Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 53:5

Από εδώ η φτώχεια διαλύεται, οι ασθένειες θεραπεύονται και οι απειλές των αρχόντων καταλαγιάζουν. Και για όλες τις ταραχές και τις φουρτούνες της ζωής, τα ιερά προσκυνήματα των μαρτύρων αποτελούν γαλήνια λιμάνια. Έτσι, ο πατέρας ή η μητέρα, παίρνοντας στην αγκαλιά το άρρωστο παιδί, προσπερνά ιατρεία και γιατρούς και καταφεύγει σε μια βοήθεια που δεν προέρχεται από ιατρική τέχνη. Και πηγαίνοντας σε έναν από τους μάρτυρες, μέσω αυτού μεταφέρει το αίτημά της στον Δεσπότη, απευθύνοντας στον μεσίτη τέτοια λόγια: «Εσύ που έπαθες για τον Χριστό, γίνε πρεσβευτής για το δικό μας πάθος και την ασθένεια. Αφού έχεις παρρησία, πες έναν καλό λόγο για τους ομόδουλους σου. Αν και εγκατέλειψες την επίγεια ζωή μας, γνωρίζεις ωστόσο τα βάσανα της ανθρωπότητας. Παρακάλεσες και εσύ κάποτε τους μάρτυρες, πριν γίνεις ο ίδιος μάρτυρας. Τότε, ζητώντας, λάμβανες. Τώρα που τα έχεις όλα, χάρισέ μας. Ζήτησε το δικό μας όφελος ως δική σου ανταμοιβή. Ας θεραπευθούμε από την πληγή σου, όπως θεραπεύθηκε ο κόσμος από την πληγή του Χριστού». Άλλος πάλι, που ετοιμάζεται για γάμο, κάνει την προσευχή στα μαρτυρικά προσκυνήματα προοίμιο του νυμφώνα. Και κάποιος που επείγεται να ταξιδέψει στη θάλασσα, δεν λύνει τα σκοινιά του πλοίου, προτού επικαλεστεί τον Δεσπότη της θάλασσας μέσω των μαρτύρων. Πλήθη φτωχών και σμήνη απόρων έχουν ως κοινή εστία και τροφή την ανάπαυση των μαρτύρων. Και οι μάρτυρες υμνούνται παντού σε στεριά και θάλασσα. Δικαίως και όπως τους αξίζει.

Και πάλι: πώς έγινε πρωί; το οποίο σημαίνει φως. Ο Ζακχαίος είπε: Πείσε με από την Παλαιά Διαθήκη, ότι πρέπει αυτός να σταυρωθεί. Ο Αθανάσιος: Το «θα δείτε τη ζωή σας κρεμασμένη απέναντι από τα μάτια σας, και δεν θα πιστέψετε στη ζωή σας», ανήκει στην Παλαιά Διαθήκη. Και το «το πρωί θα πεις, πώς έγινε εσπέρα; και το εσπέρας, πώς έγινε πρωί;», ομοίως είναι από την Παλαιά [Διαθήκη]. Ο Ζακχαίος είπε: Αλλά αυτό δεν είναι σταυρός ούτε θάνατος. Ο Αθανάσιος: Εάν λέει ο Ησαΐας: «Κύριε, ποιος πίστεψε στο κήρυγμά μας; Και ο βραχίονας του Κυρίου σε ποιον αποκαλύφθηκε; Αναγγείλαμε ενώπιόν του πως είναι σαν παιδί, σαν ρίζα σε διψασμένη γη· δεν έχει μορφή ούτε δόξα. Και τον είδαμε, και δεν είχε μορφή ούτε κάλλος· αλλά η μορφή του ήταν άτιμη και κατώτερη από όλων των ανθρώπων»· εάν δε λέει και ο Δαβίδ: «Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου. Μοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έριξαν κλήρο», πώς δεν αντιλαμβάνεσαι τον σταυρό; Ο Ζακχαίος είπε: Ούτε έτσι μνημόνευσες θάνατο. Ο Αθανάσιος: «Άνθρωπος που βρίσκεται σε πληγές και γνωρίζει να υπομένει την ασθένεια, διότι απέστρεψε το πρόσωπό του· ατιμάστηκε και δεν υπολογίστηκε. Αυτός σηκώνει τις αμαρτίες μας, και εξαιτίας των αμαρτιών μας οδυνάται· και εμείς θεωρήσαμε ότι αυτός βρίσκεται σε πόνο, σε πληγή και σε κάκωση· αυτός όμως τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας· η τιμωρία για την ειρήνη μας έπεσε πάνω του, και με τον μώλωπά του εμείς θεραπευθήκαμε».

Λένε, λοιπόν: «Άνθρωπος που είναι γεμάτος πληγές και γνωρίζει να υπομένει την ασθένεια, διότι έχει αποστρέψει το πρόσωπό του· περιφρονήθηκε και δεν υπολογίστηκε. Αυτός βαστάζει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς· και εμείς νομίσαμε ότι αυτός βρίσκεται σε πόνο, και σε πληγή, και σε κακουχία. Αυτός όμως τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας και ταλαιπωρήθηκε για τις ανομίες μας· η τιμωρία που μας έφερε ειρήνη έπεσε πάνω του, και με τις πληγές του εμείς ιαθήκαμε.» Θαύμαζε τη φιλανθρωπία του Λόγου, διότι για εμάς ατιμάζεται, ώστε εμείς να τιμηθούμε. «Διότι όλοι», λέει, «πλανηθήκαμε σαν πρόβατα· ο άνθρωπος πλανήθηκε στον δρόμο του· και ο Κύριος τον παρέδωσε για τις αμαρτίες μας· και αυτός, εξαιτίας της κακουχίας, δεν ανοίγει το στόμα του. Σαν πρόβατο οδηγήθηκε στη σφαγή, και όπως ο αμνός είναι άφωνος μπροστά σε εκείνον που τον κουρεύει, έτσι δεν ανοίγει το στόμα του· μέσα στην ταπείνωσή του άρθηκε η καταδίκη του.» Έπειτα, για να μην τον θεωρήσει κανείς κοινό άνθρωπο εξαιτίας του πάθους, η Γραφή προλαμβάνει τις υπονοίες των ανθρώπων, και εξιστορεί την υπέρτατη δύναμή του και το ανόμοιο της φύσεώς του προς εμάς, λέγοντας: Τη γενεά του, όμως, ποιος θα τη διηγηθεί; Διότι η ζωή του αίρεται από τη γη. Εξαιτίας των ανομιών του λαού οδηγήθηκε στον θάνατο. Και θα παραδώσω τους πονηρούς αντί για την ταφή του, και τους πλουσίους αντί για τον θάνατό του· διότι δεν έπραξε ανομία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του.

Και ο κριός που είχε πιαστεί στο φυτό Σαβέκ, ο οποίος και προσφέρθηκε ως θυσία αντί του Ισαάκ, προτύπωνε τον Χριστό, ο οποίος προσφέρθηκε υπέρ ημών ως άμωμο ιερείο και υπέστη τον θάνατο στον σταυρό για χάρη μας. «Διότι με τον μώλωπά του όλοι εμείς ιαθήκαμε», λέει ο Ησαΐας, «και για εμάς οδυνάται, και τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας». Όπως, λοιπόν, εκείνος ο κριός προσφέρθηκε αντί του Ισαάκ, έτσι και ο Χριστός προσφέρθηκε υπέρ όλων ημών.

Και ανέλαβε τις ασθένειές μας, και βάσταξε τις νόσους μας, και τραυματίσθηκε για εμάς, ώστε με τον μώλωπά Του εμείς να ιαθούμε· και μας εξαγόρασε από την κατάρα, γινόμενος κατάρα για εμάς, και υπέστη τον πιο ατιμωτικό θάνατο, για να μας επαναφέρει στην ένδοξη ζωή. Και δεν αρκέσθηκε μόνο στο να μας ζωοποιήσει ενώ ήμασταν νεκροί, αλλά μας χάρισε και αξίωμα θεότητας, και ετοίμασε αιώνιες αναπαύσεις, οι οποίες υπερβαίνουν κάθε ανθρώπινη διάνοια με το μέγεθος της ευφροσύνης. Τι λοιπόν να ανταποδώσουμε στον Κύριο για όλα όσα ανταπέδωσε σε εμάς;

Αυτός σηκώνει τις αμαρτίες μας και υποφέρει για εμάς, και εμείς νομίσαμε ότι αυτός βρίσκεται σε πόνο, σε πληγή και σε κάκωση. Αυτός όμως τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας και βασανίστηκε για τις ανομίες μας· η τιμωρία για τη δική μας ειρήνη έπεσε πάνω του, και με την πληγή του εμείς θεραπευτήκαμε.

