Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 5:22

Και θα αναπαυθεί επάνω του το Πνεύμα του Θεού, πνεύμα σοφίας και συνέσεως, και τα εξής. Αλίμονο στους ισχυρούς σας που πίνουν κρασί, και στους δυνάστες που αναμειγνύουν το σίκερα. Και στους ιερείς απαγορεύει ο νόμος, όταν εισέρχονται στα άγια, να καταναλώνουν κρασί και σίκερα, όπως και στους ονομαζόμενους Ναζηραίους, σύμφωνα με όσα αναφέρονται στους Αριθμούς, με τον εξής τρόπο: Διότι μίλησε ο Κύριος προς τον Μωυσή, λέγοντας: «Μίλησε στους υιούς του Ισραήλ και πες τους: Άνδρας ή γυναίκα που θα δώσει μεγάλη ευχή να αφιερωθεί με αγνεία στον Κύριο, θα εξαγνιστεί απέχοντας από κρασί και σίκερα». Και στις Παροιμίες ο Σολομών λέει: «Οι δυνάστες είναι οξύθυμοι, ας μην πίνουν κρασί, για να μην ξεχάσουν τη σοφία όταν πιουν». —Διότι πρέπει οι υπηρέτες του θείου λόγου και εκείνοι στους οποίους έχει ανατεθεί η μέριμνα των ανθρώπων, να απέχουν εντελώς από όσα προκαλούν θόλωση στο ηγεμονικό της ψυχής. Επειδή, όταν εισέλθει άφθονος άκρατος οίνος, σαν κάποιος τύραννος που ανέβηκε στην ακρόπολη, από την πιο ψηλή κορυφή προκαλεί ακατάπαυστους θορύβους στην ψυχή, χωρίς να διστάζει μπροστά σε κανένα παράνομο πρόσταγμα, αλλά, αφού υποδουλώσει πρώτα τον ίδιο τον λογισμό, συγχέει και καταρρίπτει όλη την εσωτερική ευταξία που έχει αποκτηθεί μέσω της παιδείας, προκαλώντας απρεπή γέλια, θορυβώδη φωνή, παρορμητικές οργές, αχαλίνωτες επιθυμίες, οίστρο και μανία για κάθε παράνομη ηδονή.

Σε ακολουθία με όσα έχουν ήδη ερμηνευθεί, ας κατανοήσουμε αυτά που ακολουθούν. Διότι, αφού ομίλησε προηγουμένως για εκείνους που κάνουν άμετρη χρήση του οίνου και στηλίτευσε όσους λαμβάνουν δώρα κατά τις κρίσεις, τώρα λέει ότι οι ρίζες τους θα κατακαούν, όπως η καλαμιά από τον άνθρακα του πυρός.

Η αμαρτία των ισχυρών και των δυναστών άνοιξε τον δρόμο στην οργή που κινείται από τον Κύριο εναντίον του λαού. Γι' αυτό προηγείται το: «Αλίμονο στους ισχυρούς σας και στους δυνάστες»· και έπειτα: «Και οργίστηκε με θυμό ο Κύριος εναντίον του λαού του», διότι προφανώς και αυτός, μιμούμενος τους άρχοντες, περιέπεσε σε αμαρτίες και κατέστη άξιος να υποστεί τα δεινά από τον θυμό και την οργή του Κυρίου. —Είναι δε ο θυμός βρασμός του αίματος γύρω από την καρδιά, ο οποίος έλαβε αυτήν την ονομασία από το οίδημα που δημιουργείται γύρω από την καρδιά ωσάν από αναθυμίαση των χυμών· ενώ η οργή είναι επιθυμία ανταπόδοσης της λύπης. Ώστε, το μεν πρώτο εμφανίζει οξεία την κίνηση του πάθους, ενώ το δεύτερο φανερώνει πιο μόνιμη και παρατεταμένη την εκπλήρωση της ανταπόδοσης για τη λύπη.

