Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 53:4

Πρώτον, λοιπόν, σχετικά με το ότι φαίνεται άτοπο να εκφέρεται από το πρόσωπο του Σωτήρα μας η φράση: «γιάτρεψε την ψυχή μου, διότι αμάρτησα σε σένα», θα παρατηρήσεις ότι στη μετάφραση του Συμμάχου δεν αποδίδεται έτσι, αλλά «γιάτρεψε την ψυχή μου, ακόμη κι αν αμάρτησα σε σένα». Αλλά και με αυτόν τον τρόπο το λέει, επειδή αναλαμβάνει ο ίδιος τις δικές μας αμαρτίες. Γι' αυτό έχει ειπωθεί: «και ο Κύριος τον παρέδωσε για τις αμαρτίες μας», και «αυτός σηκώνει τις αμαρτίες μας». Έγινε, άλλωστε, «για χάρη μας κατάρα» «ο αμνός του Θεού που σηκώνει την αμαρτία του κόσμου», αυτόν που, ενώ «δεν γνώρισε αμαρτία, ο Θεός τον έκανε αμαρτία για χάρη μας», προσφέροντάς τον ως αντίλυτρο ζωής για όλους εμάς, «ώστε εμείς να γίνουμε δικαιοσύνη του Θεού εν αυτώ». Επειδή, όμως, λαμβάνοντας «ομοίωμα σάρκας αμαρτίας», «κατέκρινε την αμαρτία στη σάρκα», εύλογα προφέρονται τα παραπάνω λόγια. Και το ότι τα λέει αυτά οικειοποιούμενος τις δικές μας αμαρτίες εξαιτίας της αγάπης και της φιλανθρωπίας του προς εμάς, το προσθέτει προχωρώντας παρακάτω στον ίδιο ψαλμό, λέγοντας: «εμένα όμως με αντιλήφθηκες χάρη στην ακακία μου», φανερώνοντας σαφώς το αναμάρτητο του αμνού του Θεού. Πώς, όμως, οικειοποιείται τις δικές μας αμαρτίες και πώς λέγεται ότι σηκώνει τις ανομίες μας, παρά μόνο κατά το ότι εμείς χαρακτηριζόμαστε ως σώμα του, σύμφωνα με τον απόστολο που λέει: «εσείς δε είστε σώμα Χριστού, και μέλη του ξεχωριστά ο καθένας»;

Αυτός δε, αντιλαμβανόμενος αμέσως και πλήρως τη θεία και πατρική βουλή, και διακρίνοντας καλύτερα από κάθε άλλον τα αίτια της εγκατάλειψής του από τον Πατέρα, ταπείνωσε τον εαυτό του ακόμη περισσότερο και με πολλή προθυμία επωμίστηκε τον θάνατο για χάρη μας· και έγινε ο πανάγιος και ευλογημένος «κατάρα για χάρη μας», και αυτός που δεν γνώρισε αμαρτία έγινε αμαρτία, «για να γίνουμε εμείς δικαιοσύνη του Θεού μέσω αυτού». Και επιπλέον αυτών, αφού ανέλαβε πάνω του τις δικές μας αμαρτίες, σταυρώθηκε, πράγμα το οποίο έπρεπε να πάθουμε εμείς, οι άλλοτε ασεβείς, έχοντας γίνει αντάλλαγμα για τις ψυχές μας και αντίλυτρο, ώστε ευλόγως να μπορούμε να πούμε τον προφητικό λόγο: «αυτός φέρει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς» και «αυτός τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας και ταλαιπωρήθηκε για τις ανομίες μας, για να ιαθούμε εμείς με την πληγή του». Διότι «ο Κύριος τον παρέδωσε στις αμαρτίες μας». Γι' αυτόν τον λόγο, εφόσον παραδόθηκε από τον Πατέρα και ταλαιπωρήθηκε και ανέλαβε «τις ανομίες μας», «οδηγήθηκε σαν πρόβατο στη σφαγή». Συμφωνεί με αυτά και ο απόστολος λέγοντας: «Αυτός που δεν λυπήθηκε τον δικό του Υιό, αλλά τον παρέδωσε για χάρη όλων μας». Παρακινούντάς μας δε στην αναζήτηση της αιτίας για την οποία τον εγκατέλειψε ο Πατέρας, λέει: «Γιατί με εγκατέλειψες;».

Διότι το σωτήριο σώμα παραδιδόταν στον θάνατο ως σφάγιο αποτρεπτικό όλων των κακών, το οποίο, ως καθαρτήρια θυσία, αφαίρεσε την αμαρτία ολόκληρου του κόσμου· γι' αυτό εξάλλου διακηρύσσει ολοκάθαρα ο Ησαΐας: «Αυτός φέρει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς».

