Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 49:9

Κάποιος άλλος έλεγε: Άραγε θα μας σπλαχνιστεί ο Κύριος στο εξής; Άραγε θα τον ακούσουμε να λέει σε εμάς που βρισκόμαστε σε άλυτα δεσμά: Βγείτε; και σε όσους βρίσκονται στον άδη της μετάνοιας: Συγχωρεθείτε; Άραγε έφτασε η κραυγή μας στα αυτιά του Κυρίου; Και όλοι κάθονταν βλέποντας πάντοτε μπροστά στα μάτια τους τον θάνατο, και λέγοντας: Άραγε ποια θα είναι η έκβαση; Άραγε ποια θα είναι η απόφαση; Άραγε ποιο θα είναι το τέλος μας; Άραγε υπάρχει ανάκληση; Άραγε υπάρχει συγχώρηση για τους σκοτεινούς, τους ταπεινωμένους, τους καταδίκους; Άραγε μπόρεσε η δέησή μας να φτάσει ενώπιον του Κυρίου; Ή μήπως απορρίφθηκε δικαίως, ταπεινωμένη και ντροπιασμένη; Και αν έφτασε, πόσο τον εξευμένισε; Πόσο έφερε αποτέλεσμα; Πόσο ωφέλησε; Πόσο ενήργησε; Επειδή αναπέμφθηκε από ακάθαρτα στόματα και σώματα, και δεν διαθέτει μεγάλη ισχύ. Άραγε συμφιλίωσε πλήρως τον κριτή; Άραγε μερικώς; Άραγε κατά το ήμισυ των μωλώπων; Διότι αυτοί είναι πράγματι μεγάλοι, και απαιτούν πολλούς ιδρώτες και μόχθους.

Πού είναι οι ψευδομάντεις και οι απατεώνες; Πού είναι τα τριάντα τροπαιοφόρα χρόνια εκείνου που είχε επίγειο φρόνημα και δεν ανήκε στο πολίτευμα του επουράνιου Βασιλέα; κστ΄. Τι έκανε λοιπόν «Αυτός που θανατώνει και ζωογονεί, που κατεβάζει στον Άδη και ανεβάζει, που ταπεινώνει και ανυψώνει»; Ανέδειξε στη βασιλεία Του τον αρχιστράτηγο που φέρει το όνομα της δυνάμεώς Του, τον πραότατο και γαληνότατο βασιλιά Μιχαήλ, ο οποίος κατά μίμηση του Χριστού έλεγε: «Στους φυλακισμένους λέω, βγείτε έξω· και σε αυτούς που βρίσκονται στο σκοτάδι, φανερωθείτε». —«Εξάγοντας τους δεσμώτες με ανδρεία, ομοίως και εκείνους που Τον παραπίκραιναν, αυτούς που κατοικούσαν σε τάφους». Διαρρηγνύοντας κάθε δεσμό αδικίας, ανέσυρε από τον λάκκο της ταλαιπωρίας εκείνους που βρίσκονταν σε στερήσεις και θλίψεις και υποτάσσονταν σε πικρή δουλεία· γέμισε τη ρωμαϊκή βασιλεία με κάθε χαρά και αγαλλίαση. Διότι ο Κύριος έδωσε αγαθότητα, και η ανθισμένη γη βλασταίνει τα αγαθά και τον καρπό της· η δεξιά του Κυρίου ενήργησε με δύναμη· η δεξιά του Κυρίου τον ύψωσε, και με το πλήθος της δόξας Του συνέτριψε τους αντιπάλους. Τι συνέβη λοιπόν στον ειρηνικότατο και πραότατο βασιλιά; Εκοιμήθη με ειρήνη, και εν ειρήνη θα γίνει η ταφή του· διότι θα συναντήσει αυτούς που πράττουν το έλεος κατά την κρίση· «και το έλεος καυχιέται έναντι της κρίσης». κζ΄.

