Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 53:4

Ότι δε επρόκειτο να βαπτισθεί στον Ιορδάνη και να μαρτυρηθεί γι’ Αυτόν από επάνω από τον Θεό και Πατέρα, το είπε: «Φωνή Κυρίου επάνω στα ύδατα· ο Θεός της δόξας εβρόντησε· Κύριος επάνω σε πολλά ύδατα.» Και ότι με το άγιο βάπτισμα συνέτριψε τον διάβολο και τις δυνάμεις του, λέγει: «Εκεί συνέτριψες τις κεφαλές των δρακόντων επάνω στο νερό», δηλαδή των δαιμόνων. «Συνέθλασες την κεφαλή του δράκοντος», δηλαδή του διαβόλου. Το δε ότι είναι δημιουργός ουρανού και γης και θαλάσσης, Αυτός είναι ο Χριστός· και ότι περπάτησε επάνω στη θάλασσα σαν να ήταν στεριά· και ότι επρόκειτο να επιτελέσει πολλές θεραπείες στον λαό· και ότι επρόκειτο να πάθει για χάρη του κόσμου, η βίβλος του Ιώβ το λέγει έτσι: «Αυτός που άπλωσε μόνος τον ουρανό, που περπάτησε επάνω στη θάλασσα σαν επάνω σε έδαφος.» Και ο προφήτης λέγει: «Τότε θα ανοιχθούν μάτια τυφλών, και θα γίνει καθαρή η γλώσσα των μογιλάλων· τότε ο χωλός θα πηδά σαν ελάφι.» Και ότι επρόκειτο να έλθει ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός για να πάθει στην Ιερουσαλήμ, καθισμένος επάνω σε πουλάρι υποζυγίου όνου, ως βασιλιάς παρών, ο προφήτης Ζαχαρίας λέγει: «Χαίρε πολύ, θυγατέρα Σιών· κήρυττε, θυγατέρα Ιερουσαλήμ· ιδού, ο βασιλιάς σου έρχεται, δίκαιος και σώζων, αυτός πράος και επιβεβηκώς επάνω σε υποζύγιο και πουλάρι.» Και ότι επίσης από τα παιδιά σας, τα παιδιά των Ιουδαίων, ακούστηκε το «Ωσαννά» ως ευφημία, έχοντας διδαχθεί αυτό από τον Θεό, ο Δαβίδ το προανήγγειλε λέγοντας: «Από στόμα νηπίων και θηλαζόντων κατήρτισες αίνεση.» Και ο Ησαΐας: «Αυτός πήρε τις ασθένειές μας και βάστασε τις νόσους μας, και πονά για χάρη μας.»

Και πάλι: πώς έγινε πρωί; το οποίο σημαίνει φως. Ο Ζακχαίος είπε: Πείσε με από την Παλαιά Διαθήκη, ότι πρέπει αυτός να σταυρωθεί. Ο Αθανάσιος: Το «θα δείτε τη ζωή σας κρεμασμένη απέναντι από τα μάτια σας, και δεν θα πιστέψετε στη ζωή σας», ανήκει στην Παλαιά Διαθήκη. Και το «το πρωί θα πεις, πώς έγινε εσπέρα; και το εσπέρας, πώς έγινε πρωί;», ομοίως είναι από την Παλαιά [Διαθήκη]. Ο Ζακχαίος είπε: Αλλά αυτό δεν είναι σταυρός ούτε θάνατος. Ο Αθανάσιος: Εάν λέει ο Ησαΐας: «Κύριε, ποιος πίστεψε στο κήρυγμά μας; Και ο βραχίονας του Κυρίου σε ποιον αποκαλύφθηκε; Αναγγείλαμε ενώπιόν του πως είναι σαν παιδί, σαν ρίζα σε διψασμένη γη· δεν έχει μορφή ούτε δόξα. Και τον είδαμε, και δεν είχε μορφή ούτε κάλλος· αλλά η μορφή του ήταν άτιμη και κατώτερη από όλων των ανθρώπων»· εάν δε λέει και ο Δαβίδ: «Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου. Μοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έριξαν κλήρο», πώς δεν αντιλαμβάνεσαι τον σταυρό; Ο Ζακχαίος είπε: Ούτε έτσι μνημόνευσες θάνατο. Ο Αθανάσιος: «Άνθρωπος που βρίσκεται σε πληγές και γνωρίζει να υπομένει την ασθένεια, διότι απέστρεψε το πρόσωπό του· ατιμάστηκε και δεν υπολογίστηκε. Αυτός σηκώνει τις αμαρτίες μας, και εξαιτίας των αμαρτιών μας οδυνάται· και εμείς θεωρήσαμε ότι αυτός βρίσκεται σε πόνο, σε πληγή και σε κάκωση· αυτός όμως τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας· η τιμωρία για την ειρήνη μας έπεσε πάνω του, και με τον μώλωπά του εμείς θεραπευθήκαμε».

Διότι δεν πέθανε επειδή ήταν ο ίδιος ένοχος, αλλά έπασχε για χάρη μας, και βάσταξε πάνω του την οργή που στρεφόταν εναντίον μας εξαιτίας της παράβασης, όπως λέει μέσω του Ησαΐα: «Αυτός πήρε τις ασθένειές μας»· και ενώ εμείς λέμε στον εκατοστό τριακοστό έβδομο ψαλμό: «Ο Κύριος θα ανταποδώσει για χάρη μου»· λέει επίσης και το Πνεύμα στον εβδομηκοστό πρώτο: «Και θα σώσει τους υιούς των πενήτων, και θα ταπεινώσει τον συκοφάντη, διότι ελευθέρωσε τον φτωχό από το χέρι του δυνάστη, και τον πένητα, που δεν είχε κανέναν βοηθό».

Σώσε με, Θεέ, διότι εισήλθαν ύδατα έως την ψυχή μου. Επειδή ανέλαβε τις αμαρτίες μας, οδυνάται για εμάς· εύλογα, επομένως, προσεύχεται και ο ίδιος να λυτρωθεί από τους πειρασμούς, οι οποίοι δίκην χειμάρρου περικύκλωσαν την ψυχή του.

Διότι η ψυχή μου γέμισε από κακά. Εφόσον ο ίδιος βάσταξε τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς, ευλόγως λέγει ότι έχει γεμίσει από κακά. Και η ζωή μου πλησίασε στον άδη. Αυτό το λέγει επειδή, με τη χάρη του Θεού, γεύθηκε τον θάνατο υπέρ του καθενός.

Και για το ότι στη Βηθλεέμ (η οποία ερμηνεύεται Οίκος του άρτου), επρόκειτο να γεννηθεί ο άρτος της ζωής, και ότι προαιώνια είναι η εκ του Πατρός γέννησή του, ας ακούσουμε τον προφήτη Μιχαία που λέει: «Και εσύ, Βηθλεέμ, οίκος του Εφραθά, δεν είσαι καθόλου μικρή ανάμεσα στις χιλιάδες του Ιούδα· διότι από εσένα θα εξέλθει για χάρη μου εκείνος που θα είναι άρχοντας στον Ισραήλ, και η έξοδός του είναι από την αρχή, από τις ημέρες της αιωνιότητας». Και για το ότι στη Σιών πρόκειται να φανερωθεί ο Χριστός, και ότι είναι ο Ύψιστος, ο προφήτης Δαβίδ στον 86ο ψαλμό προφητεύει ως εξής λέγοντας: «Μητέρα Σιών θα πει, Άνθρωπος και άνθρωπος γεννήθηκε μέσα σε αυτήν, και αυτός ο Ύψιστος την εθεμελίωσε». Επομένως, ο Χριστός, ο Υιός του Θεού, είναι ο Ύψιστος. Και για το ότι, αφού γεννήθηκε ο Χριστός, επρόκειτο με τη δική του μητέρα, την πνευματική νεφέλη, να έρθει στην Αίγυπτο, ας ακούσουμε τον προφήτη Ησαΐα να λέει: «Ιδού, ο Κύριος κάθεται επάνω σε ελαφριά νεφέλη, και θα έρθει στην Αίγυπτο, και θα σειστούν τα χειροποίητα είδωλα της Αιγύπτου». Και για το ότι, κατά τη βάπτιση του Χριστού, επρόκειτο ο Πατήρ άνωθεν να δώσει μαρτυρία για αυτόν, στον 28ο ψαλμό έχει γραφτεί ως εξής: «Φωνή Κυρίου επάνω στα ύδατα, ο Θεός της δόξης εβρόντησε, ο Κύριος επάνω σε ύδατα πολλά». Έπειτα, για τα θαύματα και τις θεραπείες, τα οποία επιτέλεσε ο Χριστός και Θεός μας, ο Ησαΐας μας διδάσκει λέγοντας: «Αυτός σήκωσε τις ασθένειές μας, και βάσταξε τις νόσους μας, και για εμάς οδυνάται».

