Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 5:5

Σε πολλά σημεία ο λόγος της Γραφής ονομάζει μεταφορικά τον Ισραήλ αμπελώνα, όπως στο «Άμπελον από την Αίγυπτο μετέφερες»· και «Αμπελώνας δημιουργήθηκε για τον αγαπημένο»· και «Εγώ δε σε φύτευσα άμπελο καρποφόρο, πέρα για πέρα αληθινή». —Αν όμως ο Ισραήλ είναι αμπελώνας, σκηνή της αμπέλου αυτής είναι ίσως ο οίκος του ναού. Διότι ονομαζόταν σκήνωμα δόξας, και Σκήνωμα, όπου κατασκήνωσε ανάμεσα στους ανθρώπους. Όσο καιρό λοιπόν παρήγαγε πολύν καρπό, και η σκηνή στεκόταν όρθια για τη φύλαξη των καρπών. Επειδή όμως, ενώ αυτός που την φύτεψε περίμενε να παραγάγει σταφύλια, αυτή έβγαλε αγκάθια (με τα οποία στεφάνωσαν τον Κύριο) και μεταστράφηκε ολόκληρη σε πικρία, καθώς παρήγαγε σταφύλι χολής και βότρυ πικρίας (γι' αυτό και έδωσαν στον Κύριο ως τροφή χολή) — εξαιτίας τούτου εγκαταλείφθηκε η σκηνή του αμπελώνα. Διότι, όπως λέει, «Ιδού, αφήνεται σε εσάς ο οίκος σας έρημος». Τότε εκπληρώθηκε η απειλή αυτή· διότι εγκαταλείφθηκε «ως σκηνή εν αμπελώνι»· από τότε λοιπόν έδωσε εντολή και στις νεφέλες να μη βρέξουν πάνω στον αμπελώνα. Γι' αυτό δεν υπάρχουν πλέον προφήτες ανάμεσά τους, δεν υπάρχει πλέον ουράνια χάρη, αλλά μετατράπηκε σε χέρσα γη και τόπο καταπάτησης.

Τώρα δε θα σας αναγγείλω τι θα κάνω στο αμπέλι μου. Είναι ίδιον της φιλανθρωπίας του Θεού το να μην επιφέρει τις τιμωρίες σιωπηλά, αλλά να τις προκηρύσσει μέσω των απειλών, προτρέποντας σε μετάνοια όσους έχουν αμαρτήσει· όπως ακριβώς έπραξε στους Νινευίτες διά του Ιωνά. Και στον Ισραήλ που είχε αμαρτήσει δεν επέφερε σιωπηλά τον αφανισμό, αλλά, παρακινώντας τον θεράποντά Του σε ικεσία υπέρ του λαού, τον προκήρυσσε, λέγοντας: «Και τώρα άφησέ με, και θα εξαλείψω τον λαό αυτόν». — Κάτι παραπλήσιο δε έχουμε διδαχθεί και στο Ευαγγέλιο σχετικά με την παραβολή της συκιάς, καθώς ο κύριός της έλεγε στον γεωργό: «Ιδού, τρία χρόνια έρχομαι στη συκιά ζητώντας καρπό σε αυτήν, και δεν βρίσκω. Κόψε την».

Έπειτα λέει: «Και θα γκρεμίσω το τείχος του, και θα γίνει καταπάτημα». Στα προηγούμενα, διηγούμενος τις ευεργεσίες του προς τον λαό, λέει: «Έβαλα γύρω του φράχτη και έχτισα πύργο»· εδώ όμως λέει: «Θα αφαιρέσω τον φράχτη του και θα γκρεμίσω το τείχος του», χρησιμοποιώντας (όπως νομίζω) τη λέξη τείχος αντί για τον πύργο· επειδή και ο πύργος αποτελείται από τέσσερις τοίχους που ενώνονται μεταξύ τους στις γωνίες, ώστε και εκεί ως πύργος να νοείται ο υψηλός περίβολος του αμπελώνα, προκειμένου να είναι απάτητος και απρόσβλητος από τους εχθρούς. —Αλλά και το δικό μας τείχος γκρεμίζεται, όταν εξαιτίας της ραθυμίας μας καθιστούμε τους εαυτούς μας ανάξιους της προστασίας που παρέχουν τα θεία δόγματα. Διότι, για μεν τον δίκαιο ο Θεός είναι πύργος απέναντι στο πρόσωπο του εχθρού· από δε τον αμαρτωλό, εξαιτίας της εγκατάλειψης, αφαιρείται κάθε ασφάλεια και η προστασία κάθε οχυρώματος.

Αυτό συνηθίζουν να το κάνουν και οι φύλακες ή οι ιδιοκτήτες των αγγουρόκηπων. Όταν πια συγκεντρωθούν τα σταφύλια και πατηθούν, και μαζευτούν οι καρποί από τους αγγουρόκηπους, η φροντίδα των φυλάκων πλέον χαλαρώνει. Αυτοί, αφού εγκαταλείψουν ακόμη και τις ίδιες τους τις σκηνές, αφήνουν ελεύθερη την είσοδο σε όσους επιθυμούν να περιεργαστούν τα υπολείμματα. Ο προφητικός λόγος μάς διδάσκει ότι κάτι τέτοιο έχει συμβεί και στην ταλαίπωρη Σιών. Διότι, όσο εκείνη είχε ακόμη τους καρπούς της δικαιοσύνης, ο Θεός την αξίωνε με ασφάλεια, προστασία και κάθε είδους φροντίδα. Είπε μάλιστα: «Εγώ θα είμαι για αυτήν, λέει ο Κύριος, τείχος από φωτιά ολόγυρα, και θα γίνω δόξα στο μέσον της». Άλλωστε και ο μακάριος Δαβίδ ψάλλει: «Ιδού, δεν θα νυστάξει ούτε θα κοιμηθεί αυτός που φυλάσσει τον Ισραήλ». Επειδή όμως, αν και ο Ισραήλ έγινε αμπελώνας του Κυρίου Σαβαώθ και περιχαρακώθηκε και αξιώθηκε να έχει φραγμό, έβγαλε αγκάθια, παραδόθηκε από τον Θεό σε αυτούς που συνηθίζουν να αδικούν: «Διότι θα γκρεμίσω», λέει, «τον φραγμό του και θα γίνει έρμαιο διαρπαγής, και θα γκρεμίσω τον τοίχο του και θα καταπατηθεί, και θα εγκαταλείψω τον αμπελώνα μου και δεν θα κλαδευτεί, ούτε θα σκαφτεί».

