Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 52:5

Πώς έμεινες έρημη; Και τους περισσότερους από τους θρήνους που ελέχθησαν για την πόλη εκείνη, δεν θα έκανε λάθος κανείς εάν τους μετέφερε σε τούτη την αιχμάλωτη ψυχή, η οποία είναι περισσότερο αιχμάλωτη από εκείνη. Αλλά ίσως οι θρήνοι να είναι αρκετοί, αρκετοί τουλάχιστον για τα πλαίσια ενός συγγράμματος και βιβλίου· διότι και χωρίς αυτούς, ούτε όλος ο χρόνος δεν θα μας αρκούσε, ώστε να θρηνήσουμε επάξια την ψυχή που υπέστη τέτοια πάθη. Διότι τι να πρωτοθρηνήσει κανείς; Ότι το τίμιο και μέγα και άγιο όνομα του Θεού εξαιτίας σας βλασφημείται μεταξύ των εθνών, και η δόξα Του βεβηλώνεται; Ότι ένα πράγμα τόσο σεμνό και μεγάλο έχει διαβληθεί; Ή ότι πολλές ψυχές καταπίπτουν εξαιτίας αυτών των σκανδάλων; Ή ότι και το υγιές τμήμα του χορού μολύνεται από την κηλίδα της δικής σας φήμης; Ή ότι ανάβει το άσβεστο πυρ και για εσάς τις ίδιες και για εκείνους που συνοικούν μαζί σας; «Και γιατί κατ' ανάγκην συμβαίνουν αυτά», λέγει, «όταν έχουμε να αποδείξουμε ότι το σώμα μας δεν έχει διαφθαρεί ούτε έχει πορνεύσει;» Βεβαίως, αυτή η απόδειξη δεν θα γίνει φανερή τώρα, αλλά τότε, κατά την ημέρα εκείνη.

Εάν λοιπόν έναν τόσο σπουδαίο άνδρα τον έκανε αυτό να προσκρούσει, εμάς τους σκώληκες και τους τιποτένιους πώς δεν θα μας καταποντίσει και δεν θα μας καταστρέψει; Διότι τίποτα δεν παροξύνει τόσο τον Θεό, όσο το να βλασφημείται το όνομά Του. Και στους Ιουδαίους εξάλλου αυτό αδιάκοπα τους προσήπτε ως κατηγορία, λέγοντας: «Το όνομά μου βεβηλώνεται»· και πάλι: «Εσείς το βεβηλώνετε»· και: «Εξαιτίας σας το όνομά μου βλασφημείται μεταξύ των εθνών»· και τόση μέριμνα επέδειξε ο Ίδιος για να μη συμβαίνει αυτό, ώστε πολλές φορές έσωσε και αναξίους, προκειμένου να μην υπάρξει τέτοια βεβήλωση. «Διότι ενήργησα», λέει, «για να μη βεβηλωθεί το όνομά μου»· και: «Δεν ενεργώ για χάρη σας, οίκε του Ισραήλ, αλλά για να μη βεβηλωθεί το όνομά μου». Αλλά και ο Παύλος ευχήθηκε να γίνει ο ίδιος ανάθεμα υπέρ της δόξας του Θεού· και ο ίδιος ο Μωυσής παρακάλεσε να εξαλειφθεί από τη βίβλο υπέρ της δόξας του ονόματος του Θεού. Εσείς όμως όχι μόνο δεν προτιμάτε να πάθετε κάτι, ώστε να αποκρούσετε αυτή τη βλασφημία, αλλά κάνετε και τα πάντα, με τα οποία την αυξάνετε και την επιτείνετε καθημερινά. Ποιος λοιπόν θα μας δικαιολογήσει, και ποιος θα μας συγχωρήσει; Δεν υπάρχει κανείς. Τόση λοιπόν μέριμνα λαμβάνουν και ο Θεός και οι άγιοι για να μη βλασφημείται το όνομά Του, όχι επειδή ο Θεός έχει ανάγκη τη δόξα που προέρχεται από εμάς (διότι είναι ανενδεής και τέλειος), αλλά επειδή από αυτό το πράγμα προκαλείται πολλή βλάβη στους ανθρώπους.