Διότι «με την πληγή του εμείς θεραπευτήκαμε», όπως λέει ο προφήτης, και «τις αμαρτίες μας ο ίδιος τις ανέφερε στο σώμα του επάνω στο ξύλο»· σταυρώθηκε δε υπέρ πάντων και για χάρη όλων, ώστε, αφού ένας πέθανε για όλους, όλοι να ζήσουμε εν αυτώ· διότι δεν ήταν δυνατόν «να κρατείται από» τον θάνατο, αλλά ούτε την κατά φύσιν ζωή θα μπορούσε να καταβάλει η φθορά. Το ότι ο Χριστός προσέφερε τη σάρκα του υπέρ της ζωής του κόσμου, θα το γνωρίσουμε και από τα δικά του λόγια: «Πάτερ άγιε, λέει, φύλαξέ τους»· και πάλι: «Υπέρ αυτών εγώ αγιάζω τον εαυτό μου»· λέει δε ότι αγιάζει τον εαυτό του σε αυτά τα λόγια, όχι επειδή ωφελείται προς αγιασμό που συνίσταται στην κάθαρση της ψυχής ή του πνεύματος, όπως νοείται σε εμάς, αλλά ούτε και ως μετοχή του Αγίου Πνεύματος· διότι το Πνεύμα υπήρχε μέσα του φυσικώς· και ήταν και είναι πάντοτε άγιος, και θα είναι στο διηνεκές· το δε «αγιάζω», το λέει εδώ αντί του «αφιερώνω και προσφέρω ως άμωμο ιερείο σε οσμή ευωδίας». Διότι αγιαζόταν, ή σύμφωνα με τον νόμο ονομαζόταν άγιο, εκείνο που προσφερόταν στο θείο θυσιαστήριο.

Διότι, όπως ακριβώς ήταν αρκετό για να καταργήσει τον θάνατο όλων το να παραδώσει τη δική του σάρκα υπέρ της δικής μας ζωής Εκείνος που δεν γνώριζε θάνατο - διότι ένας πέθανε υπέρ όλων - έτσι είναι δίκαιο να κατανοήσουμε ότι αρκούσε πάλι για να απαλλάξει όλους και από τις μαστιγώσεις και από την ατιμία το να πάθει αυτά υπέρ ημών ο Κύριος. Επειδή με ποιον τρόπο «με την πληγή του εμείς ιαθήκαμε», σύμφωνα με το γεγραμμένο; Διότι όλοι πλανηθήκαμε, ο καθένας «στον δρόμο του», όπως λέει ο μακάριος προφήτης Ησαΐας, «και ο Κύριος τον παρέδωσε για τις αμαρτίες μας, και για εμάς οδυνάται». Διότι ταλαιπωρήθηκε για τα παραπτώματά μας και παρέδωσε την πλάτη του «σε μαστιγώσεις, και τις σιαγόνες του σε ραπίσματα», όπως και ο ίδιος κάπου λέει. Οι στρατιώτες, λοιπόν, αφού συνέλαβαν τον Ιησού σαν κάποιον από τους ψευδοτυράννους, τον εμπαίζουν με στρατιωτικό τρόπο. Διότι γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο του φόρεσαν το αγκάθινο στεφάνι, το οποίο τοποθετήθηκε στο μέτωπο, αποτελώντας σύμβολο της επίγειας βασιλείας. Και το πορφυρό ιμάτιο, ως εικόνα και τύπος της βασιλικής αλουργίδας, προστέθηκε ως επιπλέον αιτία χλευασμού· διότι τον πλησίαζαν λέγοντας, όπως αναφέρεται: Χαίρε ο Βασιλεύς των Ιουδαίων.

Υπήρχε δε εναντίον μας ένα χρεωστικό έγγραφο, δηλαδή η κατάρα που επικρεμόταν από τον θείο νόμο σε όσους τον παραβαίνουν, και η καταδικαστική απόφαση που εκδόθηκε εναντίον εκείνου που παραστράτησε από την αρχαία εκείνη εντολή, η οποία ερχόταν κατ' ομοιότητα με εκείνον σε όλο το ανθρώπινο γένος, εφόσον βέβαια το θέλημα του Θεού παραβιαζόταν από όλους. Διότι δεν είναι δυνατόν βέβαια ο Θεός να δυσαρεστήθηκε με τον Αδάμ όταν έσφαλε, αλλά να μην ήταν το ίδιο απέναντι σε όσους μετά από εκείνον ατίμαζαν το θέλημα του Δημιουργού, αλλά όπως ακριβώς σε έναν, έτσι και σε όλους επεκτεινόταν ο νόμος που επικρεμόταν σε όσους αμάρταναν. Ήμασταν, επομένως, υπό κατάρα και καταδικασμένοι από τη θεία απόφαση, τόσο εξαιτίας της παράβασης του Αδάμ, όσο και εξαιτίας του νόμου που θεσπίστηκε μετά από αυτόν. Αλλά αυτό το εναντίον μας χρεωστικό έγγραφο το εξάλειψε ο Σωτήρας, καρφώνοντας τον τίτλο στον δικό Του σταυρό, υποδεικνύοντας πάρα πολύ καθαρά τον θάνατο πάνω στο ξύλο, τον οποίο υπέμεινε για χάρη της ζωής των καταδικασμένων. Διότι εξέτισε για εμάς τις ποινές για τα εγκλήματά μας. Διότι, έστω κι αν ήταν ένας αυτός που έπασχε, εντούτοις υπέφερε για όλη την κτίση ως Θεός, και ήταν πολυτιμότερος από τη ζωή όλων. Για τον λόγο αυτόν, καθώς λέει και ο ψαλμωδός, κάθε ανομία έφραξε το στόμα της, και καταργήθηκε κατά κάποιον τρόπο η γλώσσα της αμαρτίας, μη έχοντας πλέον να κατηγορήσει αυτούς που είχαν αμαρτήσει. Διότι έχουμε δικαιωθεί, εφόσον ο Χριστός εξόφλησε για εμάς τα χρέη· διότι «με την πληγή του εμείς θεραπευτήκαμε», σύμφωνα με τα γεγραμμένα.

Είδες πώς ο Δημιουργός και Κύριος των πάντων επανορθώνει τη φύση του; Διότι, επαναφέροντάς την στην αρχική της κατάσταση με το να γίνει σαν κι εμάς για χάρη μας, υπέμεινε τα δικά μας πάθη υπέρ ημών. Όταν δε κρεμάστηκε στον σταυρό, σταυρώθηκαν μαζί του δύο ληστές, πράγμα που ομολογουμένως αποτελούσε ύβρη σύμφωνα με τον σκοπό των Ιουδαίων, πλην όμως αποτελούσε και υπόμνηση της προφητείας που λέει: «και συγκαταλέχθηκε μεταξύ των ανόμων». Αλλά μέσω των δικών του παθημάτων καταφθάνουν σε εμάς τα αγαθά· διότι είναι αληθινό ότι «με την πληγή του εμείς ιαθήκαμε». Αυτοί οι δύο ληστές προτύπωναν τους δύο λαούς, εκ των οποίων ο μεν μέχρι τέλους επέδειξε αγνωμοσύνη και δεν ομολόγησε ότι υφίσταται την έσχατη αιχμαλωσία, την οποία υπέμεινε από τους Ρωμαίους, ως τιμωρία για τις ύβρεις του κατά του Χριστού, ενώ ο άλλος, ακριβώς στο τέλος, δεν απελπίστηκε ως προς την άφεση, αλλά διόρθωσε τη σκληρότητα των κακών μέσω της θεολογίας. Και βέβαια το ότι ο Κύριος ανέχθηκε τον σταυρό ανάμεσα στους ληστές, αποκάλυψε την παρουσία του προς τους δύο λαούς. Στους οποίους προσήλθε εκούσια, επιθυμώντας να ανανεώσει και τους δύο με την ενανθρώπησή του, έστω κι αν ο πρώτος, όπως ο ένας από τους ληστές, τον αρνήθηκε, λέγοντας «δεν έχουμε άλλο βασιλιά εκτός από τον Καίσαρα» και ζητώντας να πέσει το αθώο αίμα πάνω στο κεφάλι του και καυχιόμενος για τον φόνο ως δίκαιη πράξη, εξαιτίας των οποίων τόσο αυτοί όσο και εκείνος εξέπεσαν από κοινού από τη βασιλεία.