Και για τον λόγο αυτό, τα ιδιώματα της σάρκας αποδίδονται σε Αυτόν, επειδή βρισκόταν μέσα σε αυτήν, όπως είναι το να πεινά, να διψά, να πάσχει, να κοπιάζει και τα παρόμοια, τα οποία επιδέχεται η σάρκα. Τα ιδιαίτερα έργα του ίδιου του Λόγου, όμως, όπως το να ανασταίνει νεκρούς, να κάνει τους τυφλούς να αναβλέπουν και να θεραπεύει ο ίδιος την αιμορροούσα, τα επιτελούσε μέσω του δικού του σώματος. Και αφενός ο Λόγος βάσταζε τις ασθένειες της σάρκας ως δικές του, διότι δική του ήταν η σάρκα· αφετέρου η σάρκα υπηρετούσε τα έργα της θεότητας, επειδή ενώθηκε με αυτήν· διότι ήταν σώμα του Θεού. Ορθά εξάλλου είπε ο προφήτης, «εβάσταξε»· και δεν είπε, «τις ασθένειές μας ο ίδιος τις θεράπευσε», προκειμένου να μην εγκαταλείψει τους ανθρώπους πάλι υπόλογους στον θάνατο, ενεργώντας σαν να βρισκόταν εκτός του σώματος και απλώς το θεράπευσε, όπως πάντοτε έπραττε. Βαστάζει, λοιπόν, τις ασθένειές μας και φέρει ο ίδιος τις αμαρτίες μας, ώστε να αποδειχθεί αφενός ότι έγινε άνθρωπος για χάρη μας, και αφετέρου ότι το σώμα που τις φέρει εντός του είναι δικό του. Και ο ίδιος βεβαίως δεν υφίστατο καμία βλάβη ανεβάζοντας τις αμαρτίες μας πάνω στο ξύλο με το σώμα του, όπως είπε ο Πέτρος· εμείς όμως οι άνθρωποι λυτρωνόμασταν από τα δικά μας πάθη και πληρούμασταν από τη δικαιοσύνη του Λόγου.

Και ο μεν Λόγος «εβάσταζε τις ασθένειες» της σάρκας ως δικές Του —διότι δική Του ήταν η σάρκα—, η δε σάρκα υπηρετούσε τα έργα της θεότητας, επειδή μέσα της επιτελούνταν —διότι ήταν σώμα του Θεού. Εύστοχα, εξάλλου, ο προφήτης είπε «εβάσταξε» και δεν είπε «ο ίδιος θεράπευσε τις ασθένειές μας», για να μην αφήσει και πάλι τους ανθρώπους υπόδικους στον θάνατο, ενεργώντας ως ευρισκόμενος εκτός του σώματος και θεραπεύοντάς το απλώς, όπως πάντοτε έπραττε· αλλά λέει «τις ασθένειές μας βαστάζει» και «τις αμαρτίες μας ο ίδιος φέρει», για να αποδειχθεί ότι και άνθρωπος έγινε για χάρη μας, και ότι το σώμα που τις φέρει μέσα Του είναι απολύτως δικό Του. Και ο Ίδιος μεν δεν υφίστατο καμία βλάβη «σηκώνοντας τις αμαρτίες μας πάνω στο ξύλο με το σώμα Του», όπως είπε ο Πέτρος. Εμείς δε οι άνθρωποι, από τα δικά μας μεν πάθη λυτρωνόμασταν, από τη δικαιοσύνη δε του Λόγου πληρούμασταν.

Διότι ο Λόγος του αγαθού Πατρός είναι αγαθός· γι' αυτό δεν παρέβλεψε το να χαθεί το δημιούργημά του, ούτε υπέμεινε να γίνει άλλος κύριος των δικών του ποιημάτων. Αλλά βλέποντας αφενός το αφόρητο της κακίας, και ότι το θνητό γένος δεν ήταν ικανό να αντισταθεί στον θάνατο, ούτε ήταν δυνατόν να εκτίσει την τιμωρία για τα κακά· διότι η υπερβολή της κακίας υπερέβη κάθε τιμωρία· βλέποντας αφετέρου και την αγαθότητα του Πατρός, καθώς και τη δική του ικανότητα και δύναμη· «διότι ο Χριστός είναι δύναμη Θεού και σοφία Θεού»· κινήθηκε από φιλανθρωπία και, σπλαχνιζόμενος την ασθένειά μας, την ενδύθηκε. Διότι αυτός, όπως λέει ο προφήτης, σήκωσε τις ασθένειές μας και βάσταξε τις νόσους μας. Και αφού ελέησε το θνητό της φύσης μας, το περιβλήθηκε. Διότι λέει ο Παύλος: «Εταπείνωσε τον εαυτό του μέχρι θανάτου, και μάλιστα θανάτου σταυρού». Βλέποντας δε και το αδύνατο της εκ μέρους μας απότισης της τιμωρίας, την ανέλαβε ο ίδιος· «διότι ο Χριστός έγινε για εμάς κατάρα». Και έτσι λοιπόν, αφού περιβλήθηκε και ενδύθηκε τα ανθρώπινα, μέσω του εαυτού του προσήγαγε τα δικά μας στον Πατέρα, ώστε, πάσχοντας ο ίδιος, να καταστήσει αβλαβή τον άνθρωπο που έπασχε, και να ανταλλάξει τα μικρά με τα μεγάλα. Διότι κατέβηκε, για να προετοιμάσει τη δική μας άνοδο· και δοκίμασε τη γένεση, ώστε εμείς, μέσω αυτού, να συμφιλιωθούμε με τον Αγέννητο.

Και ο κριός που είχε πιαστεί στο φυτό Σαβέκ, ο οποίος και προσφέρθηκε ως θυσία αντί του Ισαάκ, προτύπωνε τον Χριστό, ο οποίος προσφέρθηκε υπέρ ημών ως άμωμο ιερείο και υπέστη τον θάνατο στον σταυρό για χάρη μας. «Διότι με τον μώλωπά του όλοι εμείς ιαθήκαμε», λέει ο Ησαΐας, «και για εμάς οδυνάται, και τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας». Όπως, λοιπόν, εκείνος ο κριός προσφέρθηκε αντί του Ισαάκ, έτσι και ο Χριστός προσφέρθηκε υπέρ όλων ημών.

Και ανέλαβε τις ασθένειές μας, και βάσταξε τις νόσους μας, και τραυματίσθηκε για εμάς, ώστε με τον μώλωπά Του εμείς να ιαθούμε· και μας εξαγόρασε από την κατάρα, γινόμενος κατάρα για εμάς, και υπέστη τον πιο ατιμωτικό θάνατο, για να μας επαναφέρει στην ένδοξη ζωή. Και δεν αρκέσθηκε μόνο στο να μας ζωοποιήσει ενώ ήμασταν νεκροί, αλλά μας χάρισε και αξίωμα θεότητας, και ετοίμασε αιώνιες αναπαύσεις, οι οποίες υπερβαίνουν κάθε ανθρώπινη διάνοια με το μέγεθος της ευφροσύνης. Τι λοιπόν να ανταποδώσουμε στον Κύριο για όλα όσα ανταπέδωσε σε εμάς;

Ωστόσο, τούτο προχωρά προς το προαναγγελθέν από παλιά τέλος, προς καταδίκη μεν της αλαζονείας των Ιουδαίων, και προς αναίρεση και καταστροφή της ατιμίας που μας άξιζε, επειδή αμαρτήσαμε στο πρόσωπο του πρώτου Αδάμ καταπατώντας τη θεία εντολή. Διότι ατιμάζεται υπέρ ημών, επειδή αυτός σηκώνει τις αμαρτίες μας, σύμφωνα με τη φωνή του προφήτη, και οδυνάται για εμάς. Διότι, όπως ακριβώς επιτελούσε την κατάργηση του θανάτου παραδίδοντας το δικό του σώμα στον θάνατο, με τον ίδιο τρόπο, νομίζω, για την ατιμία που επικρεμόταν πάνω μας εξαιτίας της παράβασης και της αρχέγονης αμαρτίας, το ράπισμα που εκπληρώνει την ατιμία στο πρόσωπο του Χριστού αποτελεί τη λύση της. Διότι Ένας, που αξίζει όσο όλοι μαζί, ατιμαζόταν υπέρ πάντων. Όμως πιστεύω ότι ολόκληρη η κτίση θα έφριττε, εάν μπορούσε να αντιληφθεί το τόλμημα· διότι ο Κύριος της δόξης κακοποιούνταν από το ανόσιο χέρι εκείνου που τον χτυπούσε.