Διότι, αφού ενώθηκε με τη μορφή του δούλου, την οποία έλαβε, και έγινε ένα με αυτήν, οικειώνεται τα πάθη του δούλου. Και όπως ακριβώς συμβαίνει και σε εμάς, εξαιτίας της φυσικής ενότητας με τα μέλη του σώματος, ότι, εάν κάτι συμβεί στην άκρη του νυχιού, ολόκληρο το σώμα συμπάσχει με το μέλος που πάσχει, καθώς η συναίσθηση διαπερνά όλο το σώμα, έτσι και Εκείνος που ενώθηκε με τη φύση μας οικειώνεται τα δικά μας πάθη, όπως ακριβώς λέει ο Ησαΐας, ότι αυτός ανέλαβε τις ασθένειές μας και βάσταξε τις νόσους μας, υπομένοντας την πληγή για χάρη μας, ώστε με τον μώλωπά του εμείς να θεραπευθούμε. Όχι ότι η θεότητα υπέστη μώλωπες, αλλά ο άνθρωπος που ενώθηκε άρρηκτα μέσω της ενώσεως με τη θεότητα, του οποίου η φύση είναι δεκτική στο να υποστεί μώλωπες. Αυτά δε συμβαίνουν, ώστε μέσα από τις ίδιες οδούς να καταλυθεί πάλι η οδός της κακίας. Επειδή, δηλαδή, μέσα από την παρακοή του πρώτου ανθρώπου εισήλθε ο θάνατος, για τον λόγο αυτόν μέσα από την υπακοή του δεύτερου ανθρώπου εξορίζεται. Γι' αυτόν τον λόγο γίνεται υπήκοος μέχρι θανάτου, ώστε, αφενός, με την υπακοή να θεραπεύσει το σφάλμα που προήλθε από την παρακοή, και, αφετέρου, με την εκ νεκρών ανάσταση να εξαφανίσει τον θάνατο που συνεισήλθε με την παρακοή. Διότι ο αφανισμός του θανάτου είναι η ανάσταση του ανθρώπου από τον θάνατο. Γι' αυτό, λέει, και ο Θεός τον υπερύψωσε. Αυτό αποτελεί σαν μια σφραγίδα του προηγούμενου νοήματος.

Διότι, εάν εξομοιώθηκε κατά πάντα με την ανθρωπότητα και συμπάσχισε, σύμφωνα με τον προφήτη: «Αυτός φέρει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς» και «Αυτός έλαβε τις ασθένειές μας και βάσταξε τις νόσους», επειδή ακριβώς περιβλήθηκε τη σάρκα που είναι δεκτική αυτών· και «για χάρη μας», λέει, «έγινε αμαρτία», χωρίς να έχει πράξει ο ίδιος αμαρτία, αλλά σαν να είχε πράξει, ώστε να δικαιωθούμε εμείς· και «αφού έγινε για εμάς κατάρα, για να μας εξαγοράσει από την κατάρα», ονομάστηκε επικατάρατος, επειδή επέλεξε από συμπάθεια να συμμεριστεί την ίδια ονομασία με εμάς· εάν λοιπόν, βιώνοντας όλα αυτά, εξομοιώθηκε με την ανθρωπότητα, αναλαμβάνοντας την ίδια τη μορφή του δούλου, προβάλλοντας το δικό του πρόσωπο για λογαριασμό της ανθρωπότητας σαν να είχε ανομήσει ο ίδιος, παρακινούσε τον Πατέρα σε έλεος με τις επικλήσεις του. Και καθώς δεν είχε υποταχθεί στον Υιό ολόκληρη η ανθρωπότητα, έτσι και ο ίδιος φαινόταν και θεωρούνταν ως μη υποτεταγμένος, αναλαμβάνοντας και χρεωνόμενος ενώπιον του Πατέρα την ανυποταξία του λαού· εάν όμως κάποτε υποταχθούν τα πάντα στον Υιό (διότι τώρα δεν βλέπουμε ακόμη τα πάντα να του έχουν υποταχθεί), τότε θα πει: «Τα πάντα μου έχουν υποταχθεί». Και όταν του υποταχθούν τα πάντα, τότε και ο ίδιος θα φανεί υποτεταγμένος σε Εκείνον που του υπέταξε τα πάντα· διότι, εάν όλοι εμείς ανήκουμε στον Χριστό, τότε και ο Χριστός θα ανήκει στον Θεό και θα υποταχθεί. Εάν όμως εμείς δεν ανήκουμε ακόμη στον Χριστό, τότε ούτε ο Χριστός έχει υποταχθεί ακόμη στον Θεό, Αυτός που οδυνάται για εμάς.

