Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 5:19

Και ο Κύριος, εξάλλου, ονόμασε αμνούς τους αρτιγέννητους στην πίστη, όταν έλεγε στον Πέτρο: Σίμων βαρ Ιωνά, με αγαπάς; Βόσκε τα αρνία μου. Αλίμονο σε εκείνους που επισύρουν πάνω τους τις αμαρτίες σαν με μακρύ σκοινί και τις ανομίες σαν με ιμάντα από ζυγό δαμάλης, σε αυτούς που λένε: Ας πλησιάσουν γρήγορα όσα πρόκειται να κάνει, για να τα δούμε· και ας έλθει η βουλή του Αγίου του Ισραήλ, για να τη γνωρίσουμε.

Αφού δε εξήλθαν από τη φυλακή οι δέσμιοι και, βγαίνοντας από το σκοτάδι, αντίκρισαν το αληθινό φως μέσω της μετάνοιας, ακολουθούν τον Χριστό εξομολογούμενοι, δεμένοι με χειροπέδες, μέχρις ότου, μέσω της μεταστροφής τους προς το αγαθό, καταστούν άξιοι να λυθούν από Αυτόν από τα δεσμά που μέχρι τότε θεωρούνταν αναπόδραστα. Αυτοί όμως, οι οποίοι επισύρουν πάνω τους τις αμαρτίες και καταφρονούν τη θεία κρίση, πολλές φορές προκαλούν με τα λόγια τους την επίσπευση των απειλούμενων τιμωριών, νομίζοντας ότι δεν πρόκειται να πάθουν τίποτα από αυτές, και λένε: «Ας πλησιάσει γρήγορα αυτό που πρόκειται να κάνει, για να το δούμε· και ας έλθει η βουλή του Αγίου του Ισραήλ, για να τη γνωρίσουμε».

ΛΟΓΟΣ Δ'. <Αλίμονο σε εκείνους που επισύρουν πάνω τους τις αμαρτίες σαν με μακρύ σχοινί και τις ανομίες σαν με λουρί από ζυγό δαμαλιού, σε αυτούς που λένε: «Ας πλησιάσουν γρήγορα όσα πρόκειται να κάνει, για να τα δούμε, και ας έλθει η βουλή του Αγίου του Ισραήλ, για να τη γνωρίσουμε».> Ο Δημιουργός και Κύριος των όλων, νικώντας με την πραότητά Του την ασθένεια της ανθρώπινης φύσης, μιλούσε στους παλαιότερους μέσω των αγίων προφητών για εκείνα με τα οποία ήταν επόμενο να στραφούν προς τα καλύτερα, εγκαταλείποντας τα χειρότερα, και αφενός να σταματήσουν τη φαυλότητα και την αμαρτία, αφετέρου να ζήσουν μάλλον με αρετή και να επιλέξουν να πράττουν το αγαθό. Για αυτήν ακριβώς την αιτία, άλλοτε τους παρουσίαζε τα έπαθλα που ήταν ετοιμασμένα για τους αγίους· άλλοτε πάλι τους περιέγραφε τους τρόπους της κολάσεως που ταιριάζουν σε όσους αγαπούν την αμαρτία, ώστε από παντού να τους οδηγήσει προς το ωφέλιμο.