Διότι αυτός, ενώ ως Θεός βρισκόταν πέρα από κάθε πάθος, εντούτοις, ας το πω έτσι, την παρέδωσε (τη ζωή του), και αυτό υπέρ των αμαρτωλών. Πράγμα το οποίο άλλωστε θαύμασε και ο πάνσοφος Παύλος. Διότι είπε ότι: «Ο Θεός αποδεικνύει την αγάπη του για εμάς, διότι, ενώ εμείς ήμασταν ακόμη αμαρτωλοί, στον κατάλληλο καιρό πέθανε υπέρ των ασεβών.» Και ο ίδιος ο Χριστός λέει κάπου: «Ο καλός ποιμένας θυσιάζει τη ζωή του υπέρ των προβάτων.» Τη θυσίασε, λοιπόν, υπέρ ημών, διότι με τις πληγές του εμείς θεραπευτήκαμε, και αυτός ταλαιπωρήθηκε για τις ανομίες μας, και παραδόθηκε για τις αμαρτίες μας. «Ας αγιάζεται» λοιπόν, λέει, δηλαδή, ας θεωρείται άγιος, ή μάλλον ας ομολογείται. Και αυτό θα ταίριαζε στον Θεό, και μόνο σε Αυτόν, κυρίως και ειδικώς.

Όμως το σωτήριο πάθος καθαίρεσε τις αρχές, θριάμβευσε επί των κοσμοκρατόρων αυτού του αιώνα, ελευθέρωσε τους πάντες από την τυραννία του διαβόλου, μας προσήγαγε στον Θεό. Διότι με την πληγή του εμείς θεραπευτήκαμε, και σήκωσε τις αμαρτίες μας στο σώμα του πάνω στο ξύλο, και εκείνος μεν καταπονήθηκε, εμείς όμως σωθήκαμε, και το πάθος του έγινε για εμάς ασφάλεια και τείχος. Διότι μας εξαγόρασε από την κατάρα του νόμου, γινόμενος για χάρη μας κατάρα, και επειδή ο ίδιος έπαθε όταν δοκιμάστηκε, βοήθησε όσους δοκιμάζονται, και έπαθε έξω από την πόλη, για να αγιάσει με το δικό του αίμα τον λαό.

Επομένως, ούτε πουληθήκαμε με χρήματα, ούτε λυτρωθήκαμε με τον ίδιο τρόπο, αλλά μάλλον με τη δύναμη του Σωτήρα όλων μας, του Χριστού. Διότι, όντας καλός ποιμένας, έδωσε τη ζωή του για τα πρόβατά του και μας έσωσε με το δικό του αίμα. Διότι με την πληγή του εμείς θεραπευτήκαμε· και αυτός μεν βασανίστηκε για τις αμαρτίες μας, εμείς δε ελευθερωθήκαμε, αποτινάσσοντας τόσο τον ζυγό της αμαρτίας όσο και την πλεονεξία του διαβόλου. <Έτσι λέει ο Κύριος: Στην Αίγυπτο κατέβηκε παλαιότερα ο λαός μου για να παροικήσει εκεί, και στους Ασσυρίους οδηγήθηκαν με τη βία. Και τώρα, τι κάνετε εδώ;

Διότι ο Ιησούς δεν υπολογίστηκε ως κάτι σπουδαίο, αλλά ατιμάστηκε και το πρόσωπό του, προφανώς όταν δέχτηκε τα φτυσίματα και όταν τον χτυπούσαν οι στρατιώτες του Πιλάτου λέγοντας: «Προφήτευσέ μας, Χριστέ, ποιος είναι αυτός που σε χτύπησε;». Ατιμάστηκε όμως και με άλλον τρόπο, καθώς υπέμεινε τα βασανιστήρια των μαστιγώσεων και τα ραπίσματα από τους υπηρέτες. Γι' αυτό είπε δια της φωνής του Ησαΐα: «Την πλάτη μου την έδωσα σε μαστιγώσεις, και τα σαγόνια μου σε ραπίσματα, και το πρόσωπό μου δεν το γύρισα μακριά από την ντροπή των φτυσιμάτων». Επομένως, όπως είπα, φαίνεται ότι οι θεσπέσιοι προφήτες είδαν τον Υιό, προφανώς δια οράματος μέσω του Αγίου Πνεύματος, δηλαδή είδαν το πρόσωπό του να μην είναι απαλλαγμένο από την ανθρώπινη θλίψη, δεδομένου ότι είχε πλέον φτάσει ο καιρός κατά τον οποίο έπρεπε να πάθει, ώστε με τον θάνατο της δικής του σάρκας να καταργήσει τον θάνατο, απομακρύνοντας την αμαρτία από τον κόσμο. <Αυτός φέρει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς· και εμείς νομίσαμε ότι βρίσκεται σε πόνο, σε πληγή και σε κάκωση. Αυτός όμως τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας και ταλαιπωρήθηκε για τις ανομίες μας. Η τιμωρία που φέρνει την ειρήνη μας έπεσε πάνω του, και με την πληγή του εμείς ιαθήκαμε.>

Διότι υποδύεται το πρόσωπο εκείνων που δεν γνωρίζουν το μυστήριο του Χριστού και θεώρησαν ότι υπέστη το πάθος για να εκτίσει δικές του αμαρτίες. «Διότι εμείς τον θεωρήσαμε ότι βρίσκεται σε πόνο, και σε πληγή, και σε κάκωση», λέει, τουτέστιν, νομίσαμε ότι το πάθος συνέβη σε αυτόν σταλμένο από τον Θεό, σαν να οφειλόταν σε κάποιες αμαρτίες, και ότι ένεκα αυτής της αμαρτίας περιήλθε σε πόνο, και σε πληγή, και σε κάκωση. Το πράγμα όμως δεν έχει καθόλου έτσι, αλλά μάλλον «τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας, και ταλαιπωρήθηκε για τις ανομίες μας». Έπειτα παραθέτει και άλλους λόγους, μέσω των οποίων μπορεί κανείς να δει ότι, για τη δική μας σωτηρία και ζωή, υπέστη το πάθος αυτός που δεν γνώρισε αμαρτία.

Διότι παλαιότερα βρισκόμασταν σε έχθρα με τον Θεό, καθώς πολεμούσαμε τους ιερούς του νόμους, μη έχοντας τον ζυγό της υπακοής και αρνούμενοι να τον υπηρετήσουμε. Όμως ήταν αναγκαίο, λέει, να παιδαγωγηθούν με μάστιγα εκείνοι που είχαν ολισθήσει σε τέτοιο θράσος· ώστε, αφού απομακρυνθούμε από τα φαύλα, να καταλύσουμε την έχθρα και να ειρηνεύσουμε με τον Θεό, υποτάσσοντας σε αυτόν τον αυχένα και προσπαθώντας να κατορθώσουμε ό,τι του είναι αρεστό. Αλλά αυτή η παιδαγωγική τιμωρία, λέει, η οποία έπρεπε μάλλον να επιβληθεί σε όσους είχαν αμαρτήσει, ώστε να συμφιλιωθούν όντας σε πόλεμο με τον Θεό, ήλθε πάνω σε αυτόν. Και αυτό νομίζω σημαίνει το χωρίο, «η παιδεία που έφερε την ειρήνη μας έπεσε πάνω του». Καθιστά δε σαφέστερη την έννοια του προκειμένου προσθέτοντας αμέσως: «Με την πληγή του εμείς γιατρευτήκαμε». Διότι έπαθε, όπως είπα, για χάρη μας. Επειδή όλοι πλανηθήκαμε σαν πρόβατα· ο κάθε άνθρωπος πλανήθηκε στον δικό του δρόμο, και ο Κύριος τον παρέδωσε εξαιτίας των αμαρτιών μας. Επομένως εμείς πλανηθήκαμε, απομακρυνθήκαμε από τον ζωντανό Θεό, ακολουθώντας τις δικές μας ηδονές. Αλλά ο Κύριος των όλων, δηλαδή ο Θεός και Πατέρας, τον παρέδωσε για τις δικές μας αμαρτίες, για να μας απαλλάξει από την καταδίκη και να διασώσει αυτούς που πιστεύουν.