Εκείνος που επιδιώκει κακή πλεονεξία για τον οίκο του, και για να στήσει τη φωλιά του.» «Αλίμονο σε εκείνους που συνδέουν οικία με οικία και ενώνουν αγρό με αγρό, για να αφαιρέσουν κάτι από τον πλησίον τους.» «Τα αρπαγμένα από τον φτωχό βρίσκονται στους οίκους σας. Γιατί εσείς αδικείτε τον λαό μου και καταντροπιάζετε το πρόσωπο των φτωχών, λέγει ο Κύριος;» —«Εγώ τους παρέδωσα στο χέρι σου· εσύ όμως δεν τους έδειξες έλεος.» —«Όταν απλώνετε τα χέρια σας, θα αποστρέφω τους οφθαλμούς μου από εσάς. Διότι τα χέρια σας είναι γεμάτα αίμα.» —«Εξαιτίας σας το όνομά μου βλασφημείται ανάμεσα στα έθνη.» —«Οι άδικοι θα κλυδωνίζονται όπως η ταραγμένη θάλασσα, και δεν θα μπορούν να αναπαυθούν.» —«Απέχε από το άδικο, και δεν θα φοβηθείς, και ο τρόμος δεν θα σε πλησιάσει.» «Αυτό ήταν το ανόμημα των Σοδόμων, ότι ζούσε σπαταλώντας με υπερηφάνεια και αφθονία άρτων και με ευμάρεια οίνου, αυτή και οι θυγατέρες της, και δεν στήριξαν το χέρι του φτωχού και του πένητα, αλλά μεγαλαυχούσαν και διέπραξαν ανόμημα ενώπιόν μου.» «Λαός που καταπιέζει αδικώντας και αρπάζει λεία, καταδυναστεύοντας τον φτωχό και τον πένητα, και δεν συμπεριφέρεται προς τον προσήλυτο με δικαιοσύνη.» «Η μητέρα σου ήταν μικρό λιονταριών, βρέθηκε ανάμεσα σε λιοντάρια· πλήθυνε τα μικρά της, και όταν μεγάλωσε το μικρό της, έγινε λιοντάρι· έμαθε να αρπάζει λεία.» «

Ας μην εξετάζουμε με περιέργεια τον ευαγγελικό λόγο με κατάξηρες λέξεις, σπέρνοντας ατελείωτες αναζητήσεις και λογομαχίες, και κάνοντας τραχύ τον λείο και ολόισιο λόγο της πίστεως, αλλά μάλλον ας ενδιαφερθούμε για το έργο της πίστεως· ας αγαπήσουμε την ειρήνη, ας επιδείξουμε ομόνοια. Ας διαφυλάξουμε την ενότητα, ας καλλιεργήσουμε την αγάπη, με την οποία ευαρεστείται ο Θεός. Δεν ανήκει σε εμάς να γνωρίζουμε το πώς ο Υιός του Θεού έγινε άνθρωπος. Διότι το μυστήριο αυτό είναι μέγα, καθώς είναι γραμμένο: «Τη γενεά του ποιος θα τη διηγηθεί; Διότι αφαιρείται από τη γη η ζωή του». Αλλά πρέπει να πιστέψουμε ότι ο Υιός του Θεού έγινε αληθινά άνθρωπος κατά σάρκα σύμφωνα με τις Γραφές, και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους καθ' ομοίωσή τους χωρίς αμαρτία· και ότι πέθανε για εμάς και αναστήθηκε, καθώς είναι γραμμένο· και ότι αναλήφθηκε στους ουρανούς και κάθισε στα δεξιά του Πατρός, από όπου θα έρθει να κρίνει ζωντανούς και νεκρούς, καθώς είναι γραμμένο. Μήπως, ενώ εμείς λογομαχούμε μεταξύ μας, κάποιοι βλασφημήσουν τον λόγο της πίστεως και επαληθευτεί αυτό που έχει ειπωθεί: «Εξαιτίας σας το όνομά μου βλασφημείται ανάμεσα στα έθνη».

