Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 41:7

Αφού δε γεύθηκαν τον Κύριο και κατανόησαν ότι είναι αγαθός, και αφού θαύμασαν το κάλλος της αλήθειας, δεν κράτησαν το δώρο μόνο για τους εαυτούς τους, αλλά, πράττοντας το καλό, αποφάσισε ο καθένας να βοηθήσει τον αδελφό και τον φίλο του, λέγει. <Και θα πει: Ενδυναμώθηκε ο ξυλουργός και ο χαλκουργός που χτυπά με το σφυρί καθώς σφυρηλατεί. Άλλοτε πάλι θα πει: Η συγκόλληση είναι καλή. Τα στερέωσαν με καρφιά, θα τα τοποθετήσουν, και δεν θα σαλευτούν.> Με αυτό καθιστά σαφή τον τρόπο της βοήθειας.

Διότι καθένας από αυτούς που έχουν κρίνει σωστό να βοηθήσουν τον πλησίον και τον αδελφό, αφού μυσταγωγηθεί, λέγει, και γνωρίσει την αλήθεια, θα νουθετήσει και άλλους λέγοντας: Δυνάμωσε ο ξυλουργός και ο χαλκιάς που χτυπά με το σφυρί και ταυτόχρονα σφυρηλατεί. Με ποιον τρόπο όμως δυνάμωσε; Διότι, αφού συναρμολόγησε είδωλα και τα σκάλισε ώστε να θεωρηθούν θεός, αυτός που έχει την ξυλουργική τέχνη, αλλά και ο χαλκιάς που με χτυπήματα κατασκεύασε σφυρήλατο άγαλμα, τα προσέφεραν σε εκείνους που είχαν εξαπατηθεί και παραδοθεί σε αδόκιμο νου, και κατέστησαν τους πλασμένους κατ' εικόνα Θεού προσκυνητές των δικών τους κόπων και εφευρημάτων. Έπειτα, χλευάζει την κατασκευή των ειδώλων και τρόπον τινά μιμείται τα λόγια εκείνων που τα κατασκευάζουν, οι οποίοι αναφωνούν ο ένας στον άλλον ότι η συναρμολόγηση είναι καλή. Διότι οι κατασκευαστές των ειδώλων, αφού φτιάξουν ενδεχομένως ένα χέρι ή ένα πόδι, ή κάποιο άλλο από τα μέρη του σώματος, τα ολοκληρώνουν μέσω συναρμολογήσεων, συνταιριάζοντας τα μέλη μεταξύ τους και στερεώνοντάς τα με καρφιά· έπειτα τα τοποθετούν και τα ασφαλίζουν ώστε να στέκονται και να μην κλονίζονται. Αυτά όμως δεν είναι τίποτε άλλο παρά γελοιότητα, και αποδεικτικά της ματαιότητας εκείνων που τα προσκυνούν και της έσχατης ανοησίας τους.

Και «αφού είδαν φοβήθηκαν», καθώς βρέθηκαν στην «αρχή» της «σοφίας»· «διότι αρχή της σοφίας είναι ο φόβος του Κυρίου». Αλλά και «τα πέρατα της γης εξεπλάγησαν»· διότι το παράδοξο ήταν αυτό, ότι δηλαδή και τα βάρβαρα φύλα και εκείνα που είχαν αποικιστεί πάρα πολύ μακριά από την ιουδαϊκή χώρα, στην οποία και μόνο εθεωρείτο παλαιότερα ότι γινόταν γνωστός ο Θεός, απέκτησαν γνώση της θεοσέβειας, ώστε να «εκπλαγούν» για τη δικαιοσύνη του Θεού, να σπεύσουν προς τη χάρη και να έλθουν σύμφωνα με το κήρυγμα που έλεγε: «ας πλησιάσουν και ας μιλήσουν μαζί». Αλλά ενώ εκεί προστάζονταν να προσέλθουν και «να μιλήσουν», πράγμα που προφανώς σημαίνει το να δοξάσουν τον Θεό, εδώ ο λόγος λέει: «πλησίασαν και ήλθαν μαζί, κρίνοντας ο καθένας ότι πρέπει να βοηθήσει τον πλησίον». Διότι οι προσκεκλημένοι δεν ήλθαν μόνο για να σώσουν τους εαυτούς τους, αλλά και τους «πλησίον» τους, σύμφωνα με τους νόμους της φιλανθρωπίας. Γι' αυτό, επιθυμώντας να θεραπεύσουν τους «πλησίον», τους δικούς τους «αδελφούς» και τους γνωρίμους τους, οι οποίοι βρίσκονταν ακόμη στην πλάνη (σε ατοπία), τους έλεγαν τα εξής: Υπήρξε κάποτε καιρός που και σε εμάς τους ίδιους «υπερίσχυσε άνθρωπος τεχνίτης», αυτός που κατεργάστηκε την ειδωλολατρία, «και χαλκουργός που χτυπούσε με το σφυρί» τους θεούς του· αλλά τώρα γνωρίσαμε ότι εκείνοι είναι ένα τίποτα και απορρίψαμε την πατρική πλάνη, πράγμα το οποίο αρμόζει να διδαχθείτε και εσείς για να ωφεληθείτε.

