Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 53:5

Επάνω μου στηρίχθηκε ο θυμός σου, και όλα τα κύματά σου τα έφερες επάνω μου. Διάψαλμα. Απομάκρυνες τους γνωστούς μου από εμένα, με θεώρησαν βδέλυγμα γι' αυτούς. Παραδόθηκα και δεν έβγαινα έξω. Επειδή ο Χριστός πέθανε για εμάς, σύμφωνα με τον Απόστολο, γινόμενος κατάρα για εμάς· για αυτό είναι γραμμένο: «Επικατάρατος καθένας που κρεμιέται πάνω σε ξύλο», και επειδή εκείνον που δεν γνώρισε αμαρτία, ο Θεός τον έκανε αμαρτία για χάρη μας, σύμφωνα με τον ίδιο [Απόστολο], εύλογα, αφού προσέλκυσε στον εαυτό του την οργή του Θεού που επικρεμόταν σε εμάς, τους προηγουμένως ασεβείς και αμαρτωλούς, καθώς και τον θυμό του εναντίον μας, και επειδή από υπερβάλλουσα φιλανθρωπία ανέλαβε την τιμωρία και την καταδίκη για λογαριασμό μας, προφέρει τα προκείμενα λόγια· καθώς, βεβαίως, έγινε ο Αμνός του Θεού που σηκώνει την αμαρτία του κόσμου. Γι' αυτό λέει ο προφήτης για αυτόν: «Αυτός φέρει τις αμαρτίες μας, και για εμάς οδυνάται· με την πληγή του εμείς θεραπευτήκαμε, και ο Κύριος τον παρέδωσε εξαιτίας των αμαρτιών μας». Αυτό λοιπόν παρουσιάζει και ο ίδιος μέσω του ψαλμού, λέγοντας: «Επάνω μου στηρίχθηκε ο θυμός σου, και όλα τα κύματά σου τα έφερες επάνω μου». Αντί αυτού, ο Σύμμαχος λέει: «Επάνω μου έπεσε βαρύς ο θυμός σου, και με τις καταιγίδες με καταπόνησες».

Λέει δε σε αυτά το «γιατί», ρωτώντας με απορία για ποια αιτία έχει εγκαταλειφθεί από τον Πατέρα, και γιατί απώθησε την ψυχή του· ώστε και εμείς, αν ποτέ απορούσαμε για ποια αιτία ο Θεός δεν λυπήθηκε τον ίδιο Του τον Υιό, αλλά τον παρέδωσε, θέλοντας να γίνει υποχείριος στους ανθρώπους –διότι αυτό ακριβώς σήμαινε το να τον εγκαταλείψει και να τον απωθήσει–, να μαθαίναμε ότι αυτό έγινε για χάρη μας, όπως δίδαξε ο Απόστολος λέγοντας: «Αλλά υπέρ πάντων ημών», ώστε να γίνει αμνός του Θεού και πρόβατο που θυσιάζεται υπέρ της σωτηρίας του κόσμου. Γι' αυτό έλεγε και ο προφήτης: «Και ο Κύριος τον παρέδωσε για τις αμαρτίες μας. Και αυτός φέρει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς. Και αυτός τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας, και ταλαιπωρήθηκε για τις ανομίες μας· με την πληγή του εμείς ιαθήκαμε». Και προσθέτει λέγοντας στον 21ο Ψαλμό: «Θεέ μου, θα κράζω την ημέρα, και δεν θα εισακούσεις, και τη νύχτα, και δεν θα είναι προς ανοησία μου»· και στα προκείμενα εδάφια: «Αποστρέφεις το πρόσωπό σου από εμένα». Θεωρώ δε ότι αυτά είναι όμοια με εκείνα που εκπληρώθηκαν εμπράκτως στο Ευαγγέλιο, όπου, αφού απομακρύνθηκε από τους μαθητές, έπεσε με το πρόσωπό του στο έδαφος προσευχόμενος και λέγοντας: «Πατέρα μου, αν είναι δυνατόν, ας παρέλθει αυτό το ποτήριο από εμένα».

