Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 5:11

Αλίμονο σε εκείνους που εγείρονται το πρωί και αναζητούν το μεθυστικό ποτό, σε εκείνους που παραμένουν ως αργά· διότι ο οίνος θα τους καταφλέξει. Διότι πίνουν τον οίνο με κιθάρα και ψαλτήριο, με τύμπανα και αυλούς· τα έργα του Κυρίου όμως δεν τα προσέχουν, και τα έργα των χειρών Του δεν τα κατανοούν.

Το παρόν μέρος της προφητείας περιέχει την εξήγηση της αποστολικής ρήσης· διότι εκεί μεν λέει: «Οι μέθυσοι δεν θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού»· εδώ δε: «Αλίμονο σε εκείνους που εγείρονται το πρωί και επιδιώκουν το σίκερα». Διότι οι Εβραίοι συνηθίζουν να ονομάζουν «σίκερα» κάθε ποτό που μπορεί να προκαλέσει μέθη. Εκείνοι, λοιπόν, οι οποίοι, αμέσως με την έναρξη της ημέρας, σύμφωνα με την Παροιμία, προσηλώνουν τα μάτια τους στα ποτήρια και τις φιάλες, και ερευνούν ολόγυρα πού γίνονται οινοποσίες, περιφερόμενοι στα οινοπωλεία και τα καπηλειά, και συμπαρασύροντας ο ένας τον άλλον στα συμπόσια, και αναλίσκοντας όλη τη μέριμνα της ψυχής τους στη φροντίδα για τέτοια πράγματα, αυτοί ακριβώς είναι που καταθρηνούνται από τον Προφήτη.

Γι' αυτό έχει ειπωθεί το: «Αλίμονο σε εκείνους που εγείρονται το πρωί και επιδιώκουν το μεθυστικό ποτό, οι οποίοι παραμένουν μέχρι αργά και διημερεύουν με αυτά, ώστε να μην αφήνουν κανέναν απολύτως χρόνο στον εαυτό τους για να παρατηρήσουν τα έργα του Κυρίου και να κατανοήσουν τα έργα των χειρών Του». Διότι, πότε θα διδαχθούν περί του Θεού; Το πρωί; Αλλά αμέσως, μόλις σηκωθούν από τον ύπνο, αναζητούν το ποτό. Μήπως στα μέσα της ημέρας; Αλλά τότε ακριβώς είναι που η οινοποσία λαμβάνει γι' αυτούς τη μεγαλύτερη αύξηση και επίταση.

Αλλά μήπως το βράδυ; Αυτοί ακόμη πίνουν. Και η μεν ημέρα τους έχει εγκαταλείψει, η μέθη όμως δεν τους εγκαταλείπει· αλλά μάλιστα προσκολλώνται στη νύχτα, επειδή θεωρούν ότι τους ταιριάζει ιδιαιτέρως. Αλίμονο, λοιπόν, σε αυτούς που σηκώνονται το πρωί και επιδιώκουν το σίκερα, σε αυτούς που παραμένουν μέχρι αργά.

Έπειτα, ο Προφήτης αναφέρει την αιτία για την οποία αντέχουν να συνεχίζουν αδιάκοπα την οινοποσία: «Διότι ο οίνος θα τους κατακάψει», εξηγώντας έτσι τον λόγο για τον οποίο η επιθυμία τους για ποτό παραμένει ανικανοποίητη. Διότι, λέγει, όταν εισέλθει άφθονος άκρατος οίνος, προκαλώντας μεγαλύτερη θερμότητα στο σώμα, καταξηραίνει τη φυσική ικμάδα αυτού που πίνει. Έπειτα, νομίζω, το ίδιο το κρασί γίνεται καύσιμο για τον εαυτό του, και το κρασί που ήδη καταναλώθηκε προετοιμάζει τον χώρο για εκείνο που πρόκειται να εισέλθει. Και όπως ακριβώς οι χαράδρες, όταν ρέει το νερό, φαίνονται γεμάτες, αλλά όταν αυτό περάσει, απομένουν ξηρές, πετρώδεις και άνυδρες, έτσι και τα σώματα των μεθυσμένων, μετατρεπόμενα σε χαράδρες από την υπερβολική κατανάλωση του οίνου, συμπαρασύρουν και χάνουν την εκ φύσεως ικμάδα τους.

Εκείνοι που παραμένουν μέχρι αργά. Γι' αυτόν τον λόγο, λέει, παραμένουν μέχρι αργά· διότι το κρασί θα τους καταφλέξει. Και η φωτιά που προκαλείται από το κρασί μέσα στη σάρκα, γίνεται προσάναμμα για τα πεπυρωμένα βέλη του εχθρού. Διότι το κρασί από τη μία καταποντίζει τον λογισμό και τον νου, ενώ από την άλλη αναζωπυρώνει σαν λάδι τις επιθυμίες και τις ηδονές· ώστε το ρητό, «Το κρασί θα τους καταφλέξει», δεν το εκλαμβάνουμε ότι αναφέρεται μόνο στην επιθυμία για ποτό, αλλά και στην υπόλοιπη πύρωση του σώματος. Έπειτα, επαυξάνοντας την ατοπία, ο λόγος προχωρά: Διότι πίνουν το κρασί, λέει, με συνοδεία κιθάρας και ψαλτηρίου και τυμπάνων και αυλών. Διότι κάποιοι νέοι κιθαριστές, οι οποίοι έχοντας ξεπέσει ηθικά με τα μεθυσμένα τους μάτια, και αυλητρίδες και παίκτριες ψαλτηρίου, που μεταχειρίζονται άσχημα τη νεανική τους ομορφιά, και χοροί και συνοδείες ανθρώπων κακών, έχοντας τα σώματα παραδομένα στην ακολασία και καταρρακώνοντας τις ψυχές με την πάνδημη και χυδαία μουσική, διεγείρουν εκείνους που βρίσκονται σε μέθη προς κάθε αισχρή και παράνομη ηδονή.