Διότι, όπως ακριβώς ήταν αρκετό για να καταργήσει τον θάνατο όλων το να παραδώσει τη δική του σάρκα υπέρ της δικής μας ζωής Εκείνος που δεν γνώριζε θάνατο - διότι ένας πέθανε υπέρ όλων - έτσι είναι δίκαιο να κατανοήσουμε ότι αρκούσε πάλι για να απαλλάξει όλους και από τις μαστιγώσεις και από την ατιμία το να πάθει αυτά υπέρ ημών ο Κύριος. Επειδή με ποιον τρόπο «με την πληγή του εμείς ιαθήκαμε», σύμφωνα με το γεγραμμένο; Διότι όλοι πλανηθήκαμε, ο καθένας «στον δρόμο του», όπως λέει ο μακάριος προφήτης Ησαΐας, «και ο Κύριος τον παρέδωσε για τις αμαρτίες μας, και για εμάς οδυνάται». Διότι ταλαιπωρήθηκε για τα παραπτώματά μας και παρέδωσε την πλάτη του «σε μαστιγώσεις, και τις σιαγόνες του σε ραπίσματα», όπως και ο ίδιος κάπου λέει. Οι στρατιώτες, λοιπόν, αφού συνέλαβαν τον Ιησού σαν κάποιον από τους ψευδοτυράννους, τον εμπαίζουν με στρατιωτικό τρόπο. Διότι γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο του φόρεσαν το αγκάθινο στεφάνι, το οποίο τοποθετήθηκε στο μέτωπο, αποτελώντας σύμβολο της επίγειας βασιλείας. Και το πορφυρό ιμάτιο, ως εικόνα και τύπος της βασιλικής αλουργίδας, προστέθηκε ως επιπλέον αιτία χλευασμού· διότι τον πλησίαζαν λέγοντας, όπως αναφέρεται: Χαίρε ο Βασιλεύς των Ιουδαίων.

Διότι ο Ιησούς δεν υπολογίστηκε ως κάτι σπουδαίο, αλλά ατιμάστηκε και το πρόσωπό του, προφανώς όταν δέχτηκε τα φτυσίματα και όταν τον χτυπούσαν οι στρατιώτες του Πιλάτου λέγοντας: «Προφήτευσέ μας, Χριστέ, ποιος είναι αυτός που σε χτύπησε;». Ατιμάστηκε όμως και με άλλον τρόπο, καθώς υπέμεινε τα βασανιστήρια των μαστιγώσεων και τα ραπίσματα από τους υπηρέτες. Γι' αυτό είπε δια της φωνής του Ησαΐα: «Την πλάτη μου την έδωσα σε μαστιγώσεις, και τα σαγόνια μου σε ραπίσματα, και το πρόσωπό μου δεν το γύρισα μακριά από την ντροπή των φτυσιμάτων». Επομένως, όπως είπα, φαίνεται ότι οι θεσπέσιοι προφήτες είδαν τον Υιό, προφανώς δια οράματος μέσω του Αγίου Πνεύματος, δηλαδή είδαν το πρόσωπό του να μην είναι απαλλαγμένο από την ανθρώπινη θλίψη, δεδομένου ότι είχε πλέον φτάσει ο καιρός κατά τον οποίο έπρεπε να πάθει, ώστε με τον θάνατο της δικής του σάρκας να καταργήσει τον θάνατο, απομακρύνοντας την αμαρτία από τον κόσμο. <Αυτός φέρει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς· και εμείς νομίσαμε ότι βρίσκεται σε πόνο, σε πληγή και σε κάκωση. Αυτός όμως τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας και ταλαιπωρήθηκε για τις ανομίες μας. Η τιμωρία που φέρνει την ειρήνη μας έπεσε πάνω του, και με την πληγή του εμείς ιαθήκαμε.>

«Ολοκαυτώματα και θυσίες περί αμαρτίας δεν ευαρεστήθηκες, τότε είπα: Ιδού έρχομαι. Στην αρχή του βιβλίου είναι γραμμένο για εμένα, ότι θέλησα, Θεέ, να πράξω το θέλημά σου.» Επειδή, λοιπόν, η κατά τον Νόμο λατρεία ήταν ανώφελη για τους επιγείους ως προς την αφαίρεση της αμαρτίας, εφόσον οι θυσίες βοδιών και οι σφαγές προβάτων ήταν ανεπιθύμητες στον Θεό, προσέφερε τον εαυτό του ως οσμή ευωδίας υπέρ ημών ο αληθινός αμνός, ο αίρων την αμαρτία του κόσμου. Έπειτα, αφού υπέμεινε τον σαρκικό θάνατο, ελευθέρωσε ολόκληρη την οικουμένη και από τον θάνατο και από την αμαρτία. Διότι Ένας, ο οποίος είναι πολυτιμότερος από όλους, έπαθε υπέρ όλων, για να κυριαρχεί και να βασιλεύει επί όλων. Και αυτό το επιβεβαιώνει πάλι ο Παύλος γράφοντας: «Γι' αυτό ο Χριστός και πέθανε και ανέζησε, για να κυριεύσει και νεκρούς και ζωντανούς.» Και πάλι: «Ένας πέθανε υπέρ πάντων, ώστε εκείνοι που ζουν να μη ζουν πλέον για τον εαυτό τους, αλλά για εκείνον που πέθανε και αναστήθηκε γι' αυτούς.» Ορθά λοιπόν λέει ο προφήτης, ότι «Αυτός που φέρει πληγές, που γνωρίζει να υπομένει ασθένειες, που έχει αποστραμμένο το πρόσωπο, που ατιμάστηκε και περιφρονήθηκε, φέρει τις αμαρτίες μας, και πονάει για εμάς, ενώ εμείς νομίσαμε ότι βρίσκεται σε πόνο, σε πληγή και σε κακουχία.» Παρατήρησε, λοιπόν, πάλι με πόση δεξιοτεχνία προχωρά εν προκειμένω ο προφητικός λόγος.

Διότι υποδύεται το πρόσωπο εκείνων που δεν γνωρίζουν το μυστήριο του Χριστού και θεώρησαν ότι υπέστη το πάθος για να εκτίσει δικές του αμαρτίες. «Διότι εμείς τον θεωρήσαμε ότι βρίσκεται σε πόνο, και σε πληγή, και σε κάκωση», λέει, τουτέστιν, νομίσαμε ότι το πάθος συνέβη σε αυτόν σταλμένο από τον Θεό, σαν να οφειλόταν σε κάποιες αμαρτίες, και ότι ένεκα αυτής της αμαρτίας περιήλθε σε πόνο, και σε πληγή, και σε κάκωση. Το πράγμα όμως δεν έχει καθόλου έτσι, αλλά μάλλον «τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας, και ταλαιπωρήθηκε για τις ανομίες μας». Έπειτα παραθέτει και άλλους λόγους, μέσω των οποίων μπορεί κανείς να δει ότι, για τη δική μας σωτηρία και ζωή, υπέστη το πάθος αυτός που δεν γνώρισε αμαρτία.

