Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 5:13

Επομένως, ο λαός μου έγινε αιχμάλωτος, επειδή δεν γνώρισαν τον Κύριο· και υπήρξε πλήθος νεκρών εξαιτίας της πείνας για άρτο και της δίψας για ύδωρ. Αυτά, από ιστορικής απόψεως, είναι δυνατόν να ερμηνευθούν κατά τους καιρούς της έσχατης πολιορκίας των Ιουδαίων, από τους οποίους άλλοι μεν οδηγήθηκαν στην αιχμαλωσία, άλλοι δε αφανίστηκαν από την πείνα και τη δίψα.

Και η αιτία, για την οποία τα υπέστησαν αυτά, είναι σαφής: διότι δεν αναγνώρισαν τον Κύριο, όταν επεδήμησε ανάμεσά τους. Ώστε δε να οικειοποιηθούμε και εμείς την παραίνεση αυτού του λόγου, λέμε τα εξής: ότι όσοι επιδιώκουν τη μέθη και πίνουν το κρασί με απαγορευμένη μουσική, και απασχολούν την όρασή τους με άτοπα θεάματα, ενώ δεν ανέχονται να ατενίσουν τα έργα του Κυρίου, επειδή είναι περισσότερο φιλήδονοι παρά φιλόθεοι, καθίστανται αιχμάλωτοι και υποχείρια στους αντιπάλους.

Διότι άκουσε ότι προέκυψε πλήθος νεκρών, όχι μόνο από την πείνα, αλλά και από τη δίψα για νερό· επειδή έπιναν από εκείνο το νερό, από το οποίο ήπιε και η Σαμαρείτιδα· διότι όποιος πιει (λέγει) από το νερό εκείνο, θα διψάσει πάλι· δεν ήπιαν όμως από το ύδωρ που αναβλύζει εις ζωήν αιώνιον. —Αυτό δε αποτελεί προτροπή προς τη γνώση. Διότι, εάν εξαιτίας του ότι δεν γνωρίζουν τον Κύριο γίνονται αιχμάλωτοι, εμείς πρέπει να επιζητούμε με ζήλο το χάρισμα της γνώσεως.

Εκείνοι, λοιπόν, που εξαιτίας της άγνοιάς τους για τον Κύριο έγιναν αιχμάλωτοι και εξαντλήθηκαν από την πείνα και τη δίψα της πνευματικής τροφής, κατεβαίνουν στον άδη, μαζί με τους ένδοξους, τους μεγάλους, τους πλούσιους και τους διεφθαρμένους. Τρία δε είναι τα δεινά με τα οποία απειλούνται όσοι αμαρτάνουν: η αιχμαλωσία, η νέκρωση και η κάθοδος στον άδη.

Είναι εύλογο λοιπόν ότι ο προφήτης κατακρίνει τους Ιουδαίους επειδή αγαπούν τις οινοποσίες και συγκεντρώνονται με μεγάλη προθυμία για απολαύσεις· χωρίς ωστόσο να βάζουν στο μυαλό τους ούτε να αναλογίζονται καθόλου τα μελλούμενα, δηλαδή εκείνα που πρόκειται να τους συμβούν εξαιτίας της θείας οργής, τα οποία ονομάζει έργα των χειρών του Θεού. Διότι δημιουργεί ειρήνη σε όσους τον αγαπούν, ενώ σε όσους τον παροργίζουν επιφέρει συμφορές. Αν, βέβαια, έβλεπαν τα μελλοντικά έργα του Κυρίου εναντίον τους, δεν θα επιδίδονταν σε οινοποσίες, αλλά θα έδειχναν σπουδή για τα δάκρυα, και θα είχαν οικείο τον θρήνο, τους κόπους και τις προσευχές, ενώ τα έργα της μετάνοιας θα τους φαίνονταν πιο γλυκά από τις κακίες της ασωτίας. Λοιπόν, αιχμάλωτος έγινε ο λαός μου, επειδή δεν γνώρισαν τον Κύριο. Και υπήρξε πλήθος νεκρών, εξαιτίας της πείνας και της δίψας για νερό.