Ας τα ακούσουν αυτά εκείνοι που, αντί για τα Ευαγγέλια, φυλάσσουν στα σπίτια τους κιθάρες και λύρες, διότι ο Προφήτης τους ανακαλεί ως να είναι ήδη απολωλότες, θρηνώντας την απώλειά τους από συμπόνια που πηγάζει από αγάπη. «Αλίμονο», λέγει, «σε εκείνους που πίνουν τον οίνο με κιθάρες και αυλούς και τύμπανα και ψαλμούς».

Αλίμονο, λέει, σε εκείνους που εγείρονται το πρωί και επιδιώκουν το σίκερα. Δηλαδή, σε εκείνους οι οποίοι, μόλις διαλύθηκε γι' αυτούς το σκότος της άγνοιας μέσω της εισαγωγής στη θεογνωσία, και αφού ανέτειλε σε αυτούς ο ήλιος της δικαιοσύνης (αναδεικνυόμενοι θεοσεβείς και εντασσόμενοι στην Εκκλησία του Θεού, αντί για άνομοι και ασεβείς που ήταν προηγουμένως), κυριαρχούνται σε τέτοιο βαθμό από τα πάθη της σάρκας, ώστε να χάνουν τους ορθούς λογισμούς τους και να ανατρέπονται εξίσου με εκείνους που έχουν σκοτιστεί από τη μέθη. Αυτούς τους ανθρώπους, λοιπόν, οικτίρει ο λόγος της Γραφής, εκείνους που μετά τη διδασκαλία του Θεού παραδίδουν τον εαυτό τους στη μέθη των παθών. Διότι γνωρίζει πολλές φορές ανθρώπους που μεθούν και χωρίς κρασί, εκείνος που λέει: «Αλίμονο σε εκείνους που μεθούν χωρίς κρασί».

Διότι, όπως ακριβώς το κρασί, όταν εισρεύσει σε ποσότητα μεγαλύτερη της ανάγκης ή της δυνάμεως εκείνου που πίνει, από τη φύση του επιφέρει σκότιση στον λογισμό, έτσι και τα πάθη της επιθυμίας, της λύπης ή του θυμού, όταν κυριεύσουν τον λογισμό, καθιστούν παράφρονες εκείνους που κατέχονται από αυτά. Άθλιοι, λοιπόν, και τρισάθλιοι είναι εκείνοι που όχι μόνο κατά την αρχή του βίου τους είναι βυθισμένοι στη μέθη, αλλά παραμένουν σε αυτή μέχρι αργά, δηλαδή εκείνοι που παραδίδουν τους εαυτούς τους στα πάθη μέχρι τη δύση της ζωής. —Κατά έναν, λοιπόν, τρόπο, ο φωτισμός που προέρχεται από την επίγνωση του Θεού και εγκαθίσταται στις καρδιές ονομάζεται πρωία· κατά άλλον δε τρόπο, (πρωία νοείται η κατάσταση) κατά την οποία αρχίζουμε τη λογική ζωή, όταν έχει πλέον ολοκληρωθεί ο λόγος. Διότι, και στις δύο περιπτώσεις, ο προηγούμενος βίος είναι σκοτάδι και νύχτα, είτε επειδή ο λόγος δεν έχει ακόμη τελειωθεί και η ψυχή είναι βυθισμένη στην αλογία, είτε διότι η διάνοια έχει καλυφθεί από βαθύ σκοτάδι εξαιτίας της αλλοτρίωσης από τον Θεό.

Αλίμονο λοιπόν σε όσους εγείρονται το πρωί, δηλαδή σε εκείνους που μόλις έχουν αποβάλει την αφροσύνη της νεότητας και, αντί να καταπαλεύουν σθεναρά τα πάθη δια της δυνάμεως του λόγου, καταβάλλονται από αυτά και επιδιώκουν τα πάθη ωσάν κάποια μέθη. Διότι είναι αξιοθρήνητοι εκείνοι οι οποίοι, από την αρχή του βίου τους έως το τέλος του, δεν εγκαταλείπουν τέτοιου είδους μέθη. —Υπάρχουν βέβαια πολλές διαφορές μεταξύ αυτών που μεθούν· διότι άλλοι μεν έπαυσαν τη μέθη τους αμέσως μετά τον όρθρο, άλλοι σταμάτησαν αφού προχώρησαν για λίγο, ενώ άλλοι την παρέτειναν για περισσότερο χρόνο. Καλό είναι, λοιπόν, άμα τη εγέρσει, να επιζητήσουμε να ζήσουμε με νηφαλιότητα και ιερατική σεμνότητα, ώστε να καταστούμε άξιοι της εισόδου στα Άγια, μη πίνοντας οίνο και σίκερα. Διότι έχει γραφτεί: «Και ελάλησε ο Κύριος προς τον Ααρών, λέγοντας: Οίνο και σίκερα να μην πιείτε, εσύ και οι υιοί σου μαζί σου, όποτε εισέρχεστε στη σκηνή του μαρτυρίου». Επειδή όμως είναι δύσκολο στην ανθρώπινη φύση να κατορθωθεί το αναμάρτητο, «δεύτερος πλους», λέγει, είναι να εγερθεί κανείς από τη μέθη αμέσως μετά το πρωί.