Διότι, όπως ακριβώς υποβάλλουν στον ζυγό τις δαμάλεις ή τα βόδια, τα οποία μερικές φορές τα σέρνουν με πολλή βία και τα δένουν για να κοπιάσουν· με τον ίδιο τρόπο, νομίζω, και εκείνοι, υποβάλλοντας τον εαυτό τους σε όσα επρόκειτο να συμβούν από τη θεία οργή, έλεγαν: «Ας πλησιάσουν γρήγορα όσα πρόκειται να κάνει, για να δούμε, και ας έλθει η βουλή του Αγίου του Ισραήλ για να γνωρίσουμε». Εκείνους που τα έλεγαν αυτά και σκέφτονταν με αυτόν τον τρόπο, και ένας άλλος από τους αγίους προφήτες τους ταλανίζει λέγοντας: Αλίμονο σε εκείνους που επιθυμούν την ημέρα του Κυρίου· διότι αυτή είναι σκοτάδι, και όχι φως, και ζόφος που δεν έχει λάμψη. Πρέπει λοιπόν, όταν μαθαίνουμε ότι ο Θεός έχει λυπηθεί, να μετανοούμε αμέσως, και να τον εξευμενίζουμε μάλλον με ακατάπαυστες προσευχές, και όχι να τον παροτρύνουμε περισσότερο ενώ έχει κινηθεί σε οργή· ούτε βέβαια να τον περιφρονούμε όταν απειλεί· διότι είναι μακρόθυμος και πολυέλεος, συγχωρώντας ανομίες και παραβλέποντας αδικίες· και μερικές φορές με λίγα δάκρυα εκείνων που έχουν αμαρτήσει επανέρχεται στην τόσο αγαπητή του γαλήνη. <Αλίμονο σε εκείνους που αποκαλούν το πονηρό καλό, και το καλό πονηρό, σε εκείνους που θέτουν το σκοτάδι φως, και το φως σκοτάδι, σε εκείνους που θέτουν το πικρό γλυκό, και το γλυκό πικρό. Αλίμονο στους συνετούς κατά τη δική τους γνώμη, και στους επιστήμονες στα δικά τους μάτια.> Ότι είναι εντελώς ασύνετοι ελέγχει και μέσα από αυτά τα λόγια εκείνους που επισύρουν τις αμαρτίες σαν με μακρύ σχοινί.

Αυτοί οι ίδιοι, ενώ άκουγαν τις εναντίον τους απειλές τόσο των παλαιών προφητών όσο και του ίδιου του Σωτήρα, δεν πίστευαν. Γι' αυτό έλεγαν: «Ας πλησιάσουν γρήγορα όσα πρόκειται να κάνει, για να τα δούμε, και ας έλθει η βουλή του Αγίου του Ισραήλ, για να τη γνωρίσουμε». Ως «Άγιος του Ισραήλ» και εδώ υποδηλώνεται ο μονογενής Λόγος του Θεού. Και αυτά ταιριάζουν σε εκείνους που κατηγορήθηκαν προηγουμένως· διότι οι ίδιοι, διαστρέφοντας τον υγιή λόγο και βλασφημώντας το φως του σωτηρίου Ευαγγελίου, και θεωρώντας «πικρούς» τους «γλυκείς» και θρεπτικούς λόγους του Σωτήρα μας, αποδέχονταν αντίθετα τους μοχθηρούς και πονηρούς λογισμούς ως αγαθούς. Και το «σκότος» της πλάνης που κυρίευε τις ψυχές τους το έθεταν στη θέση του «φωτός», και επιδίωκαν την πικρία και τη δηλητηριώδη φύση της κακίας σαν να ήταν κάποια γλυκιά ηδονή. Θα μπορούσε δε κανείς να δει ακόμη και τώρα τέτοιους να είναι οι απόγονοι των Ιουδαίων, οι οποίοι αποστρέφονται την αλήθεια του Ευαγγελίου, και επιδιώκουν «τους γραώδεις μύθους» και το «σκότος» της άγνοιας. Με αυτήν την προαίρεση «αρνήθηκαν τον Χριστό του Θεού» και «ζήτησαν τον Βαραββά», θέτοντας τη μερίδα τους μαζί με «ληστές» και «κακούργους».