Ποιο άραγε από τα αγαθά τους έλειψε και έγιναν άχρηστα; Διότι, αν τυχόν παραβλέφθηκε από εμένα, που τα φύτεψα, κάτι από όσα είναι αναγκαία για την ωφέλειά τους, ας με ελέγξει κάποιος και θα σταματήσω. Θα αποσύρω τις κατηγορίες και δεν θα ζητήσω καταδίκη. «Διότι τι άλλο να κάνω», λέει, «που δεν το έκανα σε αυτόν;» Επειδή όμως τον κατέστησα πλήρη από όλα τα χρήσιμα και χωρίς να στερείται τίποτα, έπειτα έγινε παραγωγός αγκαθιών, παρόλο που εγώ περίμενα να τον δω να κοσμείται με ωραίους καρπούς. Ποια λοιπόν θα είναι η απόφαση αυτού που δικάζει; Άραγε θα ονομάσει τον γεωργό αμελή και ράθυμο, ή μάλλον θα κατηγορήσει εκείνους που, αν και έγιναν μέτοχοι της δικής μου φροντίδας, αμέλησαν τόσο πολύ τη δική τους καρποφορία, ώστε να παραγάγουν άχρηστη ύλη και πλήθος αγκαθιών αντί για σταφύλια; Ότι βέβαια ο λόγος του δεν αφορά τα υλικά αγκάθια, ούτε φυσικά τα σταφύλια, είναι σε όλους σαφές. Εφόσον ο αμπελώνας είναι νοητός, τέτοιοι είναι οπωσδήποτε και οι καρποί. «Τώρα λοιπόν θα σας αναγγείλω τι θα κάνω στον αμπελώνα μου: θα αφαιρέσω τον φράχτη του και θα παραδοθεί σε λεηλασία· θα γκρεμίσω τον τοίχο του και θα καταπατηθεί. Και θα εγκαταλείψω τον αμπελώνα μου, και δεν θα κλαδευτεί ούτε θα σκαφτεί· και θα φυτρώσουν σε αυτόν αγκάθια σαν σε χέρσα γη».

«Και στα σύννεφα θα δώσω εντολή να μη βρέξουν πάνω του βροχή.» Το σχήμα του λόγου, όπως μου φαίνεται, είναι αξιοθαύμαστο. Διότι, σχεδόν ενώ είχαν σιωπήσει αυτοί που κλήθηκαν να δικάσουν ανάμεσα σε αυτόν και τον αμπελώνα, ορίζει πλέον την ποινή σε αυτούς και προαναγγέλλει σαφώς σε ποια κατάσταση θα βρεθούν. Διότι, αφού δεν του έλειψε απολύτως τίποτα από όσα ήταν χρήσιμα για την ευημερία του, ο ίδιος ερημώθηκε από δική του προαίρεση. Έπρεπε λοιπόν εκείνοι που έφτασαν σε αυτό το σημείο φαυλότητας να βρεθούν πλέον έξω από το χέρι, τη φροντίδα, αλλά και τη βοήθεια του Δεσπότη. «Επομένως θα αφαιρέσω», λέει, «τον φράχτη του και θα γίνει βορά, και θα γκρεμίσω τον τοίχο του και θα γίνει καταπάτημα». Και ένας αμπελώνας στερημένος από φράχτη και τείχος θα είναι σίγουρα εκτεθειμένος ως ένα πανέτοιμο γεύμα σε εκείνους που θέλουν να τον λεηλατήσουν και ως δρόμος για τους περαστικούς, αφού κανείς δεν τους εμποδίζει. Διότι, όταν ο Θεός μάς περιφράσσει και σχεδόν μάς οχυρώνει σαν τείχος με κάποιες μυστικές βοήθειες, δεν θα είμαστε βατοί και στη θέση δρόμου για τα ακάθαρτα πνεύματα, ούτε φυσικά έτοιμοι για λεηλασία από τα θηρία του αγρού, και τροφή για τις αλεπούδες. Για τις οποίες έχει γραφτεί και στο Άσμα Ασμάτων: «Πιάστε μας τις μικρές αλεπούδες που καταστρέφουν τα αμπέλια». Λέγεται εξάλλου ότι κάποιοι έγιναν και μερίδες των αλεπούδων.

Όμως, δεν κατέβηκαν στην Αίγυπτο χωρίς αγίους προφήτες, όταν οι Βαβυλώνιοι κυρίευσαν την ξακουστή Ιερουσαλήμ, αλλά ήταν μαζί τους ο προφήτης Ιερεμίας, ο οποίος διακονούσε με τα λόγια που προέρχονταν άνωθεν και από τον Θεό. Επειδή όμως συμπεριφέρθηκαν με ασέβεια απέναντι στον Χριστό, παρέμειναν στερημένοι από κάθε προστατευτικό φραγμό και κάθε ασφάλειά τους κατέρρευσε. Διότι αυτό, νομίζω, σημαίνει η φράση ότι κατεδαφίζεται το τείχος του.

«Περίμενα να κάνει σταφύλια, αλλά έκανε αγκάθια.» Έπειτα προσθέτει: «Τώρα λοιπόν θα σας αναγγείλω τι θα κάνω στον αμπελώνα μου: θα αφαιρέσω τον φράχτη του, και θα γίνει αντικείμενο διαρπαγής· θα γκρεμίσω τον τοίχο του, και θα καταπατηθεί, και θα εγκαταλείψω τον αμπελώνα μου και δεν θα κλαδευτεί, ούτε θα σκαφτεί, και θα φυτρώσουν σε αυτόν αγκάθια όπως σε χέρσα γη, και θα δώσω εντολή στα σύννεφα να μη ρίξουν βροχή πάνω του.» Βλέπεις πόσο αληθινό είναι αυτό που είπα, δηλαδή το «Μάταια θα τον ποτίσω». Διότι δεν έδωσε πλέον τη νοητή βροχή στους προερχόμενους από τον Ισραήλ· γκρέμισε δε τον φράχτη του, και επιπλέον τον τοίχο του. Και φράχτη ίσως ονομάζει τη βοήθεια από τους αγγέλους· τοίχο δε την απόρθητη και σταθερή προστασία της δικής του δυνάμεως. Διότι, όπως λέει, τα βουνά είναι ολόγυρά του, και ο Κύριος είναι γύρω από τον λαό του. Και όταν λέει «έπεσε», δεν δηλώνει οπωσδήποτε ότι γκρεμίστηκε, αλλά μάλλον ότι έχει αφαιρεθεί. Διότι ο Ισραήλ παρέμεινε αβοήθητος, και εντελώς αμέτοχος της άνωθεν ευσπλαχνίας και αγάπης. <Δεν υπάρχει καμία που να μην την κατέλαβε. Ποιος θα με ορίσει να φυλάω καλαμιές στον αγρό; Εξαιτίας αυτής της έχθρας την απέρριψα.> Η χώρα των Ιουδαίων πράγματι πολιορκήθηκε μετά τον σταυρό του Σωτήρος. Και εκείνοι που συγκεντρώθηκαν από κάθε έθνος, δηλαδή η πανίσχυρη στρατιά των Ρωμαίων, ξεσηκώθηκαν με ανδρεία εναντίον του ιουδαϊκού έθνους.