Και η αιτία, για την οποία τα υπέστησαν αυτά, είναι σαφής: διότι δεν αναγνώρισαν τον Κύριο, όταν επεδήμησε ανάμεσά τους. Ώστε δε να οικειοποιηθούμε και εμείς την παραίνεση αυτού του λόγου, λέμε τα εξής: ότι όσοι επιδιώκουν τη μέθη και πίνουν το κρασί με απαγορευμένη μουσική, και απασχολούν την όρασή τους με άτοπα θεάματα, ενώ δεν ανέχονται να ατενίσουν τα έργα του Κυρίου, επειδή είναι περισσότερο φιλήδονοι παρά φιλόθεοι, καθίστανται αιχμάλωτοι και υποχείρια στους αντιπάλους.

Μέχρι πότε ο οίνος; Μέχρι πότε η μέθη; Κινδυνεύεις, λοιπόν, να γίνεις βόρβορος αντί για άνθρωπος, τόσο πολύ αναμείχθηκες ολόκληρος με τον οίνο και σάπισες μαζί του, αναδίδοντας δυσοσμία από την καθημερινή κραιπάλη του οίνου, και μάλιστα αλλοιωμένου, όπως ακριβώς τα πιο άχρηστα από τα δοχεία. Αυτούς θρηνεί ο Ησαΐας: «Αλίμονο σε εκείνους που σηκώνονται το πρωί και αναζητούν το σίκερα, που παραμένουν ως αργά το βράδυ· διότι ο οίνος θα τους κατακάψει. Επειδή πίνουν τον οίνο με κιθάρες και αυλούς, αλλά τα έργα του Κυρίου δεν τα βλέπουν, και τα έργα των χειρών του δεν τα κατανοούν». Σίκερα συνηθίζουν οι Εβραίοι να ονομάζουν κάθε ποτό που μπορεί να προκαλέσει μέθη.

Καινοφανές είναι τούτο το μέτρο της αμετρίας: για να συμμετέχουν από κοινού στην ακολασία με ίσο μερίδιο, προσέχουν να μην ξεπερνά ο ένας τον άλλον στο ποτό. Διότι, αφού μοιράσουν τους σωλήνες, και αφού ο καθένας πάρει εκείνον που είναι στραμμένος προς το μέρος του, πίνουν απνευστί σαν τα βόδια, όπως από κάποια δεξαμενή, βιαζόμενοι να ρουφήξουν με τους λαιμούς τους τόσο, όσο τους αφήνει να τρέξει από πάνω ο ψυκτήρας μέσα από τους ασημένιους οχετούς. Σκύψε προς την άθλια κοιλιά σου· παρατήρησε το μέγεθος του αγγείου που υποδέχεται το ποτό· δες ότι έχει τη χωρητικότητα μιας μόνο κοτύλης. Μην κοιτάζεις την οινοχόη, πότε θα την αδειάσεις, αλλά τη δική σου κοιλιά, επειδή έχει γεμίσει από ώρα. Γι' αυτό, «Αλίμονο σε εκείνους που σηκώνονται το πρωί και επιδιώκουν τα δυνατά ποτά, που παραμένουν μέχρι αργά και περνούν όλη την ημέρα στο μεθύσι»· έτσι ώστε να μην αφήνουν κανέναν χρόνο στον εαυτό τους για να ατενίσουν τα έργα του Κυρίου και να κατανοήσουν τα έργα των χειρών Του. Διότι το κρασί θα τους κατακάψει· επειδή η θερμότητα του κρασιού, καθώς εισχωρεί στη σάρκα, γίνεται προσάναμμα για τα πυρωμένα βέλη του εχθρού. Διότι το κρασί καταποντίζει τον λογισμό και τον νου· ενώ τα πάθη και τις ηδονές τα ξεσηκώνει σαν ένα σμήνος μελισσών. Άλλωστε, ποιο άρμα που το σέρνουν άλογα φέρεται τόσο άτακτα, όταν έχει χάσει τον ηνίοχό του; Και ποιο ακυβέρνητο πλοίο, που παρασέρνεται από τα κύματα στην τύχη, δεν είναι πιο ασφαλές από εκείνον που μεθά;