Διότι εμείς και έχουμε διδαχθεί από το μυστήριο και έχουμε πιστέψει ότι η ανθρώπινη φύση σώθηκε επειδή ενώθηκε με τον Λόγο· σαρκικό όμως Υιό του Θεού, ο οποίος να θεωρείται ξεχωριστά από μόνος του, ούτε έχουμε διδαχθεί ούτε παρακινούμαστε από κάποια λογική ακολουθία να τον εννοήσουμε. Διότι, αφού έγινε για εμάς αμαρτία και κατάρα, όπως λέει ο απόστολος, και ανέλαβε στον εαυτό του τις δικές μας ασθένειες, σύμφωνα με τη φωνή του Ησαΐα, δεν άφησε αθεράπευτη την αμαρτία και την κατάρα και την ασθένεια· απεναντίας, το μεν θνητό καταπόθηκε από τη ζωή, εκείνος δε που σταυρώθηκε εξαιτίας ασθένειας έζησε μέσω δυνάμεως, η δε κατάρα μεταβλήθηκε σε ευλογία, και καθετί το ασθενές και φθαρτό της φύσεώς μας, αφού ανακράθηκε με τη θεότητα, έγινε εκείνο ακριβώς που είναι η θεότητα. Από πού, λοιπόν, θα μπορούσε κανείς να διανοηθεί δυάδα Υιών, σαν να οδηγείται από κάποια αναγκαιότητα σε μια τέτοια αντίληψη, εξαιτίας της κατά σάρκα οικονομίας;

Και απεύχεται το ποτήρι του πάθους Εκείνος που γι' αυτόν τον λόγο ήρθε στον κόσμο, και αγωνιώντας ιδρώνει και ενδυναμώνεται από άγγελο Εκείνος που ενδυναμώνει αυτούς που πιστεύουν σε αυτόν και που δίδαξε με τα έργα του την περιφρόνηση του θανάτου. Και παραδίδεται από τον Ιούδα Εκείνος που γνωρίζει ποιος είναι ο Ιούδας, και ατιμάζεται από τον Καϊάφα Εκείνος που προηγουμένως λατρευόταν από αυτόν ως Θεός, και εξευτελίζεται από τον Ηρώδη Εκείνος που πρόκειται να κρίνει όλη τη γη, και μαστιγώνεται από τον Πιλάτο Εκείνος που ανέλαβε τις ασθένειές μας, και εμπαίζεται από τους στρατιώτες Εκείνος στον οποίο παρίστανται χίλιες χιλιάδες και μύριες μυριάδες αγγέλων και αρχαγγέλων, και καρφώνεται στο ξύλο από τους Ιουδαίους Εκείνος που στερέωσε σαν θόλο τον ουρανό. Και φωνάζοντας προς τον Πατέρα παραδίδει το πνεύμα Εκείνος που είναι αχώριστος από τον Πατέρα, και γέρνοντας το κεφάλι εκπνέει Εκείνος που είπε: «Έχω εξουσία να παραδώσω την ψυχή μου και έχω εξουσία να την πάρω πάλι»· επειδή δε δεν κυριευόταν από τον θάνατο, αφού είναι η ζωή, είπε: «Εγώ από μόνος μου την παραδίδω». Και λογχίζεται στην πλευρά Εκείνος που χαρίζει τη ζωή σε όλους. Και τυλιγμένος με σάβανο τοποθετείται σε μνήμα Εκείνος που ανασταίνει τους νεκρούς, και την τρίτη ημέρα ανασταίνεται από τον Πατέρα, όντας ο ίδιος η ανάσταση και η ζωή. Διότι όλα αυτά τα κατόρθωσε για εμάς Εκείνος που για χάρη μας έγινε σαν εμάς· επειδή αυτός ανέλαβε τις ασθένειές μας και βάσταξε τις αρρώστιες μας και πόνεσε για εμάς, καθώς είπε ο προφήτης Ησαΐας.

Αυτός φέρει τις αμαρτίες μας, και για εμάς οδυνάται. Εγώ δεν βρίσκω καμία αιτία καταδίκης σε αυτόν. Αλλά μην ντρέπεσαι για τα επονείδιστα αγαθά. Διότι, αφού έπαθε τόσα πολλά, παρέμεινε απαθής· πληγώθηκε, τον έφτυσαν, υπέμεινε τα πιο αισχρά, και ο ίδιος παραμένει έντιμος και ένδοξος, σαν ένας από τους πληγωμένους, όπως λέει ο ίδιος ο Ησαΐας: «Και εμείς θεωρήσαμε ότι βρίσκεται σε πόνο, και σε πληγή, και σε κάκωση· αυτός όμως τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας, και ταλαιπωρήθηκε για τις ανομίες μας». Επομένως και αυτός και εμείς κειτόμαστε τραυματίες. Με τον μώλωπά του εμείς ιαθήκαμε. Ένας νεκρός είναι ο ιατρός των νεκρών· ένας τραυματίας είναι το αντίδοτο των πολυβασανισμένων ανθρώπων. Αλλά μέχρι πότε παραπλανάς την άνεσή μας, ω άνθρωπε; Πες πιο ξεκάθαρα το ζητούμενο. Σαν πρόβατο οδηγήθηκε στη σφαγή, και όπως ο αμνός παραμένει άφωνος μπροστά σε αυτόν που τον κουρεύει. Χρηστό πρόβατο που παραδόθηκε σε κακούς σφαγείς· αν το σφάζετε, ω Ιουδαίοι, μην το κουρεύετε· αν πάλι το κουρεύετε, λυπηθείτε ένα πρόβατο που αποδίδει αγαθούς καρπούς.