Έτσι λέει και η Ιερή Γραφή: Ο δε γεμάτος έπαρση και καταφρονητής άνθρωπος, ο αλαζόνας, δεν θα καταφέρει τίποτα. Έχοντας αυτήν την αρρώστια στον νου και στην καρδιά τους οι καθοδηγητές των Ιουδαίων, δεν δέχονταν τις συμβουλές του Σωτήρα. Διότι ήταν, πράγματι ήταν, όχι ενώπιον του Κυρίου αλλά ενώπιον του εαυτού τους σοφοί, όντας υπερόπτες και καυχωμένοι για τη γνώση των θείων νόμων, ενώ στην πραγματικότητα δεν γνώριζαν απολύτως τίποτα. Επειδή ήταν τυφλοί οδηγοί τυφλών, σύμφωνα με τα λόγια του ίδιου του Σωτήρα. <Αλίμονο στους ισχυρούς σας, αυτούς που πίνουν το κρασί, και στους δυνάστες που αναμιγνύουν τα μεθυστικά ποτά· αυτούς που αθωώνουν τον ασεβή για χάρη δώρων και αφαιρούν το δίκαιο από τον δίκαιο.> Οι πιο ισχυροί και επιφανείς της ιουδαϊκής συναγωγής, οι οποίοι υπερείχαν των άλλων στη γνώση των θείων νόμων και εξέδιδαν τις δικαστικές αποφάσεις, ήταν πάρα πολύ διεφθαρμένοι, καθώς άπλωναν άπληστα το χέρι τους στη δωροδοκία, και πουλούσαν εύκολα την απόφασή τους σε αυτούς που ήθελαν να αδικήσουν τους αδελφούς τους· αν και ο νόμος έλεγε ξεκάθαρα: «Να κρίνετε με δίκαιη κρίση.» Το ότι είναι αληθές αυτό που λέω, το επιβεβαιώνει ο προφήτης Αββακούμ λέγοντας: «Μέχρι πότε, Κύριε, θα κράζω, και δεν θα εισακούς; Θα φωνάζω προς εσένα αδικούμενος, και δεν θα με σώσεις; Γιατί μου έδειξες κόπους και πόνους, ώστε να βλέπω ταλαιπωρία και ασέβεια; Η κρίση στράφηκε εναντίον μου, και ο κριτής δωροδοκείται.»

Γι' αυτό ο νόμος έχει καταργηθεί και η κρίση δεν φτάνει στο τέλος, επειδή ο ασεβής καταδυναστεύει τον δίκαιο. Εξαιτίας αυτού, η δικαστική απόφαση θα βγει διεστραμμένη.» Και ο ίδιος ο θεσπέσιος Ησαΐας λέει κάπου προς την Ιερουσαλήμ, δηλαδή τη Σιών: «Οι άρχοντές σου είναι απειθείς, συνεργοί κλεφτών, αγαπούν τα δώρα, επιδιώκουν ανταποδόματα· δεν αποδίδουν δικαιοσύνη στα ορφανά και δεν προσέχουν την κρίση της χήρας.» Αυτά δε τα έκαναν, νικημένοι από τα αισχρά κέρδη· και ίσως συγκεντρώνοντας με ανόσιο τρόπο χρήματα για ποτά και απολαύσεις, και συλλέγοντάς τα από αδικίες. Διότι τους κατηγορεί μέσω της φωνής του προφήτη, λέγοντας: Και δένοντας τα ενδύματά τους με σχοινιά, έφτιαχναν παραπετάσματα δίπλα στο θυσιαστήριο, και έπιναν κρασί προερχόμενο από συκοφαντίες στον οίκο του Θεού τους. Αλίμονο λοιπόν, λέει, στους ισχυρούς και τους δυνατούς, σε αυτούς που παρασκευάζουν περίτεχνα τα μεθυστικά ποτά, στους φιλοπότες και σε αυτούς που αγαπούν τη μέθη, σε αυτούς που στερούν το δίκαιο από τον δίκαιο, δηλαδή, σε αυτούς που καταδικάζουν μεν τον αδικημένο, ενώ βγάζουν αθωωτική απόφαση για όσους συνηθίζουν να πλεονεκτούν. Και αυτό, νομίζω, σημαίνει το να αποκαλεί κανείς απροκάλυπτα το πονηρό καλό, και το καλό πονηρό, το σκοτάδι φως, και το φως σκοτάδι, το πικρό γλυκό, και το γλυκό πικρό. Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι οι δυνατοί θα κριθούν αυστηρά· και από εκείνον στον οποίο εμπιστεύτηκαν πολλά, θα απαιτήσουν περισσότερα, σύμφωνα με τη φωνή του Σωτήρος.