Διότι τότε πλέον, σαν σε σπίτι ασφαλές και θεμελιωμένο, θα κατοικήσουμε στην πολυειδή και ποικιλόμορφη αρετή, και θα πληθύνουμε από σιτάρι όπως οι κοιλάδες· ο Θεός των όλων θα ευλογήσει τον σπόρο μας, και θα αυξήσει τα γεννήματα της δικαιοσύνης μας, όπως λέει ο θεσπέσιος Παύλος. «Αλίμονο σε εκείνους που σηκώνονται το πρωί και αναζητούν μεθυστικά ποτά, οι οποίοι παραμένουν ως αργά το βράδυ· διότι το κρασί θα τους καταφλέξει. Διότι με κιθάρα και ψαλτήρι και τύμπανα και αυλούς πίνουν το κρασί, τα δε έργα του Κυρίου δεν τα βλέπουν, και τα έργα των χειρών του δεν τα κατανοούν.» Συνδέει με τα πρώτα και άλλα πολύ βαριά εγκλήματα των πλουσίων. Διότι υπάρχει σε αυτούς, εκτός από το να θέλουν να πλεονεκτούν και να καταδυναστεύουν αχόρταγα τους πιο αδύναμους, και το να αγαπούν να βρίσκονται στα ποτά, και να χαίρονται στις απολαύσεις, σε ξέφρενα συμπόσια και σε ατέλειωτες μέθες, και να μολύνονται με τα κακά που προέρχονται από τη φιλοσαρκία· και μάλιστα νομίζουν ότι πρέπει να τα κάνουν αυτά συνεχώς, σε κάθε απολύτως καιρό. Διότι ο πλούτος είναι ικανός να παρακινήσει προς τις απολαύσεις και να εξαφανίσει τον κορεσμό από αυτές. Αλλά «εκείνος που σπέρνει στη σάρκα», όπως λέει ο Παύλος, «από τη σάρκα θα θερίσει φθορά». Διότι το τέλος της πρόσκαιρης απόλαυσης θα είναι ένα μακρύ και διηνεκές δάκρυ, και ο καρπός της σαρκικής ηδονής είναι ο όλεθρος. Περιγράφει λοιπόν σε εμάς ο προφήτης τις αλαζονείες των Ιουδαίων, και τον ξεπεσμό στις απολαύσεις, και την παράδοση στις ασωτίες.

Διότι, λέει, αφιερώνοντας όλο τον χρόνο τους στις λαιμαργίες, από τα χαράματα αναζητούν το μεθυστικό ποτό, και παρατείνουν τις οινοποσίες τους ακολουθώντας την πορεία του ήλιου, παραμένοντας μέχρι το ίδιο το βράδυ. Διότι το κρασί θα τους κατακάψει.

Και επειδή έκανε μνεία δύο ομάδων, εννοώ αυτούς που περιφρονούν τη Σιών και αυτούς που στηρίζονται στο όρος της Σαμάρειας, ερευνώντας αναγκαστικά το βάθος των νοημάτων, αποδώσαμε σε αυτούς από τον Ιούδα και τον Βενιαμίν την αιτία της περιφρόνησης της Σιών, ενώ σε αυτούς από τον Εφραίμ την πεποίθηση στο όρος της Σαμάρειας. Προχωράει λοιπόν ο λόγος τρόπον τινά προς τα πίσω, και απαριθμεί πάλι τα εγκλήματα και των δύο, επιφέροντάς τους το «Ουαί». Είναι δε συνήθεια της Αγίας Γραφής να συντάσσει τη λέξη «Ουαί» με ονομαστική πτώση· όπως για παράδειγμα λέω: «Ουαί οι επιθυμούντες την ημέραν Κυρίου»· και πάλι: «Ουαί οι εγειρόμενοι το πρωί και το σίκερα διώκοντες». Ουαί (αλίμονο) λοιπόν, λέει, σε αυτούς που εύχονται να έρθει κακή ημέρα, δηλαδή σε αυτούς που βρίσκονται στα Ιεροσόλυμα. Διότι το να μην ανέχονται να μετανοήσουν, ούτε να αποδεχθούν τον φόβο για όσα έχουν προαναγγελθεί ότι πρόκειται να συμβούν, είναι σχεδόν σαν να επιθυμούν να περιπέσουν σε ημέρα ολέθρου. Όπως αν κάποιος έλεγε τυχόν για κάποιον από τους φιλαμαρτήμονες ότι «επιθυμεί να πεθάνει», καίτοι εκείνος δεν θα ήθελε να το πάθει αυτό (πώς άλλωστε;), αλλά στον βαθμό που φτάνει στο σημείο να θέλει να πράττει, και μάλιστα ακατάπαυστα, όσα δεν συνάδουν με τους νόμους, σχεδόν ερωτεύεται την τιμωρία και την καταδίκη που οφείλεται πάντα στους φιλαμαρτήμονες.

Και πάλι μέσω του Προφήτη λέει: Αλίμονο σε εκείνους που αποκαλούν το πονηρό καλό και το καλό πονηρό, που παρουσιάζουν το πικρό ως γλυκό και το γλυκό ως πικρό. Αλίμονο σε αυτούς που αθωώνουν τον ασεβή εξαιτίας δωροδοκίας και αφαιρούν το δίκαιο από τον δίκαιο. Αλίμονο σε αυτούς που σηκώνονται το πρωί και αναζητούν μεθυστικά ποτά, που συνεχίζουν να πίνουν ως αργά το βράδυ· διότι το κρασί θα τους καταφλέξει. Διότι πίνουν το κρασί με συνοδεία κιθάρας, τυμπάνων και αυλών, αλλά τα έργα του Θεού δεν τα βλέπουν και τα έργα των χεριών του δεν τα κατανοούν.