Ψ. ΙΘ΄. Ποιος εξήγειρε από την ανατολή τη δικαιοσύνη, την κάλεσε να ακολουθεί τα βήματά του, και θα πορευτεί; Θα την καταστήσει κυρίαρχη ενώπιον εθνών και θα καταπλήξει βασιλείς· θα ρίξει κάτω στη γη τις ρομφαίες τους και θα κάνει τα τόξα τους σαν ξεριζωμένα φρύγανα. Και θα τους καταδιώξει· θα διέλθει με ειρήνη, και ο δρόμος των ποδιών του δεν θα γνωρίσει εμπόδιο. Ποιος ενήργησε και τα έπραξε αυτά; Την κάλεσε Εκείνος που την καλεί από την αρχή των γενεών. Εγώ ο Θεός είμαι ο πρώτος, και στα επερχόμενα πάλι εγώ είμαι. Είδαν τα έθνη και φοβήθηκαν· τα πέρατα της γης εξεπλάγησαν· πλησίασαν και συγκεντρώθηκαν, αποφασίζοντας ο καθένας να βοηθήσει τον πλησίον και τον αδελφό του. Και θα πει: «Ας πάρει δύναμη ο ξυλουργός»· και ο χαλκουργός που χτυπά με το σφυρί και ταυτόχρονα ελαύνει το μέταλλο, πότε θα λέει: «Το συγκόλλημα είναι καλό», τα στερέωσαν με καρφιά, θα τα τοποθετήσουν στη θέση τους και δεν θα μετακινηθούν.

Εξυπακούεται δε ότι η αγαθότητα και η φιλανθρωπία του Θεού των όλων, ο Οποίος την καλεί —εννοώντας σαφώς τη δικαιοσύνη, η οποία δεν είναι άλλη από τη σοφία Του— την οποία αφού είδαν τα έθνη, που προηγουμένως βρίσκονταν σε κατάσταση αφοβίας Θεού, φοβήθηκαν τον Θεό. Και αυτά, αφού κλήθηκαν από τα άκρα και από τα πέρατα της οικουμένης, πλησίασαν τον Θεό· αυτοί που κάποτε βρίσκονταν μακριά, ήλθαν κοντά στη βασιλεία των ουρανών. Γι' αυτό και έμειναν έκπληκτοι με το παράδοξο της σωτηρίας, και διδάσκοντας ο ένας τον άλλον, και βοηθώντας αδελφός τον αδελφό, εξομολογούνται την προηγούμενη πλάνη τους σχετικά με τα είδωλα, λέγοντας ακριβώς αυτά: ξυλουργός λοιπόν ήταν και χαλκουργός εκείνος που με σφυρί, με καρφιά και με ανθρώπινη τέχνη ανήγειρε και στερέωσε αυτούς που προηγουμένως νομίζαμε για θεούς. Αυτοί όμως τελικά δεν ήταν τίποτε άλλο παρά άψυχα ξόανα, που δεν επιδέχονταν καμία απολύτως κίνηση από μόνα τους, και ότι οι πατέρες μας απέκτησαν ψεύτικα είδωλα στα οποία δεν υπήρχε καμία ωφέλεια.

Ανανεωθείτε ενώπιόν μου, νησιά· διότι οι άρχοντες θα αποκτήσουν νέα δύναμη· ας πλησιάσουν και ας μιλήσουν όλοι μαζί, και έπειτα ας αναγγείλουν την κρίση. Ποιος εξήγειρε από την ανατολή τη δικαιοσύνη, και την κάλεσε να ακολουθεί τα βήματά του; Θα πορευτεί, θα την παραδώσει ενώπιον των εθνών, και θα καταπλήξει βασιλιάδες, και θα ρίξει στη γη τα μαχαίρια τους και τα τόξα τους σαν σκορπισμένα φρύγανα· και θα τους καταδιώξει, και ο δρόμος των ποδιών του θα περάσει με ειρήνη. Ποιος ενήργησε και τα έκανε αυτά; Εκείνος που την καλεί από την αρχή των γενεών. Εγώ, ο Θεός, είμαι ο πρώτος, και για τα επερχόμενα πάλι εγώ είμαι. Είδαν τα έθνη και φοβήθηκαν, τα πέρατα της γης πλησίασαν και συνήλθαν, αποφασίζοντας να βοηθήσει ο καθένας τον πλησίον και τον αδελφό του, και θα πει: Ενισχύθηκε ο ξυλουργός και ο σιδηρουργός που χτυπά με το σφυρί και σφυρηλατεί· τότε θα πει: Καλή είναι η συναρμογή, τα στερέωσαν με καρφιά, θα τα τοποθετήσουν και δεν θα σαλευτούν.