Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 5:17

Γι' αυτό απορούν οι Άγιοι, λέγοντας: «Τι να ανταποδώσω στον Κύριο για όλα όσα ανταπέδωσε σε μένα;». Και ο άγιος Θεός θα δοξαστεί εν δικαιοσύνη. Το να δοξαστεί ο Άγιος εν δικαιοσύνη ακολουθεί το να υψωθεί εν κρίσει. Εκείνοι που τον έχουν δει να υψώνεται μέσα από τις κρίσεις, αυτοί κατανοούν τη δόξα της δικαιοσύνης του. —Και θα βοσκήσουν οι λεηλατημένοι σαν ταύροι, και τις ερήμους των αποστερημένων θα φάνε τα αρνιά. Ο λαός που γίνεται αιχμάλωτος, επειδή δεν γνώριζε τον Κύριο και επειδή αμάρτησε εξαιτίας της μέθης, θα βοσκήσει με τον τρόπο ενός κοπαδιού. Αυτοί ακριβώς είναι οι λεηλατημένοι, κατά τον καιρό που αιχμαλωτίζονται. —Είναι δε φανερό ότι, όταν ηττηθούμε στον πόλεμο από τις αντίπαλες ενέργειες, αιχμαλωτιζόμενοι από αυτές, διαρπαζόμαστε σαν λάφυρα μετά τη νίκη τους. Και αφού διαρπαγούμε, δεν λαμβάνουμε πλέον για τροφή μας εκείνα που προσιδιάζουν στα λογικά όντα, αλλά παρασυρόμενοι όπως τύχει από άλογες ορμές, θα διάγουμε τη ζωή μας σαν τους ταύρους μέσα στην έρημο αυτού του βίου. —Γι' αυτό τον λόγο δεν μίλησε για βόδια, αλλά για ταύρους· διότι τα μεν βόδια συναγελάζονται μεταξύ τους, ενώ οι ταύροι, επειδή λόγω του θυμοειδούς τους είναι οργίλοι ο ένας απέναντι στον άλλο, βόσκουν αποσπασμένοι ο ένας από τον άλλο.

Επειδή δε μετά την αιχμαλωσία ήταν φυσικό να ερημωθούν πολλά μέρη (λόγω του ότι οι κάτοικοι είχαν απαχθεί από τους εχθρούς), για τον λόγο αυτό λέγει: «Και τις ερήμους των απειλημμένων θα βοσκήσουν αρνιά». Διότι, σύμφωνα με την ιστορία, όσοι εκδιώχθηκαν από την Ιουδαία κατά την εκστρατεία του Ναβουχοδονόσορα, αρπάχθηκαν και κρατούνταν στη Βαβυλωνία. Τη χώρα, λοιπόν, που ανήκε σε εκείνους οι οποίοι είχαν αρπαγεί και κρατούνταν εξαιτίας της ανάγκης του πολέμου, και η οποία είχε μεταβληθεί σε βοσκότοπο εξαιτίας της μεγάλης ερήμωσης, θα την επιβοσκήσουν αρνιά, λέγει, διότι δεν διασώζει κανένα ίχνος παλαιάς κατοίκησης, αλλά, λόγω της ερήμωσης από τους ανθρώπους, αναπτύσσει πυκνό και απαλό χορτάρι. Ίσως όμως ο λόγος να υπονοεί και προφητικά ότι, αφού εκείνοι που παρέβηκαν τα θεία προστάγματα αποβλήθηκαν από την παλαιά τους ζωή μέσα στα άγια, εμείς (για τους οποίους, εξαιτίας του δικού τους παραπτώματος, λειτούργησε η θεία οικονομία ώστε να σωθούμε), επειδή ονομαζόμαστε αρνιά λόγω της πρόσφατης γέννησής μας στην πίστη, βόσκουμε στους τόπους εκείνων που απομακρύνθηκαν, απολαμβάνοντας την πνευματική και λογική τροφή των λογίων του Θεού σαν ένα απαλό χορτάρι.

Όταν δε, λέει, συμβούν όλα αυτά, θα υψωθεί ο Κύριος Σαβαώθ την ημέρα εκείνη, δηλαδή κατά τον καιρό εκείνο, κατά τον οποίο θα φτάσουν στο τέλος τους όσα έχουν προφητευθεί γι' αυτούς. Και υψώνεται μόνος ο Κύριος Σαβαώθ με κρίση και με δικαιοσύνη, καθώς τιμώρησε με ορθή και όσια απόφαση τον αλαζονικό λαό, τον απειθή και φιλήδονο. Πρέπει λοιπόν να αποφεύγουμε τις τρυφές, και να φροντίζουμε να απομακρύνουμε όσο το δυνατόν περισσότερο τις ανώφελες σαρκικές απολαύσεις, ή μάλλον τις πιο βδελυρές, για να μην εντρυφήσει και πάνω μας ο άπληστος άδης. Διότι θυμόμαστε τον Σωτήρα που λέει: «Αλίμονο σε εσάς τους πλουσίους, διότι έχετε ήδη λάβει την παρηγοριά σας». Και πάλι: «Μακάριοι όσοι πενθείτε τώρα, διότι θα γελάσετε»· επειδή ο πόνος θα καταλήξει σε ανακούφιση, και το τέλος των αγαθών ιδρώτων θα γίνει για εμάς πρόξενος της αιώνιας τρυφής. Διότι, «εκείνος που σπέρνει στη σάρκα, από τη σάρκα θα θερίσει φθορά», καθώς έχει γραφτεί· «ενώ εκείνος που σπέρνει στο πνεύμα, από το πνεύμα θα θερίσει ζωή αιώνια». <Και θα βοσκήσουν οι λεηλατημένοι σαν ταύροι, και τις ερήμους όσων έχουν αφαιρεθεί θα φάνε τα αρνιά.> Ενώ υπήρχε ακόμη η χώρα των Ιουδαίων και βρισκόταν στην ακμή της ευημερίας της, τα γειτονικά έθνη πολεμούσαν εναντίον των εξ αίματος Ισραηλιτών.