Ότι οι Χριστιανοί δεν πρέπει να επιδίδονται σε ελαφρότητες και διασκεδάσεις. Ότι δεν πρέπει να επιδίδονται σε ελαφρότητες και διασκεδάσεις οι Χριστιανοί όλοι το γνωρίζουμε, καθώς το ακούμε από τις θείες Γραφές και κυρίως από τον Κύριο, ο οποίος λέει στο Ευαγγέλιο με απειλή: αλίμονο σε εσάς που γελάτε τώρα, διότι εκεί θα πενθήσετε και θα κλάψετε. Και πάλι λέει: μην παρασύρεστε σε μετεωρισμούς· διότι όλα αυτά τα κάνουν τα έθνη. Ο δε προφήτης Ησαΐας, ή μάλλον ο Θεός μέσω του προφήτη, λέει: αλίμονο σε αυτούς που πίνουν το κρασί τους με τύμπανα και αυλούς και κιθάρες. Ο δε μακάριος Δαβίδ, αποστρεφόμενος τον μετεωρισμό και καυχώμενος εν Κυρίω, έλεγε: Κύριε, δεν υψώθηκε η καρδιά μου, ούτε μετεωρίστηκαν τα μάτια μου. Ο δε Ιάκωβος, ο αδελφός του Κυρίου, λέει: πενθήστε και κλάψτε· το γέλιο σας ας μεταστραφεί σε πένθος, και η χαρά σε κατήφεια. Ο δε μακάριος απόστολος Παύλος αποκαλεί ειδωλολάτρες αυτούς που διασκεδάζουν ελαφρά, λέγοντας: μη γίνεστε ειδωλολάτρες, καθώς είναι γεγραμμένο. Και πάλι λέει: κανένας σάπιος λόγος ας μην εκπορεύεται από το στόμα σας, αλλά μάλλον λόγος αγαθός. Είτε τρώτε, είτε πίνετε, είτε κάνετε οτιδήποτε, να τα κάνετε όλα για τη δόξα του Θεού. Και πάλι ο ίδιος λέει: αδελφοί, γίνεστε μιμητές του Θεού, και να ζείτε με αγάπη. Η δε πορνεία και κάθε ακαθαρσία ή πλεονεξία ούτε καν να ακούγεται ως όνομα ανάμεσά σας· το ίδιο και η αισχρότητα ή η μωρολογία ή η ευτραπελία, τα οποία δεν σας αρμόζουν, αλλά αντίθετα να υπάρχει ευχαριστία.

Αλίμονο σε εκείνους που σηκώνονται το πρωί και αναζητούν τα δυνατά ποτά, σε εκείνους που παραμένουν μέχρι αργά. Διότι το κρασί θα τους καταφλέξει. Επειδή πίνουν το κρασί με συνοδεία κιθάρας και ψαλτηρίου και τυμπάνων και αυλών· τα δε έργα του Θεού δεν τα βλέπουν και τα έργα των χειρών Του δεν τα κατανοούν. Αφού τους κατηγόρησε για μεγάλη πλεονεξία, υποδεικνύει και τη ρίζα του κακού. Αυτή δε ήταν η μέθη, η οποία γίνεται αιτία μυρίων κακών, και μάλιστα όταν αποτολμάται με τόση υπερβολή.

Διότι, όταν άπαξ καταποντιστούν στον βυθό της ακρασίας, εκπέσουν από τον κατά φύσιν λογισμό τους και παραδώσουν την ψυχή αιχμάλωτη στην πονηρή τυραννία της μέθης, τότε, όπως ακριβώς ένα πλοίο χωρίς έρμα, στερημένο από κυβερνήτη και ναύτες, παρασύρεται άσκοπα και στην τύχη, περιφερόμενο παντού από την άτακτη ορμή των υδάτων· με τον ίδιο ακριβώς τρόπο καταλήγουν και αυτοί, βυθισμένοι από τη μέθη. Γι' αυτό λέει η Γραφή: «Αλίμονο σε εκείνους που σηκώνονται το πρωί και αναζητούν το μεθυστικό ποτό». Διότι δεν ικανοποιούσαν κάποια φυσική ανάγκη, ούτε περίμεναν να δημιουργηθεί η επιθυμία για να αναπληρώσουν την έλλειψη, αλλά είχαν αναγάγει σε έργο και κύριο μέλημά τους το να μεθούν ακατάπαυστα.

Γι' αυτό λέγει: «Αυτοί που επιδιώκουν το σίκερα». Με τη λέξη σίκερα εδώ εννοεί τον χυμό των φοινίκων, τον οποίο φρόντιζαν, συντρίβοντας και συνθλίβοντας τον καρπό, να τον μεταβάλλουν στη φύση του οίνου. Ένα τέτοιο ποτό προκαλεί βαριά ζάλη και επιφέρει μέθη. Εκείνοι όμως δεν υποπτεύονταν τίποτε από αυτά, επιδιώκοντας παντού μόνο την ηδονή. «Αυτοί που παραμένουν μέχρι αργά το βράδυ».