Και για τους ασθενείς λέει: «Απέστειλε τον λόγο του και τους εθεράπευσε»· και για τους αμαρτωλούς λέει: «Αυτός φέρει τις αμαρτίες μας»· και για τους νεκρούς που αναστήθηκαν: «Θα αναστηθούν οι νεκροί»· και για τις ψυχές που κατέχονταν στα δεσμά: «Και σε όσους κάθονται στο σκοτάδι, φως ανέτειλε για εσάς». Και για τον Καϊάφα και τον Ηρώδη λέει: «Άρχοντες λαών συγκεντρώθηκαν μαζί με τον Αβραάμ»· και για τον Ιούδα: «Εκείνος που έτρωγε τους άρτους μου μεγάλυνε εναντίον μου τον πτερνισμό»· και για τη συναγωγή των Ιουδαίων και των αρχιερέων: «Ο Κύριος θα έλθει σε κρίση με τους πρεσβυτέρους του λαού»· και για τον σταυρό: «Ελάτε να βάλουμε ξύλο στον άρτο του»· και για τον ληστή εκ δεξιών: «Η δεξιά του Κυρίου εποίησε δύναμη»· και για τον τάφο: «Με έθεσαν σε λάκκο κατώτατο»· και για το αγκάθινο στεφάνι: «Η άμπελός μου αντί για σταφύλια βλάστησε αγκάθια»· και για τον πειρασμό του από τον Πονηρό: «Ο εχθρός ονείδισε τον Κύριο»· και για την ονομασία του ως Υιού ανθρώπου: «Και επί τον Υιό τον οποίο ενίσχυσες για τον εαυτό σου»· και για την ταφή του: «Και θα δώσω τους πονηρούς αντί για την ταφή του»· και για την ανάσταση του Κυρίου: «Εξεγέρσου, γιατί κοιμάσαι, Κύριε;»· και για την ανάληψή του: «Ανέβηκε ο Θεός με αλαλαγμό»· και για την άνω καθέδρα: «Κάθου εκ δεξιών μου». Και γιατί λέω τόσα πολλά; Διότι όλες τις προφητείες που ψάλλονται για τη χάρη του Χριστού, ούτε οι ρήτορες δεν μπορούν να τις εξαγγείλουν.

Και κάτι άλλο ακόμη θα μπορούσαμε να παρατηρήσουμε εδώ σε σχέση με αυτά: ότι ο Χριστός χαρίζει τη θεραπεία κάποιων ανταποκρινόμενος στην πίστη άλλων (διότι και εδώ κάποιοι άλλοι τον παρακάλεσαν, όπως ακριβώς και στην περίπτωση του δούλου του εκατόνταρχου). Τη χαρίζει δε, όταν εκείνος που πρόκειται να θεραπευτεί δεν διακατέχεται από απιστία, αλλά είτε εξαιτίας ασθένειας δεν μπορεί να μεταβεί προς αυτόν, είτε εξαιτίας άγνοιας δεν έχει σχηματίσει καμία μεγάλη ιδέα γι' αυτόν, είτε εξαιτίας της ανώριμης ηλικίας του. Όταν έπεσε το βράδυ, του έφεραν πολλούς δαιμονισμένους, και εξέβαλε τα πνεύματα από αυτούς μόνο με τον λόγο του, και θεράπευσε όλους τους ασθενείς, για να εκπληρωθεί αυτό που λέχθηκε από τον προφήτη Ησαΐα: «Αυτός πήρε τις ασθένειές μας και βάσταξε τις νόσους μας». Είδες, λοιπόν, το πλήθος πώς αυξάνεται στην πίστη; Διότι, αν και η ώρα ήταν προχωρημένη, δεν δέχονταν να αναχωρήσουν· ούτε θεωρούσαν ότι ήταν ακατάλληλη η ώρα για να φέρουν τους αρρώστους τους το βράδυ. Εσύ, όμως, πρόσεξέ μου πόσο μεγάλο πλήθος θεραπευόμενων προσπερνούν συνοπτικά οι ευαγγελιστές, χωρίς να μας μιλούν και να μας διηγούνται για τον καθένα χωριστά, αλλά με μία λέξη διατρέχουν ένα απερίγραπτο πέλαγος θαυμάτων.

