Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 5:10

Αλίμονο σε εκείνους που ενώνουν σπίτι με σπίτι και προσαρτούν αγρό σε αγρό, προκειμένου να αφαιρέσουν κάτι από τον πλησίον τους. Μήπως θα κατοικήσετε μόνοι σας επάνω στη γη; Διότι αυτά ακούστηκαν στα αυτιά του Κυρίου Σαβαώθ. Επειδή εάν χτιστούν πολλά σπίτια, θα ερημωθούν· αν και μεγάλα και ωραία, δεν θα υπάρχουν εκείνοι που θα κατοικούν σε αυτά. Διότι η έκταση που καλλιεργούν δέκα ζευγάρια βοδιών θα αποδώσει ένα κεράμιο, και εκείνος που σπέρνει έξι αρτάβες θα παραγάγει τρία μέτρα.

Πολλές φορές, λοιπόν, διαπιστώσαμε ότι ολόκληρα γένη αφανίστηκαν ολοκληρωτικά, ώστε λόγω έλλειψης διαδόχων να καταρρεύσουν στη γη οι μεγαλειώδεις και υπερήφανες κατασκευές των οικημάτων τους. Αλλά και όσοι, καταπατώντας τα σύνορα των πλησίον τους, επέκτειναν υπερβολικά τα όρια των δικών τους κτημάτων, επειδή τα απέκτησαν μέσα από τον στεναγμό των αδικημένων, αποδείχθηκαν εντελώς ξένοι από τη θεία ευλογία. Έτσι ώστε, εκεί όπου εργάστηκαν δέκα ζεύγη βοδιών, να τρυγηθεί μόλις ένα κεράμιο, και εκεί όπου σπάρθηκαν έξι αρτάβες, να συγκεντρωθούν τρία μέτρα καρπών, το οποίο αποτελεί πολλοστημόριο των σπόρων.

Εκείνος, λοιπόν, που φύτεψε το ηγεμονικό του για κάθε πνευματική καρποφορία, και πάνω σε όσα εκ φύσεως ριζώθηκαν μέσα του από τον Κτίστη για την ανάδειξη καρπών δικαιοσύνης επέβαλε εκείνα που προέρχονται από τον πονηρό γεωργό, αυτός είναι που ταλανίζεται από τον λόγο της Γραφής εξαιτίας της απαγορευμένης προσέγγισης αγρού με αγρό. Γι' αυτόν τον λόγο και τον απειλεί με αφορία, επειδή δεν πρόκειται να αποφέρει δείγματα καρπών ανάλογα με τη διδασκαλία που του παρασχέθηκε. «Διότι όπου εργαστούν δέκα ζεύγη βοών, θα παραχθεί μόνο ένα κεράμιο». — Η μεν κατά λέξη έκφραση αναφέρεται στην εγχώρια συνήθεια εκείνων που στη Φοινίκη οργώνουν την άμπελο με βόδια· το δε βαθύτερο νόημα υποδηλώνει τους επαμφοτερίζοντες και εκείνους που ασπάζονται αντίθετα δόγματα και τα συνενώνουν μεταξύ τους· των οποίων οι ψυχές παραμένουν άκαρπες.