Διότι δεν συμπάσχεις με τους πλησίον σου, δεν ασθενείς μαζί με εκείνους που ασθενούν, δεν κλαις μαζί με εκείνους που κλαίνε, δεν φοβάσαι για αυτούς που δεν έχουν σταθερότητα στην πίστη, μήπως κλονιστούν και πέσουν. Δεν θρηνείς για εκείνους που έπεσαν, δεν απλώνεις το χέρι σε όσους κείτονται, δεν συγκρατείς με εσωτερικούς στεναγμούς εκείνον που γελάει, επειδή λησμόνησε την ετοιμασμένη κόλαση. Δεν ανατρέπει την άκαιρη καλοπέρασή σου η σκέψη του λιγοστού χρόνου, ούτε η έλευση της μελλοντικής φοβερής ημέρας· αλλά έχεις μιμηθεί εκείνους που πίνουν το κρασί τους με κιθάρα και ψαλτήρι, στους οποίους, αντί για ευφροσύνη, ο προφήτης απείλησε το «ουαί». Διότι εγώ βέβαια, λέει, κήρυξα κλαυθμό και οδυρμό και ξύρισμα της κεφαλής και ζώσιμο με σάκκο· αυτοί όμως επιδόθηκαν σε ευφροσύνη και χαρά, λέγοντας: «Ας φάγουμε και ας πιούμε, διότι αύριο πεθαίνουμε»· και αυτά ακούστηκαν ξεκάθαρα στα αυτιά του Κυρίου Σαβαώθ, ότι δηλαδή δεν θα τους συγχωρεθεί αυτή η αμαρτία, έως ότου πεθάνουν.

Όταν δεις κάποιους να χορεύουν, να παίζουν και να τραγουδούν τα άσματα των δαιμόνων, αναστέναξε, και αφού δακρύσεις να θυμηθείς τον Δαβίδ που λέει: «Δεν γνώρισαν ούτε κατανόησαν, πορεύονται μέσα στο σκοτάδι»· και τον προφήτη Ησαΐα που λέει: «Αλίμονο σε εκείνους που σηκώνονται το πρωί και επιδιώκουν τα δυνατά ποτά, που παραμένουν μέχρι αργά πίνοντας κρασί με κιθάρες, και ψαλτήρια, και τύμπανα, και αυλούς· τα δε έργα του Θεού δεν τα βλέπουν, και τα έργα των χειρών του δεν τα κατανοούν». Και γενικά, βλέποντας να συμβαίνει κάθε σκάνδαλο, να θυμάσαι τον Δεσπότη που λέει: «Αλίμονο στον κόσμο από τα σκάνδαλα· είναι αδύνατον βέβαια να μην έλθουν τα σκάνδαλα· αλίμονο όμως σε εκείνον μέσω του οποίου έρχονται». Αλλά τι λένε οι βαρυκάρδιοι, εκείνοι που επιζητούν το ψεύδος; «Δεν είναι κακό», λένε, «ο μετεωρισμός και η διασκέδαση· διότι σε τι βλάπτει η κιθάρα και τα υπόλοιπα όργανα;» Ω, της έσχατης ανοησίας! Ω, της πονηρής επινοήσεως του διαβόλου! Γενεά πονηρή και μοιχαλίδα, αυτά ανταποδίδετε στον Κύριο; Ο άχραντος Δεσπότης παντού έδωσε εντολή να μην παρασύρεται καθόλου σε τέτοιους μετεωρισμούς ο Χριστιανός, και εσύ λες, τι βλάπτουν αυτά; Αλίμονο σε αυτούς που αποκαλούν το πικρό γλυκό· αλίμονο σε αυτούς που θέτουν το σκοτάδι ως φως. Ας μας πουν λοιπόν οι απαίδευτοι, από ποια ιερή Γραφή μπορούν να αποδείξουν ότι πρέπει ο Χριστιανός να προβαίνει σε τέτοιες συμπεριφορές; Ποιο βιβλίο των αγίων, ποια Ευαγγέλια δίδαξαν να ασχημονούν κατ' αυτόν τον τρόπο οι Χριστιανοί;

ΤΙΤΛΟΣ Γ΄. — Περί γαστριμαργίας και κόρου· ότι η γαστριμαργία προξενεί θάνατο. «Πούλησε ο Ησαύ τα πρωτοτόκια στον Ιακώβ, και ο Ιακώβ έδωσε στον Ησαύ άρτο και μαγειρεμένη φακή· και έφαγε, και ήπιε, και σηκώθηκε και έφυγε, και περιφρόνησε ο Ησαύ τα πρωτοτόκια.» «Κάθισε ο λαός να φάει και να πιει, και σηκώθηκε για να διασκεδάσει. Και μίλησε ο Κύριος στον Μωυσή λέγοντας: Πήγαινε και κατέβα γρήγορα από εδώ. Διότι αμάρτησε ο λαός σου, αυτούς που έβγαλα από την Αίγυπτο, και έφτιαξαν χωνευτό μοσχάρι.» «Η δύναμη του Σατανά βρίσκεται στον ομφαλό της κοιλιάς.» «Μην είσαι άπληστος στο τραπέζι, μήπως και σκοντάψεις.» «Η χορτασμένη ψυχή περιπαίζει την κηρήθρα· στην πεινασμένη όμως ψυχή, ακόμη και τα μικρά φαίνονται γλυκά.» «Όποιος σπαταλά από παιδί, θα καταλήξει δούλος.» «Μέσα στην κοιλιά, ο Ιακώβ υποσκέλισε τον αδελφό του.» «Αλίμονο σε εκείνους που σηκώνονται το πρωί και αναζητούν τα μεθυστικά ποτά, σε εκείνους που παραμένουν μέχρι αργά! Διότι το κρασί θα τους κατακάψει.» «Όλοι όσοι πίνουν το κρασί, θα ντροπιαστούν.» «Πλανήθηκαν από τα μεθυστικά ποτά, ιερέας και προφήτης· βγήκαν εκτός εαυτού από το κρασί.» «Στενάζουν όλοι εκείνοι που εύφραιναν την ψυχή τους.» «Κάλεσε ο Κύριος εκείνη την ημέρα σε κλάμα και κοπετό, σε ξύρισμα του κεφαλιού και σε ένδυση με σάκους· αυτοί όμως έστησαν γιορτή, σφάζοντας μοσχάρια και θυσιάζοντας πρόβατα, λέγοντας: Ας φάμε και ας πιούμε, γιατί αύριο πεθαίνουμε.» «