Έπειτα, για να μην προκαλέσει πάλι απιστία το μέγεθος του θαύματος, εφόσον μέσα σε μια στιγμή θεράπευσε και αποκατέστησε τόσο μεγάλο πλήθος και ποικίλες ασθένειες, παραθέτει τον προφήτη ως μάρτυρα των όσων συνέβαιναν, δείχνοντάς μας ότι η απόδειξη που προέρχεται από τις Γραφές είναι παντού σπουδαία, και διόλου κατώτερη από τα ίδια τα σημεία. Και αναφέρει ότι αυτά τα είπε και ο Ησαΐας, ότι δηλαδή: «Τις ασθένειές μας πήρε, και τις νόσους μας βάσταξε». Δεν είπε: «Τις εξάλειψε», αλλά: «Τις πήρε και τις βάσταξε»· πράγμα που μου φαίνεται ότι έχει λεχθεί από τον προφήτη μάλλον για τις αμαρτίες, σε συμφωνία με τον Ιωάννη που λέει: «Ίδε ο αμνός του Θεού, ο αίρων την αμαρτίαν του κόσμου».

Γνωρίζουν οι μυημένοι τα λεγόμενα. Αφού τον ανέβασε στο δικό του υποζύγιο, τον οδήγησε σε πανδοχείο. Ως δικό του υποζύγιο ο Χριστός εννοεί το σώμα, το οποίο ανέλαβε για εμάς από την άχραντη Παρθένο. Ανέβασε, λοιπόν, στο δικό του υποζύγιο τον τραυματισμένο από τους ληστές· επειδή, σύμφωνα με τον προφήτη Ησαΐα, Αυτός ανέλαβε τις ασθένειές μας και βάσταξε τις νόσους μας. Και τον οδήγησε σε πανδοχείο, δηλαδή στην αγία Εκκλησία, και τον φρόντισε, αρχικά ο ίδιος αυτοπροσώπως. Την επόμενη ημέρα, όταν αναχώρησε, δηλαδή μετά την αγία Ανάσταση, έβγαλε δύο δηνάρια και τα έδωσε στον πανδοχέα. Ποιος είναι ο πανδοχέας και τι είναι τα δύο δηνάρια; Ο πανδοχέας είναι ο απόστολος Παύλος, ο οποίος αναδείχθηκε στην εξ εθνών Εκκλησία· και ονομάστηκε πανδοχέας επειδή δέχεται τους πάντες και ελκύει τους πάντες προς τη σωτηρία. Βγάζοντας δύο δηνάρια ο Χριστός μετά την Ανάσταση, δηλαδή την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη, τα έδωσε στον πανδοχέα, λέγοντάς του: Φρόντισέ τον· σε εσένα, λέει, παραδίδω τον λαό που προέρχεται από τα έθνη, ο οποίος έχει τραυματιστεί από τους πιο φονικούς ληστές· μόνο φρόντισέ τον· και ό,τι επιπλέον δαπανήσεις, εγώ, όταν επιστρέψω, θα σου το αποδώσω. Τι δαπάνησε επιπλέον, λοιπόν, ο Παύλος στα δηνάρια; Τις δεκατέσσερις επιστολές, τις οποίες έστειλε στα έθνη. Τι σημαίνει το «Εγώ, όταν επιστρέψω, θα σου το αποδώσω»;

Β΄. Λέγοντας τέτοια πράγματα, λογομαχούσαν με τον Στέφανο. Τότε ο Στέφανος είπε: «Δεν φυλάσσονται σε εσάς τα συγγράμματα των προφητών; Δεν ξεδιπλώνετε και δεν μελετάτε εσείς τα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης; Δεν λέγατε μεταξύ σας: "Εμείς γνωρίζουμε ότι στον Μωυσή μίλησε ο Θεός, ενώ τούτον εδώ δεν γνωρίζουμε από πού είναι· εμείς είμαστε μαθητές του Μωυσή"; Δεν έλεγε ο Μωυσής: "Προφήτη σαν εμένα θα αναστήσει σε εσάς Κύριος ο Θεός από τους αδελφούς σας· αυτόν να ακούσετε"; Δεν προέγραψε από παλιά ο Μιχαίας: "Και εσύ, Βηθλεέμ, γη του Ιούδα, διόλου δεν είσαι η πιο ασήμαντη ανάμεσα στους ηγεμόνες του Ιούδα· διότι από εσένα θα προέλθει ηγέτης"; Δεν προανήγγειλε ο Ησαΐας τον τοκετό της απειρόγαμης Κόρης: "Ιδού, η παρθένος θα συλλάβει"; Δεν προείπε ο Αββακούμ την παρουσία των ζώων στη φάτνη: "Ανάμεσα σε δύο ζώα θα γίνεις γνωστός"; Δεν προείπε ο Ησαΐας τη φυγή στην Αίγυπτο εξαιτίας του Ηρώδη: "Ιδού, ο Κύριος έρχεται πάνω σε ελαφριά νεφέλη στην Αίγυπτο"; Δεν προμήνυσε ο Δαβίδ τη φυγή των υδάτων του Ιορδάνη: "Σε είδαν τα ύδατα, Θεέ, σε είδαν τα ύδατα και φοβήθηκαν"; Δεν προέγραψε ο Ησαΐας την έκβαση των κόπων και των πόνων: "Αυτός πήρε τις αμαρτίες μας και βάσταξε τις ασθένειές μας"; Δεν προείπε ο προφήτης Δαβίδ τη βία των καρφιών: "Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου"; Δεν προανήγγειλε ο Μωυσής την ανάρτηση στο ξύλο: "Θα δείτε τη ζωή σας κρεμασμένη πάνω σε ξύλο";»