Μην επιθυμήσεις, λοιπόν, τη γη του πλησίον σου. Μην προσθέτεις αυλάκι στο αυλάκι, αυξάνοντας σιγά-σιγά τη γη σου. Διότι, όσο πλαταίνεις τη γη από την προσθήκη της ξένης ιδιοκτησίας, τόσο μεγαλύτερη καθιστάς την αμαρτία σου. Και η μεν γη παραμένει εδώ, η οποία σιγά-σιγά επεκτάθηκε για σένα και αποκτήθηκε μέσω της πλεονεξίας, και δεν είναι πια δική σου, αλλά αυτών που θα έρθουν μετά από εσένα, και αφήνεις άδικη κληρονομιά σε αυτόν που σε διαδέχεται στη ζωή. Η γη παραμένει σταθερή εις τον αιώνα· η αμαρτία όμως θα ακολουθήσει σαν σκιά, ακολουθώντας κάθε ψυχή. Διότι, όπως η σκιά ακολουθεί το σώμα, έτσι και η αμαρτία έχει συμφυθεί με την ψυχή. Εξάλλου, όσοι εκτοπίζοντας τον πλησίον τους επέκτειναν τα όρια των δικών τους κτημάτων, επειδή απέκτησαν τις ιδιοκτησίες τους από τον στεναγμό των αδικημένων, αποδείχθηκαν αποξενωμένοι από τη θεία ευλογία· έτσι ώστε, εκεί όπου εργάστηκαν δέκα ζεύγη βοδιών, σύμφωνα με τον προφήτη Ησαΐα, να τρυγηθεί μόλις ένα σταμνί· και εκεί όπου σπάρθηκαν έξι αρτάβες, να συγκεντρωθούν μόλις τρία μέτρα καρπού. Πονηρός συγκάτοικος στην πόλη, πονηρός και στους αγρούς ο πλεονέκτης. Η θάλασσα γνωρίζει τα όριά της· η νύχτα δεν υπερβαίνει τα αρχέγονα σύνορά της. Ο πλεονέκτης, όμως, δεν σέβεται τον χρόνο, δεν γνωρίζει όριο, δεν υποχωρεί στη φυσική ακολουθία της διαδοχής· αλλά μιμείται την ορμή της φωτιάς, αρπάζοντας τα πάντα και καταβροχθίζοντας τα πάντα. Όσα βλέπει ο οφθαλμός, τόσα επιθυμεί ο πλεονέκτης.

Αν όμως πρέπει να αντλήσουμε κάτι και από τις ιερές Γραφές για να το αναφέρουμε, υπήρξε κάποιος που βασίλευσε στη Σαμάρεια κατά τους καιρούς του Ισραήλ, ο οποίος, αφού ανήγειρε για τον εαυτό του έναν πολυτελέστατο οίκο, έπεσε από αυτόν και σκοτώθηκε ακαριαία. Ο Θεός, όμως, ελέγχοντάς τον ότι μάταια το έπραξε, λέει: Οικοδόμησες για τον εαυτό σου σπίτι σύμμετρο, αεριζόμενα ανώγεια, με διανοιγμένα παράθυρα, επενδυμένα με ξύλο κέδρου και βαμμένα με μίλτο. Μήπως έτσι θα βασιλεύσεις, επειδή παροξύνθηκες όπως ο Άχαζ ο πατέρας σου; Θα ήταν καλύτερο για σένα να εφαρμόζεις κρίση και καλή δικαιοσύνη. «Διότι δεν θα ωφελήσουν τους ανόμους οι θησαυροί», σύμφωνα με ό,τι είναι γραμμένο, «ενώ η δικαιοσύνη σώζει από τον θάνατο.» <Διότι, εάν χτιστούν σπίτια πολλά, μεγάλα και ωραία, θα καταλήξουν σε ερήμωση και δεν θα υπάρχουν αυτοί που θα κατοικούν σε αυτά. Διότι η έκταση που οργώνουν δέκα ζευγάρια βοδιών θα δώσει μόνο ένα κεράμιο, και εκείνος που σπέρνει έξι αρτάβες θα συγκομίσει μόνο τρία μέτρα.> Επειδή ομολογουμένως, λέει, ακούστηκαν στα αυτιά του Κυρίου Σαβαώθ τα εγκλήματα της πλεονεξίας των ισχυρότερων εις βάρος των άλλων. Μήπως, λοιπόν, σιώπησε άραγε ο Θεός, τα παρέβλεψε σιωπηρά και έβαλε χαλινάρι στην οργή Του;