Διότι αναστήθηκε όχι μετά από πολύ καιρό, αποχαιρετώντας τα δεσμά του θανάτου, και ανοίγοντας διάπλατα τις πύλες του Άδη για τα πνεύματα που βρίσκονταν κάτω, και αναμορφώνοντας την ανθρώπινη φύση μέσα στον εαυτό Του πρώτα, προς την αφθαρσία και την αιώνια ζωή. Διότι, όπως ακριβώς η φύση πέθανε στον Αδάμ, επειδή η καταδίκη που του επιβλήθηκε επεκτάθηκε σε όλο το γένος που προήλθε από αυτόν, έτσι ζήσαμε και στον Χριστό. Διότι, όντας η δεύτερη ρίζα της ανθρωπότητας και ο δεύτερος Αδάμ, μεταδίδει τη δική Του ζωή σε όλους τους ανθρώπους. Και διότι, όπως ακριβώς στον Αδάμ βρισκόταν η φύση που υπέστη την κατάρα και την καταδίκη του θανάτου, έτσι πάλι στον Χριστό βρίσκεται η ανθρώπινη φύση, η οποία ευλογήθηκε από τον Θεό και Πατέρα και δι' Αυτού αναδείχθηκε ανώτερη του θανάτου. Έπαθε, λοιπόν, εκουσίως με τη δική Του σάρκα, και παρέμεινε απαθής κατά τη δική Του φύση. Και λέμε ότι το πάθος είναι δικό Του. Διότι το δικό Του σώμα έπαθε, για να μας απαλλάξει από το πάθος. «Διότι με την πληγή του εμείς ιαθήκαμε», σύμφωνα με τα γεγραμμένα. Αφού δε καταπάτησε το κράτος του θανάτου, και εξασφάλισε στον κόσμο τη ζωή, και αφού παρέλυσε το κράτος της αμαρτίας, και καθαίρεσε τον άρχοντα αυτού του αιώνα και τις πονηρές δυνάμεις που υπάγονται σε αυτόν, ανήλθε προς τον Θεό και Πατέρα που βρίσκεται στους ουρανούς, και κοσμεί τους ύψιστους θρόνους, έχοντας ανέλθει στην έμφυτη και πάντοτε υπάρχουσα δόξα Του, και θα έλθει εν καιρώ για να κρίνει ζώντες και νεκρούς· «Διότι θα αποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του». ε'.

Διότι εκείνος που μίσθωσε τους εργάτες για το αμπέλι κατά την ενδέκατη ώρα, απευθύνθηκε σε κάποιους· αυτοί θα πρέπει να είναι όσοι προέρχονται από τα έθνη: «Γιατί στέκεστε εδώ όλη την ημέρα αργοί;» Κι όταν αυτοί ξεκάθαρα απάντησαν ότι «Κανείς δεν μας μίσθωσε»· διότι κανείς δεν είχε καλέσει τα έθνη στη θεογνωσία πριν από την έλευση του Σωτήρα μας· με αγαθότητα και ευσπλαχνία λέει: «Πηγαίνετε και εσείς στο αμπέλι, και ό,τι είναι δίκαιο θα σας το δώσω». Και ο νόμος που δόθηκε μέσω του Μωυσή είχε προστάξει να τελείται η σφαγή του προβάτου ανάμεσα στα δειλινά, προς το βράδυ και ήδη υπό το φως των λύχνων. Διότι, σαν να είχε φτάσει πλέον ο καιρός στη δύση του, και σχεδόν καθώς ο παρών αιώνας πλησίαζε στο τέλος του, ο Μονογενής Λόγος του Θεού έγινε άνθρωπος, και υπέμεινε τη σφαγή υπέρ πάντων, ελευθερώνοντας από την ποινή και την καταδίκη, και θέτοντας όσους έχουν πιστέψει πολύ μακριά από κάθε τέτοιο φόβο. Διότι Αυτός είναι ο αληθινός Νώε, δηλαδή, η δικαιοσύνη και η ανάπαυση· επειδή έτσι ερμηνεύεται το όνομα αυτό. «Διότι έχουμε δικαιωθεί, σύμφωνα με τις Γραφές, όχι από έργα δικαιοσύνης τα οποία κάναμε εμείς, αλλά σύμφωνα με το πολύ Του έλεος». Έγινε, λοιπόν, ο Χριστός για εμάς που έχουμε πιστέψει δικαιοσύνη, και μάλιστα και ανάπαυση, αν βεβαίως είναι αληθές ότι: «Αυτός ταλαιπωρήθηκε για τις ανομίες μας, και παραδόθηκε για τις αμαρτίες μας, και με την πληγή Του εμείς θεραπευτήκαμε».

Του εν αγίοις πατρός ημών Κυρίλλου, Αρχιεπισκόπου Αλεξανδρείας, Γλαφυρά εις το Βιβλίον του Λευιτικού. Ότι το πάθος του Χριστού είναι σωτήριο. α'. Ο μεν Θεός των όλων δεν εποίησε τον θάνατο, ούτε τέρπεται με την απώλεια των ζώντων, αλλά έκτισε τα πάντα για να υπάρχουν, και οι δημιουργίες του κόσμου είναι σωτήριες. «Και δεν υπάρχει βασίλειο του άδη πάνω στη γη», όπως είναι γραμμένο, «αλλά με τον φθόνο του διαβόλου εισήλθε ο θάνατος στον κόσμο». Ο λόγος αυτός περιέχει και πολύ εύλογα την αλήθεια. Διότι δεν θα εναπέθετε ο Δημιουργός τόση δόξα και κάτι τόσο αξιοθαύμαστο σε όντα που από τη φύση τους θα μπορούσαν εύκολα να φθαρούν, αλλά ο θάνατος παρεισέφρησε ως συνέπεια της οργής, επειδή, αψηφώντας τη θεία εντολή, ο προπάτορας Αδάμ εξέκλινε προς την ανυπακοή και την απειθαρχία. Όμως πλέον τα παραπτώματα έχουν αναιρεθεί και έχουν εξαλειφθεί εν Χριστώ μέσω της υπακοής του ενός ανθρώπου. Διότι δικαιωθήκαμε στο πρόσωπό Του. Και αυτό το μαρτυρεί γράφοντας ο θεσπέσιος Παύλος: «Διότι, όπως ακριβώς δια της παρακοής του ενός ανθρώπου οι πολλοί κατέστησαν αμαρτωλοί, έτσι και δια της υπακοής του ενός ανθρώπου οι πολλοί θα καταστούν δίκαιοι». Επειδή καταδικαστήκαμε σε θάνατο στο πρόσωπο εκείνου, αλλά ελεηθήκαμε δια του Χριστού και ανακαινισθήκαμε προς τη ζωή. Διότι έγινε υπήκοος στον Πατέρα μέχρι θανάτου, και προσέφερε την ψυχή του για εμάς. «Και δια της πληγής αυτού εμείς ιαθήκαμε», σύμφωνα με τις Γραφές.