Αλλά κήρυξα την ακατάληπτη γενεαλογία του, λέγοντας: «Τη γενεά του, ποιος θα τη διηγηθεί;» Και έχω πει ότι στον σταυρό προσήλωσε τις αμαρτίες μας: «Αυτός σηκώνει τις αμαρτίες μας και υποφέρει για εμάς, και ο ίδιος τραυματίστηκε για τις ανομίες μας· και με την πληγή του εμείς θεραπευτήκαμε». Και προείπα την άνοδο στους ουρανούς, αναφέροντας ότι «Αίρεται η ζωή του», και εκτός από όλα αυτά, οικτίροντας τον εαυτό μου [πρόσθεσα]: «Διότι έχω συντριβεί, επειδή, αν και είμαι άνθρωπος και έχω ακάθαρτα χείλη, αντίκρισα τον Βασιλέα, τον Κύριο Σαβαώθ», αλλά χάρη στην υπερβολική φιλανθρωπία του εγώ αξιώθηκα αυτής της χάριτος.

24. Ας κατανοήσουμε εμείς που δεν έχουμε δει, και ας πιστέψουμε στο κήρυγμα εκείνων που ευαγγελίζονται την ειρήνη. Διότι σε εμάς αποκαλύπτεται ο βραχίονας του Θεού, η παντουργός του δύναμη. Διότι θα δοξαστούμε εάν το κατανοήσουμε, και θα δοξαστούμε πάρα πολύ, αντικρίζοντας τη δόξα του Κυρίου μέσα στην ευτέλεια, και κατανοώντας την υπερβατική ωραιότητα μέσα στην άδοξη μορφή. Διότι, αν και έπαθε εξαιτίας της ανθρώπινης αδυναμίας, εντούτοις ζει από τη δύναμη του Θεού. Αν και φαίνεται κρεμασμένος πάνω στο ξύλο, άσχημος και άδοξος, υστερώντας από όλους τους υιούς των ανθρώπων, όμως αυτός είναι το απαύγασμα της δόξας, το οποίο βλέποντας η γη ντράπηκε και πένθησε. Αυτός βάσταξε τις αμαρτίες μας πάνω στο ξύλο, και πόνεσε για τον δικό μας μώλωπα, και για εμάς οδυνάται, και υπέμεινε πληγή, και πόνο, και κάκωση, ως αντίτιμο για τη δική μας ειρήνη. Διότι, επειδή πλανηθήκαμε σαν πρόβατα, έχοντας εκκλίνει από την οδό του Κυρίου, και διανύοντας το δικό μας μονοπάτι, από ευσπλαχνία παραδόθηκε για τις αμαρτίες μας· χωρίς να φιλονικεί, ούτε να κραυγάζει, αφήνοντας σε εμάς υπόδειγμα, και άγεται στον θάνατο υπέρ ημών σαν άφωνο πρόβατο. Θα δείτε, λέει ο Μωυσής, τη ζωή σας να κρέμεται απέναντι από τα μάτια σας, και δεν θα πιστέψετε στη ζωή σας.