Βλέπετε πόσα οφέλη υπάρχουν, και ακόμη περισσότερα από αυτά, από το να αγνοούμε το τέλος μας; Προς το παρόν όμως, αρκεί να μάθουμε αυτά. Γι' αυτόν τον λόγο έρχεται έτσι, σαν κλέπτης μέσα στη νύχτα· για να μην παρασύρουμε τους εαυτούς μας στην κακία, για να μην πέσουμε στη ραθυμία, για να μην περικοπεί ο μισθός μας. Διότι «εσείς οι ίδιοι», λέει, «το γνωρίζετε με ακρίβεια». Τι λοιπόν περιεργάζεσθε, εάν είστε πεπεισμένοι; Το ότι δε το μέλλον είναι άδηλο, μάθε το από όσα είπε ο Χριστός· και ότι το είπε γι' αυτόν τον λόγο, άκουσε τι λέει: «Γρηγορείτε λοιπόν, διότι δεν γνωρίζετε ποια ώρα έρχεται ο κλέπτης». Γι' αυτό και ο Παύλος έλεγε: «Όταν δε λένε, ειρήνη και ασφάλεια, τότε επέρχεται σε αυτούς αιφνίδιος όλεθρος, όπως οι πόνοι της γέννας στην έγκυο γυναίκα, και δεν πρόκειται να ξεφύγουν». Εδώ υπονόησε αυτό ακριβώς που είπε και στη δεύτερη Επιστολή. Επειδή, δηλαδή, αυτοί βρίσκονταν σε θλίψεις, ενώ εκείνοι που τους πολεμούσαν βρίσκονταν σε άνεση και τρυφή, τότε αυτός μεν τους παρηγορούσε για τα παρόντα δεινά με τον λόγο περί της αναστάσεως, εκείνοι δε τους ενέπαιζαν μιλώντας μέσα από τις προγονικές τους αντιλήψεις και έλεγαν: «Πότε θα γίνουν αυτά;» (πράγμα που έλεγαν και οι προφήτες: «Αλίμονο σε εκείνους που λένε: ας πλησιάσει γρήγορα αυτό που θα κάνει ο Θεός, για να το δούμε· και ας έλθει η βουλή του Αγίου του Ισραήλ, για να τη γνωρίσουμε»· και πάλι: «Αλίμονο σε όσους επιθυμούν την ημέρα του Κυρίου» (διότι δεν εννοεί αυτούς που απλώς την επιθυμούν, αλλά εκείνους που την επιθυμούν από απιστία)· και, «Η ημέρα του Κυρίου είναι σκοτάδι», λέει, «και όχι φως»)· γι' αυτό τον λόγο μίλησε έτσι.

Επειδή, λοιπόν, συνεχώς δυσπιστούσαν στους προφήτες και έλεγαν: «Πού είναι η ημέρα του Κυρίου;» και, «Ας έλθει η βουλή του Αγίου του Ισραήλ, για να τη γνωρίσουμε», εξαιτίας του ότι πολλές φορές αυτά που προφητεύονταν πραγματοποιούνταν μετά από πολλά χρόνια· θέλοντας να τους απομακρύνει από αυτόν τον εφησυχασμό, τοποθετεί τα δεινά πολύ κοντά τους. Και αυτό το φανέρωσε με το να πει «Ήδη», και με το να πλησιάσει την αξίνα στη ρίζα. Διότι δεν υπάρχει πλέον κανένα περιθώριο, λέει, αλλά βρίσκεται ακριβώς πάνω στη ρίζα. Και δεν είπε, «Στα κλαδιά», ούτε, «Στους καρπούς», αλλά, «Στη ρίζα»· δείχνοντάς τους ότι, εάν αδιαφορήσουν, θα υποστούν ανίατα δεινά και δεν θα έχουν καμία απολύτως ελπίδα θεραπείας. Διότι αυτός που έχει έλθει δεν είναι δούλος, όπως οι προηγούμενοι, αλλά ο ίδιος ο Δεσπότης των πάντων, ο οποίος επιφέρει σφοδρή και πανίσχυρη τιμωρία. Αλλά παρόλο που τους φόβισε, και πάλι δεν τους αφήνει να πέσουν σε απόγνωση· αντίθετα, όπως προηγουμένως δεν είπε ότι «Ανέστησε», αλλά ότι «Δύναται να αναστήσει τέκνα στον Αβραάμ», προκαλώντας τους συγχρόνως φόβο και δίνοντάς τους παρηγοριά, έτσι και εδώ δεν είπε ότι «Έπληξε τη ρίζα», αλλά ότι «Επίκειται και εφάπτεται στη ρίζα»· και δεν αφήνει περιθώριο για καμία αναβολή. Εντούτοις, αν και την έφερε τόσο κοντά, καθιστά εσάς κυρίαρχους της κοπής. Διότι, εάν μεταστραφείτε και γίνετε καλύτεροι, η αξίνα αυτή θα απομακρυνθεί χωρίς να προκαλέσει τίποτε· εάν όμως επιμείνετε στα ίδια, θα ξεριζώσει σύρριζα το δέντρο.