αλλά, συναγελαζόμενοι με άθεα και ασεβή έθνη, από τη μία αποδέχονται τους ειδωλολάτρες, ενώ από την άλλη αποστρέφονται και διώκουν τον σώφρονα και σεμνό λαό του Χριστού. Στους ίδιους θα ταίριαζαν και αυτά τα λόγια, τα οποία περιέχουν μεν μια γενική απειλή προς όλους τους δοκητίσοφους, αλλά παράλληλα ελέγχουν και αυτούς που κατηγορήθηκαν καθ' όλη τη διάρκεια της προφητείας· διότι, μη δίνοντας προσοχή στους λόγους του Σωτήρα, χρησιμοποίησαν τους εαυτούς τους ως κακούς δασκάλους, καθώς ήταν «συνετοί κατά τον εαυτό τους και επιστήμονες στα δικά τους μάτια», και έπειτα, θεωρώντας ότι είναι «ισχυροί» και ότι έχουν μεγάλη δύναμη ανάμεσα στον λαό, περιέβαλαν τη δική τους ψυχή με μέθη, βυθισμένοι στο σκοτάδι της άγνοιας. Ήδη δε αναμείγνυαν και για άλλους ένα νοθευμένο ποτό, το λεγόμενο «σίκερα», το οποίο οι υπόλοιποι ερμηνευτές ονόμασαν «μέθυσμα». Και το έπρατταν αυτό «καπηλευόμενοι τον λόγο του Θεού». Γι' αυτό και πιο πάνω λεγόταν προς τους ίδιους: «οι κάπηλοί σου αναμειγνύουν τον οίνο με νερό». Και αυτοί οι ίδιοι, δωροδοκούμενοι, ανακήρυσσαν τον μεν «ασεβή» δίκαιο, ενώ «τον δίκαιο» άδικο. Γι' αυτό ο λόγος που ακολουθεί στη συνέχεια τους απειλεί λέγοντας.

Τι θα μπορούσαμε λοιπόν να πούμε; Ότι δεν κατηγόρησε την ίδια τη χρήση, αλλά την προαίρεση εκείνων που δεν τα χρησιμοποίησαν όπως έπρεπε. Διότι, όπως ακριβώς όταν λέει: «Αλίμονο στους ισχυρούς», δεν επικρίνει την εξουσία, αλλά εκείνους που έκαναν κακή χρήση της εξουσίας· έτσι ακριβώς και εδώ, δεν τους κατέκρινε επειδή κατείχαν χρήματα, αλλά επειδή συγκέντρωναν πολλή περιουσία, και μάλιστα πέρα από τις ανάγκες τους. Διότι «δεν υπήρχε», λέει, «τέλος στους θησαυρούς τους». Και όχι μόνο αυτό, αλλά επειδή, γεμάτοι αλαζονεία από τον πλούτο και τη δύναμη των ίππων τους, σιγά-σιγά παρασύρονταν μακριά από την ελπίδα στον Θεό, πράγμα που και αλλού τους έλεγε ο προφήτης: «Αλίμονο σε εκείνους που στηρίζονται στη δύναμή τους και καυχώνται για το πλήθος του πλούτου τους».