Και λέγει με ευλάβεια στον Υιό της και Δεσπότη: Αν βρήκα μητρική χάρη ενώπιόν σου και με γνωρίζεις περισσότερο από όλες, εσύ ο ίδιος με τα δικά σου άχραντα χέρια «παράλαβε το πνεύμα μου»· διότι, επειδή εσύ ο ίδιος καταδέχθηκες να κρατηθείς από τα δικά μου χέρια, «στα χέρια σου» εγώ τώρα «θα παραθέσω το πνεύμα μου», και η προφητεία αυτή θα εκπληρωθεί σήμερα. Και ο Δεσπότης αποκρίνεται: Και αυτόν τον λόγο σου, που εξέφρασες, θα τον πράξω· διότι βρήκες μητρική χάρη ενώπιόν μου, και σε γνωρίζω περισσότερο από όλες. Και η Πανάμωμος: «Στα χέρια σου παραθέτω το πνεύμα μου». Και ο Εύσπλαγχνος: Ας γίνει σε εσένα όπως επιθυμείς, ω απείρανδρε μητέρα· διότι αυτό είναι το πρέπον, να εκτελέσω το θέλημά σου. Και πάλι προστάζει την ψυχή της ως δημιουργός της και Θεός: Σε εσένα λέγω, ψυχή παναμώμητη· έξελθε. Διότι εγώ, που πρόσταξα «σε όσους βρίσκονται στα δεσμά· εξέλθετε, και σε όσους βρίσκονται στο σκότος· φανερωθείτε», και στον φίλο Λάζαρο· «έλα έξω», και σε εσένα τώρα προστάζω, ψυχή αγία· έξελθε· αφού χωριστείς ειρηνικά και καθαρά από το πανόσιο σώμα, έξελθε. Και αφού άπλωσε τις θείες παλάμες του στραμμένες προς τα επάνω, όπως ο πατέρας προς το βρέφος, η δίκαιη ψυχή βρίσκεται αμέσως στο χέρι του Θεού.

Αν λοιπόν και αυτά απορρίπτονται ολοκληρωτικά από τους ανόσιους, σε εμάς τουλάχιστον είναι πιστευτά, και μάλιστα σε τέτοιο βαθμό ώστε να θαυμάζουμε υπερβολικά τη θεία φιλανθρωπία του Σωτήρα, και να ομολογούμε με σαφήνεια ότι, από υπερβολική αγαθότητα σε αναλογία με το περίσσευμα της δύναμής Του, συγκαταβαίνοντας δεν απάλλαξε από την τυραννία του Πονηρού μόνο αυτούς που ζούσαν στην παρούσα ζωή. Αλλά εμφανιζόμενος ο Σωτήρας κήρυξε και χάρισε την ελευθερία και σε όσους κρατούνταν ήδη από πριν στον άδη, και οι οποίοι προηγουμένως, στα χρόνια της άγνοιας, είχαν ζήσει με αθεΐα και ασέβεια, εγκλωβισμένοι στο ζόφο και σε ανήλιαγους τόπους με αναπόδραστα δεσμά, και τους άρπαξε από τη βία του Εχθρού που τους δυνάστευε. Και αυτά βέβαια έχουν προφητευθεί από παλιά μέσω προφητικής γλώσσας, όταν το πρόσωπο του Χριστού εισάγεται να λέει σε αυτούς που βρίσκονται στα δεσμά: «Εξέλθετε»· και σε εκείνους που βρίσκονται στο σκοτάδι:

Προς τον αυτοκράτορα βασιλιά Μιχαήλ. Είναι απόλυτα δίκαιο την παρούσα χρονική στιγμή να αναπέμπεται αίνος από το στόμα όλων των διωγμένων, πρώτα στον Χριστό τον παμβασιλέα και έπειτα στη δική σας θεοπρόβλητη εξουσία, μέσω της οποίας εμείς οι δεσμώτες λάβαμε την απολύτρωση, οι φυλακισμένοι την ελευθερία, οι εξαντλημένοι την παρηγοριά, οι τραυματισμένοι την υγεία, οι κρυμμένοι την παρρησία, οι εξόριστοι την επιστροφή. Και νομίζω ότι είναι σωστό να θεωρώ ότι το πάθος της δικής σας βασιλείας προϋπήρξε ως τύπος του Χριστού, ώστε, πράττοντας το όμοιο με το όμοιο, να πει και αυτή μαζί με τον Χριστό και μετά τον Χριστό σε αυτούς που βρίσκονται στα δεσμά: «βγείτε έξω», και σε αυτούς που βρίσκονται στο σκοτάδι: «φανερωθείτε». Και ευλογημένος να είναι ο Κύριος ο Θεός του Ισραήλ, διότι ήγειρε κέρας σωτηρίας για εμάς, τον νέο Δαβίδ, τον δεύτερο Ιωσία, τον βασιλιά της ειρηναρχίας, ο οποίος με τις πράξεις του ας κάνει τα αρεστά στον Θεό, ο οποίος ας ανορθώσει τα πεπτωκότα, ας ενώσει τα διαμελισμένα, ας τα επουλώσει και ας τα θεραπεύσει, και την τρίτη ημέρα, για να μιλήσω προφητικά, ας τα αναστήσει. Επειδή, χριστομίμητε βασιλιά, εκείνοι που πρόλαβαν να πεθάνουν ευρισκόμενοι στην αίρεση χάθηκαν στη μερίδα της απώλειας, έχοντας αρνηθεί τον Χριστό μέσω της άρνησης της εικόνας του, ακόμα κι αν ονομάζονται χριστιανοί.