Αλίμονο σε εκείνους που επισύρουν τις αμαρτίες τους σαν με μακρύ σχοινί και τις ανομίες τους σαν με το λουρί από τον ζυγό της δαμαλίδας. Αυτούς που λένε: «Ας έλθει γρήγορα αυτό που θα κάνει ο Θεός, για να το δούμε· και ας έλθει η βουλή του Αγίου του Ισραήλ, για να τη γνωρίσουμε». Ενώ οι προφήτες απειλούσαν συνεχώς και προανήγγελλαν φοβερά γεγονότα, οι ψευδοπροφήτες, μιλώντας για να γίνουν αρεστοί και χαλαρώνοντας την πνευματική εγρήγορση του λαού, ισχυρίζονταν ότι τα λόγια εκείνων ήταν ψευδή, ενώ τα δικά τους αληθινά. Πολλοί, επομένως, εξαπατημένοι δεν πίστευαν πλέον ούτε καν στα ίδια τα λόγια. Έπειτα, επειδή οι προφητείες δεν εκπληρώνονταν ταυτόχρονα με την εξαγγελία τους —καθώς η φύση της προφητείας συνίσταται στο να προαναγγέλλει από πολύ καιρό πριν τα όσα πρόκειται να συμβούν— επειδή, λοιπόν, οι προφήτες μιλούσαν διαρκώς για λιμούς, λοιμούς και πολέμους, αλλά δεν τα επιδείκνυαν εμπράκτως, οι περισσότεροι από τους εξαπατημένους, λαμβάνοντας στο μεταξύ τη χρονική καθυστέρηση ως αφορμή για απιστία, έλεγαν: «Ας έλθουν αυτά που λέγονται. Αν λέτε την αλήθεια, ας πλησιάσουν τα γεγονότα. Δείξτε μας στην πράξη τη βουλή του Θεού». Επειδή, λοιπόν, καθιστούσαν τη μακροθυμία του Θεού πρόφαση για απιστία, και από αυτό πρόσθεταν στα αμαρτήματά τους τόσο την ίδια την απιστία όσο και το να γίνονται πιο ράθυμοι εξαιτίας αυτής της απιστίας, δικαιολογημένα ο προφήτης τούς θρηνεί λέγοντας ότι, όπως ακριβώς με ένα μακρύ σχοινί, έτσι σύρετε εναντίον σας την οργή του Θεού και αυξάνετε την πονηρία σας.

Επειδή, λοιπόν, δεν πιστεύετε στα λόγια που λέγονται, απομένει πλέον να σας επιβληθεί η δοκιμασία μέσα από τα ίδια τα έργα. Ώστε εσείς είστε εκείνοι που επισύρετε τα κακά, εσείς που δεν πιστεύετε στα όσα λέγονται. Γι' αυτό λέγει: Αλίμονο σε αυτούς που επισύρουν τις αμαρτίες τους· δηλαδή, την ανταπόδοση των αμαρτημάτων. Σαν με μακρύ σχοινί από μακριά τραβάτε, λέγει, την καθορισμένη τιμωρία για τα αμαρτήματά σας, και τις ανομίες σας σαν με το λουρί του ζυγού μιας δαμάλης, μιας δαμάλης που βρίσκεται κάτω από ζυγό, για να εκφράσει την ένταση και τη βιασύνη. Όπως αν κάποιος τραβούσε κάτι με τεντωμένο λουρί, έτσι και εσείς εξαιτίας της απιστίας σας επισύρετε εναντίον σας την οργή του Θεού. Έπειτα αναφέρει και πώς την επισύρουν: Είναι εκείνοι που λένε: «Ας πλησιάσουν γρήγορα αυτά που θα κάνει ο Θεός, για να τα δούμε». Αυτό ακριβώς κατακρίνει και άλλος προφήτης, λέγοντας: «Αλίμονο σε αυτούς που επιθυμούν την ημέρα του Κυρίου. Και σε τι θα σας ωφελήσει αυτή η ημέρα; Αυτή είναι σκοτάδι και όχι φως, και γνόφος που δεν έχει καθόλου λάμψη». Διότι και εκείνοι, επειδή δεν πίστευαν, έλεγαν: πότε θα έρθει η ημέρα της κολάσεως και της τιμωρίας;