Ας έλθουμε όμως και σε μια άλλη μυστική θεωρία, η οποία προδεικνύει την αρχική αλήθεια των γεγραμμένων. Ο αληθινός και νέος Ζοροβάβελ, ο οποίος προαναγγέλλεται τυπικώς μέσω του παλαιού, είναι ο Κύριος και Θεός μας Ιησούς Χριστός, ο οποίος συνελήφθη, κυοφορήθηκε και γεννήθηκε μέσα στη σύγχυση της φύσης μας, και έγινε τέλειος άνθρωπος κατά φύση, προκειμένου, αφού την απομακρύνει από τη σύγχυση, να επαναφέρει τη φύση στον εαυτό Του· Αυτός, ο οποίος αφενός δεν έγινε μαζί με εμάς αιχμάλωτος ούτε μετοίκησε στη σύγχυση των παθών —διότι δεν έπραξε αμαρτία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα Του—, αφετέρου γεννήθηκε ανάμεσα σε εμάς τους αιχμαλώτους ως αιχμάλωτος και συγκαταλέχθηκε μαζί με εμάς τους ανόμους, γενόμενος από φιλανθρωπία σε ομοίωμα σαρκός αμαρτίας και περί αμαρτίας· σε ομοίωμα μεν σαρκός αμαρτίας, επειδή, όντας εκ φύσεως Θεός απαθής, καταδέχθηκε να γίνει κατ' οικονομίαν και ατρέπτως εκ φύσεως παθητός άνθρωπος, περί αμαρτίας δε, επειδή εξαιτίας των αμαρτιών μας οδηγήθηκε στον θάνατο και για χάρη μας υπέφερε, και τραυματίστηκε εξαιτίας των αμαρτιών μας και ταλαιπωρήθηκε εξαιτίας των ανομιών μας, ώστε εμείς να θεραπευθούμε με την πληγή Του. Διότι, όπως λέγει η Γραφή: «Πνεύμα προ προσώπου ημών, χριστός Κύριος, συνελήφθη μέσα στις διαφθορές μας, για τον οποίο είπαμε: Κάτω από τη σκιά του θα ζήσουμε ανάμεσα στα έθνη».

Και ας δούμε πάλι πώς ο ίδιος προφήτης με προφητικά μάτια προείδε τον Χριστό στον σταυρό: «Και τον είδαμε», λέει, «και δεν είχε μορφή ούτε ομορφιά, αλλά η μορφή του ήταν ατιμασμένη, υστερώντας σε όψη σε σύγκριση με τους υιούς των ανθρώπων». Σε τέτοιο βαθμό, λέει, είδαμε στον σταυρό να έχει εκλείψει το προηγούμενο ωραιόμορφο κάλλος και η όψη του προσώπου του, που πριν άστραφτε, ώστε να μοιάζει απλώς με τους νεκρούς υιούς των ανθρώπων: «Ατιμάστηκε και δεν υπολογίστηκε. Αυτός φέρει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς, και εμείς θεωρήσαμε ότι βρίσκεται σε πόνο και σε πληγή από τον Θεό και σε κακουχία, αυτός όμως τραυματίστηκε για τις ανομίες μας και ταλαιπωρήθηκε για τις αμαρτίες μας».

Και αυτός φέρει τις αμαρτίες μας, και οδυνάται για εμάς· και εμείς θεωρήσαμε ότι βρίσκεται σε πόνο και σε πληγή από τον Θεό και σε κακουχία· αυτός όμως τραυματίστηκε για τις ανομίες μας και βασανίστηκε για τις αμαρτίες μας. Δεν στηλιτεύεται, λοιπόν, σαφέστατα μέσα από όλα αυτά, καθώς αρνείται ολοκληρωτικά και από κάθε άποψη, για να χρησιμοποιήσω τα δικά του λόγια, την αληθινή μετά σαρκός εμφάνιση του Θεού Λόγου; Και βέβαια.

Και ότι αυτός βαστάζει τις αμαρτίες μας και υποφέρει για εμάς, και εμείς θεωρήσαμε ότι αυτός βρίσκεται σε πόνο, και σε πληγή από τον Θεό, και σε κακουχία. Αυτός όμως τραυματίστηκε για τις ανομίες μας και καταπονήθηκε για τις αμαρτίες μας. ÷

Διότι εκείνος μεν, έχοντας υψηλότερη ιδέα για τον εαυτό του, παρασύρθηκε σε εκείνες τις πράξεις με τις οποίες νόμισε ότι ήταν ικανός να αρπάξει την ισοθεΐα, ενώ τον Χριστό, ο οποίος δεν άρπαξε τίποτα ξένο, αλλά ομολογούσε την ίδια Του τη φύση και την αξία —«διότι δεν θεώρησε αρπαγή», λέει, «το να είναι ίσος με τον Θεό»—, οι συκοφάντες τον κατηγόρησαν για βλασφημία και αλαζονεία και αντάμειψαν την καλή ομολογία του με ατίμωση και πληγές. Και πέθαινε ως αλαζόνας Εκείνος, με τον οποίο τίποτα από όσα υπάρχουν δεν είναι άξιο να συγκριθεί. Και έτσι συκοφαντούμενος, τα υπομένει και δέχεται την καταδίκη των προγόνων και οικειοποιείται τις κατηγορίες του ανθρωπίνου γένους, όντας άνθρωπος, ώστε, αφού δεχθεί το τίμημα για τα αμαρτήματα εκείνων, να μπορέσει να τα εξαλείψει, αν και ο ίδιος ήταν ανεύθυνος για τα εγκλήματα. Και, όπως ο Παύλος, λέγοντας «αναπληρώνω τα υστερήματα του Χριστού στη σάρκα μου», έφερε στο σώμα του αυτά που θα υπέμενε ο Χριστός από τους πολεμίους του, αν βρισκόταν ακόμη σε αυτόν τον βίο, έτσι και Αυτός αναλαμβάνει τις τιμωρίες που οφείλονταν στους δούλους. Και όπως λέει ο Ησαΐας «για εμάς οδυνάται», με τη διαφορά όμως ότι, ενώ ο μεν Παύλος αναπλήρωνε αυτό που έλειπε, ο Χριστός προσέφερε τα πάντα μόνος Του. Διότι δεν υπήρχε σε εμάς τίποτα στο οποίο θα μπορούσε να προσθέσει τα δικά Του, ούτε είχαμε αποδώσει το ένα μέρος και οφείλαμε το άλλο, αλλά είχαμε ανάγκη από τα πάντα.