Διότι θα υπάρξει, ναι, θα υπάρξει τέτοια αφορία στα χωράφια, ώστε, ενώ είκοσι μοσχάρια, δηλαδή δέκα ζευγάρια, θα κοπιάζουν στα αμπέλια, μόλις και μετά βίας θα παραχθεί ένα κεράμιο· και ενώ θα έχουν σπαρθεί έξι μέτρα, η απόδοση των καρπών που θα δουν θα ισούται με το ήμισυ της καταβολής των σπόρων. Νομίζω δε ότι μια πάρα πολύ μεγάλη αμπελόφυτη έκταση και ομοίως πάρα πολλοί αρόσιμοι κλήροι θα αρκούν για την εργασία δέκα ζευγαριών βοδιών. Επομένως, είναι ανώφελη η ιδιοκτησία και μάταιος ο κόπος της πλεονεξίας, αν κανείς δεν πρόκειται να κατοικήσει τις οικίες στις πόλεις. Ούτε βέβαια θα καρποφορήσουν τα χωράφια, καθώς ο Θεός θα τα καταστρέφει και θα ελέγχει την αδικία των άπληστων. Επειδή όμως και καθένας από εμάς έχει στη δική του ψυχή ένα νοητό γεώργιο και καλλιεργεί τον σπόρο της δικαιοσύνης, ας φυλαγόμαστε από το να προσκρούουμε στον Θεό.

Και αυτό θα το μάθεις, καθώς εκείνος λέει μέσω της φωνής των αγίων προφητών: «Γι' αυτό, επειδή καταπιέζατε τους φτωχούς και δεχτήκατε εκλεκτά δώρα από αυτούς, θα χτίσετε λαξευτά σπίτια, αλλά δεν θα κατοικήσετε σε αυτά· και θα φυτέψετε επιθυμητούς αμπελώνες, αλλά δεν θα πιείτε το κρασί τους· διότι γνώρισα τις πολλές σας ασέβειες, και οι αμαρτίες σας είναι μεγάλες.» Και πάλι: «Αλίμονο σε εκείνους που ενώνουν σπίτι με σπίτι, και πλησιάζουν αγρό σε αγρό, για να αφαιρέσουν κάτι από τον πλησίον. Μήπως θα κατοικήσετε μόνοι σας πάνω στη γη; Διότι αυτά ακούστηκαν στα αυτιά του Κυρίου Σαβαώθ. Διότι εάν τα σπίτια σας γίνουν πολλά, θα ερημώσουν· αν και μεγάλα και ωραία, δεν θα υπάρχουν αυτοί που θα κατοικούν σε αυτά. Διότι εκεί όπου οργώνουν δέκα ζευγάρια βοδιών, θα παραχθεί μόνο μια στάμνα· και εκείνος που σπέρνει έξι αρτάβες, θα παραγάγει τρία μέτρα.» Επομένως, με κάθε τρόπο η πλεονεξία είναι ανωφελής· και από άλλη άποψη, άχρηστη. Διότι «δεν συνίσταται η ζωή του ανθρώπου από την περίσσεια των υπαρχόντων του», λέει, δηλαδή, το μέτρο της ζωής δεν παρατείνεται ανάλογα με τον πλούτο. Και αυτό μας το υπέδειξε με σαφήνεια και ενάργεια ο Σωτήρας, έχοντας συνθέσει άριστα την παραβολή που συνδέεται με τα προλεχθέντα· διδάσκει, λοιπόν, ο Χριστός τα πιο εξαίρετα από όλα, και προ πάντων το κεφάλαιο όλων των αρετών, την αγάπη, της οποίας το ωραιότερο γνώρισμα αποτελεί η ελεημοσύνη.