Αυτός όμως τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας και ταλαιπωρήθηκε για τις ανομίες μας· η τιμωρία που έφερε σε μας την ειρήνη έπεσε πάνω του, και με τις πληγές του εμείς θεραπευτήκαμε. Όλοι εμείς πλανηθήκαμε σαν πρόβατα· ο καθένας πλανήθηκε στον δικό του δρόμο, και ο Κύριος τον παρέδωσε για τις αμαρτίες μας· και αυτός, εξαιτίας της κακοπάθειάς του, δεν ανοίγει το στόμα του· σαν πρόβατο οδηγήθηκε στη σφαγή, και όπως ο αμνός στέκει άφωνος μπροστά σε αυτόν που τον κουρεύει, έτσι και αυτός δεν ανοίγει το στόμα του. Μέσα στην ταπείνωσή του αναιρέθηκε η δίκαιη κρίση του· τη γενεά του ποιος θα τη διηγηθεί; Διότι η ζωή του αφαιρείται από τη γη, εξαιτίας των ανομιών του λαού μου οδηγήθηκε στον θάνατο· και θα παραδώσω τους πονηρούς αντί για την ταφή του, και τους πλουσίους αντί για τον θάνατό του, διότι δεν έπραξε καμία ανομία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του. Και ο Κύριος θέλει να τον καθαρίσει από την πληγή· εάν προσφέρετε θυσία για την αμαρτία, η ψυχή σας θα δει απογόνους με μακροζωία. Και ο Κύριος θέλει να τον απαλλάξει από τον πόνο της ψυχής του, να του δείξει φως, και να τον διαπλάσει με σύνεση· να δικαιώσει τον δίκαιο που υπηρετεί πολλούς, και αυτός θα αναλάβει τις αμαρτίες τους. Γι' αυτό, αυτός θα κληρονομήσει πολλούς και θα μοιράσει τα λάφυρα των ισχυρών· διότι η ψυχή του παραδόθηκε στον θάνατο και συγκαταλέχθηκε ανάμεσα στους ανόμους. Και αυτός βάσταξε τις αμαρτίες πολλών, και παραδόθηκε εξαιτίας των ανομιών τους.

Λένε, λοιπόν, εκείνοι που μέσω του Πνεύματος έχουν συναισθανθεί αυτά τα ίδια τα γεγονότα, σαν να διηγούνται και να διδάσκουν την αιτία μιας τέτοιας θείας οικονομίας: «Αυτός φέρει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς»· διότι έβλεπαν, ως προφήτες, με ποιον τρόπο θα γινόταν ο αμνός του Θεού που αίρει την αμαρτία του κόσμου. Σε αυτά προστίθεται το: «εμείς όμως θεωρήσαμε ότι βρίσκεται σε πόνο, σε πληγή και σε κάκωση· αυτός όμως τραυματίστηκε για τις ανομίες μας». Διότι, εν δυνάμει, τραυματίστηκε και όταν πήραν πέτρες για να ρίξουν εναντίον του. «Και καταπονήθηκε», λέει, «για τις αμαρτίες μας». Διότι ο Χριστός, έχοντας συμπάσχει με τους ασθενείς περισσότερο από τον Παύλο, θα μπορούσε να πει το: «Ποιος ασθενεί και εγώ δεν ασθενώ;». Όλα αυτά ο προφήτης ομολογεί ότι θα τα υποστεί εκείνος για τον οποίο γίνεται ο λόγος, τόσο για τον ίδιο τον προφήτη όσο και για όλον τον λαό, διότι λέει: «τραυματίστηκε για τις ανομίες μας και καταπονήθηκε για τις αμαρτίες μας». Και συγκαταλέγοντας τον εαυτό του μαζί με τους άλλους, προσθέτει λέγοντας: «με τον μώλωπά του εμείς ιαθήκαμε».