Αλίμονο στους ισχυρούς μεταξύ σας, αυτούς που πίνουν τον οίνο, και στους δυνάστες, αυτούς που αναμειγνύουν το σίκερα. Μην απορήσεις, εάν, ενώ πριν από λίγο είπε τόσα πολλά κατά της μέθης, επαναλαμβάνει και πάλι τον ίδιο λόγο. Διότι, επειδή το έλκος είναι βαρύ και ανυποχώρητο, για τον λόγο αυτό έπρεπε συνεχώς να επιχέει τη θεραπεία. Είναι δε βαρύ και ανυποχώρητο εξαιτίας του ότι οι πολλοί δεν θεωρούν πως είναι αμάρτημα, ενώ αποτελεί το βαρύτερο από όλα τα αμαρτήματα και βλασταίνει αναρίθμητα νοσήματα. Γι' αυτό λέει: Αυτοί που πίνουν τον οίνο και οι δυνάστες, αυτοί που αναμειγνύουν το σίκερα. Ο κρημνός είναι διπλός: η τυραννία της μέθης και η υπερβολή της εξουσίας. Διότι όλοι μεν οι άνθρωποι έχουν ανάγκη από ορθό λογισμό, και ιδιαίτερα εκείνοι που κατέχουν αξιώματα και εξουσίες, ώστε να μην κατακρημνίζονται παρασυρόμενοι από τον όγκο της εξουσίας, σαν από κάποια ορμή ανεξέλεγκτων υδάτων.

Αλίμονο σε εκείνους που θεωρούν τους εαυτούς τους συνετούς και νομίζουν πώς είναι σοφοί. Αλίμονο στους ισχυρούς σας, αυτούς που πίνουν το κρασί, και στους δυνάστες, εκείνους που αναμειγνύουν τα μεθυστικά ποτά, οι οποίοι δικαιώνουν τον ασεβή εξαιτίας δωροδοκιών και αφαιρούν το δίκαιο του δικαίου. Γι' αυτόν τον λόγο, όπως ακριβώς θα κατακαεί η καλαμιά από τα αναμμένα κάρβουνα της φωτιάς και θα καταναλωθεί από τη φλόγα που καίει, έτσι η ρίζα τους θα γίνει σαν χνούδι και το άνθος τους θα υψωθεί σαν σκόνη. Διότι δεν θέλησαν τον νόμο του Κυρίου Σαβαώθ, αλλά περιφρόνησαν τον λόγο του Αγίου του Ισραήλ. Και οργίστηκε με θυμό ο Κύριος Σαβαώθ και άπλωσε τα χέρια του εναντίον τους και τους χτύπησε και οργίστηκε ενάντια στα βουνά, και τα πτώματά τους έγιναν σαν κοπριά στη μέση του δρόμου. Και παρ' όλα αυτά δεν αποστράφηκαν, αλλά το χέρι τους είναι ακόμη υψωμένο. Διότι πράγματι το χέρι σας παραμένει υψωμένο για να πράττει το κακό, επειδή, παρότι σκοτώσατε τον Χριστό, ούτε έτσι μετανοείτε, αλλά και εμάς, που πιστέψαμε μέσω αυτού στον Θεό και Πατέρα των όλων, μας μισείτε και μας φονεύετε, όποτε λάβετε εξουσία. Επίσης, καταριέστε αδιάλειπτα και εκείνον και τους δικούς του, μολονότι όλοι εμείς προσευχόμαστε για εσάς και γενικά για όλους τους ανθρώπους, όπως ακριβώς διδαχθήκαμε να πράττουμε από τον Χριστό και Κύριό μας, ο οποίος μας παρήγγειλε να προσευχόμαστε ακόμη και για τους εχθρούς μας, να αγαπάμε αυτούς που μας μισούν και να ευλογούμε αυτούς που μας καταριούνται.