Διότι έχει γραφτεί για τον Θεό: "Αυτός που κρατάει τον γύρο της γης, και όσοι κατοικούν σε αυτήν είναι σαν ακρίδες." Και είπε πάλι ο προφήτης Ησαΐας: "Εάν όλα τα έθνη θεωρηθούν σαν μια σταγόνα από τον κάδο, και υπολογιστούν σαν σταγόνα σιέλου, και λογαριάστηκαν σαν την ελάχιστη κλίση της ζυγαριάς, με ποιον παρομοιάσατε τον Κύριο, και με ποιο ομοίωμα τον ταυτίσατε;" Εντελώς ανόητοι, λοιπόν, είναι εκείνοι που θεώρησαν ότι ο πλασμένος από χώμα άνθρωπος είναι ανώτερος από τον Θεό, και αφού παραποίησαν την ευσέβειά τους προς Αυτόν, νόμισαν ότι θα σωθούν μέσω ανύπαρκτων θεών. Διότι ποια ωφέλεια θα μπορούσε να προέλθει από πέτρα και ξύλο; Έχει λεχθεί λοιπόν γι' αυτούς: "Και στον καιρό των συμφορών τους θα πουν: Σήκω και σώσε μας. Και πού είναι οι θεοί σου, τους οποίους έφτιαξες για τον εαυτό σου; Ας σηκωθούν, για να σε σώσουν στον καιρό της θλίψης σου." Αθέτησαν δε τον Θεό, πράττοντας τούτο όχι μόνο με τα λόγια, αλλά και με τα ίδια τα έργα τους, όπως είναι αυτό που έχει ειπωθεί γι' αυτούς με τη μορφή παραδείγματος: "Και περίμενα να παραγάγουν σταφύλια, αλλά παρήγαγαν αγκάθια, και όχι δικαιοσύνη, αλλά αδικία." Είπε δε κάπου και ο θεσπέσιος Μελωδός ως εκ προσώπου του Χριστού γι' αυτούς: "Υιοί αλλότριοι με εξαπάτησαν, υιοί αλλότριοι φθάρηκαν, και χώλαναν από τα μονοπάτια τους." Και δεν με θυμήθηκες, ούτε με έβαλες στη διάνοιά σου, ούτε στην καρδιά σου. Και εγώ βλέποντάς σε, σε παραβλέπω, και εμένα δεν με φοβήθηκες.

Διότι είπε κάπου για εκείνους από τον Ισραήλ, που ήταν το αρχαίο αμπέλι του αγαπημένου, ότι «Θα αφαιρέσω τον φράχτη του και θα γίνει βορά, και θα γκρεμίσω τον τοίχο του και θα καταπατηθεί». Σε εμάς όμως που γνωρίσαμε την επιφάνειά του, έχει ανεγερθεί ως τοίχος και φράχτης ο ίδιος ο Εμμανουήλ, περιβάλλοντάς μας με άρρητη δύναμη και απομακρύνοντας από τις διάνοιές μας τους ακάθαρτους δαίμονες, μη αφήνοντάς μας να υποταχθούμε στα πόδια τους. Γι' αυτό και ο προφήτης λέει προς αυτόν: «Και θα ονομαστείς οικοδόμος φραγμών και θα καταπαύσεις τα μονοπάτια που περνούν ανάμεσα». Διότι όπως αυτοί που συνηθίζουν να περιφράσσουν χερσωμένα αμπέλια καταργούν τα ενδιάμεσα μονοπάτια, μη επιτρέποντας πλέον να πατιούνται από τα πόδια των περαστικών, έτσι και ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, θέτοντας τον εαυτό του ως άρρηκτο τείχος γύρω μας και περιφράσσοντάς μας με αγγελικές δυνάμεις, φρόντισε να μην καταπατούμαστε. Και πρόσθεσε σε αυτά, ότι δεν θα επέλθει πλέον εναντίον τους αυτός που τους εκδιώκει. Διότι παλαιότερα ήμασταν εντελώς ευάλωτοι και ευπαράσυρτοι και πηγαίναμε εύκολα προς οτιδήποτε άτοπο, επειδή ο σατανάς μας οδηγούσε και μας έφερνε, και σχεδόν μας ωθούσε από το ένα στο άλλο. Αλλά και αυτό το σταμάτησε ο Χριστός. Διότι δεν θα έρθει εναντίον μας αυτός που λεηλατεί, ούτε θα μας εκδιώξει όπως προηγουμένως, σύμφωνα με το θέλημά του.

Εκείνος που δεν συνετίστηκε από το πρώτο χτύπημα της οργής, υποπίπτει στο δεύτερο, και στερείται την ενέργεια των χαρισμάτων, και μένει έρημος από την προστατευτική δύναμη. Διότι λέει σε άλλο σημείο ο Θεός: «Θα αφαιρέσω τον φράχτη του, και θα γίνει βορά σε αρπαγή· και θα γκρεμίσω τον τοίχο του, και θα καταπατηθεί, και θα εγκαταλείψω τον αμπελώνα μου, και θα φυτρώσουν σε αυτόν αγκάθια όπως σε χέρσο έδαφος· και θα δώσω εντολή στα σύννεφα να μη βρέξουν πάνω του.» Αλλά πώς, ενώ έσφαλε ο Εζεκίας, η οργή δεν επήλθε μόνο πάνω σε αυτόν, αλλά και στον Ιούδα, και στην Ιερουσαλήμ, μολονότι ο Κύριος έχει δηλώσει σαφώς σε άλλα σημεία ότι δεν θα πεθάνει κανείς για το σφάλμα κάποιου άλλου, αλλά ότι καθένας θα πεθάνει για τη δική του αμαρτία;

Πρώτα, λοιπόν, τον «φραγμό» του αμπελώνα που του αποδόθηκε και τον «τοίχο» της δικής μου επιστασίας που τον περιβάλλει, «θα τον αφαιρέσω»· διότι, όταν γίνει αυτό, «θα παραδοθεί σε διαρπαγή» και σε «καταπάτηση» από εκείνους που έχουν σκοπό να τον αρπάξουν και να τον καταπατήσουν, και δεν θα τύχει πλέον της καλλιέργειας, της οποίας προηγουμένως αξιωνόταν. «Διότι θα φυτρώσουν σε αυτόν, σαν σε χέρσα γη, αγκάθια», αλλά «και στα σύννεφα θα δώσω εντολή να μη ρίξουν βροχή σε αυτόν», υποδηλώνοντας με τα «σύννεφα» τους προφήτες, εξαιτίας της καθαρότητας και της διαύγειας του βίου τους· διότι μέσω αυτών χορηγούνταν σε εκείνους ο ουράνιος λόγος, και αυτούς τους προφήτες απειλεί ο Κύριος ότι θα απομακρύνει από αυτούς. Και προσθέτει την αιτία πιο ξεκάθαρα, λέγοντας: «διότι περίμενα να πράξει κρίση, όμως εκείνος έπραξε ανομία, και όχι δικαιοσύνη αλλά κραυγή»· και «κραυγή» βγάζει «κάθε αμαρτία που οδηγεί στον θάνατο», καθώς η ίδια της η πράξη «βοά»· έτσι, άλλωστε, έχει ειπωθεί το: «η φωνή του αίματος του Άβελ, του αδελφού σου, βοά προς εμένα». Ορισμένοι θεώρησαν ότι μέσα από τα προαναφερθέντα προφητεύονται όσα αποτόλμησε ο λαός εναντίον του Σωτήρα· διότι «αγκάθια» του φόρεσαν και άθεη «κραυγή» έβγαλαν εναντίον του.