Διότι απεστάλη, σαν από τη δική μας κατάσταση προς την άνω πόλη, για να εμφανιστεί τώρα ενώπιον του Θεού υπέρ υμών. Και ως προς αυτό μας επιβεβαιώνει ο μακάριος Ιωάννης γράφοντας: «Παιδιά μου, σας τα γράφω αυτά, για να μην αμαρτήσετε. Και εάν κάποιος αμαρτήσει, έχουμε παράκλητο προς τον Πατέρα, τον Ιησού Χριστό τον δίκαιο. Και αυτός είναι ο ιλασμός για τις αμαρτίες μας, και όχι μόνο για τις δικές μας, αλλά και για όλου του κόσμου». Είναι λοιπόν ευάρεστο ότι καθαριστήκαμε εν Χριστώ, και με την πληγή του εμείς θεραπευτήκαμε. Και αυτός είναι παράκλητος υπέρ ημών, και ανήλθε στην άβατη για τους ανθρώπους χώρα, της οποίας τύπος θα μπορούσε να είναι η έρημος. Διότι ως πρόδρομος εισήλθε υπέρ ημών στον κόσμο, και αυτός εγκαινίασε για εμάς οδό, νέα και ζωντανή, η οποία εισέρχεται στο εσωτερικό του καταπετάσματος.

Περί της ερυθράς δαμάλεως, η οποία κατακάηκε έξω από την παρεμβολή. 1. Αλλά βεβαίως κάπου λέγει και ο θεσπέσιος Δαβίδ: «Τι να ανταποδώσω στον Κύριο για όλα όσα μου ανταπέδωσε;» Θα ταίριαζε μάλιστα πάρα πολύ και σε εμάς τους ίδιους αυτή η φωνή. Διότι τι θα μπορούσε να υπάρξει από εμάς ως ισάξιο προς τον Θεό και Πατέρα; Διότι παρέδωσε για εμάς τον ίδιο Του τον Υιό, «ώστε καθένας που πιστεύει σε αυτόν, να μην απολεστεί, αλλά να έχει ζωή αιώνια»· παραβλέποντας σχεδόν τη φιλοστοργία που άρμοζε προς Αυτόν. Διότι έδωσε τον εαυτό του για τις αμαρτίες μας, σύμφωνα με τις Γραφές, και εμείς μεν σωθήκαμε, αυτός δε συνετρίβη για τις δικές μας αμαρτίες και οδυνάται υπέρ ημών, υπομένοντας ακόμη και αυτόν τον θάνατο της σάρκας· όχι για να φανεί ότι έχει παραμείνει μαζί μας ανάμεσα στους νεκρούς, αλλά για να αναδράμουμε στη ζωή μαζί με αυτόν και δι' αυτού, και επιστρέφοντας στην αφθαρσία, να λέμε χαίροντες: «Πού είναι, θάνατε, η νίκη σου; Πού είναι, άδη, το κεντρί σου;» Ποια είναι λοιπόν η οδός που οδηγεί σε αυτό; Η χάρη του βαπτίσματος, μέσω της οποίας, αποβάλλοντας κάθε ρύπο, αναδεικνυόμαστε κοινωνοί της θείας φύσεως, καθώς ο Χριστός κατοικεί μέσα μας διά του Πνεύματος. Διότι τότε, ακριβώς τότε, «έχοντας ραντιστεί στη συνείδηση από τα νεκρά έργα», όπως γράφει ο μακάριος Παύλος, και έχοντας γίνει μέτοχοι της μυστικής ευλογίας, και γεμίζοντας τον νου μας με την άνωθεν χάρη, γινόμαστε αξιοζήλευτοι και περίβλεπτοι, και τι άλλο από όλα αυτά τα σπουδαία δεν γινόμαστε;

Διότι πέθανε για εμάς, και με την πληγή του εμείς θεραπευτήκαμε. Και αυτός σηκώνει τις αμαρτίες μας, και είναι παράκλητος προς τον Πατέρα για τις αμαρτίες μας· όχι όμως μόνο για τις δικές μας, αλλά και για όλου του κόσμου, όπως ακριβώς έγραψε σε κάποιους ο θεσπέσιος Ιωάννης. Σε αυτόν λοιπόν βρίσκεται κάθε κάθαρση, κάθε δικαίωση, ο αγιασμός, η λύτρωση· μαζί με αυτόν και δι' αυτού ανήκει στον Θεό και Πατέρα η δόξα, μαζί με το Άγιο Πνεύμα, στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Και θα κόψουν τα νεύρα της δαμάλεως μέσα στη φάραγγα, και θα προσέλθουν οι ιερείς και οι Λευίτες, διότι αυτούς εξέλεξε Κύριος ο Θεός σου, για να παρίστανται ενώπιόν του και να ευλογούν στο όνομά του, και από το στόμα τους θα κρίνεται κάθε αντιλογία και κάθε βλάβη. Και όλοι οι πρεσβύτεροι της πόλεως εκείνης, που βρίσκονται πιο κοντά στον τραυματία, θα νίψουν τα χέρια τους πάνω από το κεφάλι της δαμάλεως της οποίας κόπηκαν τα νεύρα στη φάραγγα, και λαμβάνοντας τον λόγο θα πουν: Τα χέρια μας δεν έχυσαν αυτό το αίμα και τα μάτια μας δεν το είδαν. Γίνε ίλεως στον λαό σου τον Ισραήλ, Κύριε, τον οποίο λύτρωσες από τη γη της Αιγύπτου, ώστε να μη βρεθεί αθώο αίμα ανάμεσα στον λαό σου τον Ισραήλ. Και θα εξιλεωθούν για το αίμα. Εσύ δε θα αφαιρέσεις το αθώο αίμα από ανάμεσά μας, εάν πράξεις το καλό και αρεστό ενώπιον Κυρίου του Θεού σου.» β'. Τραυματίστηκε λοιπόν για εμάς ο Εμμανουήλ, διότι καταπονήθηκε για τις αμαρτίες μας, σύμφωνα με τις Γραφές. Βρέθηκε δε να το παθαίνει αυτό στη γη των Ιουδαίων, και έξω από την πύλη της Ιερουσαλήμ. Πλην όμως δεν γνώριζαν αυτόν που χτύπησε, πώς ή με ποιον τρόπο. Τι λέει άραγε λοιπόν ο νόμος; Αν και λέμε ότι τα τολμήματα κατά του Χριστού είναι έργο της ανοσιότητας των Ιουδαίων.

Δεν κατανοούν λοιπόν ότι έχει διατηρηθεί σε αυτόν η απάθεια κατά το ότι είναι Θεός, αλλά του αποδίδεται και το ότι έπαθε για εμάς κατά σάρκα, κατά το ότι, ενώ είναι Θεός εκ φύσεως, έγινε σάρκα, δηλαδή τέλειος άνθρωπος. Διότι ποιος ήταν αυτός που έλεγε προς τον εν ουρανοίς Πατέρα και Θεό: «Θυσία και προσφορά δεν θέλησες, σώμα όμως μου ετοίμασες· ολοκαυτώματα και θυσίες για την αμαρτία δεν ζήτησας· τότε είπα: Ιδού έρχομαι, Θεέ, για να κάνω το θέλημά σου;» Διότι αυτός που είναι χωρίς σώμα ως Θεός, λέει ότι ετοιμάστηκε σώμα για τον ίδιο, ώστε, αφού το προσφέρει για εμάς, να μας θεραπεύσει όλους με τη δική του πληγή, σύμφωνα με τα λόγια του προφήτη.

Θα το έλεγα, να το ξέρεις. Διότι έτσι φρονώ. ΚΥΡ. Επειδή ένας πέθανε υπέρ πάντων, αυτός που αξίζει όσο όλοι. Και έδωσε την ίδια του την ψυχή ως αντάλλαγμα για τη δική μας, καταντροπιάζοντας την κακοτροπία του διαβόλου, και κατά κάποιον τρόπο ανακόπτοντας την καταδίκη της αμαρτίας που μας τυραννούσε, καθώς και την αθυρογλωσσία του για τα πταίσματα όλων μας. ΠΑΛΛ. Με ποιον τρόπο το εννοείς; ΚΥΡ. Επειδή η αμαρτία βασίλευε σε αυτούς που βρίσκονταν πάνω στη γη, εφόσον είχαν ρέψει πολύ προς τα πονηρά από τη νεότητά τους, όπως είναι γραμμένο, και επειδή η καρδιά όλων ήταν επιμελώς προσηλωμένη στο να πρέπει και να θέλουν να τα διαπράττουν, περιπέσαμε αναγκαστικά και υπό την καταδίκη του θανάτου. Διότι η παράβαση του θείου νόμου και η αθέτηση του δεσποτικού θελήματος έχει ως ποινή τον θάνατο. Καθώς λοιπόν η ανθρώπινη φύση είχε τόσο φθαρεί, τη σπλαχνίστηκε ο Δημιουργός, και ο Μονογενής έγινε άνθρωπος, και φόρεσε σώμα που φυσιολογικά υπόκειται στον θάνατο, και έγινε σάρκα, ώστε, υπομένοντας για χάρη μας τον θάνατο που επικρεμόταν πάνω μας εξαιτίας της αμαρτίας, να καταργήσει την αμαρτία, και να παύσει πλέον τον Σατανά από το να μας εγκαλεί, εφόσον εμείς έχουμε πια εκτίσει στο πρόσωπο του ίδιου του Χριστού τις ποινές για τις κατηγορίες της αμαρτίας. «Διότι αυτός σηκώνει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς», σύμφωνα με τη φωνή του προφήτη. Ή μήπως δεν ιαθήκαμε με τις πληγές του; ΠΑΛΛ. Αλήθεια είναι. «Διότι τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας, και περιήλθε σε κάκωση και σε πληγή». ΚΥΡ.