Ποιος, άραγε, δεν θα εκπλησσόταν με όσα προστίθενται σε όλα τα προλεχθέντα, ακούγοντας τον προφήτη να λέει: «εξαιτίας των ανομιών του λαού μου οδηγήθηκε στον θάνατο»; Ή τι επιχειρήματα θα μπορούσαν να εφεύρουν απέναντι σε αυτά εκείνοι που πραγματικά (sic) άκουσαν με την ακοή τους τη φωνή του Χριστού και δεν την κατανόησαν, και αντίκρισαν με τα ίδια τους τα μάτια την παρουσία του και δεν την είδαν; Διότι, ποιον άλλον από τους δικαίους θα μπορούσαν να παρουσιάσουν, ο οποίος οδηγήθηκε στον θάνατο εξαιτίας των δικών τους αμαρτιών; Ή ποιος υπήρξε τέτοιος, ώστε να βαστάξει τις αμαρτίες ολόκληρου του λαού και αυτών ακόμη των προφητών, και να υποφέρει γι' αυτούς, έτσι ώστε όλοι τους να ομολογούν λέγοντας ότι θεραπεύονται με την πληγή του: «Αυτός φέρει τις αμαρτίες μας, και για εμάς οδυνάται, και με τον μώλωπά του εμείς ιαθήκαμε»;

Αυτός λοιπόν ήταν ο Χριστός του Θεού, για τον οποίο είχε προαναγγελθεί από τα αρχαία χρόνια ότι θα ερχόταν στους ανθρώπους και ότι θα σφαγιαζόταν σαν πρόβατο υπέρ όλου του ανθρώπινου γένους. Γι' αυτό λέει για αυτόν ο προφήτης Ησαΐας: «Οδηγήθηκε σαν πρόβατο στη σφαγή, και όπως ο αμνός είναι άφωνος μπροστά σε αυτόν που τον κουρεύει». Και προσθέτει: «Αυτός φέρει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς· και εμείς θεωρήσαμε ότι βρίσκεται σε πόνο, σε πληγή και σε κακουχία. Αυτός όμως τραυματίστηκε για τις δικές μας αμαρτίες και ταλαιπωρήθηκε για τις δικές μας ανομίες· η παιδεία για την ειρήνη μας έπεσε πάνω του, με την πληγή του εμείς θεραπευτήκαμε και ο Κύριος τον παρέδωσε για τις αμαρτίες μας». Διότι αυτός «αμαρτία δεν έκανε, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του». Παρόμοια με αυτά αναφωνεί και ο Ιερεμίας, άλλος προφήτης των Εβραίων, εκ μέρους του Χριστού, λέγοντας: «Εγώ ήμουν σαν άκακο αρνί που οδηγείται για να θυσιαστεί». Αυτές τις προφητείες τους τις επισφραγίζει ο Ιωάννης ο Βαπτιστής κατά την εμφάνιση του Σωτήρα μας. Διότι, βλέποντάς τον και υποδεικνύοντάς τον στους παρευρισκόμενους, ότι δηλαδή αυτός ήταν ο προφητευόμενος, αναφώνησε: «Ιδού ο αμνός του Θεού, ο αίρων την αμαρτία του κόσμου».

Τι απομένει λοιπόν μετά από αυτά; Διότι, αν προείπαν τη φυλή του, το γένος, τον τρόπο της γέννησής του, το θαύμα της Παρθένου και τον τρόπο του βίου του, ήταν φυσικό επακόλουθο στη συνέχεια να μην αποσιωπήσουν ούτε τον θάνατό του. Τι προφητεύει λοιπόν και για αυτόν ο Ησαΐας; Λέει: «Άνθρωπος που φέρει πληγές και γνωρίζει να υπομένει την ασθένεια, ατιμάστηκε και δεν υπολογίστηκε. Αυτός φέρει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς, και εμείς θεωρήσαμε ότι βρίσκεται σε πόνο και σε πληγή και σε κακουχία. Αυτός όμως τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας και ταλαιπωρήθηκε για τις ανομίες μας· η παιδαγωγία για την ειρήνη μας έπεσε πάνω του, με την πληγή του εμείς θεραπευτήκαμε. Όλοι πλανηθήκαμε σαν πρόβατα, και ο Κύριος τον παρέδωσε για τις αμαρτίες μας. Και αυτός, εξαιτίας της κακουχίας του, δεν ανοίγει το στόμα του· σαν πρόβατο οδηγήθηκε στη σφαγή, και όπως ο αμνός είναι άφωνος μπροστά σε αυτόν που τον κουρεύει, έτσι δεν ανοίγει το στόμα του. Τη γενεά του ποιος θα τη διηγηθεί; Διότι αφαιρείται από τη γη η ζωή του», και τα λοιπά. Υποδηλώνει δε μέσω αυτών ότι ο Χριστός, όντας απαλλαγμένος από κάθε αμαρτία, θα αναλάβει στον εαυτό του τις αμαρτίες των ανθρώπων. Γι' αυτό και θα υποστεί τα παθήματα όσων αμάρτησαν και θα οδυνηθεί υπέρ ημών, αλλά όχι υπέρ του εαυτού του.

