Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 41:28

Έχουν κληθεί δε προς επίγνωση της αλήθειας εκείνοι που παλαιότερα τιμούσαν τα δικά τους λόγια, και αυτό το διδάσκει λέγοντας: «Ούτε βέβαια εκείνος που ακούει τα λόγια σας». <Θα δώσω αρχή στη Σιών και θα καλέσω την Ιερουσαλήμ στην οδό της σωτηρίας. Διότι, ιδού, από τα έθνη κανείς, και από τα είδωλά τους δεν υπήρχε κανείς που να αναγγέλλει· και εάν τους ρωτήσω: «Από πού είστε;», δεν πρόκειται να μου απαντήσουν. Διότι υπάρχουν αυτοί που σας κατασκευάζουν, και μάταια υπάρχουν αυτοί που σας πλανούν.> Υπόσχεται πάλι την ανάδειξη του Σωτήρα, μέσω του οποίου έχει σωθεί η υφήλιος, και έχει κληθεί προς επίγνωση της αλήθειας το πλήθος των πλανεμένων. Διότι, για να έχουμε τον καθοδηγητή, αυτόν που γνωρίζει και δύναται να μας οδηγήσει στην οδό της σωτηρίας, έγινε άνθρωπος ο μονογενής Λόγος του Θεού, αν και είναι βασιλιάς εκ φύσεως· εφόσον νοείται και ως Θεός και προερχόμενος εκ του Θεού Πατρός, ο οποίος εξουσιάζει τα πάντα και έχει την κτίση υποταγμένη κάτω από τα πόδια του· λέγεται ότι έχει εγκατασταθεί βασιλιάς σε εμάς. Διότι έχει γραφτεί γι' αυτόν: «Ιδού, δίκαιος βασιλιάς θα βασιλεύσει, και άρχοντες θα άρξουν με δικαιοσύνη». Διότι έχει βασιλεύσει σε όλη την υφήλιο ο Χριστός, και αυτό μας το καθιστά σαφές λέγοντας: «Μου δόθηκε κάθε εξουσία στον ουρανό και στη γη». Αν και, δηλαδή, εξουσιάζει τα πάντα ως Θεός, λόγω της ένσαρκης οικονομίας λέει ότι του δόθηκαν εκείνα τα οποία ήδη κατείχε ως Θεός.

Θα δώσω λοιπόν, λέει, στη Σιών, δηλαδή στην Εκκλησία, ήτοι στο πλήθος αυτών που πιστεύουν, τη σώζουσα αρχή, δηλαδή τον Χριστό. Θα παρηγορήσω δε και την Ιερουσαλήμ, η οποία είναι πάλι η είσοδος της Εκκλησίας. Διότι έχουμε παρηγορηθεί λαμβάνοντας δύναμη μέσω του Χριστού, και έχουμε διδαχθεί την ασφαλή οδό που οδηγεί στη ζωή. Διότι από τα έθνη, λέει, ιδού, κανείς δεν βρέθηκε, και από τα είδωλά τους δεν υπήρξε αυτός που να αναγγέλλει. Διότι πάρα πολλοί έχουν αναδειχθεί μεταξύ των Ελλήνων ως σοφοί και εκλεκτοί ρήτορες· αλλά ουδείς υπήρξε ανάμεσά τους που να μπορεί να διδάξει την οδό προς την ευσέβεια. Οι δε ναοί που είχαν ήταν γεμάτοι από είδωλα, αλλά ούτε στα είδωλα, δηλαδή στους ψευδώνυμους θεούς, βρέθηκε κάποιος ικανός να αναγγείλει την αναζήτηση του συμφέροντος, ήτοι να κατευθύνει στην οδό της δικαιοσύνης. Μάλλον δε λέω τούτο: Ούτε αν ερωτώνταν, λέει, «Από πού είστε;» θα μπορούσαν να απαντήσουν. Εκείνοι δε που αγνοούν τον ίδιο τους τον εαυτό, επειδή είναι ύλη κωφή και αναίσθητη, πώς θα μπορούσαν να γίνουν καθοδηγητές σε άλλους; Ή πώς θα μπορούσαν να υποδείξουν σε κάποιους γενικά αυτό που καταλήγει σε ωφέλεια; Διότι υπάρχουν αυτοί που σας κατασκευάζουν, πλάθοντας τους ψευδώνυμους θεούς, οι οποίοι με τη σειρά τους πλανούν εσάς που τους προσκυνάτε. <Ο Ιακώβ είναι ο δούλος μου, θα τον προστατεύσω· ο Ισραήλ είναι ο εκλεκτός μου, τον αποδέχθηκε η ψυχή μου. Έδωσα το πνεύμα μου σε αυτόν. Θα εξάγει κρίση στα έθνη. Δεν θα κραυγάσει, ούτε θα υψώσει, ούτε θα ακουστεί έξω η φωνή του.>

Και το να λέει: «δεν υπάρχει κανείς που να ακούει τα λόγια σας», έχει διπλή έννοια: αφενός ότι τα ίδια δεν έχουν λόγο, επειδή δεν έχουν καμία απολύτως δύναμη ούτε γνώση, αφετέρου ότι εκείνοι που παλαιότερα πλανώνταν εξαιτίας τους, δεν επιμένουν πλέον στην πλάνη· αλλά έχουν ωφεληθεί από τον λόγο της αλήθειας, ώστε να μην τους προσφέρουν πλέον την ακοή τους, επειδή έχουν καταδικάσει την παλαιά απάτη. Στη συνέχεια αυτών προσθέτει λέγοντας: «Αρχή στη Σιών θα δώσω και την Ιερουσαλήμ θα παρακαλέσω σε οδό». Αυτό που λέει είναι το εξής: να γνωρίζετε, ω άνθρωποι, ότι στην εκκλησία τη δική μου, η οποία και στα προηγούμενα έχει ονομαστεί «Σιών» και «Ιερουσαλήμ», εγώ ο ίδιος θα «δώσω» την επί πάντων «αρχή» και την εκκλησία μου θα «παρακαλέσω» και θα την θέσω «σε οδό». Διότι ανάμεσα στα «έθνη» που απέμειναν στην απιστία «κανένας» δεν βρέθηκε να είναι θεός «και από τα είδωλά τους δεν υπήρχε κανείς που να αναγγέλλει»· αποδείχθηκε λοιπόν ότι είναι ένα τίποτα και γι' αυτό δεν μπορούν να κάνουν τίποτα.