Τώρα δε, ο λόγος διδάσκει ότι και αυτή η πόλη που βρίσκεται στον αμπελώνα παίρνει τον λόγο, λέγοντας για τον εαυτό της: «Εγώ είμαι πόλη οχυρή, πόλη πολιορκούμενη»· διότι πράγματι ήταν κάποτε οχυρωμένη πόλη, όταν είχε περιβληθεί με «φραγμό» και είχε οχυρωθεί με χαράκωμα, έτσι ώστε να είναι ασφαλισμένη από παντού. Και ήταν τόσο οχυρωμένη, ώστε, παρότι πολιορκούμενη, να μην υφίσταται καμία απολύτως βλάβη, αλλά, ενώ κάποτε ήταν τέτοια, τώρα, επειδή έγινε άκαρπη, έχει εγκαταλειφθεί. Γι' αυτό ειπώθηκε γι' αυτήν: «θα καθαιρέσω τον φραγμό του και θα παραδοθεί σε διαρπαγή, και θα κατεδαφίσω τον τοίχο του και θα παραδοθεί σε καταπάτηση, και θα εγκαταλείψω τον αμπελώνα μου και δεν πρόκειται να σκαφτεί ούτε να κλαδευτεί». Την αιτία θα την διδάξει λέγοντας: «διότι περίμενα να κάνει σταφύλια, έκανε όμως αγκάθια». Και στο προκείμενο χωρίο για την ίδια αιτία λέγεται: «μάταια θα την ποτίσω»· διότι μάταιη υπήρξε η τόση χορηγία προς την προειρημένη πόλη, γι' αυτό και «θα αλωθεί μέσα στη νύχτα» από αυτούς που την πολιορκούν. Διότι, εφόσον καταλήφθηκε στο σκοτάδι εξαιτίας του ότι απομάκρυνε τον εαυτό της από το φως, έγινε ευάλωτη στους εχθρούς, σε τέτοιο βαθμό ώστε να οδηγηθεί σε έσχατη πτώση με το να μην έχει πλέον ούτε το τείχος που την περιέφρασσε και την φύλαττε. Διότι αυτό είχε καθαιρεθεί από εκείνον που είπε: «θα καθαιρέσω τον φραγμό του και θα παραδοθεί σε διαρπαγή, και θα κατεδαφίσω τον τοίχο του και θα παραδοθεί σε καταπάτηση».

Διότι τέτοια κατόρθωσε μεταξύ των ανθρώπων το έλεος που απεστάλη, ώστε σε όλους τους λαούς εγώ, το Άγιο Πνεύμα, να σε δοξολογώ, και σε όλα τα έθνη να σου ψάλλω· γι' αυτό μεγαλύνθηκε έως τους ουρανούς· επειδή ανύψωσε μέχρι τους ουρανούς εκείνους που πρόκοψαν μεταξύ των ανθρώπων, ώστε να έχει δοθεί σε αυτούς και η επαγγελία της βασιλείας των ουρανών. Αλλά και έως τις νεφέλες, λέει, φθάνει η αλήθειά σου. Οι νεφέλες δε είναι υπηρέτριες της βροχής, διακονώντας το θέλημα της θείας Πρόνοιας. Έτσι λοιπόν ο λόγος παρουσιάζει τον Θεό να προνοεί για τους ανθρώπους, από το γεγονός ότι η διοίκησή Του εκτείνεται μέχρι τις νεφέλες, και η αλήθεια της επισκοπής Του φθάνει μέχρι την υπηρεσία των νεφελών. Αλλά και με άλλη έννοια, τις τέλειες ψυχές μεταξύ των ανθρώπων, οι οποίες χορηγούν σαν βροχή τις θεϊκές διδασκαλίες στις ψυχές που έχουν ανάγκη από αυτές, η Γραφή συνηθίζει να τις ονομάζει νεφέλες. Όταν, λοιπόν, ο προφήτης Ησαΐας απειλούσε το ιουδαϊκό έθνος με ερήμωση, παρουσίασε τον Θεό να λέει: Θα κατεδαφίσω τον φραγμό του, και θα παραδοθεί σε διαρπαγή· και θα γκρεμίσω το τείχος του, και θα παραδοθεί σε καταπάτηση. Και θα εγκαταλείψω τον αμπελώνα μου, και δεν θα κλαδευτεί, ούτε θα σκαφτεί· και θα φυτρώσουν σε αυτόν αγκάθια σαν σε χέρσα γη. Και θα δώσω εντολή στις νεφέλες να μη ρίξουν βροχή πάνω του.

Όμως, σε αυτή την απορία απαντά διά του προφήτη Ησαΐα, σαν να απολογείται ο γεωργός, και παρουσιάζει την αιτία λέγοντας: «Διότι περίμενα να κάνει σταφύλια, αλλά έκανε αγκάθια· και όχι δικαιοσύνη, αλλά κραυγή». Το ότι αυτά βέβαια έχουν λεχθεί για τον λαό των Ιουδαίων, κανείς δεν θα μπορούσε να το αμφισβητήσει. Θα κατανοήσεις δε πώς η σκιά της αμπέλου κάλυψε τα όρη, εάν παρατηρήσεις ότι ο νόμος, έχοντας τη σκιά των μελλοντικών αγαθών και όχι την ίδια την εικόνα των πραγμάτων, άλλοτε μεν τελούνταν στο όρος της Σηλώμ, όπου προηγουμένως είχε στηθεί η σκηνή του μαρτυρίου, άλλοτε δε στο όρος Σιών και στην Ιερουσαλήμ, και οι κληματαριές της κάλυψαν τους κέδρους του Θεού.

Και στον Ιερεμία, εξάλλου, ο ίδιος ελέγχει την άμπελο, διότι ήταν λογική, λέγοντας: Εγώ φύτεψα άμπελο καρποφόρα, εντελώς γνήσια. Πώς μεταστράφηκε σε πικρία η άμπελος η αλλότρια; Προσθέτει δε και μέσω του Ησαΐα, λέγοντας: Θα κατεδαφίσω τον φραγμό της, και θα παραδοθεί σε διαρπαγή· και θα γκρεμίσω το τείχος της, και θα παραδοθεί σε καταπάτηση. Και θα εγκαταλείψω τον αμπελώνα μου, και δεν θα σκαφτεί, ούτε θα κλαδευτεί.

Οι προφήτες, λοιπόν, του ιουδαϊκού έθνους δεν έψαλλαν τέτοια άσματα, ούτε κήρυτταν χαρμόσυνα ευαγγέλια αγαθών στους συγχρόνους τους· αλλά [έλεγαν] τέτοια λόγια σαν αυτά που διακηρύττει ο Μωυσής στη μεγάλη του ωδή προς τον λαό: «Τέκνα με ψεγάδια, γενεά σκολιά και διεστραμμένη, αυτά ανταποδίδετε στον Κύριο; Τόσο μωρός και καθόλου σοφός λαός;» και τα όσα ακολουθούν αυτά· ανάμεσα στα οποία είναι και το: «Με παρόξυναν με ξένους [θεούς], με τα βδελύγματά τους με πίκραναν. Θυσίασαν σε δαιμόνια, και όχι στον Θεό»· και το: «Αυτοί με έκαναν να παραζηλέψω για κάποιον που δεν είναι Θεός, με εξόργισαν με τα είδωλά τους». Και ο Ησαΐας, επίσης, ψάλλοντας ανάλογο με αυτά άσμα, έλεγε: «Θα ψάλω στον αγαπημένο το άσμα του αγαπητού μου, για τον αμπελώνα του»· στα οποία προσθέτει: «Τι [άλλο] να κάνω στον αμπελώνα μου; Διότι περίμενα να βγάλει σταφύλια, αλλά αυτός έκανε αγκάθια. Θα γκρεμίσω τον φραγμό του, και θα παραδοθεί σε λεηλασία· και θα κατεδαφίσω τον πύργο του, και θα παραδοθεί σε καταπάτηση· και θα εγκαταλείψω τον αμπελώνα μου», και τα όσα ακολουθούν αυτά.