Αυτά μπορεί μεν να αποτελούν και κοινά παραγγέλματα για εκείνους που νοσούν από πλεονεξία μεταξύ τους, μπορεί όμως και να ακολουθούν το νόημα των όσων έχουν προηγουμένως ερμηνευθεί· ⌜διότι, επειδή πρόκειται να εξαγγείλει την ερήμωση της χώρας και τον όλεθρο των ανδρών, εύλογα ταλανίζει εκείνους που δεν προνοούν για το μέλλον, αλλά έχουν παραδώσει ολόκληρο τον εαυτό τους σε αδικίες και πλεονεξίες,⌝ σε βαθμό που να αρπάζουν τις οικίες των πλησίον τους, και να ιδιοποιούνται τα κτήματα των γειτόνων τους στους αγρούς, τους οποίους το θείο Πνεύμα ταλανίζει, διδάσκοντας ότι είναι αληθινά οικτροί και άθλιοι, επειδή, μην έχοντας κατά νου την ανθρώπινη φύση, δεν βρήκαν ποτέ κορεσμό στην απληστία τους. ⌜Έπειτα απειλεί με αφανισμό όχι μόνο τις οικίες, αλλά και την ίδια τη χώρα, ότι δεν θα τύχει πλέον της ευλογίας του Θεού, αλλά θα βρεθεί υπό κατάρα με τέτοιον τρόπο, ώστε να μην αποδίδει τίποτα αντάξιο των γεωργικών κόπων που καταβάλλονται σε αυτήν.⌝ 〈Διότι εκεί όπου〉, λέει, 〈θα εργαστούν δέκα ζεύγη βοών, θα παραχθεί ένα κεράμιο, και αυτός που σπέρνει έξι αρτάβες, θα παραγάγει τρία μέτρα〉. Πολύ δε συνεκτικά, έχοντας μιλήσει για τον 〈αμπελώνα〉, ότι ‹αντί για σταφύλια θα παραγάγει αγκάθια›, παραθέτει το «και όχι δικαιοσύνη αλλά κραυγή», και ‹αντί για κρίση ανομία›. Διδάσκοντας ποια είναι τα ‹αγκάθια› και ποια η ‹κραυγή› και ποια η ‹ανομία›, ότι δηλαδή είναι οι πλεονεξίες και οι αδικίες τους, έτσι και το ότι 〈δέκα ζεύγη βοών〉 δεν θα παραγάγουν τίποτα περισσότερο από 〈ένα κεράμιο〉, θα είχε πολύ μεγάλη συνάφεια με την ωδή που έχει αποδοθεί εναντίον του αμπελώνα.

Γενικώς δε, το να λέγεται ότι θα αποδώσει ένα κεράμιο από μεγάλη σπορά και από δέκα ζευγάρια βόδια, υπαινισσόταν ότι ελάχιστοι θα βρίσκονταν ανάμεσά τους άξιοι σωτηρίας, για τους οποίους πάρα πολλά δηλώθηκαν και στα προηγούμενα.

ΙΖʹ. Ας αναγνωρίσουμε, όμως, την αιτία του κακού. Από πού ξεράθηκαν οι καλλιέργειες, ντροπιάστηκαν οι αποθήκες, και εξέλιπε η βοσκή των κοπαδιών, λιγόστεψαν τα ωραία της γης, και δεν γέμισαν οι πεδιάδες με ευφορία αλλά με κατήφεια; Δεν γέμισαν οι κοιλάδες με σιτάρι, αλλά με θρήνο· δεν έσταξαν τα όρη γλυκασμό, όπως θα συμβεί αργότερα στους δικαίους, αλλά έχασαν τον διάκοσμό τους, ατιμάστηκαν και δέχθηκαν, αντιθέτως, την κατάρα του Γελβουέ; Όλη η γη έγινε όπως ήταν εξαρχής, προτού στολιστεί με τις δικές της ομορφιές. Επισκέφθηκες βέβαια τη γη και την πότισες, αλλά με επίσκεψη οδυνηρή και μέθη ολέθρια. Αλίμονο στο θέαμα! Η ευφορία μας περιορίζεται πλέον στα ξερά καλάμια, η σπορά μόλις που αναγνωρίζεται από τα μικρά υπολείμματα, και με δυσκολία το θέρος μας καρποφορεί τις απαρχές για τον Κύριο, καθώς μετριέται περισσότερο με τους μήνες παρά με τα δεμάτια. Τέτοιος είναι ο πλούτος των ασεβών, τέτοιες είναι οι καλλιέργειες εκείνων που σπέρνουν κακώς· να προσδοκούν πολλά, σύμφωνα με την παλαιά κατάρα, και να συγκεντρώνουν λίγα· να σπέρνουν και να μη θερίζουν, να φυτεύουν και να μην τρυγούν· εκεί όπου εργάζονται δέκα ζευγάρια βοδιών, να παράγουν μόνο ένα κανάτι· και να ακούνε για την ευκαρπία των άλλων, ενώ οι ίδιοι πιέζονται από τη στέρηση. Από πού προέρχονται αυτά, και ποια είναι η αιτία της συντριβής; Ας μην περιμένουμε να ελεγχθούμε από άλλους· ας γίνουμε εμείς οι ίδιοι εξεταστές του εαυτού μας. Μεγάλο φάρμακο της κακίας είναι και η ομολογία, και η αποφυγή του σφάλματος. Εγώ πρώτος, όπως από πριν ανάγγειλα στον λαό μου, έχω εκπληρώσει το έργο του φρουρού. (