Πρώτος εισήλθε στον παράδεισο, κατευνάζοντας τρόπον τινά την περιστρεφόμενη ρομφαία και απομακρύνοντας από εμάς την αμαρτία που μας απέκλειε. Διότι αυτός εξόφλησε για εμάς τα χρέη, και με τον μώλωπά του εμείς ιαθήκαμε, σύμφωνα με το γεγραμμένο.

Διότι έχουμε δικαιωθεί εν Χριστώ και έχουμε διδαχθεί να λέμε στις προσευχές μας προς τον εν ουρανοίς Πατέρα και Θεό: «Άφες ημίν τα οφειλήματα ημών». Έτσι και εδώ, το να φτάνουν μέχρι τις σαράντα πληγές όσοι χτυπούν, δηλαδή όσοι τιμωρούνται με τα βασανιστήρια των μαστιγώσεων, φανερώνει τον τριπόθητο σε εμάς καιρό της ένσαρκης οικονομίας του Μονογενούς, κατά τον οποίο με τον μώλωπά Του εμείς θεραπευτήκαμε, και ο Ίδιος ταλαιπωρήθηκε για τις αμαρτίες μας, όταν Τον ενέπαιξαν οι Ισραηλίτες και όταν ο Πιλάτος επέφερε τις πληγές στην πλάτη Του, ενώ εμείς απαλλαχθήκαμε από την ποινή και την κόλαση. Διότι παλαιότερα ήταν πολλές οι μάστιγες του αμαρτωλού, σύμφωνα με τα γεγραμμένα, αλλά ο Χριστός μαστιγώθηκε για εμάς. Επειδή, όπως ακριβώς πέθανε για όλους, έτσι πάλι μαστιγώθηκε για όλους, όντας Αυτός ο Ένας ίσος σε αξία με όλους.

Και βέβαια και ως μοσχάρι που καταναλώνεται από τη φωτιά υπέρ της αμαρτίας. «Διότι με την πληγή του εμείς θεραπευτήκαμε», σύμφωνα με τις Γραφές. Παρατήρησε δε, ότι ο μόσχος ολοκαυτώνεται ως τέλειος, ενώ σφάζεται ως ετήσιος υπέρ της αμαρτίας, ώστε ταυτόχρονα να νοήσεις μέσω των δύο τον Ένα, ως ευρισκόμενο σε τελειότητα αρετών, ως τον πλέον εύοσμο νοητά, και ως σφαζόμενο με απλότητα και ακακία. «Διότι εγώ», λέει, «ως άκακο αρνί που οδηγείται στη σφαγή, δεν το γνώριζα». Το ότι δε το ιερατικό γένος προσάγεται στον Θεό ως ανάθημα ταυτόχρονα και υπέρ πάντων αλλά και από όλους, θα μπορούσε να το υποδείξει η επίθεση των χειρών από τους Ισραηλίτες. «Διότι θα επιθέσουν», λέει, «οι υιοί του Ισραήλ τα χέρια τους πάνω στα κεφάλια των Λευιτών». Διότι, όπως ακριβώς οι Λευίτες έθεταν τα χέρια τους στα κεφάλια των θυμάτων και σε όσα σφάζονταν υπέρ αυτών ως τύπος του Χριστού (και το έπρατταν αυτό, όχι για να ευλογήσουν με κάποιον τρόπο, κάθε άλλο, αλλά σαν να καταδείκνυαν με την επίθεση των χειρών τον Θεό που φέρει τις αμαρτίες μας και που προσφέρεται ως θυσία υπέρ ημών, ώστε να «προσηλώσει στον δικό του σταυρό το καθ' ημών χειρόγραφο»)· έτσι θα κατανοήσεις ότι έχει τελεστεί και η χειροτονία των Λευιτών από τους λαούς.

«Και θα προσφέρετε την ημέρα που θα φέρετε το δεμάτι, ένα άμωμο πρόβατο ενός έτους ως ολοκαύτωμα στον Κύριο, και την αναίμακτη θυσία του από δύο δέκατα σιμιγδαλιού ζυμωμένου με λάδι, θυσία στον Κύριο, οσμή ευωδίας στον Κύριο, και τη σπονδή του από το ένα τέταρτο του ιν οίνου, και άρτο και ψημένους νέους σπόρους δεν θα φάτε μέχρι αυτήν ακριβώς την ημέρα, έως ότου προσφέρετε τα δώρα στον Θεό σας. Νόμος αιώνιος για τις γενιές σας σε κάθε κατοικία σας. Και θα μετρήσετε από την επομένη του Σαββάτου, από την ημέρα που θα προσφέρετε το δεμάτι της ανύψωσης, επτά ολόκληρες εβδομάδες, έως την επομένη της τελευταίας εβδομάδας θα μετρήσετε πενήντα ημέρες.» Διότι, πραγματικά, σωτήρια εορτή είναι ο θάνατος του Εμμανουήλ για χάρη μας. Επειδή εξόφλησε για εμάς τα χρέη, και είναι αλήθεια ότι αυτός αναλαμβάνει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς, και με την πληγή του εμείς ιαθήκαμε. Διότι προσηλώσε στον δικό του σταυρό το καθ' ημών χειρόγραφο, και εθριάμβευσε με αυτόν εναντίον εκείνων που άλλοτε εξουσίαζαν τη γη, δηλαδή εννοώ τις αρχές και τις εξουσίες και τα πνεύματα της πονηρίας· και πρωτίστως απ' όλους, τον Σατανά. Αμέσως επόμενη εορτή, καθόλου κατώτερη της πρώτης, είναι η εκ νεκρών ανάσταση, η οποία συντρίβει τη φθορά, αποκόπτει την αμαρτία και μας μεταφέρει σε νέα ζωή, ζωή εν αγιασμώ και αφθαρσία, εφόσον έχει καταργηθεί ο θάνατος.

Έχασε το φως του ο ήλιος, για τον Ήλιο της δικαιοσύνης. Πέτρες σχίστηκαν, για τη νοητή πέτρα. Μνήματα ανοίχτηκαν και νεκροί αναστήθηκαν, για Εκείνον που ήταν ελεύθερος ανάμεσα στους νεκρούς. Ελευθέρωσε τους δέσμιούς του από τον λάκκο που δεν είχε νερό. Μην ντρέπεσαι λοιπόν τον Εσταυρωμένο, αλλά να ομολογείς με παρρησία λέγοντας και εσύ: «Αυτός σηκώνει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς, και με την πληγή του εμείς θεραπευτήκαμε». Ας μην φανούμε αχάριστοι προς τον ευεργέτη. Και πάλι: «Εξαιτίας των ανομιών του λαού μου οδηγήθηκε στον θάνατο, και θα παραδώσω τους πονηρούς αντί για την ταφή του και τους πλουσίους αντί για τον θάνατό του». Γι' αυτό με σαφήνεια λέει ο Παύλος, ότι ο Χριστός πέθανε για τις αμαρτίες μας σύμφωνα με τις Γραφές, και ότι ενταφιάστηκε και ότι αναστήθηκε την τρίτη ημέρα σύμφωνα με τις Γραφές.