Και εμείς μεν έχουμε σωθεί. Αυτός δε σηκώνει τις αμαρτίες μας, και για εμάς πονάει. Διότι παρέδωσε την ίδια του τη ζωή θεληματικά για εμάς, αλλά αναστήθηκε. Επειδή ήταν Θεός κατά φύση, και βρίσκεται στους ουρανούς στα δεξιά του Πατρός, «ζώντας πάντοτε για να μεσιτεύει υπέρ των αγίων», όπως ακριβώς ανέφερα προ ολίγου. Και αυτά τα λέω πάλι ως προερχόμενα από τη σκιά του Νόμου, την οποία και θα εξηγήσω με σαφήνεια πώς ακριβώς έχει. Έχει γραφτεί λοιπόν στο Λευιτικό: «Και είπε ο Κύριος προς τον Μωυσή: Μίλησε στον αδελφό σου τον Ααρών, να μην εισέρχεται οποιαδήποτε ώρα στο εσωτερικό του καταπετάσματος του αγιαστηρίου, μπροστά στο ιλαστήριο, που βρίσκεται πάνω στην κιβωτό του μαρτυρίου, και δεν θα πεθάνει. Διότι μέσα σε νεφέλη θα εμφανιστώ πάνω στο ιλαστήριο.» Διότι έπρεπε, έπρεπε ο Ααρών, εκπληρώνοντας την καθορισμένη εικόνα και τον τύπο της ιερωσύνης του Χριστού, να μην κάνει την είσοδό του στα Άγια των αγίων κάθε ώρα, δηλαδή σε κάθε καιρό, σαν να παραχαράσσει την ομορφιά του μυστηρίου. Διότι μια φορά εισήλθε ο Χριστός, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση, όπως είπα. Θα ήταν λοιπόν σφάλμα απέναντι στην ίδια την αλήθεια μέσω των τύπων, το να μην εισέρχεται ο Ααρών στα Άγια των αγίων μία φορά τον χρόνο, αλλά οποιαδήποτε ώρα, και σαν σε κάθε στιγμή. Γι' αυτό διέταξε να το τηρεί αυτό, για να μην πεθάνει.

Επομένως, θυσιάστηκε μεν υπέρ των αμαρτιών μας, σύμφωνα με τις Γραφές· αναστήθηκε όμως πάλι, και αναχώρησε για τον απρόσιτο στους ανθρώπους τόπο, δηλαδή τον ουρανό, αποκομίζοντας, τρόπον τινά, τις αμαρτίες μας. Διότι αυτός, όπως λέγεται, αίρει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς. Αυτό, νομίζω, είναι ο Αποπομπαίος.

Περί της ερυθράς δαμάλεως, η οποία κατακάηκε έξω από την παρεμβολή. 1. Αλλά βεβαίως κάπου λέγει και ο θεσπέσιος Δαβίδ: «Τι να ανταποδώσω στον Κύριο για όλα όσα μου ανταπέδωσε;» Θα ταίριαζε μάλιστα πάρα πολύ και σε εμάς τους ίδιους αυτή η φωνή. Διότι τι θα μπορούσε να υπάρξει από εμάς ως ισάξιο προς τον Θεό και Πατέρα; Διότι παρέδωσε για εμάς τον ίδιο Του τον Υιό, «ώστε καθένας που πιστεύει σε αυτόν, να μην απολεστεί, αλλά να έχει ζωή αιώνια»· παραβλέποντας σχεδόν τη φιλοστοργία που άρμοζε προς Αυτόν. Διότι έδωσε τον εαυτό του για τις αμαρτίες μας, σύμφωνα με τις Γραφές, και εμείς μεν σωθήκαμε, αυτός δε συνετρίβη για τις δικές μας αμαρτίες και οδυνάται υπέρ ημών, υπομένοντας ακόμη και αυτόν τον θάνατο της σάρκας· όχι για να φανεί ότι έχει παραμείνει μαζί μας ανάμεσα στους νεκρούς, αλλά για να αναδράμουμε στη ζωή μαζί με αυτόν και δι' αυτού, και επιστρέφοντας στην αφθαρσία, να λέμε χαίροντες: «Πού είναι, θάνατε, η νίκη σου; Πού είναι, άδη, το κεντρί σου;» Ποια είναι λοιπόν η οδός που οδηγεί σε αυτό; Η χάρη του βαπτίσματος, μέσω της οποίας, αποβάλλοντας κάθε ρύπο, αναδεικνυόμαστε κοινωνοί της θείας φύσεως, καθώς ο Χριστός κατοικεί μέσα μας διά του Πνεύματος. Διότι τότε, ακριβώς τότε, «έχοντας ραντιστεί στη συνείδηση από τα νεκρά έργα», όπως γράφει ο μακάριος Παύλος, και έχοντας γίνει μέτοχοι της μυστικής ευλογίας, και γεμίζοντας τον νου μας με την άνωθεν χάρη, γινόμαστε αξιοζήλευτοι και περίβλεπτοι, και τι άλλο από όλα αυτά τα σπουδαία δεν γινόμαστε;

Μας λύτρωσε, λοιπόν, ο Χριστός, ο Οποίος νοείται στο πρόσωπο του Δαβίδ. Διότι, επειδή έβλεπε τον θάνατο να εξολοθρεύει τους ανθρώπους πάνω στη γη, έγινε παράκλητος για εμάς προς τον Πατέρα· διότι προσέφερε τον εαυτό Του για εμάς και υποβλήθηκε εκουσίως στον θάνατο, και εξευμένισε τον ολεθρευτή, λέγοντας ότι δική Του είναι η αμαρτία. Όχι επειδή διέπραξε την αμαρτία, αλλά διότι, σύμφωνα με τις Γραφές, «Αυτός σηκώνει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς, και συγκαταλέχθηκε μεταξύ των ανόμων», αν και δεν γνώριζε αμαρτία· «και έγινε κατάρα για εμάς». Έπρεπε δε, λέει, να πάθει ο ποιμένας μάλλον παρά τα πρόβατα· διότι, ως καλός ποιμένας, έδωσε τη ζωή Του για τα πρόβατα. Έπειτα, κατόπιν θείας υπομνήσεως, ο θεσπέσιος Δαβίδ, εκεί όπου είδε τον ολεθρευτή άγγελο να αδρανεί πλέον και να στέκεται (διότι τον είδε, λέει, κοντά στο αλώνι), αφού έστησε εκεί θυσιαστήριο, προσέφερε στον Θεό ολοκαυτώματα και ειρηνικές θυσίες (αυτά αποτελούν είδη και τρόπους θυσιών σύμφωνα με τον νόμο). Και μέσω του αλωνιού θα εννοήσεις την Εκκλησία, στην οποία αφού έφτασε ο θάνατος, στάθηκε πλέον και καταργήθηκε, και ο ολεθρευτής μάζεψε την άλλοτε φοβερή και καταστροφική του χείρα· διότι είναι οίκος της κατά φύσιν ζωής, δηλαδή του Χριστού.

Θα το έλεγα, να το ξέρεις. Διότι έτσι φρονώ. ΚΥΡ. Επειδή ένας πέθανε υπέρ πάντων, αυτός που αξίζει όσο όλοι. Και έδωσε την ίδια του την ψυχή ως αντάλλαγμα για τη δική μας, καταντροπιάζοντας την κακοτροπία του διαβόλου, και κατά κάποιον τρόπο ανακόπτοντας την καταδίκη της αμαρτίας που μας τυραννούσε, καθώς και την αθυρογλωσσία του για τα πταίσματα όλων μας. ΠΑΛΛ. Με ποιον τρόπο το εννοείς; ΚΥΡ. Επειδή η αμαρτία βασίλευε σε αυτούς που βρίσκονταν πάνω στη γη, εφόσον είχαν ρέψει πολύ προς τα πονηρά από τη νεότητά τους, όπως είναι γραμμένο, και επειδή η καρδιά όλων ήταν επιμελώς προσηλωμένη στο να πρέπει και να θέλουν να τα διαπράττουν, περιπέσαμε αναγκαστικά και υπό την καταδίκη του θανάτου. Διότι η παράβαση του θείου νόμου και η αθέτηση του δεσποτικού θελήματος έχει ως ποινή τον θάνατο. Καθώς λοιπόν η ανθρώπινη φύση είχε τόσο φθαρεί, τη σπλαχνίστηκε ο Δημιουργός, και ο Μονογενής έγινε άνθρωπος, και φόρεσε σώμα που φυσιολογικά υπόκειται στον θάνατο, και έγινε σάρκα, ώστε, υπομένοντας για χάρη μας τον θάνατο που επικρεμόταν πάνω μας εξαιτίας της αμαρτίας, να καταργήσει την αμαρτία, και να παύσει πλέον τον Σατανά από το να μας εγκαλεί, εφόσον εμείς έχουμε πια εκτίσει στο πρόσωπο του ίδιου του Χριστού τις ποινές για τις κατηγορίες της αμαρτίας. «Διότι αυτός σηκώνει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς», σύμφωνα με τη φωνή του προφήτη. Ή μήπως δεν ιαθήκαμε με τις πληγές του; ΠΑΛΛ. Αλήθεια είναι. «Διότι τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας, και περιήλθε σε κάκωση και σε πληγή». ΚΥΡ.

