Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 41:25

Επομένως, κάντε έστω κάποιο καλό ή κακό. Εάν όμως δεν μπορείτε να πράξετε τίποτα από αυτά, τότε θα δούμε, δηλαδή είναι εύκολο να διαπιστώσουμε, από πού προέρχεστε εσείς και από πού προέρχεται το έργο σας· διότι είστε βδέλυγμα κατασκευασμένο από τη γη. Διότι, για παράδειγμα, το είδωλο θα μπορούσε να κατασκευαστεί από ξύλο, ή από λαμπρό και εκλεκτό λίθο, ή από άλλη ύλη· όλα αυτά όμως προέρχονται από τη γη. Πρέπει δε, νομίζω, να απορήσει κανείς με τους προσκυνητές των ειδώλων, που ούτε καν αυτό δεν έμαθαν από αυτά, το πού δηλαδή θα καταλήξουν τα πράγματα γι' αυτούς. Διότι ούτε γνώρισαν ούτε προείπαν ότι θα κατακαούν μαζί με τους ναούς τους, και θα αποτελούν κατά καιρούς περίγελο ακόμα και για εκείνους που παλαιότερα είχαν πλανηθεί από αυτά. <Εγώ όμως ήγειρα εκείνον από τον βορρά, και εκείνον από την ανατολή του ηλίου· θα ονομαστούν με το όνομά μου.> Διότι το σμήνος των ακάθαρτων ειδώλων, επειδή δεν ήταν τίποτε άλλο παρά μόνο ξύλα και λίθοι, πλάνησαν τους εξαπατημένους. Και δεν τους ανήγγειλαν απολύτως τίποτα, ούτε από τα πρώτα ούτε από τα έσχατα, ούτε βεβαίως έκαναν καλό σε κανέναν, αλλά ούτε και μπόρεσαν να κάνουν κακό. Εγώ όμως, λέει, επειδή είμαι αγαθός Θεός, θέλησα να σωθούν όλοι οι άνθρωποι και να έλθουν σε επίγνωση της αλήθειας. Έσωσα την οικουμένη, και ανέστησα πολλούς που κείτονταν όμοια με τους νεκρούς. Και ποιοι είναι αυτοί το διδάσκει λέγοντας: Εκείνον από τον βορρά, και εκείνον από την ανατολή του ηλίου, δηλαδή τον λαό που προέρχεται από τα έθνη.

Διότι, σε σχέση με τη χώρα των Ιουδαίων, η οποία είναι νοτιότατη, η χώρα των εθνών είναι μάλλον βορειότερη και κατέχει τον τόπο προς την ανατολή του ηλίου. Επομένως, εκείνος που προέρχεται από τον βορρά και από την ανατολή του ηλίου θα ήταν ο λαός που προέρχεται από τα έθνη, οι οποίοι έχουν ονομαστεί με το όνομα του Χριστού. Διότι ονομαζόμαστε και είμαστε Χριστιανοί.

Διότι μας απέκτησε με το δικό του αίμα, και αγοραστήκαμε με τίμημα, και δεν ανήκουμε στους εαυτούς μας. Διότι ένας πέθανε για όλους, ώστε αυτοί που ζουν να μη ζουν πλέον για τον εαυτό τους, αλλά για εκείνον που πέθανε και αναστήθηκε για αυτούς. Γι' αυτό, λοιπόν, λέμε προς τον Σωτήρα και Λυτρωτή μας: «Κύριε, εκτός από εσένα άλλον δεν γνωρίζουμε, το όνομά σου επικαλούμαστε.» Ονομαζόμαστε, λοιπόν, με το όνομά του, και αυτό ήταν άραγε εκείνο που ειπώθηκε μέσω της φωνής του προφήτη: «Σε εκείνους όμως που με δουλεύουν θα δοθεί ένα νέο όνομα, το οποίο θα ευλογηθεί πάνω στη γη.» Φαίνεται δε, λέει, ότι εννοεί τον Χριστό που έρχεται από την ανατολή του ηλίου, επειδή ακριβώς έχει γραφτεί για αυτόν: «Ιδού ένας άνθρωπος, Ανατολή είναι το όνομά του.» Και πάλι, καθώς ο Θεός και Πατέρας λέει για αυτόν: «Ποιος ήγειρε από την ανατολή τη δικαιοσύνη;» «Διότι ο Χριστός έγινε για εμάς δικαιοσύνη, καθώς επίσης αγιασμός και απολύτρωση.» <Ας έλθουν οι άρχοντες, και όπως ο πηλός του κεραμέα, και όπως ο κεραμέας καταπατά τον πηλό, έτσι θα καταπατηθείτε.>