ΤΙΤΛΟΣ Ε΄. —Περί μεθυόντων. «Ο γιος του Άδερ, πίνοντας και μεθώντας, ο ίδιος και τριάντα δύο βασιλιάδες σύμμαχοι μαζί του. Βγήκαν δε και οι υπηρέτες των χωρών, και έφυγε η Συρία.» «Μην είσαι οινοπότης. Διότι κάθε μέθυσος και πόρνος θα φτωχύνει.» «Όποιος ευχαριστείται περνώντας τον χρόνο του με κρασιά, στα δικά του οχυρώματα θα αφήσει ατιμία.» «Σε ποιον ταιριάζει το αλίμονο; σε ποιον ο θόρυβος; σε ποιον οι καταδίκες; σε ποιον οι αηδίες και οι φλυαρίες; σε ποιον τα μάταια συντρίμματα; ποιανού τα μάτια είναι πελιδνά; Όχι σε εκείνους που χρονοτριβούν στα κρασιά; όχι σε εκείνους που αναζητούν πού γίνονται συμπόσια; Μη μεθάτε με κρασί, αλλά να συναναστρέφεστε με δίκαιους ανθρώπους. Διότι εάν προσηλώσεις τα μάτια σου στις φιάλες και τα ποτήρια, ύστερα θα περπατάς πιο γυμνός και από την ύπαιθρο.» «Είναι προτιμότερο να πάει κανείς σε σπίτι πένθους, παρά να πάει σε σπίτι συμποσίου.» «Συνέλθετε από τη μέθη, εσείς που μεθάτε από το κρασί, και κλάψτε, όλοι εσείς που πίνετε κρασί μέχρι να μεθύσετε, διότι έχει αφαιρεθεί από το στόμα σας η ευφροσύνη και η χαρά.» «Αλίμονο σε εκείνους που σηκώνονται το πρωί και επιδιώκουν τα μεθυστικά ποτά, σε εκείνους που παραμένουν μέχρι αργά. Διότι το κρασί θα τους κατακάψει. Διότι πίνουν το κρασί με συνοδεία κιθάρας και ψαλτηρίου, τυμπάνων και αυλών, ενώ δεν κοιτάζουν τα έργα του Θεού.» «Ο μέθυσος εργάτης δεν πρόκειται να πλουτίσει.» «Ο πολύς οίνος φέρνει πικρία στην ψυχή. Η μέθη πληθαίνει τον θυμό του άφρονα προκαλώντας προσκόμματα, μειώνοντας τη δύναμή του και προκαλώντας τραύματα.» «Μεγάλη οργή είναι η μέθυση γυναίκα.» «

Ποιος τα μηχανεύτηκε αυτά; Ποιος είναι ο αίτιος αυτών των κακών; Ποιος σας κέρασε το φάρμακο της μανίας; Άνθρωπε, μετέτρεψες το συμπόσιο σε πεδίο μάχης. Βγάζεις έξω τους νέους, οδηγούμενος από το χέρι σαν τραυματίας από τον πόλεμο. Νέκρωσες την ακμή της νεότητας από το κρασί. Και ενώ τον προσκαλείς στο δείπνο ως φίλο, τον διώχνεις νεκρό, έχοντας κατασβέσει τη ζωή του με το κρασί. Όταν νομίσουν ότι έχουν πλέον χορτάσει από το κρασί, τότε αρχίζουν να πίνουν, και πίνουν με τον τρόπο των κτηνών. Διότι, ενώ η οινοποσία έχει ήδη προχωρήσει, μπαίνει ανάμεσά τους κάποιος νέος, που κρατά μια ευμεγέθη φιάλη με παγωμένο κρασί, και στεκόμενος στη μέση, μοιράζει το κρασί εξίσου στους συμπότες μέσα από κυρτούς σωλήνες, ώστε όλοι μαζί να ακολασταίνουν λαμβάνοντας ίσο μερίδιο, και κανείς να μην ξεπερνά τον άλλον στο ποτό. Σκύψε προς το άθλιο στομάχι σου και κατάλαβε το μέγεθος του αγγείου που το υποδέχεται, ότι δηλαδή έχει τη χωρητικότητα μόλις μιας κοτύλης. Μην κοιτάζεις την οινοχόη, πότε θα την αδειάσεις, αλλά τη δική σου κοιλιά, η οποία από ώρα έχει γεμίσει. Γι' αυτό, αλίμονο σε εκείνους που σηκώνονται το πρωί και επιδιώκουν το σίκερα· σε εκείνους που μένουν μέχρι αργά, περνώντας όλη την ημέρα τους μέσα στη μέθη. Διότι το κρασί θα τους κατακάψει, επειδή η θερμότητα που αναπτύσσεται στη σάρκα από το κρασί, γίνεται προσάναμμα για τα φλεγόμενα βέλη του εχθρού.