Και όταν τα χέρια αυτού που αμάρτησε τεθούν πάνω στον μόσχο, πραγματοποιείται η σφαγή· και μάλιστα ενώπιον του Κυρίου. «Διότι Αυτός σηκώνει τις αμαρτίες μας και για εμάς οδυνάται» καθώς σφαγιάζεται. Διότι το χέρι αποτελεί τύπο του έργου και των πράξεων. Πάντως, σφαγιάζεται ενώπιον του Κυρίου, σαν να συγκαταβαίνει και ο Πατέρας στο ότι πρέπει ο Υιός να πεθάνει για εμάς· διότι δεν αποστρέφει το πρόσωπό Του βλέποντάς Τον να σφαγιάζεται, και βέβαια όχι επειδή επικροτεί το πάθος καθεαυτό, αλλά επειδή δεν αγνοεί ότι το να πάθει ο Εμμανουήλ για εμάς είναι σωτήριο για τον κόσμο. Επομένως, Αυτός σηκώνει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς, υπομένοντας για χάρη μας τη σφαγή πάνω στον τίμιο σταυρό. Έπειτα, αφού ο ιερέας πάρει από το αίμα με το δάχτυλό του, θα ραντίσει επτά φορές πάνω στο άγιο καταπέτασμα, το οποίο βρισκόταν πάνω στην κιβωτό.

Αποκαλύπτει δε διά του Αγίου Πνεύματος στους δούλους του τη δική του θεότητα και δόξα καθώς και εκείνη του Πατέρα του, τη μέλλουσα αιώνια ζωή του, τα μυστήρια και τη διδασκαλία του, και την πραγματική ένσαρκη παρουσία του για εμάς, ότι δηλαδή είναι Θεός άνωθεν και άνθρωπος από τη Μαρία. 5. Έπειτα ο ίδιος ο Θεόδοτος λέει πάλι ότι «και ο Ησαΐας μίλησε για αυτόν ότι είναι άνθρωπος, λέγοντας τα εξής: ότι είναι άνθρωπος που γνωρίζει να υπομένει ασθένεια· και τον είδαμε σε πληγή και σε κάκωση, και ατιμάστηκε και δεν υπολογίστηκε». Αλλά δεν γνωρίζει πώς ελέγχεται και πάλι ο κτηνώδης. Διότι στα ίδια του τα λόγια ο Ησαΐας είπε: «Οδηγήθηκε σαν πρόβατο στη σφαγή, και σαν αμνός άφωνος μπροστά σε αυτόν που τον κουρεύει· έτσι δεν ανοίγει το στόμα του· μέσα στην ταπείνωσή του η κρίση του άρθηκε». Έπειτα λέει: «Ποιος θα διηγηθεί τη γενεά του, διότι η ζωή του αίρεται από τους ανθρώπους», και δεν είπε «αίρεται η ζωή από αυτόν», αλλά «από τους ανθρώπους». Διότι ο Λόγος είναι πάντοτε ζωντανός, υπάρχοντας και αντλώντας τη ζωή από τον εαυτό του και δίνοντας ζωή σε αυτούς που τον έχουν αγαπήσει· από τους ανθρώπους μεν άρθηκε η ζωή του, * όντας ο ίδιος ζωή από τον εαυτό του. «Διότι ζωντανός είναι ο Λόγος» και παρέχει ζωή σε όλους όσους έχουν ελπίσει σε αυτόν με αλήθεια. Και ως προς το «Ποιος θα διηγηθεί τη γενεά του;» *· εάν ήταν ψιλός άνθρωπος γεννημένος από τη Μαρία, τότε η γέννησή του θα ήταν ευδιήγητη.

Και με σαφήνεια προέδειχνε σχετικά με αυτό την εξουσιαστική φύση της δύναμής του, λέγοντας: «Έχω εξουσία να παραδώσω την ψυχή μου, και να τη λάβω πάλι». Και αυτός που έχει την εξουσία, πώς δεν μπορούσε να αναστήσει τον εαυτό του; Ο απόστολος δε, γράφοντας, για να δείξει ότι τίποτα δεν έγινε χωρίς το θέλημα του Πατέρα στην οικονομία της σωτηρίας, είπε: «Ο Θεός τον ανέστησε εκ νεκρών». Διότι και σε άλλο σημείο λέει ο ίδιος ο απόστολος ότι «αν και πέθανε από αδυναμία, ζει όμως από δύναμη». Ήθελα, λοιπόν, να ρωτήσω τη διάνοια όσων γνωρίζουν με ακρίβεια τις Γραφές: ποια αδυναμία είχε ο Μονογενής, μέσω του οποίου απλώθηκε ο ουρανός [ή από τον οποίο κτίστηκε ο ουρανός], μέσω του οποίου έγινε λαμπρός ο ήλιος, μέσω του οποίου έλαμψαν τα άστρα, μέσω του οποίου τα πάντα δημιουργήθηκαν εκ του μηδενός; Άραγε, για ποια αδυναμία μιλάει; Μήπως δεν είναι αυτή που ανέλαβε ο Λόγος ερχόμενος στη δική μας σάρκα, ντυνόμενος αυτήν, για να βαστάξει τη δική μας αδυναμία; Όπως ακριβώς ψάλλει γι' αυτόν ο προφήτης λέγοντας: «Αυτός πήρε τις αδυναμίες μας και βάσταξε τις ασθένειές μας». Πέθανε, λοιπόν, εξαιτίας της δικής μας αδυναμίας, αυτός που είναι η ζωή και ο απαθής Θεός, μέσα στην προερχόμενη από εμάς ασθενέστερη σάρκα, ζει όμως από δύναμη. «Διότι ο λόγος (του Θεού) είναι ζωντανός και ενεργός και πιο κοφτερός από κάθε δίκοπο μαχαίρι». Πέθανε, λοιπόν, από αδυναμία, ζει όμως από τη δύναμη της δικής του θεότητας, και ζει μέσα στη δική μας σάρκα, στην οποία καταδέχθηκε το πάθος.

«Ιδού, ο δούλος μου θα επιδείξει σύνεση και θα υψωθεί και θα δοξαστεί και θα ανυψωθεί σφόδρα»· διότι «εταπείνωσε τον εαυτό του, γινόμενος υπήκοος μέχρι θανάτου, και μάλιστα θανάτου σταυρικού. Γι' αυτό ο Θεός τον υπερύψωσε και του χάρισε το όνομα που είναι πάνω από κάθε όνομα». Αυτό ακριβώς, λοιπόν, φανερώνει και η παρούσα προφητεία, αφενός λέγοντας: «Ιδού, ο δούλος μου θα επιδείξει σύνεση και θα υψωθεί και θα δοξαστεί και θα ανυψωθεί», με τα οποία λόγια υποδηλώνει τη μετά τον θάνατο ανάστασή του, καθώς και την ανάληψη και ύψωσή του στους ουρανούς. Στη συνέχεια, αφετέρου, παρουσιάζει την ταπείνωσή του την «μέχρι θανάτου», με τα εξής λόγια: «Τον είδαμε, και δεν είχε ούτε ωραία όψη ούτε κάλλος· αλλά η όψη του ήταν άτιμη και κατώτερη σε σύγκριση με τους υιούς των ανθρώπων», και πάλι: «Ατιμάστηκε και δεν υπολογίστηκε. Αυτός φέρει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς», και ξανά: «Σαν πρόβατο οδηγήθηκε στη σφαγή και, όπως ο αμνός είναι άφωνος μπροστά σε εκείνον που τον κουρεύει, έτσι δεν ανοίγει το στόμα του. Μέσα στην ταπείνωση άρθηκε η κρίση του· τη γενεά του ποιος θα τη διηγηθεί; Διότι η ζωή του αφαιρείται από τη γη, εξαιτίας των ανομιών του λαού μου οδηγήθηκε στον θάνατο».