Εξήλθε ο ήλιος της δικαιοσύνης, για να ραντίσει τις φεγγοβόλες ακτίνες της θεότητάς του στις καρδιές των σκοτισμένων ανθρώπων. Εξήλθε ο ποιμένας των προβάτων, ώστε, σπέρνοντας το αλάτι της ευσέβειας, να αρτύσει τον χόρτο του νομικού γράμματος, κάνοντάς τον νόστιμο για τα πρόβατα· εξήλθε ο σπορέας, έχοντας τα δέκα ζεύγη των βοδιών, για να παραγάγει το ένα κεράμιο, και σπέρνοντας έξι αρτάβες, να παραγάγει τρία μέτρα. Μίλησε τώρα, Ησαΐα, μην σιωπάς. Διότι, όπου εργάζονται δέκα ζεύγη βοδιών, θα παραγάγουν ένα κεράμιο. Δέκα ζεύγη βοδιών είναι είκοσι βόδια· δέκα λογικά ζεύγη βοδιών του Χριστού τυγχάνει να είναι οι δώδεκα απόστολοι, και οι επτά που εξέλεξαν οι απόστολοι. Ποιοι είναι αυτοί; Ο Στέφανος, ο Φίλιππος, ο Πρόχορος, ο Νικάνορας, ο Τίμωνας και ο Παρμενάς, καθώς και ο Νικόλαος ο προσήλυτος από την Αντιόχεια· και ο απόστολος που γεώργησε από την Ιερουσαλήμ μέχρι το Ιλλυρικό. Αυτά τα δέκα ζεύγη των βοδιών μέσα στον αγρό της ανθρωπότητας παρήγαγαν την ομολογία στον Ιησού, ο οποίος ενδύθηκε το δικό μας οστράκινο σκεύος του σώματος. Και για το γεγονός ότι ο θείος λόγος ονομάζει «κεράμιο» την ένσαρκη παρουσία του Χριστού, άκουε. Όταν επρόκειτο να πορευθεί προς το πάθος, του λένε οι μαθητές του: «Πού θέλεις να ετοιμάσουμε το πάσχα;». Και εκείνος τους είπε: «Πηγαίνετε σε αυτήν την πόλη, και θα σας συναντήσει ένας άνθρωπος που θα βαστάζει ένα κεράμιο με νερό, και πείτε του: Ο Διδάσκαλός μας είπε: Σε εσένα θα κάνω το πάσχα».