«Και τα υπεροπτικά μάτια θα ταπεινωθούν, και ο Κύριος Σαβαώθ θα υψωθεί, και ο άγιος Θεός θα δοξαστεί με δικαιοσύνη.» Ότι για όσους επιθυμούν να ζουν με απολαύσεις η κατάληξη είναι ο όλεθρος και φτάνουν στο έσχατο σημείο των κακών, μας το διδάσκει ο θείος λόγος μέσα από αυτά. Διότι, επειδή οι επιφανέστεροι στη χώρα των Ιουδαίων, αφού εγκατέλειψαν ως ανώφελο το καθήκον να ερευνούν τα έργα του Θεού, και έχοντας συνηθίσει να θεωρούν μηδαμινό το να παρατηρούν τα έργα των χειρών Του, αφιέρωναν τον χρόνο τους σε συνεχείς διασκεδάσεις και ήθελαν να μεθούν με τον πιο άσωτο τρόπο υπό τους ήχους αυλών, περνώντας έτσι ολόκληρη την ημέρα τους· γι' αυτό θα αναχωρήσουν αιχμάλωτοι και θα γίνουν δούλοι στους εχθρούς, και θα υπάρχει τόσο μεγάλο πλήθος νεκρών σε όλη τη χώρα, οι οποίοι θα έχουν χαθεί από την πείνα και τη δίψα, ώστε ο άδης σχεδόν να γλεντά με πλατύ και άπληστο στόμα, καταπίνοντας λαίμαργα όσους κατεβαίνουν σε αυτόν και κλείνοντάς τους στους δικούς του θησαυρούς. Διότι, όταν ακούς ότι η ψυχή του άδη πλαταίνει, δεν πρέπει να θεωρήσεις ότι εννοεί κάτι άλλο από αυτό που μόλις ανέφερα. Επειδή η θεόπνευστη Γραφή χρησιμοποιεί ορισμένες φορές τις λέξεις με τροπική σημασία, και σαν μεταφορά, ακόμη και για πράγματα που δεν διαθέτουν ψυχή, και δεν συγκαταλέγονται στην κατηγορία των ζωντανών πλασμάτων, έστω κι αν στην πραγματικότητα υπάρχουν. Διότι τι είδους ψυχή έχει ο άδης;

Ο άδης είναι μάλλον ένας τόπος, και ένα ζοφερό δεσμωτήριο των άθλιων ψυχών. Επομένως, οι ψυχές εκείνων που τρυφούν στην παρούσα ζωή θα κατέλθουν στον άδη, και τρόπον τινά θα τον γεμίσουν. Κάτι τέτοιο μας υποδηλώνει και ο θεσπέσιος ψαλμωδός, μιλώντας, νομίζω, για κάθε φιλήδονη και φιλαμαρτήμονα ψυχή: «Θα εισέλθει στη γενεά των πατέρων του, εις τον αιώνα δεν θα δει φως». Διότι, όπως ακριβώς λέει η Ιερά Γραφή ότι οι άγιοι, όταν απαλλάσσονται από τα πράγματα της παρούσας ζωής, προστίθενται στους πατέρες τους· επειδή έχει ειπωθεί κάπου προς τον μακάριο Αβραάμ: «Και εσύ θα προστεθείς στους πατέρες σου, έχοντας ζήσει σε καλά γηρατειά»· έτσι και για όσους πεθαίνουν μέσα στις αμαρτίες λέμε ότι θα μεταβούν στη γενεά των πατέρων τους, ονομάζοντας πατέρες τους εκείνους που έζησαν παρόμοια ζωή, όμοια σε όλα και με τα ίδια χαρακτηριστικά. Εάν πάλι αναφέρεται ότι υπάρχει πλήθος νεκρών εξαιτίας πείνας και δίψας για νερό, υπενθυμίζουμε εκείνο που έχει γράψει ο Ιώσηπος, ο οποίος εξιστόρησε τραγικά στην ανθρωπότητα το μέγεθος της συμφοράς των Ιουδαίων: ότι, κατά την πολιορκία της Ιερουσαλήμ, γυναίκες κατέφαγαν τα παιδιά που γέννησαν, και εξαιτίας της πείνας και της ανάγκης καταδέχονταν να φάνε καθετί που μπορούσε να μασηθεί από τα δόντια. Το ότι, μάλιστα, αυτό δεν συνέβη μόνο στην Ιερουσαλήμ, αλλά και στις άλλες πόλεις της Ιουδαίας, πώς ή για ποιο λόγο θα μπορούσε κανείς να το αμφισβητήσει;