Αυτός όμως ήταν τελικά ο Σωτήρας των ψυχών μας, ο οποίος ο ίδιος θεράπευε και καθάριζε από κάθε αμαρτία. Γι' αυτό προσθέτει: «Ούτος φέρει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς, και εμείς θεωρήσαμε ότι αυτός βρίσκεται σε πόνο και σε πληγή και σε κάκωση», σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: «Όντως αυτός ανέλαβε τις νόσους μας και υπέμεινε τους πόνους, εμείς δε θεωρήσαμε ότι αυτός, ευρισκόμενος σε μάστιγα, είχε πληγεί από τον Θεό και είχε ταπεινωθεί», κατά δε τον Ακύλα: «Εμείς δε θεωρήσαμε ότι αυτός ήταν τραυματισμένος, ότι είχε πληγεί από τον Θεό και είχε ταπεινωθεί». Αλλά εμείς μεν, σαν νήπια, αυτήν την άποψη είχαμε για αυτόν, εκείνος όμως έπασχε όλα αυτά για εμάς, για να μας ελευθερώσει από κάθε τιμωρία. Γι' αυτό προστίθεται: «Αυτός δε τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας και ταλαιπωρήθηκε για τις ανομίες μας», κατά δε τον Ακύλα, λέγει: «Και αυτός βεβηλωμένος από τις παρανομίες μας, συντετριμμένος από τις ανομίες μας»· διότι ήταν αληθώς «βεβηλωμένος», όταν έγινε «κατάρα για εμάς», όταν δηλαδή και «συνετρίβη» και «βεβηλώθηκε» και υπέμεινε όλα τα χείριστα, όχι για κάποιες δικές του αμαρτίες, αλλά για τις δικές μας.

Αλλά βέβαια, αφού διακήρυξε αυτά, με τα όσα ακολουθούν φανερώνει τη δική του φιλανθρωπία και ανεξικακία λέγοντας: «Εγώ δε, όταν αυτοί με ενοχλούσαν, ντυνόμουν με σάκκο». Αντί δε του «Όταν αυτοί με ενοχλούσαν», με πολύ θαυμαστό τρόπο ο μεν Ακύλας λέει: «Και εγώ κατά την αρρώστια τους είχα ένδυμά μου τον σάκκο»· ο δε Σύμμαχος: «Σε εμένα, κατά τις αρρώστιες τους, το ένδυμα ήταν σάκκος»· ο δε Θεοδοτίων, όπως και η πέμπτη έκδοση, έχουν αναφέρει: «Εγώ δε όταν αυτοί αντιμετώπιζαν ενοχλήσεις». Διότι, καθώς ο Σωτήρας συμπάσχει με τα δικά τους δεινά και με τις αρρώστιες της ψυχής τους, χρησιμοποιεί σύμβολα πένθους και οδυρμών, φορώντας σάκκο για χάρη τους, αλλά και ταπείνωνε την ψυχή του με νηστεία. Γι' αυτό και δίδασκε λέγοντας: «Περίλυπη είναι η ψυχή μου έως θανάτου»· και «Τώρα η ψυχή μου έχει ταραχθεί». Διότι αυτά τα υπέμεινε από υπερβολική φιλανθρωπία, συμπάσχοντας και πονώντας βαθύτατα, όπως ακριβώς ένας πατέρας για τους γιους του που χάνονται. Γι' αυτό αναφερόταν στους προφήτες σχετικά με αυτόν: «Άνθρωπος που βρίσκεται σε πληγή και γνωρίζει να υπομένει την ασθένεια»· και πάλι: «Αυτός φέρει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς»· και ξανά: «Αυτός δε τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας, και με τον μώλωπά του εμείς ιαθήκαμε». Γι' αυτό λοιπόν και στις αρρώστιες τους, όπως και όταν εκείνοι ενοχλούνταν, βλέποντας ο Σωτήρας τον όλεθρο που επρόκειτο να τους βρει και την έσχατη απώλεια, για χάρη τους ντυνόταν με σάκκο και ταπείνωνε την ψυχή του με νηστεία.

Διότι δεν θα σου είχαν κρυφτεί, εάν υπήρχαν σε εμένα κάποια σφάλματα. Ή με άλλα λόγια, εάν πήρε πάνω του τις δικές μας αμαρτίες, και έγινε για εμάς κατάρα, ώστε να λέγεται για αυτόν: «Αυτός φέρει τις αμαρτίες μας, και για εμάς οδυνάται. Και αυτός τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας, και καταπονήθηκε για τις ανομίες μας. Και ο Κύριος τον παρέδωσε στις αμαρτίες μας». Και αυτά, λέει, τα σφάλματα τα ανέλαβα υπέρ των ανθρώπων· εσύ τα γνώρισες, Θεέ, αφού δεν σου κρύφτηκαν. Διότι δεν τα ανέλαβα αυτά χωρίς τη δική σου θέληση· γι' αυτό και τα κατέστησες άξια της δικής σου γνώσης. «Ας μην ντροπιαστούν εξαιτίας μου όσοι ελπίζουν σε σένα, Κύριε, Κύριε των δυνάμεων». Επειδή τη δική μου διδασκαλία οι σοφοί αυτού του αιώνα τη διαβάλλουν, και την πολεμούν ως γεμάτη αφροσύνη και μωρία εξαιτίας του επονείδιστου σταυρού, ικετεύω και παρακαλώ, εκείνοι που πιστεύουν σε εμένα να διαφυλάσσονται από εσένα αμετακίνητοι, ώστε να μην καταντροπιαστούν ποτέ. Γι' αυτό εσύ ο ίδιος, ω Κύριε, Κύριε των δυνάμεων, αυτούς που πολεμούνται για τη δική σου γνώση, την οποία παρέλαβαν από εμένα, και πάντοτε υπομένουν τα δεινά και καρτερούν μέχρι θανάτου, μην τους εγκαταλείψεις, ούτε ας ντροπιαστούν επειδή έδειξαν θάρρος σε εμένα, αυτοί που αναζητούν εσένα τον Θεό του Ισραήλ.

Αλλά και «έγινε άνθρωπος που βρίσκεται σε πληγή και γνωρίζει να υπομένει ασθένεια· και με τον μώλωπά του εμείς θεραπευθήκαμε». Επομένως, και πληγές και μώλωπες έλαβε, και όλα αυτά τα έπαθε, καθώς ο Πατέρας το βουλήθηκε και παραχώρησε να γίνουν έτσι.

Γι' αυτό, στον προφήτη Ζαχαρία έχει λεχθεί: «Ρομφαία, εξεγέρσου εναντίον του ποιμένα μου, και εναντίον του άνδρα του συμπολίτη του. Κτύπησε τον ποιμένα, και ας διασκορπιστούν τα πρόβατα του ποιμνίου»· στο δε Ευαγγέλιο ο ίδιος ο Σωτήρας μας, όταν πλησίαζε στο πάθος, προειδοποιούσε τους μαθητές του λέγοντας: «Όλοι εσείς θα σκανδαλιστείτε εξαιτίας μου. Διότι είναι γραμμένο: Θα κτυπήσω τον ποιμένα, και θα διασκορπιστούν τα πρόβατα του ποιμνίου». Και στο προκείμενο χωρίο, λοιπόν, σύμφωνα με αυτά, έχει λεχθεί το: «Διότι αυτόν που εσύ κτύπησες, (εκείνοι) τον κατεδίωξαν». Ο μεν Πατέρας, λοιπόν, δεν λυπήθηκε τον δικό του Υιό, αλλά τον παρέδωσε για χάρη όλων μας. Και δυνάμει αυτός ήταν που τον κτύπησε, επειδή του επέτρεψε να υποστεί τέτοια πάθη. Εκείνοι όμως, όχι μόνο τον κτύπησαν, αλλά και τον έδιωξαν από κοντά τους και τον απομάκρυναν μακριά· ενώ έπρεπε να τον αποδεχθούν, έστω και κτυπημένο, γνωρίζοντας ότι ο Χριστός πέθανε για εμάς, γινόμενος για εμάς κατάρα, και ότι αυτόν που δεν γνώρισε αμαρτία, ο Θεός τον έκανε αμαρτία για χάρη μας, ώστε εμείς να γίνουμε δικαιοσύνη του Θεού εν αυτώ. Πρέπει δε να θυμηθούμε και τα λόγια του Ησαΐα, μέσω των οποίων λεγόταν: «Άνθρωπος που βρίσκεται σε πληγή, και γνωρίζει να υπομένει την ασθένεια· και ο Κύριος τον παρέδωσε για τις αμαρτίες μας»· και το, «Διότι αυτός φέρει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς»· και ότι τραυματίστηκε όχι για τίποτε άλλο, αλλά εξαιτίας των αμαρτιών μας, και καταπονήθηκε εξαιτίας των ανομιών μας.