Αυτό έλεγε ο Αρχάγγελος σημαίνοντας ότι ο Κύριός μας επρόκειτο να γίνει υιός του Δαβίδ κατά σάρκα για τη σωτηρία των ανθρώπων. Διότι λέει η Γραφή: δεν θα εκλείψει άρχοντας από τον Ιούδα και ηγέτης από τους απογόνους του, έως ότου έλθει εκείνος στον οποίο ανήκει, και αυτός θα είναι η προσδοκία των εθνών. Ο δε προφήτης Ησαΐας λέει: ιδού, η Παρθένος θα συλλάβει και θα γεννήσει υιό, και θα καλέσουν το όνομά του Εμμανουήλ. Και πάλι: διότι παιδί γεννήθηκε για εμάς, υιός μάς δόθηκε, του οποίου η εξουσία βρίσκεται στους ώμους του· και το όνομά του καλείται άγγελος της μεγάλης βουλής· διότι εγώ θα φέρω ειρήνη στους άρχοντες, ειρήνη και υγεία σε αυτόν· μεγάλη είναι η εξουσία του, και η ειρήνη του δεν έχει όριο, πάνω στον θρόνο του Δαβίδ και στη βασιλεία του, για να την εδραιώσει και να την υποστηρίξει με δικαιοσύνη και κρίση από τώρα και εις τον αιώνα. Ο ζήλος του Κυρίου Σαβαώθ θα τα κάνει αυτά. Σχετικά δε με το πάθος του, πάλι λέει: αυτός φέρει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς, και εμείς νομίσαμε ότι αυτός βρίσκεται σε πόνο και σε πληγή από τον Θεό και σε κάκωση· αυτός όμως τραυματίστηκε για τις ανομίες μας και ταλαιπωρήθηκε για τις αμαρτίες μας· η παιδεία που φέρνει την ειρήνη μας έπεσε πάνω του· με την πληγή του όλοι εμείς θεραπευτήκαμε.

Και πάλι λέγει: Επικατάρατος είναι καθένας που κρέμεται πάνω σε ξύλο. 〈νη〉 Ότι το πάθος του είναι απάθεια — ο Ησαΐας βοά λέγοντας: Εμείς θεωρήσαμε ότι αυτός βρίσκεται σε πόνο και σε πληγή· αυτός όμως τραυματίστηκε για τις ανομίες μας και ταλαιπωρήθηκε για τις αμαρτίες μας· η παιδεία για την ειρήνη μας έπεσε πάνω του, και με την πληγή του όλοι εμείς ιαθήκαμε.

Αυτός όμως ήταν τελικά ο Σωτήρας των ψυχών μας, ο οποίος ο ίδιος θεράπευε και καθάριζε από κάθε αμαρτία. Γι' αυτό προσθέτει: «Ούτος φέρει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς, και εμείς θεωρήσαμε ότι αυτός βρίσκεται σε πόνο και σε πληγή και σε κάκωση», σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: «Όντως αυτός ανέλαβε τις νόσους μας και υπέμεινε τους πόνους, εμείς δε θεωρήσαμε ότι αυτός, ευρισκόμενος σε μάστιγα, είχε πληγεί από τον Θεό και είχε ταπεινωθεί», κατά δε τον Ακύλα: «Εμείς δε θεωρήσαμε ότι αυτός ήταν τραυματισμένος, ότι είχε πληγεί από τον Θεό και είχε ταπεινωθεί». Αλλά εμείς μεν, σαν νήπια, αυτήν την άποψη είχαμε για αυτόν, εκείνος όμως έπασχε όλα αυτά για εμάς, για να μας ελευθερώσει από κάθε τιμωρία. Γι' αυτό προστίθεται: «Αυτός δε τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας και ταλαιπωρήθηκε για τις ανομίες μας», κατά δε τον Ακύλα, λέγει: «Και αυτός βεβηλωμένος από τις παρανομίες μας, συντετριμμένος από τις ανομίες μας»· διότι ήταν αληθώς «βεβηλωμένος», όταν έγινε «κατάρα για εμάς», όταν δηλαδή και «συνετρίβη» και «βεβηλώθηκε» και υπέμεινε όλα τα χείριστα, όχι για κάποιες δικές του αμαρτίες, αλλά για τις δικές μας.

Και «η τιμωρία για την ειρήνη μας έπεσε πάνω του»· διότι όσα έπρεπε να πάθουμε εμείς, τιμωρούμενοι για τις δικές μας αμαρτίες, αυτά ήρθαν πάνω του για χάρη της δικής μας ειρήνης με τον Θεό. Και «με τον μώλωπά του», λέει, «ιαθήκαμε», επειδή ήταν επόμενο να φέρει μώλωπες και τραύματα στο σώμα του, καθώς χτυπιόταν και μαστιγωνόταν και ραπιζόταν στο πρόσωπο και δεχόταν χτυπήματα στο κεφάλι με καλάμι. Πλην όμως οι μώλωπες αυτοί υπήρξαν σωτήριοι για εμάς· διότι «με τον μώλωπά του εμείς ιαθήκαμε». Και ποιοι είμαστε «εμείς», παρά εκείνοι που παλαιότερα είχαν πλανηθεί και δεν τον είχαν υπολογίσει, ούτε κατανοούσαν ποιος ακριβώς ήταν; Γι' αυτό «όλοι σαν πρόβατα πλανηθήκαμε, ο κάθε άνθρωπος πλανήθηκε στον δρόμο του»· διότι άλλος βάδισε άλλον δρόμο πλάνης, πιστεύοντας διαφορετικά και αντίθετα πράγματα για αυτόν. Για εκείνον, όμως, όσα του συνέβαιναν δεν γίνονταν χωρίς το θέλημα του Θεού· διότι ο ίδιος «ο Κύριος τον παρέδιδε για τις αμαρτίες μας», ώστε να γίνει αντάλλαγμα για τις ψυχές μας (αντίψυχον) και αντίλυτρο για εμάς. Διότι έτσι έγινε και «αμνός του Θεού», «αίρων» και καθαρίζοντας «την αμαρτία του κόσμου». Γι' αυτό, σύμφωνα με τον Σύμμαχο, έχει ειπωθεί: «ο δε Κύριος έκανε να καταλήξει σε αυτόν η ανομία όλων μας».

Εφόσον λοιπόν σφαγιάστηκε ένα ιερό σφάγιο και μεγάλο θύμα, το πανίερο σώμα του Σωτήρα μας, υπέρ του γένους των ανθρώπων, και προσφέρθηκε ως λύτρο για όλα τα έθνη που προηγουμένως ήταν εγκλωβισμένα στην ασέβεια της δαιμονικής πλάνης, καταλύθηκε πλέον κάθε δύναμη των ακάθαρτων και ανίερων δαιμόνων, και αμέσως διαλύθηκε και εξαλείφθηκε από υπέρτερη δύναμη κάθε γήινη και απατηλή πλάνη. Το σωτήριο, λοιπόν, θύμα προερχόμενο από τους ανθρώπους, αυτό ακριβώς το σωματικό όργανο του Λόγου, καθιερωνόταν ως θυσία υπέρ της κοινής αγέλης των ανθρώπων, και αυτό ακριβώς ήταν το σφάγιο που παραδόθηκε στον θάνατο, για το οποίο βοούν οι φωνές των ιερών λόγων, άλλοτε λέγοντας κάπως έτσι: «Ιδού ο αμνός του Θεού, ο αἴρων την αμαρτίαν του κόσμου», και άλλοτε προαναφωνώντας ως εξής: «Οδηγήθηκε σαν πρόβατο στη σφαγή, και όπως ο αμνός είναι άφωνος μπροστά σε αυτόν που τον κουρεύει», και διδάσκουν την αιτία προσθέτοντας: «Αυτός φέρει τις αμαρτίες μας, και για εμάς οδυνάται. Και εμείς νομίσαμε ότι αυτός βρίσκεται σε πόνο και σε πληγή και σε κάκωση, αυτός όμως τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας, και ταλαιπωρήθηκε για τις ανομίες μας· η παιδεία της ειρήνης μας έπεσε πάνω του. Με την πληγή του εμείς θεραπευτήκαμε· όλοι πλανηθήκαμε σαν πρόβατα, καθένας πλανήθηκε στον δικό του δρόμο».