Και την φύτεψε ο ίδιος ο Κύριος για τον εαυτό του, λέγοντας σχεδόν μέσω της προφητείας: «ελιά ωραία και σκιερή κάλεσε το όνομά σου ο Κύριος». Επειδή, λοιπόν, ο πρώτος αμπελώνας, ενώ έπρεπε «να παραγάγει σταφύλια, παρήγαγε αγκάθια», και «όχι δικαιοσύνη αλλά κραυγή», εύλογα, λόγω της ακαρπίας του, ο Θεός «αφού κατέρριψε τον φράκτη του» και «το τείχος του», και τον παρέδωσε στους εχθρούς «προς διαρπαγή και καταπάτηση», σύμφωνα με την προφητεία του Ησαΐα, συγκρότησε για τον εαυτό του έναν άλλο αγρό, που επί του παρόντος ονομάζεται «ελαιώνας», διότι έτυχε του ελέους του Θεού και καταφυτεύτηκε από τον Χριστό με αειθαλή φυτά, δηλαδή με ψυχές άγιες και ικανές να συντηρούν το φως, οι οποίες μπορούν να λένε: «εγώ δε σαν κατάκαρπη ελιά μέσα στον οίκο του Θεού». Αναφέρεται δε ότι αυτό το όρος των Ελαιών βρίσκεται απέναντι από την Ιερουσαλήμ, ακριβώς επειδή συγκροτήθηκε για τον Θεό σε αντικατάσταση της παλαιάς, επίγειας Ιερουσαλήμ και της λατρείας που υπήρχε σε αυτήν, μετά την καθαίρεση της Ιερουσαλήμ. Αφού, λοιπόν, ο λόγος ανέφερε πιο πάνω για την Ιερουσαλήμ ότι «θα αλωθεί η πόλη» και τα εχθρικά και πολέμια έθνη θα συγκεντρωθούν εναντίον της, «και θα διαμοιραστούν τα λάφυρά» της, εύλογα αναφέρει ότι «τα πόδια» του Κυρίου δεν «θα σταθούν» πάνω στην Ιερουσαλήμ. Διότι πώς θα ήταν δυνατόν κάτι τέτοιο, από τη στιγμή που αυτή είχε πια καθαιρεθεί; Αντιθέτως, μεταβαίνοντας από αυτήν προς το όρος που βρίσκεται απέναντι από την Ιερουσαλήμ, το ονομαζόμενο των Ελαιών, μας διδάσκει ότι εκεί θα σταθούν.

Κατά την ίδια αυτή ημέρα και κατά τον ίδιο χρόνο, απειλεί ότι θα περιέλθουν σε έσχατη πενία ως προς τον κατά Θεόν πλούτο, ώστε να μην έχουν αφθονία λογικού άρτου ούτε στερεάς και πνευματικής τροφής, αλλά να αρκούνται να τρέφονται με γάλα, δηλαδή με τον νηπιώδη και εισαγωγικό λόγο· επιπλέον δε, ότι και τα αμπέλια τους θα γίνουν χέρσα γη. Διότι, όπως λέει ο ίδιος ο προφήτης, ο γεωργός και συνάμα δεσπότης τους «περίμενε» να «κάνει σταφύλια» ο αμπελώνας, «εκείνος όμως έκανε αγκάθια», «και όχι δικαιοσύνη, αλλά κραυγή»· γι' αυτό, αφαιρώντας «τον φραγμό του» και γκρεμίζοντας «τον τοίχο του», μαρτυρεί ότι θα μετατρέψει τον αμπελώνα «σε χέρσα γη» και θα τον παραδώσει στους εχθρούς, οι οποίοι, λέει, θα εισέλθουν «εκεί» «με βέλος και τόξο», αυτοί που έχουν λάβει την εξουσία από τον Θεό, ο οποίος τους τον παρέδωσε όχι άκριτα, αλλά με απόλυτη δικαιοσύνη, επειδή ακριβώς «όλη η γη» τους έγινε «χέρσα και αγκάθια». Γι' αυτό λοιπόν, εφόσον οι ίδιοι μετέτρεψαν τους εαυτούς τους σε χέρσα γη και αγκάθια, «θα εισέλθουν», λέει, «εκεί» «με βέλος και τόξο» εκείνοι που έλαβαν την εξουσία εναντίον τους. Και μην απορείς αν και αυτά αποδίδονται με τρόπο συγκεκαλυμμένο και μέσα από αινίγματα.

ΙΒ΄. Είθε να μη μου συμβεί, μαζί με τις άλλες πληγές, να ονειδιστώ και για αυτά από τον Αγαθό, ο οποίος πορεύεται εναντίον μου με πλάγιο θυμό εξαιτίας της δικής μου πλαγιότητας: «Σας επάταξα με ίκτερο, με πύρωση και με σφακελισμό· και ουδέν πλέον. Από έξω σας άφησε άτεκνους η μάχαιρα, και ούτε έτσι επιστρέψατε σε εμένα, λέγει ο Κύριος». Μακάρι να μη γίνω σαν τον αμπελώνα του αγαπημένου, ο οποίος, αφού φυτεύτηκε και περιχαρακώθηκε, και ασφαλίστηκε με φράχτη, με πύργο και με κάθε δυνατό τρόπο, αφέθηκε στη χέρσα αγριότητα και γέμισε αγκάθια, και εξαιτίας αυτού περιφρονήθηκε, με αποτέλεσμα να κατεδαφιστεί ο πύργος του, να αφαιρεθεί ο φράχτης του, να μην κλαδευτεί ούτε να σκαφτεί, αλλά να παραδοθεί σε όλους για διαρπαγή, για κοινή ύβρη και καταπάτηση.

βʹ. Και ότι δεν υφίσταται διθεΐα αγαθού και κακού, όπως φρονεί ο Μαρκίων ο ομοϊδεάτης του, το αποδεικνύει πάνσοφα από την ευαγγελική ρήση που λέει «Διδάσκαλε αγαθέ» και από την παραβολή του αμπελώνα του Ησαΐα και του Παύλου, καθώς και ότι ο Υιός δεν αρνείται την προσωνυμία του Όντος ή του Αγαθού [ή την αποξένωση από τον Πατέρα]· αλλά δηλώνει ότι σε Αυτόν ανήκει και η εξουσία επί των δημιουργημάτων.

«Αμπελώνας δημιουργήθηκε για τον αγαπημένο, σε περίοπτη θέση, σε τόπο εύφορο»· και πάλι: «Έβαλα φράχτη γύρω του»· εννοεί δε τον νόμο· «και τον περιχάραξα»· δηλαδή με τις εντολές· «και φύτεψα κλήμα Σωρήχ, και έχτισα πύργο στη μέση του», την Ιερουσαλήμ· «και έσκαψα υπολήνιο σε αυτόν», τον ναό. Έπειτα προσθέτει: «Τι να κάνω στον αμπελώνα; Θα αφαιρέσω τον φράχτη του, και θα παραδοθεί σε διαρπαγή». Αυτόν τον φράχτη τον γκρέμισε όταν αμάρτησαν απέναντι στον Χριστό, ο οποίος τους είχε περιφράξει με τον νόμο, και τρυγώνται από εκείνους που παραπορεύονται από την οδό· δηλαδή από αυτούς που παρανομούν και δεν πορεύονται τη βασιλική οδό. Διότι τέτοιοι είναι οι σημερινοί απόγονοι των Ιουδαίων, που παρανομούν μέσα στον νόμο· γι' αυτό λέγεται γι' αυτούς όχι ότι πορεύονται την οδό, αλλά ότι την παραπορεύονται. Έτσι ώστε και η Σοφία στις Παροιμίες για τον νέο που εξαπατάται από τη διεφθαρμένη γυναίκα, έλεγε ότι είναι «στερημένος φρενών, παραπορευόμενος στην αγορά παρά τη γωνία», και όχι πορευόμενος. «Την κατέστρεψε αγριόχοιρος του δάσους και άγριος μονιός την καταβόσκησε». Ο διάβολος δεν ονομάζεται μόνο λιοντάρι λόγω της αρπακτικότητάς του, ούτε δράκοντας λόγω του δηλητηρίου της κακίας του, καθώς και με άλλα παρόμοια ονόματα που αναφέρονται στις θεόπνευστες Γραφές, αλλά λέγεται και αγριόχοιρος, επειδή χαίρεται με τον βόρβορο της κακίας, αυτός που κατοικεί στο άκαρπο δάσος της κακίας· και λέγεται μονιός, επειδή αυτός μόνος του αλαζονεύτηκε εναντίον του Θεού· είναι άγριος, δηλαδή, ως θηριώδης και ανήμερος.