Το ότι επρόκειτο όλα αυτά να ολοκληρωθούν με την πάροδο του χρόνου από αγίους που θα αναλάμβαναν την ηγεσία, και οι οποίοι θα υπηρετούσαν με νεανικό σθένος τα θελήματα του Θεού, το αποδεικνύει λέγοντας: «Ας έλθουν οι άρχοντες», δηλαδή, ας αναδειχθούν οι ηγέτες των λαών, εκείνοι που παροτρύνουν αυτούς που πιστεύουν σε εμένα κατά της πλάνης, εξοπλίζοντάς τους ενάντια στους άψυχους θεούς. Διότι ποιος από αυτούς, λέει, θα αναγγείλει όσα έγιναν εξαρχής, για να τα μάθουμε, ή και όσα πρόκειται να γίνουν στο μέλλον, ώστε, όταν τα όσα ειπώθηκαν εκπληρωθούν, να αποδεχτούμε ότι είπαν την αλήθεια; Αλλά δεν υπήρχε, λέει, μεταξύ των ψευδώνυμων θεών, δηλαδή των ακάθαρτων πνευμάτων, κάποιος που να προλέγει τα μέλλοντα· αλλά ούτε και μεταξύ των ανθρώπων κάποιος που να ακούει τα λόγια σας. Παλαιότερα βέβαια, σε χώρες και πόλεις, στα ιερά των ειδώλων, υπήρχαν ψευδομαντείες και ψευδολογίες δαιμόνων, τρίποδες και λέβητες, και ένα αναρίθμητο πλήθος από εκείνους που συνήθιζαν να εξαπατούν· και πολλοί πήγαιναν για να πάρουν χρησμούς από αυτούς. Όταν, όμως, έλαμψε σε εμάς ο Λόγος του Θεού, γκρεμίστηκαν τα είδωλα στους ναούς, σώπασαν και οι δαίμονες που πλανούσαν τους ανθρώπους· ή μάλλον, ρίχτηκαν στον Άδη και καταδικάστηκαν στα Τάρταρα.

Γι' αυτό προσθέτει στη συνέχεια: «από πού είστε εσείς και από πού προέρχεται το έργο σας;»· και συνεχίζει ελέγχοντας την υπόσταση της ύλης λέγοντας: «από τη γη· βδέλυγμα σας εξέλεξαν»· διότι, είτε είναι χρυσός και άργυρος, είτε σίδηρος και χαλκός ή λίθος, όλα αυτά είναι υπολείμματα της γης. Αυτά, βεβαίως, όταν παρελήφθησαν για θεοποίηση, έγιναν «βδέλυγμα», ενώ από τη φύση τους δεν ήταν τέτοια, επειδή κάθε έργο του Θεού είναι καλό. Εκείνα όμως που χρησιμοποιήθηκαν από την κακοτεχνία φαύλων ανθρώπων για σκοπούς αθεΐας, έγιναν μιαρά, βδελυρά και άξια μίσους, τα οποία, επειδή είναι άψυχα, δεν μπορούν ούτε «να ευεργετήσουν» ούτε «να βλάψουν», ώστε να αποδεικνύεται από αυτό ότι οι νομιζόμενες ενέργειες ή οι χρησμοί είναι απάτες μάγων και απατεώνων, οι οποίοι καταχρώνται την ηλιθιότητα των πολλών. Αφού είπε αυτά ο λόγος, και τρόπον τινά απέδειξε την ίδια τους την πλάνη σε όσους έχουν εναπομείνει στην ειδωλολατρία, προσθέτει: «εγώ δε ήγειρα αυτόν από τον βορρά», ή σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «θα εξεγείρω από τον βορρά, και αυτόν από τις ανατολές του ηλίου», οι οποίοι και «θα κληθούν», λέει, «με το όνομά μου». Με αυτά, ως μεν «αυτόν από τις ανατολές του ηλίου» εννοεί τον Χριστό και τη «δικαιοσύνη» Του· διότι αυτό δήλωνε και με όσα ανέφερε προηγουμένως, λέγοντας: «ποιος εξήγειρε από την ανατολή δικαιοσύνη;», την οποία φανέρωνε ότι έχει δωριστεί και στα έθνη· ως «εκείνον δε από τον βορρά» εννοεί τον λαό που προέρχεται από τα έθνη, ο οποίος βρισκόταν παλαιότερα στον «βορρά», σύμφωνα με το ρητό: «από το πρόσωπο του βορρά θα ξεσπάσουν τα κακά επί πάντων των κατοίκων της γης».