Και αγωνιούν βέβαια, κατά τις επιθέσεις των πειρασμών και των περιστάσεων, ώστε να συμπολεμούν, χωρίς όμως να απαρνούνται, αλλά και να δείχνουν γενναιότητα μέχρι θανάτου υπέρ του λόγου της αληθείας, όπως έδειξαν αργότερα οι απόστολοι. Ο δε Χριστός μου και προδίδεται και παρουσιάζεται στο δικαστήριο· ραπίζεται και μαστιγώνεται από τα χέρια τα οποία ο ίδιος έπλασε· χλευάζεται και εμπαίζεται· και τέλος, ανεβαίνει στον σταυρό· καρφώνεται στα χέρια και στα πόδια και λογχίζεται· ποτίζεται με ξύδι και χολή, και τα υπομένει όλα. Ποιος δεν επαινεί τον φιλάνθρωπο; Ποιος δεν υμνεί τον οικτίρμονα; Διότι για εμάς υπέμεινε όλα αυτά· ο απαθής έπαθε· ο αθάνατος σταυρώθηκε· ο χορηγός της ζωής νεκρώθηκε, ο απρόσιτος στη δόξα της θεότητας στερήθηκε τη δόξα, σύμφωνα με τον προφήτη Ησαΐα· διότι η όψη του ήταν άδοξη και κατώτερη από τους υιούς των ανθρώπων· υπέστη πληγές και έμαθε να υπομένει την ασθένεια· και εμείς θεωρήσαμε ότι βρίσκεται σε πόνο· αυτός όμως τραυματίστηκε για εμάς εξαιτίας των ανομιών μας.

Ποιος δεν δοξολογεί τον φιλάνθρωπο; Ποιος δεν υμνεί τον οικτίρμονα, διότι για χάρη μας επιτέλεσε τέτοια έργα; Ο απαθής έπαθε, ο αθάνατος σταυρωνόταν, ο ζωοπλάστης νεκρωνόταν, ο απρόσιτος ως προς τη δόξα της θεότητας ατιμαζόταν, σύμφωνα με τον προφήτη Ησαΐα: διότι η όψη του ήταν άδοξη, υποδεέστερη σε σύγκριση με τους υιούς των ανθρώπων, όντας γεμάτος πληγές και γνωρίζοντας να υπομένει την ασθένεια, και εμείς θεωρήσαμε ότι βρισκόταν σε πόνο. Αυτός όμως τραυματίστηκε για εμάς εξαιτίας των ανομιών μας και ταλαιπωρήθηκε εξαιτίας των αμαρτιών μας. Άραγε, ακόμη και πέτρινη αν ήταν μια ψυχή, δεν θα συγκλονιζόταν κατανοώντας και βλέποντας αυτά να συμβαίνουν στον Δεσπότη; Ας τον μιμηθούμε στο πάθος λοιπόν και εμείς, φίλοι και αδελφοί, σας παρακαλώ, και ας αγαπήσουμε να υβριζόμαστε, να χλευαζόμαστε, να ονειδιζόμαστε, και ίσως να ραπιζόμαστε και να εμπτυόμαστε, και αν χρειαστεί ακόμη και να σταυρωθούμε και να πεθάνουμε μέσω της νεκρώσεως των παθών, ή και αν έρθει καιρός μαρτυρίου, ώστε ως συσταυρούμενοι να συνδοξαστούμε, ως συνθαπτόμενοι να συναναστηθούμε, ως συμπάσχοντες να συμβασιλεύσουμε, διότι αυτός είναι ο Βασιλιάς των πάντων, στον οποίο πρέπει κάθε δόξα, τιμή και προσκύνηση, τώρα και πάντοτε και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.