Κεφάλαιο ΣΤ'. Αποβολή του ιουδαϊκού αμπελώνα, διότι κατά την παρουσία του Χριστού καρποφόρησαν ανταρσία. Ας ψάλω λοιπόν στον αγαπημένο το άσμα του αγαπητού για τον αμπελώνα του. Ο αγαπημένος είχε έναν αμπελώνα σε λόφο, σε τόπο εύφορο. Και έβαλα ολόγυρα φράχτη και τον περιχαράκωσα και φύτεψα εκλεκτό κλήμα Σωρήκ και έχτισα πύργο στη μέση του και έσκαψα σε αυτόν πατητήρι και περίμενα να βγάλει σταφύλια, αλλά έβγαλε αγκάθια. Και τώρα, άνθρωποι του Ιούδα και κάτοικοι της Ιερουσαλήμ, κρίνετε μεταξύ εμού και του αμπελώνα μου. Τι άλλο να κάνω στον αμπελώνα μου, που δεν του το έκανα; .... ... Θα αφαιρέσω τον φραγμό του και θα παραδοθεί σε διαρπαγή, και θα γκρεμίσω τον τοίχο του και θα γίνει καταπάτημα. Και θα εγκαταλείψω τον αμπελώνα μου και δεν θα κλαδευτεί ούτε θα σκαφτεί, και θα φυτρώσουν σε αυτόν αγκάθια σαν σε χέρσο τόπο, και θα διατάξω τα σύννεφα να μη ρίξουν βροχή σε αυτόν. Διότι ο αμπελώνας του Κυρίου Σαβαώθ είναι ο οίκος του Ισραήλ, και ο άνθρωπος του Ιούδα το αγαπημένο του νεόφυτο. Περίμενα να πράξει κρίση, αλλά έπραξε ανομία, και όχι δικαιοσύνη, αλλά κραυγή.

Ο δε Πιλάτος είπε: «Εγώ δεν βρίσκω καμία ενοχή σε αυτόν». Όχι μόνο εσύ, ω Πιλάτε, αλλά ούτε οι Ιουδαίοι, ούτε οι τυφλοί, ούτε οι νεκροί, ούτε ο ήλιος, ούτε η σελήνη, ούτε ο κόσμος, ούτε όλοι οι δίκαιοι προφήτες και οι μάρτυρες, ούτε ο προφήτης που λέει: «Αυτός που δεν έπραξε αμαρτία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του». Όλοι συμφωνούν με τον Πιλάτο εκφέροντας δίκαιη κρίση. Μόνοι οι Ιουδαίοι πολεμούν, δικάζοντας με κραυγές και φιλονικώντας να επισκιάσουν την αλήθεια με τον θόρυβο, επιβεβαιώνοντας έτσι τον λόγο του Ησαΐα: «Περίμενα να παραγάγει σταφύλια, έβγαλε όμως αγκάθια, και όχι δικαιοσύνη, αλλά κραυγή». Ενόσω συνέβαιναν αυτά, και ο Πιλάτος δεν μπορούσε ούτε να μιλήσει ούτε να ακούσει εξαιτίας της γενικής ταραχής, και ενώ ετοιμαζόταν εξέγερση, έστειλε μήνυμα προς αυτόν η γυναίκα του, ως καλή βοηθός, συγκρατώντας τον άνδρα της που έσπευδε, λέγοντας: «Ας μην υπάρχει τίποτα μεταξύ εσένα και εκείνου του δικαίου. Αν μεν μπορείς, σώσε τον· αν πάλι δεν μπορείς, διάσωσε τον εαυτό σου». Ήταν σαν να έλεγε σχεδόν το λόγιο του Δαβίδ: «Μην καταστρέψεις την ψυχή σου μαζί με τους ασεβείς, και τη ζωή σου μαζί με άνδρες αιμάτων». «Ας μην υπάρχει τίποτα μεταξύ εσένα και εκείνου του δικαίου· διότι πολλά υπέφερα στο όνειρό μου εξαιτίας του». Αποδείχθηκε άλλος Ιωσήφ, βλέποντας την αλήθεια μέσα από τα όνειρα, δίνοντας μαρτυρία ενάντια στις κραυγές των Ιουδαίων· διότι έπρεπε αυτοί να νικηθούν από γυναίκες.

Καταργώντας τον νόμο των εντολών με τις διατάξεις του. Μερικοί βέβαια λένε ότι ο νόμος είναι το μεσότοιχο· γι' αυτό ονόμασε τον νόμο έτσι, επειδή δεν άφηνε τους Ιουδαίους να αναμειγνύονται με τους Έλληνες. Σε εμένα όμως δεν φαίνεται σωστό αυτό, αλλά ονομάζει μεσότοιχο την έχθρα στη σάρκα, διότι είναι κοινό διάφραγμα που μας χωρίζει σαν τείχος από τον Θεό, όπως λέει ο προφήτης: «Μήπως οι αμαρτίες σας δεν σας χωρίζουν από εμένα;». Και εύλογα· διότι η έχθρα ήταν σαν μεσότοιχο, η οποία υφίστατο και προς τους Ιουδαίους και προς τους Έλληνες. Με την ύπαρξη δε του νόμου, όχι μόνο δεν λυνόταν η έχθρα, αλλά και αυξανόταν· διότι «ο νόμος», λέει, «κατεργάζεται οργή». Όπως λοιπόν εκεί, λέγοντας «ο νόμος κατεργάζεται οργή», δεν αποδίδει τα πάντα σε αυτόν, αλλά εξυπακούεται το «επειδή τον παραβήκαμε»· έτσι και εδώ τον ονομάζει μεσότοιχο, επειδή, όταν παραβιαζόταν, προκαλούσε έχθρα. Ο νόμος ήταν φραγμός, αλλά αυτός δημιουργήθηκε για λόγους ασφάλειας· γι' αυτό και ονομάστηκε φραγμός, για να περιφράσσει. Άκουσε άλλωστε πάλι τον προφήτη να λέει: «Και έβαλα φραγμό γύρω του»· και πάλι: «Κατεδάφισες τον φραγμό της, και την τρυγούν όλοι όσοι περνούν από τον δρόμο». Επομένως, εννοεί την ασφάλεια. Και πάλι: «Θα κατεδαφίσω τον φραγμό του, και θα παραδοθεί σε καταπάτημα»· και πάλι: «Έδωσε νόμο για βοήθεια», και πάλι: «Κάνοντας ελεημοσύνη και κρίση ο Κύριος, φανέρωσε τα δικαιώματά του στον Ισραήλ».

