατα, ούτε βεβαίως έκαναν καλό σε κανέναν, αλλά ούτε και μπόρεσαν να κάνουν κακό. Εγώ όμως, λέει, επειδή είμαι αγαθός Θεός, θέλησα να σωθούν όλοι οι άνθρωποι και να έλθουν σε επίγνωση της αλήθειας. Έσωσα την οικουμένη, και ανέστησα πολλούς που κείτονταν όμοια με τους νεκρούς. Και ποιοι είναι αυτοί το διδάσκει λέγοντας: Εκείνον από τον βορρά, και εκείνον από την ανατολή του ηλίου, δηλαδή τον λαό που προέρχεται από τα έθνη.

Γι' αυτό προσθέτει στη συνέχεια: «από πού είστε εσείς και από πού προέρχεται το έργο σας;»· και συνεχίζει ελέγχοντας την υπόσταση της ύλης λέγοντας: «από τη γη· βδέλυγμα σας εξέλεξαν»· διότι, είτε είναι χρυσός και άργυρος, είτε σίδηρος και χαλκός ή λίθος, όλα αυτά είναι υπολείμματα της γης. Αυτά, βεβαίως, όταν παρελήφθησαν για θεοποίηση, έγιναν «βδέλυγμα», ενώ από τη φύση τους δεν ήταν τέτοια, επειδή κάθε έργο του Θεού είναι καλό. Εκείνα όμως που χρησιμοποιήθηκαν από την κακοτεχνία φαύλων ανθρώπων για σκοπούς αθεΐας, έγιναν μιαρά, βδελυρά και άξια μίσους, τα οποία, επειδή είναι άψυχα, δεν μπορούν ούτε «να ευεργετήσουν» ούτε «να βλάψουν», ώστε να αποδεικνύεται από αυτό ότι οι νομιζόμενες ενέργειες ή οι χρησμοί είναι απάτες μάγων και απατεώνων, οι οποίοι καταχρώνται την ηλιθιότητα των πολλών. Αφού είπε αυτά ο λόγος, και τρόπον τινά απέδειξε την ίδια τους την πλάνη σε όσους έχουν εναπομείνει στην ειδωλολατρία, προσθέτει: «εγώ δε ήγειρα αυτόν από τον βορρά», ή σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «θα εξεγείρω από τον βορρά, και αυτόν από τις ανατολές του ηλίου», οι οποίοι και «θα κληθούν», λέει, «με το όνομά μου». Με αυτά, ως μεν «αυτόν από τις ανατολές του ηλίου» εννοεί τον Χριστό και τη «δικαιοσύνη» Του· διότι αυτό δήλωνε και με όσα ανέφερε προηγουμένως, λέγοντας: «ποιος εξήγειρε από την ανατολή δικαιοσύνη;», την οποία φανέρωνε ότι έχει δωριστεί και στα έθνη· ως «εκείνον δε από τον βορρά» εννοεί τον λαό που προέρχεται από τα έθνη, ο οποίος βρισκόταν παλαιότερα στον «βορρά», σύμφωνα με το ρητό: «από το πρόσωπο του βορρά θα ξεσπάσουν τα κακά επί πάντων των κατοίκων της γης».