Και θα σας δείξει ένα ανώγειο στρωμένο, και εκεί να μας ετοιμάσετε το πάσχα. Το ποιος όμως είναι ο άνθρωπος που μεταφέρει το πήλινο σταμνί με το νερό, ή ποια είναι η πόλη στην οποία τους στέλνει, ή τι συμβολίζει το στρωμένο ανώγειο, είναι αναγκαίο να το ερευνήσετε και να το κατανοήσετε. Ο άνθρωπος που βαστάζει το πήλινο σταμνί με το νερό είναι ο Ιωάννης ο Πρόδρομος του Χριστού, ο οποίος αναγγέλλει τον Ιησού, Εκείνον που ενδύθηκε το δικό μας πήλινο σταμνί του σώματος και φέρει μέσα Του το νερό του βαπτίσματος. Στρωμένο ανώγειο ονομάζει τη μελλοντική ανάπαυση των αγίων στους ουρανούς μετά την ανάσταση. Πηγαίνετε σε αυτήν την πόλη· όχι στην παλαιά συναγωγή των Ιουδαίων, όπου ο παλαιός νόμος ξίνισε μέσα στους παλαιούς ασκούς· διότι προσέφεραν στον Κύριο ξίδι αναμειγμένο με χολή. Αλλά πηγαίνετε στην καινή πόλη, στη νέα Ιερουσαλήμ, όπου ο νέος Λόγος, όπου η καινή χάρη του Πνεύματος αναβλύζει το γλεύκος της πίστεως μέσα σε καινούργιους ασκούς· όχι εκεί όπου τελείται το παλαιό πάσχα, αλλά εκεί όπου φανερώνεται η καινή ανάσταση· όχι εκεί όπου θυσιάζεται ο αμνός, αλλά εκεί όπου ο Χριστός λυτρώνει· όχι εκεί όπου υπάρχει το παλαιό προζύμι, αλλά εκεί όπου ο ουράνιος άρτος φθάνει στην τελείωσή του πάνω στον σταυρό. Διότι όπου εργάζονται δέκα ζευγάρια βοδιών, θα παραχθεί ένα μόνο πήλινο σταμνί. Εκεί όπου εργάζονται δέκα ζευγάρια βοδιών, δηλαδή των αποστόλων (διότι οι απόστολοι παρομοιάστηκαν με βόδια, όπως μου το μαρτυρεί ο Παύλος, λέγοντας: «Έχει γραφτεί, λέει, στον νόμο: Δεν θα φιμώσεις το βόδι την ώρα που αλωνίζει»).

Διότι μήπως, λέγει, ενδιαφέρεται ο Θεός για τα βόδια; Αλλά για εμάς το λέγει· όπου, λοιπόν, εργάζονται αυτά τα δέκα ζεύγη των βοδιών, πραγματοποιούν την ομολογία προς τον Ιησού, ο οποίος ενδύθηκε το πήλινο σκεύος του σώματός μας.

Και εκείνος που σπέρνει έξι αρτάβες, θα αποδώσει μόνο τρία μέτρα. Άραγε έχει υπάρξει ποτέ τέτοια αφορία στους γεωργούς, ώστε να σπαρθούν έξι αρτάβες και να αποδώσουν μόνο τρία μέτρα; Αλλά ας αναζητήσουμε το νόημα της Γραφής, αγαπητοί, ας εισέλθουμε στο εσώτερο καταπέτασμα του γράμματος, και θα μας απαντήσει η θεία γνώση του Πνεύματος. Εκείνος που σπέρνει έξι αρτάβες, θα αποδώσει τρία μέτρα.

Διότι εκεί όπου εργάζονται δέκα ζευγάρια βοδιών, η γη θα παραγάγει ένα μόνο στάμνο· και εκείνος που σπέρνει έξι αρτάβες, θα παραγάγει τρία μέτρα. Από την πόλη μεταφέρει τον λόγο στην ερήμωση της υπαίθρου, ώστε από παντού να καταπλήξει τον ακροατή. Διότι, όπως λέει, ούτε τα σπίτια θα κρατήσουν αυτούς που κατοικούν σε αυτά, ούτε η γη θα επιδείξει τη δύναμή της. Διότι και εξ αρχής, εξαιτίας της αμαρτίας του Αδάμ, έβγαλε αγκάθια και τριβόλους· και μετά από εκείνον, εξαιτίας της παρανομίας του Κάιν, επέδειξε παραγωγή πολύ μικρότερη από τους κόπους του και από τη δική της φυσική ισχύ. Και σε πολλά άλλα μέρη θα μπορούσε κανείς να δει ότι η γη τιμωρείται εξαιτίας των αμαρτιών των ανθρώπων. Και γιατί απορείς αν η παρανομία των ανθρώπων καταστρέφει τα γεννήματά της και τους καρπούς της, από τη στιγμή που και φθαρτή έγινε εξαιτίας μας, και άφθαρτη πάλι εξαιτίας μας γίνεται; Διότι, επειδή ακριβώς έλαβε την ύπαρξή της εξ ολοκλήρου για εμάς και για τη δική μας εξυπηρέτηση, το να είναι έτσι ή αλλιώς, πάλι από εμάς λαμβάνει την αρχή και τη ρίζα. Έτσι συνέβη, βεβαίως, και στην εποχή του Νώε.