Περίμενα να αποδώσει δικαιοσύνη, αλλά αυτή έπραξε ανομία, και όχι δικαιοσύνη, αλλά κραυγή. Αυτό λέγεται και για την κάθε ψυχή. Διότι, όταν ο φιλάνθρωπος Θεός εκπληρώσει όλα όσα έπρεπε, και έπειτα αυτή παραγάγει αγκάθια αντί για σταφύλια, θα αφαιρέσει τον φραγμό και θα γκρεμίσει τον τοίχο, και θα γίνουμε βορά. Άκουσε, πράγματι, πώς και ένας άλλος προφήτης θρηνώντας έλεγε: «Γιατί γκρέμισες τον φραγμό της, και την τρυγούν όλοι οι διαβάτες; Την κατέστρεψε αγριόχοιρος του δάσους, και άγριος μονιός την καταβόχθισε». Εκεί, λοιπόν, κάνει λόγο για τον Μήδο και τον Βαβυλώνιο· εδώ όμως δεν μπορεί να λεχθεί αυτό, αλλά ο αγριόχοιρος και ο μονιός είναι ο διάβολος και όλη του η δύναμη. Τον αποκάλεσε δε μονιό, θέλοντας να παραστήσει την αγριότητα και την ακαθαρσία του. Διότι, όταν η Γραφή θέλει να δηλώσει την αρπακτικότητά του, λέει: «Περιφέρεται σαν λιοντάρι που ωρύεται, ζητώντας ποιον να καταπιεί»· όταν όμως θέλει να δηλώσει το ιοβόλο, το θανάσιμο και το ολέθριο, τον ονομάζει φίδι και σκορπιό: «Να πατάτε», λέει, «επάνω σε φίδια και σκορπιούς, και επάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού»· όταν δε θέλει να υποδείξει συγχρόνως και το ισχυρό και το ιοβόλο, τον ονομάζει δράκοντα, όπως όταν λέει: «Ο δράκοντας αυτός, που έπλασες για να παίζεις μαζί του». Και τον ονομάζει παντού δράκοντα, σκολιό φίδι και ασπίδα.

γ'. Πρόσεξε, λοιπόν, πώς και με τα όσα ακολουθούν αυξάνει τον φόβο τους και επιτείνει την αγωνία τους. Διότι, αφού είπε ότι «δύναται ο Θεός να αναδείξει παιδιά στον Αβραάμ από τους λίθους αυτούς», πρόσθεσε: «Ήδη δε και η αξίνα βρίσκεται στη ρίζα των δέντρων», καθιστώντας με όλα αυτά τον λόγο του φοβερό. Επειδή, πράγματι, και ο ίδιος διέθετε μεγάλη παρρησία εξαιτίας του βίου του, αλλά και εκείνοι είχαν ανάγκη από σφοδρή επίπληξη, καθώς είχαν μείνει χερσωμένοι για πάρα πολύ καιρό. Γιατί να αναφέρω, λέει, ότι πρόκειται να εκπέσετε από τη συγγένεια με τον πατριάρχη, και να δείτε άλλους, που προέρχονται από τους λίθους, να εισάγονται στη δική σας πρωτοκαθεδρία; Επειδή η τιμωρία σας δεν θα σταματήσει μέχρις εδώ, αλλά τα της κολάσεως θα προχωρήσουν ακόμη παραπέρα. Ήδη, λέει, η αξίνα βρίσκεται στη ρίζα των δέντρων. Τίποτα δεν είναι πιο φοβερό από αυτή τη μεταφορά. Διότι δεν πρόκειται πλέον για ιπτάμενο δρέπανο, ούτε για γκρέμισμα φράχτη, ούτε για καταπάτηση του αμπελώνα· αλλά για μια αξίνα εξαιρετικά ακονισμένη, και, το χειρότερο απ' όλα, ότι αυτή βρίσκεται ήδη προ των πυλών.

Διότι αυτό που λέγει είναι το εξής: Τι έπρεπε να κάνω και δεν το έκανα; Αφού αμάρτησαν κατ' αυτόν τον τρόπο, τι είχαν να προσάψουν, ή μήπως διέπραξαν τέτοια σφάλματα με την πρόφαση ότι υπήρξαν κάποιες παραλείψεις; Τώρα λοιπόν θα σας αναγγείλω τι θα κάνω εγώ στον αμπελώνα μου. Επειδή κατήγαγε τη νίκη και απέδειξε τη δική τους αγνωμοσύνη, τότε πλέον εξάγει και την απόφαση και αναφέρει αυτά που πρόκειται να πράξει, όχι για να καταδικάσει, αλλά για να τους καταστήσει πιο συνετούς μέσω του φόβου της απειλής. Θα αφαιρέσω τον φραγμό του και θα παραδοθεί σε διαρπαγή· και θα γκρεμίσω τον τοίχο του και θα παραδοθεί σε καταπάτημα.

Και αν εισέλθεις στις συναγωγές, θα τους ακούσεις να λένε αυτά τα λόγια συνεχώς. Και ο μεν Δαβίδ, περιγράφοντας εκείνο το ληστρικό δικαστήριο του Καϊάφα, λέει ότι εξαιτίας αυτού καταστραφήκατε. Διότι, αφού είπε: «Ας συντρίψουμε τα δεσμά τους και ας απορρίψουμε από εμάς τον ζυγό τους», πρόσθεσε: «Τότε θα τους μιλήσει μέσα στην οργή του και με τον θυμό του θα τους ταράξει». Ο δε Ησαΐας, αφού είπε ότι «Σαν πρόβατο οδηγήθηκε στη σφαγή», πρόσθεσε: «Και θα παραδώσω τους πονηρούς αντί της ταφής του, και τους πλουσίους αντί του θανάτου του»· και πάλι αλλού, μιλώντας για τον αμπελώνα: «Περίμενα να πράξει δικαιοσύνη, έπραξε όμως ανομία, και όχι δικαιοσύνη, αλλά κραυγή». Και ποια κραυγή; «Σταύρωσον, σταύρωσον». Και επιφέρει: «Γι' αυτό θα γκρεμίσω τον φράχτη του, και θα παραδοθεί σε καταπάτηση· και θα διατάξω τα σύννεφα να μη ρίξουν βροχή σε αυτόν». Επομένως, δεν διασκορπιστήκατε γι' αυτό, αλλά εξαιτίας των όσων τολμήσατε στον σταυρό· και αυτό είναι φανερό από τους προφήτες. Και για να μάθετε τη δύναμη του Χριστού, και για να διδαχθείτε από τους ίδιους σας τους εαυτούς εκείνα για τα οποία δεν συνετιστείτε από τους προφήτες, δες λοιπόν και τα ίδια τα γεγονότα που το μαρτυρούν. Διότι αυτό που σας δίδαξε ο νόμος, αυτό το έπραξε σε υπεραφθονία η δύναμη του Χριστού.