Επάνω μου στηρίχθηκε ο θυμός σου, και όλα τα κύματά σου τα έφερες επάνω μου. Διάψαλμα. Απομάκρυνες τους γνωστούς μου από εμένα, με θεώρησαν βδέλυγμα γι' αυτούς. Παραδόθηκα και δεν έβγαινα έξω. Επειδή ο Χριστός πέθανε για εμάς, σύμφωνα με τον Απόστολο, γινόμενος κατάρα για εμάς· για αυτό είναι γραμμένο: «Επικατάρατος καθένας που κρεμιέται πάνω σε ξύλο», και επειδή εκείνον που δεν γνώρισε αμαρτία, ο Θεός τον έκανε αμαρτία για χάρη μας, σύμφωνα με τον ίδιο [Απόστολο], εύλογα, αφού προσέλκυσε στον εαυτό του την οργή του Θεού που επικρεμόταν σε εμάς, τους προηγουμένως ασεβείς και αμαρτωλούς, καθώς και τον θυμό του εναντίον μας, και επειδή από υπερβάλλουσα φιλανθρωπία ανέλαβε την τιμωρία και την καταδίκη για λογαριασμό μας, προφέρει τα προκείμενα λόγια· καθώς, βεβαίως, έγινε ο Αμνός του Θεού που σηκώνει την αμαρτία του κόσμου. Γι' αυτό λέει ο προφήτης για αυτόν: «Αυτός φέρει τις αμαρτίες μας, και για εμάς οδυνάται· με την πληγή του εμείς θεραπευτήκαμε, και ο Κύριος τον παρέδωσε εξαιτίας των αμαρτιών μας». Αυτό λοιπόν παρουσιάζει και ο ίδιος μέσω του ψαλμού, λέγοντας: «Επάνω μου στηρίχθηκε ο θυμός σου, και όλα τα κύματά σου τα έφερες επάνω μου». Αντί αυτού, ο Σύμμαχος λέει: «Επάνω μου έπεσε βαρύς ο θυμός σου, και με τις καταιγίδες με καταπόνησες».

Λέει δε σε αυτά το «γιατί», ρωτώντας με απορία για ποια αιτία έχει εγκαταλειφθεί από τον Πατέρα, και γιατί απώθησε την ψυχή του· ώστε και εμείς, αν ποτέ απορούσαμε για ποια αιτία ο Θεός δεν λυπήθηκε τον ίδιο Του τον Υιό, αλλά τον παρέδωσε, θέλοντας να γίνει υποχείριος στους ανθρώπους –διότι αυτό ακριβώς σήμαινε το να τον εγκαταλείψει και να τον απωθήσει–, να μαθαίναμε ότι αυτό έγινε για χάρη μας, όπως δίδαξε ο Απόστολος λέγοντας: «Αλλά υπέρ πάντων ημών», ώστε να γίνει αμνός του Θεού και πρόβατο που θυσιάζεται υπέρ της σωτηρίας του κόσμου. Γι' αυτό έλεγε και ο προφήτης: «Και ο Κύριος τον παρέδωσε για τις αμαρτίες μας. Και αυτός φέρει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς. Και αυτός τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας, και ταλαιπωρήθηκε για τις ανομίες μας· με την πληγή του εμείς ιαθήκαμε». Και προσθέτει λέγοντας στον 21ο Ψαλμό: «Θεέ μου, θα κράζω την ημέρα, και δεν θα εισακούσεις, και τη νύχτα, και δεν θα είναι προς ανοησία μου»· και στα προκείμενα εδάφια: «Αποστρέφεις το πρόσωπό σου από εμένα». Θεωρώ δε ότι αυτά είναι όμοια με εκείνα που εκπληρώθηκαν εμπράκτως στο Ευαγγέλιο, όπου, αφού απομακρύνθηκε από τους μαθητές, έπεσε με το πρόσωπό του στο έδαφος προσευχόμενος και λέγοντας: «Πατέρα μου, αν είναι δυνατόν, ας παρέλθει αυτό το ποτήριο από εμένα».

Θα το κατανοήσεις δε αυτό, εάν στρέψεις την προσοχή σου στον προφήτη που λέει: «Αυτός φέρει τις αμαρτίες μας, και για εμάς οδυνάται». Γι' αυτό, αισθανόμενος οδύνη για λογαριασμό τους, φώναζε λέγοντας: «Επάνω μου διήλθαν οι οργές σου, οι φοβερισμοί σου με συντάραξαν». Διότι έβλεπε την οργή που έμελλε μετά από όχι πολύ καιρό να έλθει εναντίον τους, η οποία εξαφάνισε ολοκληρωτικά όλα τα ιερά τους· έτσι ώστε τα Άγια των αγίων και το θυσιαστήριο να καταστραφούν εκ θεμελίων, και οι βασιλείς τους, οι οποίοι είχαν διατηρηθεί μέχρι εκείνον τον καιρό μέσω προγονικής διαδοχής, να ανατραπούν, αλλά και η αυτονομία με την οποία επί μακρό αιώνα πολιτεύονταν, καθώς και η κατά τον νόμο λατρεία, μαζί με την ίδια την ιεροσύνη και τους λοιπούς ηγέτες και άρχοντές τους, να εξαλειφθούν· ώστε ούτε ίχνος τους να μην έχει απομείνει μέχρι και σήμερα. Όλα αυτά τα υπέστησαν από την οργή του Θεού, η οποία έπληξε ολόκληρο το έθνος τους όχι πολύ καιρό μετά το πάθος του, εξαιτίας όσων τόλμησαν να πράξουν εναντίον του· αυτά ακριβώς δήλωνε όταν έλεγε: «Επάνω μου διήλθαν οι οργές σου»· σαν να έλεγε, «Εξαιτίας μου»· ή, σύμφωνα με τον Σύμμαχο, «Μέσω εμού»· επειδή, σύμφωνα και με τον αληθή λόγο, εξαιτίας του τα υπέστησαν όλα αυτά.

Κοντά του υπάρχει άφθονη λύτρωση. Διότι έδωσε το τίμιο αίμα του ως λύτρο για εμάς, αφού έγινε ο Αμνός του Θεού· διότι αυτός φέρει τις αμαρτίες μας και υποφέρει για εμάς. Επιτέλεσε δε και λύτρωση για τον λαό του, σύμφωνα με τον Ζαχαρία· και σύμφωνα με την αγία Παρθένο, προσέτρεξε σε βοήθεια του Ισραήλ.

Λένε, λοιπόν, εκείνοι που μέσω του Πνεύματος έχουν συναισθανθεί αυτά τα ίδια τα γεγονότα, σαν να διηγούνται και να διδάσκουν την αιτία μιας τέτοιας θείας οικονομίας: «Αυτός φέρει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς»· διότι έβλεπαν, ως προφήτες, με ποιον τρόπο θα γινόταν ο αμνός του Θεού που αίρει την αμαρτία του κόσμου. Σε αυτά προστίθεται το: «εμείς όμως θεωρήσαμε ότι βρίσκεται σε πόνο, σε πληγή και σε κάκωση· αυτός όμως τραυματίστηκε για τις ανομίες μας». Διότι, εν δυνάμει, τραυματίστηκε και όταν πήραν πέτρες για να ρίξουν εναντίον του. «Και καταπονήθηκε», λέει, «για τις αμαρτίες μας». Διότι ο Χριστός, έχοντας συμπάσχει με τους ασθενείς περισσότερο από τον Παύλο, θα μπορούσε να πει το: «Ποιος ασθενεί και εγώ δεν ασθενώ;». Όλα αυτά ο προφήτης ομολογεί ότι θα τα υποστεί εκείνος για τον οποίο γίνεται ο λόγος, τόσο για τον ίδιο τον προφήτη όσο και για όλον τον λαό, διότι λέει: «τραυματίστηκε για τις ανομίες μας και καταπονήθηκε για τις αμαρτίες μας». Και συγκαταλέγοντας τον εαυτό του μαζί με τους άλλους, προσθέτει λέγοντας: «με τον μώλωπά του εμείς ιαθήκαμε».