Επομένως, όπως ακριβώς, ενώ είναι πηγή της δικαιοσύνης, ανέλαβε τη δική μας αμαρτία, και ενώ είναι πέλαγος της ευλογίας, δέχθηκε την κατάρα που βάραινε εμάς, και υπέμεινε τον σταυρό, περιφρονώντας την αισχύνη, έτσι διατύπωσε και τα λόγια αυτά υπέρ ημών. Διότι, εάν υποβλήθηκε εκούσια στην παιδεία που είχε οριστεί για εμάς —καθώς «η παιδεία που φέρνει την ειρήνη μας έπεσε πάνω του», όπως λέει ο προφήτης—, πολύ περισσότερο χρησιμοποίησε λόγια υπέρ ημών και αντί για εμάς, και αναβοά: «Μακριά από τη σωτηρία μου είναι τα λόγια των παραπτωμάτων μου». Μη στρέψεις το βλέμμα σου, λέει, στα σφάλματα της φύσης.

Αλλά βέβαια, αφού διακήρυξε αυτά, με τα όσα ακολουθούν φανερώνει τη δική του φιλανθρωπία και ανεξικακία λέγοντας: «Εγώ δε, όταν αυτοί με ενοχλούσαν, ντυνόμουν με σάκκο». Αντί δε του «Όταν αυτοί με ενοχλούσαν», με πολύ θαυμαστό τρόπο ο μεν Ακύλας λέει: «Και εγώ κατά την αρρώστια τους είχα ένδυμά μου τον σάκκο»· ο δε Σύμμαχος: «Σε εμένα, κατά τις αρρώστιες τους, το ένδυμα ήταν σάκκος»· ο δε Θεοδοτίων, όπως και η πέμπτη έκδοση, έχουν αναφέρει: «Εγώ δε όταν αυτοί αντιμετώπιζαν ενοχλήσεις». Διότι, καθώς ο Σωτήρας συμπάσχει με τα δικά τους δεινά και με τις αρρώστιες της ψυχής τους, χρησιμοποιεί σύμβολα πένθους και οδυρμών, φορώντας σάκκο για χάρη τους, αλλά και ταπείνωνε την ψυχή του με νηστεία. Γι' αυτό και δίδασκε λέγοντας: «Περίλυπη είναι η ψυχή μου έως θανάτου»· και «Τώρα η ψυχή μου έχει ταραχθεί». Διότι αυτά τα υπέμεινε από υπερβολική φιλανθρωπία, συμπάσχοντας και πονώντας βαθύτατα, όπως ακριβώς ένας πατέρας για τους γιους του που χάνονται. Γι' αυτό αναφερόταν στους προφήτες σχετικά με αυτόν: «Άνθρωπος που βρίσκεται σε πληγή και γνωρίζει να υπομένει την ασθένεια»· και πάλι: «Αυτός φέρει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς»· και ξανά: «Αυτός δε τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας, και με τον μώλωπά του εμείς ιαθήκαμε». Γι' αυτό λοιπόν και στις αρρώστιες τους, όπως και όταν εκείνοι ενοχλούνταν, βλέποντας ο Σωτήρας τον όλεθρο που επρόκειτο να τους βρει και την έσχατη απώλεια, για χάρη τους ντυνόταν με σάκκο και ταπείνωνε την ψυχή του με νηστεία.

Διότι δεν θα σου είχαν κρυφτεί, εάν υπήρχαν σε εμένα κάποια σφάλματα. Ή με άλλα λόγια, εάν πήρε πάνω του τις δικές μας αμαρτίες, και έγινε για εμάς κατάρα, ώστε να λέγεται για αυτόν: «Αυτός φέρει τις αμαρτίες μας, και για εμάς οδυνάται. Και αυτός τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας, και καταπονήθηκε για τις ανομίες μας. Και ο Κύριος τον παρέδωσε στις αμαρτίες μας». Και αυτά, λέει, τα σφάλματα τα ανέλαβα υπέρ των ανθρώπων· εσύ τα γνώρισες, Θεέ, αφού δεν σου κρύφτηκαν. Διότι δεν τα ανέλαβα αυτά χωρίς τη δική σου θέληση· γι' αυτό και τα κατέστησες άξια της δικής σου γνώσης. «Ας μην ντροπιαστούν εξαιτίας μου όσοι ελπίζουν σε σένα, Κύριε, Κύριε των δυνάμεων». Επειδή τη δική μου διδασκαλία οι σοφοί αυτού του αιώνα τη διαβάλλουν, και την πολεμούν ως γεμάτη αφροσύνη και μωρία εξαιτίας του επονείδιστου σταυρού, ικετεύω και παρακαλώ, εκείνοι που πιστεύουν σε εμένα να διαφυλάσσονται από εσένα αμετακίνητοι, ώστε να μην καταντροπιαστούν ποτέ. Γι' αυτό εσύ ο ίδιος, ω Κύριε, Κύριε των δυνάμεων, αυτούς που πολεμούνται για τη δική σου γνώση, την οποία παρέλαβαν από εμένα, και πάντοτε υπομένουν τα δεινά και καρτερούν μέχρι θανάτου, μην τους εγκαταλείψεις, ούτε ας ντροπιαστούν επειδή έδειξαν θάρρος σε εμένα, αυτοί που αναζητούν εσένα τον Θεό του Ισραήλ.

Αλλά και «έγινε άνθρωπος που βρίσκεται σε πληγή και γνωρίζει να υπομένει ασθένεια· και με τον μώλωπά του εμείς θεραπευθήκαμε». Επομένως, και πληγές και μώλωπες έλαβε, και όλα αυτά τα έπαθε, καθώς ο Πατέρας το βουλήθηκε και παραχώρησε να γίνουν έτσι.

Γι' αυτό, στον προφήτη Ζαχαρία έχει λεχθεί: «Ρομφαία, εξεγέρσου εναντίον του ποιμένα μου, και εναντίον του άνδρα του συμπολίτη του. Κτύπησε τον ποιμένα, και ας διασκορπιστούν τα πρόβατα του ποιμνίου»· στο δε Ευαγγέλιο ο ίδιος ο Σωτήρας μας, όταν πλησίαζε στο πάθος, προειδοποιούσε τους μαθητές του λέγοντας: «Όλοι εσείς θα σκανδαλιστείτε εξαιτίας μου. Διότι είναι γραμμένο: Θα κτυπήσω τον ποιμένα, και θα διασκορπιστούν τα πρόβατα του ποιμνίου». Και στο προκείμενο χωρίο, λοιπόν, σύμφωνα με αυτά, έχει λεχθεί το: «Διότι αυτόν που εσύ κτύπησες, (εκείνοι) τον κατεδίωξαν». Ο μεν Πατέρας, λοιπόν, δεν λυπήθηκε τον δικό του Υιό, αλλά τον παρέδωσε για χάρη όλων μας. Και δυνάμει αυτός ήταν που τον κτύπησε, επειδή του επέτρεψε να υποστεί τέτοια πάθη. Εκείνοι όμως, όχι μόνο τον κτύπησαν, αλλά και τον έδιωξαν από κοντά τους και τον απομάκρυναν μακριά· ενώ έπρεπε να τον αποδεχθούν, έστω και κτυπημένο, γνωρίζοντας ότι ο Χριστός πέθανε για εμάς, γινόμενος για εμάς κατάρα, και ότι αυτόν που δεν γνώρισε αμαρτία, ο Θεός τον έκανε αμαρτία για χάρη μας, ώστε εμείς να γίνουμε δικαιοσύνη του Θεού εν αυτώ. Πρέπει δε να θυμηθούμε και τα λόγια του Ησαΐα, μέσω των οποίων λεγόταν: «Άνθρωπος που βρίσκεται σε πληγή, και γνωρίζει να υπομένει την ασθένεια· και ο Κύριος τον παρέδωσε για τις αμαρτίες μας»· και το, «Διότι αυτός φέρει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς»· και ότι τραυματίστηκε όχι για τίποτε άλλο, αλλά εξαιτίας των αμαρτιών μας, και καταπονήθηκε εξαιτίας των ανομιών μας.