Διότι λέει μετά το «και ξέσπασε οργή εναντίον του και εναντίον του Ιούδα και εναντίον της Ιερουσαλήμ»: «και ταπεινώθηκε ο Εζεκίας από την υπερηφάνεια της καρδιάς του και οι κάτοικοι της Ιερουσαλήμ, και δεν ήλθε επάνω τους η οργή του Κυρίου στις ημέρες του Εζεκία», δηλαδή η άλλη οργή, της αφαίρεσης των χαρισμάτων, επειδή η πρώτη εγκατάλειψη έγινε σε αυτόν δάσκαλος καλής επίγνωσης. Διότι εκείνος που δεν συνετίστηκε από το πρώτο είδος της οργής, δηλαδή της εγκατάλειψης, ώστε να οδηγηθεί στην ταπείνωση, δέχεται ξεκάθαρα την άλλη οργή που έρχεται εναντίον του, η οποία του αφαιρεί την ενέργεια των χαρισμάτων και τον καθιστά έρημο από τη δύναμη που μέχρι τότε τον φρουρούσε —«και θα αφαιρέσω τον φράχτη του», λέει ο Θεός για τον αγνώμονα Ισραήλ, λέγοντας «και θα παραδοθεί σε διαρπαγή, και θα γκρεμίσω τον τοίχο του και θα καταπατηθεί, και θα εγκαταλείψω τον αμπελώνα μου και δεν θα κλαδευτεί ούτε θα σκαφτεί, και θα φυτρώσουν σε αυτόν αγκάθια σαν σε χέρσο χωράφι· και θα διατάξω τα σύννεφα να μη ρίξουν βροχή πάνω του»—, όπως ακριβώς αναφέρεται ότι έπαθε και ο Σαούλ, ο πρώτος βασιλιάς του Ισραήλ. Διότι εκείνος, αφού έλαβε μαζί με τη βασιλεία, μέσω του χρίσματος, και τη χάρη της προφητείας, επειδή δεν τη διαφύλαξε, δέχεται ως πρώτη οργή την ενέργεια του πονηρού πνεύματος· και μη έχοντας καμία συναίσθηση αυτής, παραδόθηκε στην άλλη οργή και κατέληξε, μένοντας γυμνός, εξαιτίας της αφροσύνης του, από κάθε θεοσέβεια πριν από τον θάνατό του.

Και λέει: «Βγείτε και δείτε, θυγατέρες της Σιών, τον βασιλιά Σολομώντα με το στεφάνι με το οποίο τον στεφάνωσε η μητέρα του, κατά την ημέρα του γάμου του και κατά την ημέρα της χαράς της καρδιάς του». Διότι, έχοντας συλλάβει στον νου του το νόημα αυτού του ρητού, κάποιος υμνωδός είπε εν συντομία για τον Χριστό: «Εσένα, η ακανθοφόρος συναγωγή των Εβραίων, επειδή δεν φύλαξε προς εσένα, Ευεργέτη Χριστέ, μητρική στοργή, στεφάνωσε εσένα, τον Γενάρχη, που λύνεις το επιτίμιο της άκανθας». Το μεν «ακανθοφόρος» προέρχεται από τον Ησαΐα: «Περίμενα, λέει, να κάνει σταφύλια, αλλά έκανε αγκάθια». Γι' αυτό και «θα αφαιρέσω τον φράχτη και τον τοίχο του αμπελώνα μου, και θα παραδοθεί σε λεηλασία και θα γίνει καταπάτημα, και δεν θα δοθεί βροχή σε αυτόν· ούτε θα σκαφτεί και θα φυτρώσουν σε αυτόν αγκάθια όπως σε χέρσα γη». Το δε «στεφάνωσε» προέρχεται από το Άσμα των Ασμάτων, σύμφωνα με το παραπάνω ρητό· ενώ το ότι «δεν [έδειξε] μητρική στοργή» λέγεται επειδή ο Χριστός δεν έχει πατρική γενεά επί της γης, αλλά έχει μητρική γενεά την ακανθοφόρο συναγωγή των Εβραίων, από την οποία και γεννήθηκε κατά σάρκα, η οποία, μη φυλάσσοντας μητρική στοργή προς αυτόν, τον στεφάνωσε με αγκάθι. Αυτό δε το θλιβερό, που επινοήθηκε από την ακανθοφόρο συναγωγή, νοήθηκε ως νυμφικό και χαρμόσυνο. «

«Αμπελώνας δημιουργήθηκε για τον ηγαπημένο σε ύψωμα, σε τόπο εύφορο», δηλαδή στην Ιερουσαλήμ, στην οποία δημιουργήθηκε «αμπελώνας του Κυρίου Σαβαώθ που είναι ο οίκος του Ισραήλ», ο οποίος έπρεπε «να παραγάγει σταφύλια, αλλά παρήγαγε αγκάθια». «Ο αμπελώνας», λέει, «του Κυρίου Σαβαώθ είναι ο οίκος του Ισραήλ, και κάθε άνθρωπος του Ιούδα είναι νεόφυτο αγαπημένο· περίμενα να πράξει κρίση, αλλά έπραξε ανομία, και όχι δικαιοσύνη αλλά κραυγή». Κραυγή προφανώς αυτή που όλοι φώναζαν στον Πιλάτο λέγοντας: «Άρε, άρε, σταύρωσέ τον», και «απόλυσέ μας τον Βαραββά», μεταχειριζόμενοι τον ένοχο ως αθώο και ως κάποιον που είναι όμοιός μας στα ήθη των φονιάδων. «Άρε δε, άρε, σταύρωσε» ως ένοχο τον αναμάρτητο, διότι «είναι ανόμοιος με εμάς ο βίος του και παράδοξες οι οδοί του»· «επειδή ισχυρίζεται ότι κατέχει τη γνώση του Θεού και ονομάζει τον εαυτό του παίδα του Κυρίου». «Άρε, άρε, σταύρωσέ τον», και «έπραξε ανομία, και όχι δικαιοσύνη αλλά κραυγή». «Και τώρα θα σας αναγγείλω τι θα κάνω εγώ στον αμπελώνα μου· θα αφαιρέσω τον φράχτη του και θα παραδοθεί σε διαρπαγή, και θα γκρεμίσω τον τοίχο του και θα καταπατηθεί, και θα εγκαταλείψω τον αμπελώνα μου και δεν θα κλαδευτεί ούτε θα σκαφτεί, και θα φυτρώσουν σε αυτόν αγκάθια σαν σε χέρσο τόπο· και θα διατάξω τα σύννεφα να μη ρίξουν βροχή πάνω του». «Θα ψάλω λοιπόν στον ηγαπημένο το άσμα του αγαπητού μου για τον αμπελώνα μου». «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευδόκησα· αυτόν να ακούτε». «

{ "chunk_id": "", "translation": "Εάν όμως η ψυχή σκεπαστεί με άκαρπες παραφυάδες και φύλλα απροσεξίας και δεν φέρει καρπό δικαιοσύνης, και παραμείνει ακλάδευτη και άσκαφτη, και την τρυγούν οι δαίμονες που περνούν από τον δρόμο του βίου, και την καταστρέφει το αγριογούρουνο του δάσους και ο άγριος χοίρος, δηλαδή ο δαίμονας της ακαθαρσίας, θα ακούσει ίσως το «κατακαμένη με φωτιά και κατεστραμμένη» από το πρόσωπο του Θεού· και αφαιρείται ο φραγμός και γκρεμίζεται το τείχος του θείου φόβου από αυτήν, και δεν της δίνεται η βροχή των δακρύων, και σκληραίνει και χερσεύει, και φυτρώνουν πάνω της αγκάθια όπως σε χέρσα γη, και καλλιεργεί σταφύλι χολής από το αμπέλι των Σοδόμων, τσαμπί της πικρίας, παράγοντας ως κρασί το δηλητήριο των δρακόντων και το αθεράπευτο δηλητήριο της ασπίδας, δηλαδή την αναισθησία και την απόγνωση [***" }