Ποιος, άραγε, δεν θα εκπλησσόταν με όσα προστίθενται σε όλα τα προλεχθέντα, ακούγοντας τον προφήτη να λέει: «εξαιτίας των ανομιών του λαού μου οδηγήθηκε στον θάνατο»; Ή τι επιχειρήματα θα μπορούσαν να εφεύρουν απέναντι σε αυτά εκείνοι που πραγματικά (sic) άκουσαν με την ακοή τους τη φωνή του Χριστού και δεν την κατανόησαν, και αντίκρισαν με τα ίδια τους τα μάτια την παρουσία του και δεν την είδαν; Διότι, ποιον άλλον από τους δικαίους θα μπορούσαν να παρουσιάσουν, ο οποίος οδηγήθηκε στον θάνατο εξαιτίας των δικών τους αμαρτιών; Ή ποιος υπήρξε τέτοιος, ώστε να βαστάξει τις αμαρτίες ολόκληρου του λαού και αυτών ακόμη των προφητών, και να υποφέρει γι' αυτούς, έτσι ώστε όλοι τους να ομολογούν λέγοντας ότι θεραπεύονται με την πληγή του: «Αυτός φέρει τις αμαρτίες μας, και για εμάς οδυνάται, και με τον μώλωπά του εμείς ιαθήκαμε»;

Αυτό φαίνεται να το έχει πει εκφράζοντας τον θαυμασμό του για το γεγονός ότι, ακόμη και μετά την ενανθρώπηση, την κένωση, τη διατριβή Του επί της γης, καθώς και μετά το πάθος και την κάθοδο στους νεκρούς, το κάλλος του Σωτήρος παρέμεινε ωραίο και λαμπρό, χωρίς να αλλοιωθεί στο παραμικρό, ούτε να προσλάβει ρύπο, κηλίδα ή σπίλο από την υλική και σωματική κατάσταση των γήινων και ανθρώπινων πραγμάτων· εκπλησσόμενος επιπλέον και για τη δύναμή Του, καθώς κατατρόπωσε ολόκληρη τη στρατιά του διαβόλου. Προσθέτει το εξής: «τόσο ωραίος με τη στολή του, που προχωρά με βία και ισχύ;» Στην ερώτηση αυτή αποκρίνεται ο Σωτήρας, διδάσκοντας ποιος ακριβώς είναι, και λέει: «Εγώ ομιλώ δικαιοσύνη και κρίση σωτηρίας». Πάλι δε απευθύνεται ο λόγος προς Αυτόν, με αναφορά στο πάθος, και λέει: «γιατί είναι ερυθρά τα ιμάτιά σου;» και τα εξής. Διότι, ως αμνός του Θεού, αφού σήκωσε επάνω Του τις αμαρτίες του κόσμου, περιβλήθηκε ιμάτια ερυθρά εξαιτίας των δικών μας αμαρτιών· γι' αυτόν τον λόγο αναφέρεται και στον προφήτη Ζαχαρία: «και ο Ιησούς ήταν ενδεδυμένος με ιμάτια ρυπαρά»· αυτά δε ήταν τα ενδύματα που προέρχονταν από τα δικά μας αμαρτήματα, για τα οποία λίγο πιο πριν ελέγετο: «αυτός φέρει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς»· διότι ο Ίδιος βεβαίως δεν έπραξε αμαρτία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα Του.

Θα αρκούσε, λοιπόν, σε αυτά να ολοκληρωθεί η προφητεία, αν δεν έβλεπε ότι κάτι περισσότερο επρόκειτο να συμβεί μετά τον θάνατο του Χριστού· επειδή, όμως, πολύ σύντομα επρόκειτο, μετά τον θάνατο ή μετά την ταφή, να επανέλθει και να αναστηθεί, προσθέτει ακόμη για αυτόν και τα εξής, λέγοντας στη συνέχεια: «και ο Κύριος θέλει να τον καθαρίσει από την πληγή· εάν δώσετε προσφορά περί αμαρτίας, η ψυχή σας θα δει σπέρμα μακρόβιο. Και ο Κύριος θέλει να αφαιρέσει τον πόνο της ψυχής του, να του δείξει φως». Ενώ πιο πάνω είχε πει «άνθρωπος που βρίσκεται σε πληγή και γνωρίζει να υπομένει την ασθένεια», τώρα μετά τον θάνατό του και την ταφή, «ο Κύριος», λέει, «θέλει να τον καθαρίσει από την πληγή»· και πώς θα γίνει αυτό; «Εάν δώσετε», λέει, «προσφορά περί αμαρτίας, η ψυχή σας θα δει σπέρμα μακρόβιο». Διότι δεν επιτρέπεται σε όλους να δουν το μακρόβιο σπέρμα του Χριστού, παρά μόνο σε όσους έχουν εξομολογηθεί και προσφέρουν στον Θεό τα δώρα υπέρ των αμαρτιών τους. Διότι μόνο αυτών «η ψυχή θα δει το μακρόβιο σπέρμα» του Χριστού, δηλαδή την αιώνια ζωή του μετά τον θάνατο, ή τον λόγο του που σπάρθηκε σε ολόκληρη την οικουμένη και ο οποίος θα είναι μακρόβιος και θα διαρκέσει για πάντα. Πάλι, ενώ πιο πάνω είχε πει «και εμείς θεωρήσαμε ότι αυτός βρίσκεται σε πόνο», τώρα, μετά τη σφαγή και τον θάνατό του, λέει: «και ο Κύριος θέλει να αφαιρέσει τον πόνο της ψυχής του, να του δείξει φως».

Ψαλμού πγ΄. «Θεέ, υπερασπιστά μας, δες και επίβλεψε στο πρόσωπο του χριστού σου. Διότι είναι προτιμότερη μία ημέρα στις αυλές σου παρά χιλιάδες. Προτίμησα να παραρρίπτομαι στον οίκο του Θεού μου μάλλον, παρά να κατοικώ στα σκηνώματα των αμαρτωλών.» Εκείνοι που γνωρίζουν ότι ο Χριστός είναι ο Λόγος του Θεού και η σοφία και το αληθινό φως και η ζωή, αφού κατανόησαν την ενανθρώπησή του, εκπλάγηκαν από το παράδοξο του θείου θελήματος, ώστε να αναφωνήσουν: «Και τον είδαμε, και δεν είχε ούτε μορφή ούτε κάλλος, αλλά η μορφή του ήταν ατιμασμένη και υποδεέστερη σε σύγκριση με τους υιούς των ανθρώπων· άνθρωπος γεμάτος πληγές, που γνωρίζει να υπομένει την ασθένεια, διότι απέστρεψε το πρόσωπό του και ατιμάστηκε». Εύλογα λοιπόν παρακαλούν τον Θεό να επιβλέψει στο πρόσωπο του Χριστού, το οποίο για χάρη μας ατιμάστηκε και καθυβρίστηκε, και να γίνει ίλεως σε εμάς δι' αυτού, επειδή «ανέλαβε τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς».

Και ο Ιησούς, ο μέγας ιερέας που αναφέρεται στον προφήτη, τέθηκε επικεφαλής της επιστροφής από τη Βαβυλώνα στην Ιερουσαλήμ, φέροντας και αυτός την προτύπωση του Ιησού, του Σωτήρα μας, τον οποίο έχουμε ως «μέγα αρχιερέα που έχει διασχίσει τους ουρανούς», μέσω του οποίου διδαχθήκαμε και εμείς, αφού λυτρωθήκαμε σαν από άλλη Βαβυλώνα από τη σύγχυση και την αιχμαλωσία του παρόντος βίου, να σπεύδουμε προς την ουράνια πόλη, την αληθινή Ιερουσαλήμ. Εύλογα, λοιπόν, ο Ιησούς, ο οποίος έφερε στο πρόσωπό του την εικόνα της αλήθειας, φορούσε και ρυπαρά ιμάτια, και ο διάβολος αναφέρεται ότι στεκόταν στα δεξιά του και του εναντιωνόταν, επειδή και ο αληθινός Σωτήρας και Κύριός μας Ιησούς, αφού κατέβηκε στη δική μας αιχμαλωσία, ανέλαβε τις αμαρτίες μας, πήρε πάνω του τον ανθρώπινο ρύπο, και υπέμεινε τους εξευτελισμούς του πάθους λόγω της φιλανθρωπίας Του προς εμάς. Γι' αυτό λέει ο Ησαΐας: «Αυτός φέρει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς, και εμείς τον θεωρήσαμε ως άνθρωπο που βρίσκεται σε πόνο και σε πληγή και σε κάκωση· αυτός όμως τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας και ταλαιπωρήθηκε για τις ανομίες μας». Αλλά και ο Ιωάννης ο Βαπτιστής, όταν είδε τον Κύριο, είπε: «Ιδού ο αμνός του Θεού, που σηκώνει τις αμαρτίες του κόσμου».