Και κάτι τέτοιο μας υποδηλώνει λέγοντας ο Θεός των όλων διά φωνής του προφήτου: «Τρυγήστε, τρυγήστε σαν το αμπέλι το υπόλοιπο του Ισραήλ· επιστρέψτε σαν τον τρυγητή στο καλάθι του». Ότι λοιπόν δεν θα αρκέσει να υποστούν αυτοί μόνο τα δεινά από τη στρατιά των Ρωμαίων, αλλά θα προστεθούν και αυτά από την ωμότητα των όμορων εχθρών, το προαγγέλλει λέγοντας: «Και θα βοσκήσουν οι διαρπαγέντες σαν ταύροι». Διότι αυτοί που παλαιότερα, λέει, ήταν έτοιμοι να διαρπαγούν από αυτούς, χάρη στην υπεράσπιση του Θεού, θα καταβοσκήσουν τη χώρα τους σαν ταύροι, δηλαδή φοβεροί και αγέρωχοι, έχοντας ακαταμάχητη αντίσταση. Και τα έρημα μέρη των αποκλεισμένων θα τα φάνε αρνιά. Με τη λέξη αποκλεισμένων εννοεί αυτούς που πολιορκήθηκαν. Τις πόλεις λοιπόν, λέει, αυτών που πολιορκήθηκαν, οι οποίες ερημώθηκαν, θα τις βοσκήσουν αρνιά, δηλαδή πάλι αυτοί που προέρχονται από τα έθνη. Και επειδή πάλι μας έκανε λόγο ωσάν για ταύρους, παρέμεινε στη μεταφορά και πρόσθεσε τα αρνιά, ώστε τους μεν πολύ ισχυρούς να τους εννοήσουμε ως μοσχάρια. Ενώ αυτούς που δεν είναι έτσι, αλλά υπολείπονται έχοντας μικρότερη ισχύ, να τους ονομάσουμε αρνιά. Έτσι ακριβώς και την καρδιά καθενός από εκείνους που ραθυμούν θα τη νεμηθούν οι πονηρές και ακάθαρτες δυνάμεις, σαν μοσχάρια και αρνιά. Τροφή δε για αυτές είναι η φιληδονία και η ροπή του νου που αποβλέπει προς το αμάρτημα.

Επιπλέον, αφού αποστράφηκαν τον Λυτρωτή από την αιχμαλωσία των ψυχών, αυτόν που ήλθε «να κηρύξει στους αιχμαλώτους απελευθέρωση και στους τυφλούς ανάβλεψη», παραδόθηκαν στους νοητούς εχθρούς και παρέμειναν στην αιχμαλωσία των ψυχών. Αντί δε του: «και θα βοσκήσουν οι λεηλατημένοι σαν ταύροι», ο Σύμμαχος λέει: «και θα βοσκήσουν αμνοί κατά την απαγωγή τους, και τους έρημους τόπους των παρανόμων θα φάνε πάροικοι». Πράγματα που εκπληρώθηκαν και κατά λέξη· διότι, αφού οι άρχοντες του λαού, οι οποίοι σαν ταύροι ηγούνταν της αγέλης, οδηγήθηκαν σε μετοικεσία και καταλεηλατήθηκαν στην αλλοδαπή, τις έρημες χώρες τους κατέλαβαν κάποιοι «πάροικοι» που επήλθαν και κάποιοι μέτοικοι που τις παρέλαβαν. Αυτό ακριβώς φανερωνόταν και στα προηγούμενα, στα οποία είχε ειπωθεί: «τη χώρα σας, μπροστά σας την καταβροχθίζουν αλλότριοι, και έχει ερημωθεί, καταστραμμένη από αλλότριους λαούς». Και αυτά ακολουθούν τα προλεχθέντα· διότι, αν και άκουσαν πολλούς διδακτικούς λόγους του Σωτήρα, αλλά και των αποστόλων του μετά από αυτόν, δεν αποκόμισαν τίποτα προς ωφέλειά τους· απεναντίας, επιμένοντας στην απιστία και στα ατοπήματα, συσσώρευαν τις αμαρτίες τους, σφάλλοντας για δεύτερη φορά πάνω στην πρώτη και για τρίτη πάνω στη δεύτερη, και συμπλέκοντας πάλι με αυτά και άλλα σφάλματα. Γι' αυτό, σύμφωνα με τον Σύμμαχο, έχει ειπωθεί: «αλίμονο σε όσους σέρνουν τις ανομίες σαν με σχοινί ματαιότητας και την αμαρτία σαν με λουρί άμαξας».

Δια της εκδικήσεως. Και θα βοσκήσουν οι διασκορπισμένοι σαν ταύροι, και τους έρημους τόπους όσων έχουν αρπαγεί θα καταφάγουν αρνιά. Εδώ υπονοεί τον μικρό αριθμό εκείνων που απέμειναν και την έντονη ερήμωση της χώρας.