Διότι τα άλλα έθνη δεν ενέχονται σε αυτήν την αδικία εναντίον μας και εναντίον του Χριστού τόσο, όσο εσείς, οι οποίοι είστε αίτιοι και σε εκείνους για την κακή πρόληψη εναντίον του Δικαίου και εναντίον ημών που προερχόμαστε από αυτόν· διότι, αφού σταυρώσατε εκείνον, τον μόνο άμωμο και δίκαιο άνθρωπο, μέσω των μωλώπων του οποίου έρχεται η ίαση σε όσους μέσω αυτού προσέρχονται στον Πατέρα, επειδή μάθατε ότι αναστήθηκε από τους νεκρούς και αναλήφθηκε στον ουρανό, όπως προανήγγειλαν οι προφητείες ότι θα γίνει, όχι μόνο δεν μετανοήσατε για τα κακά που πράξατε, αλλά, αφού επιλέξατε εκλεκτούς άνδρες από την Ιερουσαλήμ, τους αποστείλατε τότε σε όλη τη γη, για να λένε ότι εμφανίστηκε μια άθεη αίρεση, των Χριστιανών, και να διαδίδουν όλα αυτά τα οποία λένε εναντίον μας όλοι όσοι μας αγνοούν. Ώστε δεν είστε αίτιοι αδικίας μόνο στους εαυτούς σας, αλλά και σε όλους ανεξαιρέτως τους άλλους ανθρώπους. Και δικαίως φωνάζει ο Ησαΐας: «Εξαιτίας σας το όνομά μου βλασφημείται ανάμεσα στα έθνη». Και: «Αλίμονο στην ψυχή τους, διότι βουλεύτηκαν πονηρή βουλή εναντίον των εαυτών τους, λέγοντας: Ας δέσουμε τον δίκαιο, γιατί μας είναι ενοχλητικός. Λοιπόν θα γευθούν τους καρπούς των έργων τους. Αλίμονο στον άνομο· πονηρά πράγματα θα του συμβούν, σύμφωνα με τα έργα των χεριών του».

Αλλά τα πράγματα με αναγκάζουν να έχω αντίθετη γνώμη για τον τρόπο της ζωής μας. Διότι από πού προέρχονται οι πόλεμοι που κυριαρχούν ανάμεσά μας; Από πού πληθαίνουν οι βαρβαρικές επιδρομές; Από πού ξεσηκώνονται εναντίον μας οι φάλαγγες των Σαρακηνών; Από πού έχουν πληθύνει τόση καταστροφή και λεηλασίες; Από πού γίνονται ακατάπαυστες εκχύσεις ανθρώπινων αιμάτων; Από πού τα πετεινά του ουρανού κατατρώγουν τα ανθρώπινα σώματα; Από πού έχουν καταστραφεί οι εκκλησίες; Από πού υβρίζεται ο σταυρός; Από πού ο ίδιος ο Χριστός, ο δωρητής όλων των αγαθών και ο χορηγός αυτής της χαράς μας, βλασφημείται από τα στόματα των εθνικών και κράζει προς εμάς δικαιότατα: «εξαιτίας σας το όνομά μου βλασφημείται ανάμεσα στα έθνη», πράγμα το οποίο είναι για εμάς το πιο δυσβάσταχτο από όλα τα δεινά που μας συμβαίνουν;

Εάν η ψυχή δεν επανέλθει στην υγεία της —για την οποία υγεία ο Θεός έγινε άνθρωπος—, ο χριστιανός δεν είναι πιστός. Η υγεία δε της ψυχής επιτελείται μόνο μέσω της θεϊκής ελλάμψεως και δυνάμεως, η οποία χαρίζεται σε αυτήν από τον Χριστό και εξαιτίας Του μέσω της πίστεως. Διότι, όταν η ψυχή αγιάσει τις πέντε σωματικές αισθήσεις, μέσω των οποίων φανερώνονται οι ενέργειες αυτής που είναι αφανής και αόρατη, ο άνθρωπος, το λογικό ον, καθίσταται κυρίως λογικό ον, ζώντας σύμφωνα με τη φύση που του ταιριάζει και η οποία είναι ανώτερη από τα άλογα όντα, και έτσι αναγνωρίζεται ως βασιλιάς των επί γης, καθώς βασιλεύεται άνωθεν· διότι έτσι, και όχι διαφορετικά, θα αναγνωριστεί η μία βασιλεία του Θεού. Διότι εάν ο άνθρωπος, ο βασιλιάς των επιγείων, δεν βασιλεύεται από τον βασιλιά των ουρανών και όλης της ορατής και αόρατης κτίσης, δεν μπορεί να είναι κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσιν του Θεού, ακόμη και αν αποκτήσει την επιστήμη κάθε σοφίας και εξακριβώσει τη γνώση όλων των όντων, αλλά ένας τέτοιος άνθρωπος έχει παραβληθεί με τα ανόητα κτήνη και έχει ομοιωθεί με αυτά, αποτελώντας ατιμία και βλασφημία για τον Θεό, όπως είναι γραμμένο: «Εξαιτίας σας το όνομά μου βλασφημείται μεταξύ των εθνών». Λένε σε αυτούς ότι, αν ο Θεός τους ήταν αληθινός Θεός, δεν θα ζούσαν όπως εμείς, αλλά μάλλον κάποιοι από αυτούς φαίνονται και χειρότεροι από εμάς σε ασέλγειες και αδικίες.