Και ίσως ο θάνατος, χαμογελώντας ειρωνικά για τις αδυναμίες όλων και νοσώντας από την υπεροψία που ταιριάζει και είναι προσφιλής στον διάβολο, κραύγαζε μαζί με αυτόν, λέγοντας: «Ολόκληρη την οικουμένη θα καταλάβω με το χέρι μου σαν φωλιά, και σαν εγκαταλελειμμένα αυγά θα την μαζέψω· και δεν υπάρχει κανείς που θα με αποφύγει ή θα μου αντιμιλήσει». Επειδή όμως τα ανθρώπινα κατρακύλησαν και κλονίστηκαν σε τέτοια ταλαιπωρία, ο φιλοικτίρμων Θεός, σχεδόν πενθώντας για τις συμφορές όλων, λέει μέσω της φωνής του Ησαΐα: «Λοιπόν ο λαός μου έγινε αιχμάλωτος, και έγινε πλήθος νεκρών, επειδή δεν γνώρισαν τον Κύριο· και ο άδης πλάτυνε την επιθυμία του και άνοιξε διάπλατα το στόμα του, ώστε να μην σταματά». Αλλά, παρόλο που ο θάνατος μας κατάπιε υπερισχύοντας, ο Θεός αφαίρεσε κάθε δάκρυ από κάθε πρόσωπο· το όνειδος του λαού το αφαίρεσε από όλη τη γη. Διότι, έχοντας παρασυρθεί σε παράβαση και παρακοή, και έχοντας αποτύχει να ζούμε σύμφωνα με τον νόμο εξαιτίας της φιλοσαρκίας, είχαμε τον φιλοκατήγορο Σατανά και το πονηρό στίφος των δαιμόνων να γελούν πλατιά και να μας χλευάζουν. Διότι υπάρχει, υπάρχει «εχθρός και εκδικητής», σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί. Και επιπλέον, εμείς οι ταλαίπωροι, κοκκινίζοντας από ντροπή εξαιτίας των ελέγχων της συνειδήσεως, και έχοντας χάσει εξαιτίας αυτού την παρρησία μας προς τον Θεό, και από ποιο άτοπο πάθος αλήθεια δεν είχαμε νοσήσει, διάγαμε τον βίο μας πάνω στη γη.

«Επομένως, αιχμάλωτος έγινε ο λαός μου, επειδή δεν γνώρισαν τον Κύριο». Πάλι εξαγγέλλει το μέλλον ως κάτι που έχει ήδη συμβεί και επιβάλλει τιμωρία για το παράπτωμα αυτό. Διότι από μόνη της αυτή η μέθη είναι ικανή να λειτουργήσει αντί για κάθε άλλη τιμωρία, προκαλώντας ταραχές στην ψυχή, γεμίζοντας με σκοτάδι τη διάνοια, καθιστώντας την αιχμάλωτη, και γεμίζοντάς τους με αναρίθμητα νοσήματα, εσωτερικά και εξωτερικά. Το γνωρίζει αυτό και ο Παύλος, ότι δηλαδή η κακία μετατρέπεται σε τιμωρία· γι' αυτό λέει: «Και λαμβάνοντας στον εαυτό τους την ανταπόδοση που έπρεπε για την πλάνη τους». Αλλά επειδή και αυτό είναι γνώρισμα της αναισθησίας τους, το να τιμωρούνται και να μην το αισθάνονται, το να ασθενούν και να μη γνωρίζουν καν ότι ασθενούν, επιφέρει και την εξωτερική τιμωρία λέγοντας: «Επομένως, αιχμάλωτος έγινε ο λαός μου, επειδή δεν γνώρισαν τον Κύριο. Και υπήρξε πλήθος νεκρών από την πείνα και τη δίψα για νερό». Πρόσεξε πώς, ακόμη και μέσα στην τιμωρία, υπάρχει πολλή νουθεσία, και η βαθύτατη τομή δεν επιφέρεται απότομα.

Και η ράβδος του Μωυσή που έσχισε την πέτρα, ήταν τύπος του σταυρού του Χριστού, ο οποίος έσχισε τις καρδιές των ανθρώπων και ενέβαλε σε αυτές τη χάρη του Αγίου Πνεύματος. δ'. Και αυτή είναι όντως η οδός της ζωής, και όλοι όσοι την ακολουθούν ζουν· ενώ όσοι την εγκατέλειψαν θα έχουν θάνατο και ατελεύτητη κόλαση. Διότι ο νόμος και οι προφήτες κηρύττουν την Αγία Τριάδα· και αληθώς αυτός είναι εκείνος που κηρύχθηκε από τους προφήτες και τον νόμο, ο ερχόμενος στο όνομα του Κυρίου, ο Ιησούς Χριστός ο Κύριος, και δεν υπάρχει άλλος, παρά μόνο αυτός που γεννήθηκε στη Βηθλεέμ της Ιουδαίας από την Παρθένο και Θεοτόκο Μαρία επί Καίσαρος Αυγούστου. Και όποιος δεν τον δέχεται και δεν πιστεύει σε αυτόν, είναι αποστάτης του Θεού, και ας είναι ανάθεμα. Γι' αυτό και ο Ησαΐας βοά σχετικά με εσάς που έχετε πλανηθεί, λέγοντας: «Αιχμάλωτος έγινε ο λαός μου, επειδή δεν γνώρισαν τον Κύριο». Διότι αφότου ήρθε ο Χριστός, καταλύθηκε η δύναμη του σταυρού σας, των Ιουδαίων, και η ιεροσύνη έχει αφανιστεί, και διασκορπιστήκατε από τους Ρωμαίους. Διότι λέει ο Ησαΐας για εκείνους που σταύρωσαν τον Χριστό: «Εξαιτίας των αμαρτιών μας απέστρεψε ο Θεός το πρόσωπό Του από εμάς, και όσοι απομείναμε βρισκόμαστε μέσα στις αμαρτίες».