Αλλά «πάχυνε», λέει ο Θεός μέσω του Ησαΐα, «η καρδιά αυτού του λαού και με τα αυτιά τους άκουσαν βαριά και έκλεισαν τα μάτια τους, μήπως τυχόν δουν με τα μάτια τους και ακούσουν με τα αυτιά τους και κατανοήσουν με την καρδιά τους και επιστρέψουν, και τους θεραπεύσω», αλλά θέλουν, λέει, να εμμένουν έτσι στην αμαρτία, μέχρις ότου «ερημωθούν οι πόλεις από το να μην υπάρχουν άνθρωποι και η γη θα εγκαταλειφθεί έρημη». Το οποίο βλέπουμε ότι έπαθε και αυτή η νήσος μας η Κύπρος, και πολλά σπίτια και σχεδόν όλα τα χωριά έμειναν έρημα από ανθρώπους και ακατοίκητα· «Σπίτια», λέει, «μεγάλα και ωραία», «και δεν θα υπάρχουν αυτοί που θα κατοικούν σε αυτά, και εκείνος που σπέρνει έξι αρτάβες θα βγάλει τρία μέτρα». Αυτό εμείς το πάθαμε για πάρα πολλά χρόνια, αλλά ούτε έτσι δεν αναγνωρίσαμε τον καρπό των έργων μας, ούτε κατανοήσαμε με την καρδιά μας από πού άραγε και με ποιον τρόπο προήλθε τόση συμφορά, ούτε ακούσαμε αυτόν που μας καλεί και λέει, «επιστρέψτε σε εμένα και θα επιστρέψω σε εσάς», αλλά ο καθένας όρισε το δικό του θέλημα ως δικό του νόμο και αμαρτάνει όπως θέλει, χωρίς να φέρνει στη μνήμη του ούτε τον θάνατο, ούτε τον Θεό, ούτε την κρίση.

Ώστε και αυτός που έσπειρε έξι αρτάβες, σύμφωνα με τη θεία Γραφή, δεν μπόρεσε να παραγάγει ούτε τρία μέτρα· και τα δέντρα των πεδιάδων, ίσως και των ορέων τα καρποφόρα, βγάζουν καρπούς μικρούς και συνάμα άχρηστους, και τα βάρβαρα έθνη συχνά εξοπλίζονται εναντίον μας, και στους πολέμους ηττώμαστε και δεν μπορούμε να αντισταθούμε. Γι' αυτό και σαν χόρτο και σαν λάχανο κατέκοψαν τους δικούς μας οι βάρβαροι στον τόπο που ονομάζεται Χολέτρι, κοντά στο χωριό Δίκωμο, μεταξύ Λευκωσίας και Κερύνειας, πριν από λίγα χρόνια, ελεεινά και άθλια, αλίμονο. Και αφού έπιασαν αιχμαλώτους τον ηγεμόνα της χώρας και κάποιον αρχιερέα καθώς και πάρα πολλούς άλλους, και συγκέντρωσαν τα λάφυρα της χώρας με απόλυτη άνεση, επέστρεψαν αμέσως στη δική τους χώρα, για να φάνε τους καρπούς και τα τρόφιμά μας, και εγκατέλειψαν τη γη και τη χώρα μας, όπως προαναφέρθηκε, έρημη.