Εξάλλου, ανυψώνοντας προς το καλύτερο τα φρονήματα των ακροατών, και εκπαιδεύοντάς τους αφενός να αδιαφορούν για τα σωματικά πάθη και να απαρνούνται το σαρκικό φρόνημα, αφετέρου δε να επιδιώκουν τα έργα της αρετής, τα οποία βέβαια φέρνουν ωφέλεια και προμνηστεύονται τη βασιλεία των ουρανών. Είναι δε εξαιρετικά επίκαιρο να αναλογιστούμε και τούτο, ότι δηλαδή εκείνος που διαπρέπει στο ποιμαντικό χάρισμα, θέτοντας τη χρυσόρρημονα γλώσσα του στην υπηρεσία του προφητικού πνεύματος, αναπτύσσει και αποκαλύπτει μέσω της παρούσας διδασκαλίας τα θεσπίσματα των ένδοξων σε εμάς προφητών, τα οποία εκείνοι κάποτε διακήρυτταν εκ προσώπου του Θεού προς τους ομοεθνείς τους Ιουδαίους, όταν αυτοί είχαν πλέον στραφεί ολοκληρωτικά προς τον τρυφηλό βίο και είχαν εξοκείλει προς κάθε είδος ακράτειας, καθιστώντας την τρυφή και την ακολασία καθημερινό τους έργο και ασχολία σε όλη τους τη ζωή, και απολαμβάνοντας κάθε είδους καρυκεύματα και μαγειρικές προς χάριν της ηδυπάθειας και της φιληδονίας. Για τα πράγματα αυτά ο προφητικός λόγος τούς επικρίνει και τους ταλανίζει, αποφαίνοντας: «Ουαί σε αυτούς που εγείρονται το πρωί και επιδιώκουν το μεθυστικό ποτό, και σε αυτούς που παραμένουν ως αργά· διότι το κρασί θα τους κατακάψει. Διότι πίνουν το κρασί συνοδεία κιθάρας, ψαλτηρίου, τυμπάνων και αυλών, όμως τα έργα του Θεού δεν τα βλέπουν, και τα έργα των χειρών Του δεν τα κατανοούν».

Ερμηνεία. Ο παρών Κανόνας ορίζει ότι για τους κοσμικούς που έχουν γυναίκα και παιδιά το να συντρώγουν και να συμπίνουν μαζί με άλλες γυναίκες και άνδρες δεν είναι άξιο κατηγορίας. Πλην όμως, ούτε και αυτοί πρέπει να πίνουν το κρασί με παιχνίδια και σατανικά τραγούδια και άσεμνα λυγίσματα σε χορούς ή φωνές, για να μην κληρονομήσουν την κατάρα και το αλίμονο που επιφέρει ο Ησαΐας εναντίον εκείνων που κάνουν αυτά και δεν εξετάζουν τα έργα του Κυρίου, αλλά πρέπει να ευχαριστούν τον Θεό, ο οποίος τους τρέφει με τα φαγητά. Εάν δεν διορθώνονται ώστε να παύσουν από αυτά, ας λαμβάνουν τα επιτίμια, του αφορισμού δηλαδή, τα οποία οι Κανόνες των προηγούμενων Συνόδων όρισαν εναντίον τέτοιων χριστιανών. Και για τους μεν κοσμικούς ισχύουν αυτά, οι δε Μοναχοί που υποσχέθηκαν στον Θεό να ησυχάζουν μόνοι τους και να σιωπούν, σηκώνοντας τον ζυγό της ασκήσεως, σύμφωνα με εκείνο το ρητό του Ιερεμία.

Αν πάλι προσπαθεί να σε παρασύρει με λαιμαργίες και μέθες, εσύ μην παραβλέψεις τον Ιώβ που προτρέπει και υπενθυμίζει ότι η δύναμη του σατανά βρίσκεται στον ομφαλό της κοιλιάς. Να θυμάσαι και τον προφήτη Ησαΐα, που φωνάζει δυνατά και λέει, αλίμονο σε αυτούς που σηκώνονται το πρωί και αναζητούν το μεθυστικό ποτό, σε αυτούς που παραμένουν ως αργά, διότι το κρασί θα τους καταφλέξει. Ούτε πάλι να απειθήσεις σε άλλον που προτρέπει και συμβουλεύει ορθά, μην πορεύεσαι πίσω από τις επιθυμίες σου και να συγκρατείσαι από τις ορέξεις σου. Εάν ικανοποιήσεις την ευχαρίστηση της επιθυμίας της ψυχής σου, θα σε κάνει περίγελο των εχθρών σου. Αναλογίσου και τη δεσποτική εντολή, ή μάλλον τη φρικτή και φοβερή κατάρα, αυτού που απειλεί, αλίμονο σε εσάς τους χορτασμένους, διότι θα πεινάσετε. Και, προσέχετε τους εαυτούς σας, μήπως βαρύνουν οι καρδιές σας από την κραιπάλη, τη μέθη και τις βιοτικές μέριμνες, και έρθει ξαφνικά πάνω σας η ημέρα εκείνη. Διότι σαν παγίδα θα έρθει σε όλους όσοι κατοικούν πάνω στο πρόσωπο της γης.