Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 41:26

Διότι ποιος θα αναγγείλει τα όσα έγιναν εξαρχής, ώστε να γνωρίσουμε και τα προγενέστερα; Και θα πούμε ότι είναι αληθής. Δεν υπάρχει εκείνος που να προφητεύει, ούτε εκείνος που να ακούει τα λόγια σας. Επειδή, με το νεύμα του Θεού, το πλήθος των ειδώλων έμελλε να κατακαεί και να απορριφθεί σαν πηλός στα πόδια εκείνων που πίστεψαν. Διότι καταπατήθηκαν, σαν χώμα ή και σαν πηλός κεραμέα, και δεν είναι τίποτα άλλο παρά μόνον αυτό. Διότι από τη γη προήλθε η κατασκευή τους.

Το ότι επρόκειτο όλα αυτά να ολοκληρωθούν με την πάροδο του χρόνου από αγίους που θα αναλάμβαναν την ηγεσία, και οι οποίοι θα υπηρετούσαν με νεανικό σθένος τα θελήματα του Θεού, το αποδεικνύει λέγοντας: «Ας έλθουν οι άρχοντες», δηλαδή, ας αναδειχθούν οι ηγέτες των λαών, εκείνοι που παροτρύνουν αυτούς που πιστεύουν σε εμένα κατά της πλάνης, εξοπλίζοντάς τους ενάντια στους άψυχους θεούς. Διότι ποιος από αυτούς, λέει, θα αναγγείλει όσα έγιναν εξαρχής, για να τα μάθουμε, ή και όσα πρόκειται να γίνουν στο μέλλον, ώστε, όταν τα όσα ειπώθηκαν εκπληρωθούν, να αποδεχτούμε ότι είπαν την αλήθεια; Αλλά δεν υπήρχε, λέει, μεταξύ των ψευδώνυμων θεών, δηλαδή των ακάθαρτων πνευμάτων, κάποιος που να προλέγει τα μέλλοντα· αλλά ούτε και μεταξύ των ανθρώπων κάποιος που να ακούει τα λόγια σας. Παλαιότερα βέβαια, σε χώρες και πόλεις, στα ιερά των ειδώλων, υπήρχαν ψευδομαντείες και ψευδολογίες δαιμόνων, τρίποδες και λέβητες, και ένα αναρίθμητο πλήθος από εκείνους που συνήθιζαν να εξαπατούν· και πολλοί πήγαιναν για να πάρουν χρησμούς από αυτούς. Όταν, όμως, έλαμψε σε εμάς ο Λόγος του Θεού, γκρεμίστηκαν τα είδωλα στους ναούς, σώπασαν και οι δαίμονες που πλανούσαν τους ανθρώπους· ή μάλλον, ρίχτηκαν στον Άδη και καταδικάστηκαν στα Τάρταρα.

Έχουν κληθεί δε προς επίγνωση της αλήθειας εκείνοι που παλαιότερα τιμούσαν τα δικά τους λόγια, και αυτό το διδάσκει λέγοντας: «Ούτε βέβαια εκείνος που ακούει τα λόγια σας». <Θα δώσω αρχή στη Σιών και θα καλέσω την Ιερουσαλήμ στην οδό της σωτηρίας. Διότι, ιδού, από τα έθνη κανείς, και από τα είδωλά τους δεν υπήρχε κανείς που να αναγγέλλει· και εάν τους ρωτήσω: «Από πού είστε;», δεν πρόκειται να μου απαντήσουν. Διότι υπάρχουν αυτοί που σας κατασκευάζουν, και μάταια υπάρχουν αυτοί που σας πλανούν.> Υπόσχεται πάλι την ανάδειξη του Σωτήρα, μέσω του οποίου έχει σωθεί η υφήλιος, και έχει κληθεί προς επίγνωση της αλήθειας το πλήθος των πλανεμένων. Διότι, για να έχουμε τον καθοδηγητή, αυτόν που γνωρίζει και δύναται να μας οδηγήσει στην οδό της σωτηρίας, έγινε άνθρωπος ο μονογενής Λόγος του Θεού, αν και είναι βασιλιάς εκ φύσεως· εφόσον νοείται και ως Θεός και προερχόμενος εκ του Θεού Πατρός, ο οποίος εξουσιάζει τα πάντα και έχει την κτίση υποταγμένη κάτω από τα πόδια του· λέγεται ότι έχει εγκατασταθεί βασιλιάς σε εμάς. Διότι έχει γραφτεί γι' αυτόν: «Ιδού, δίκαιος βασιλιάς θα βασιλεύσει, και άρχοντες θα άρξουν με δικαιοσύνη». Διότι έχει βασιλεύσει σε όλη την υφήλιο ο Χριστός, και αυτό μας το καθιστά σαφές λέγοντας: «Μου δόθηκε κάθε εξουσία στον ουρανό και στη γη». Αν και, δηλαδή, εξουσιάζει τα πάντα ως Θεός, λόγω της ένσαρκης οικονομίας λέει ότι του δόθηκαν εκείνα τα οποία ήδη κατείχε ως Θεός.

Και το να λέει: «δεν υπάρχει κανείς που να ακούει τα λόγια σας», έχει διπλή έννοια: αφενός ότι τα ίδια δεν έχουν λόγο, επειδή δεν έχουν καμία απολύτως δύναμη ούτε γνώση, αφετέρου ότι εκείνοι που παλαιότερα πλανώνταν εξαιτίας τους, δεν επιμένουν πλέον στην πλάνη· αλλά έχουν ωφεληθεί από τον λόγο της αλήθειας, ώστε να μην τους προσφέρουν πλέον την ακοή τους, επειδή έχουν καταδικάσει την παλαιά απάτη. Στη συνέχεια αυτών προσθέτει λέγοντας: «Αρχή στη Σιών θα δώσω και την Ιερουσαλήμ θα παρακαλέσω σε οδό». Αυτό που λέει είναι το εξής: να γνωρίζετε, ω άνθρωποι, ότι στην εκκλησία τη δική μου, η οποία και στα προηγούμενα έχει ονομαστεί «Σιών» και «Ιερουσαλήμ», εγώ ο ίδιος θα «δώσω» την επί πάντων «αρχή» και την εκκλησία μου θα «παρακαλέσω» και θα την θέσω «σε οδό». Διότι ανάμεσα στα «έθνη» που απέμειναν στην απιστία «κανένας» δεν βρέθηκε να είναι θεός «και από τα είδωλά τους δεν υπήρχε κανείς που να αναγγέλλει»· αποδείχθηκε λοιπόν ότι είναι ένα τίποτα και γι' αυτό δεν μπορούν να κάνουν τίποτα.