Αν όμως και τραυματιστεί, βαλλόμενος από βλάσφημα λόγια, και αυτό θα είναι έργο των δικών μας αμαρτιών· επειδή ταλαιπωρήθηκε για τις αμαρτίες μας, έτσι ώστε εμείς, αφού αυτός ανέλαβε τα δικά μας σφάλματα και τα τραύματα της δικής μας κακίας, να θεραπευτούμε με τον μώλωπά του. Και αυτές μεν ήταν οι αιτίες για όσα επρόκειτο να υποστεί από τους ανθρώπους ο αναμάρτητος. Χωρίς όμως να παραβλέψει καθόλου τους Ιουδαίους που μηχανεύτηκαν τον θάνατό του, ο θαυμάσιος προφήτης τους ελέγχει ρητά, αγανακτώντας ανοιχτά για αυτό και λέγοντας: «Εξαιτίας των ανομιών του λαού μου οδηγήθηκε στον θάνατο». Έπειτα, επειδή αμέσως και όχι πολύ καιρό μετά το τόλμημά τους εναντίον του Χριστού, τους έπληξε παντελής όλεθρος όταν πολιορκήθηκαν από τους Ρωμαίους, ούτε αυτό παραβλέπει και προσθέτει: «Και θα παραδώσω τους πονηρούς αντί για την ταφή του και τους πλουσίους αντί για τον θάνατό του».

Και ο Ιησούς, ο μέγας ιερέας που αναφέρεται στον προφήτη, τέθηκε επικεφαλής της επιστροφής από τη Βαβυλώνα στην Ιερουσαλήμ, φέροντας και αυτός την προτύπωση του Ιησού, του Σωτήρα μας, τον οποίο έχουμε ως «μέγα αρχιερέα που έχει διασχίσει τους ουρανούς», μέσω του οποίου διδαχθήκαμε και εμείς, αφού λυτρωθήκαμε σαν από άλλη Βαβυλώνα από τη σύγχυση και την αιχμαλωσία του παρόντος βίου, να σπεύδουμε προς την ουράνια πόλη, την αληθινή Ιερουσαλήμ. Εύλογα, λοιπόν, ο Ιησούς, ο οποίος έφερε στο πρόσωπό του την εικόνα της αλήθειας, φορούσε και ρυπαρά ιμάτια, και ο διάβολος αναφέρεται ότι στεκόταν στα δεξιά του και του εναντιωνόταν, επειδή και ο αληθινός Σωτήρας και Κύριός μας Ιησούς, αφού κατέβηκε στη δική μας αιχμαλωσία, ανέλαβε τις αμαρτίες μας, πήρε πάνω του τον ανθρώπινο ρύπο, και υπέμεινε τους εξευτελισμούς του πάθους λόγω της φιλανθρωπίας Του προς εμάς. Γι' αυτό λέει ο Ησαΐας: «Αυτός φέρει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς, και εμείς τον θεωρήσαμε ως άνθρωπο που βρίσκεται σε πόνο και σε πληγή και σε κάκωση· αυτός όμως τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας και ταλαιπωρήθηκε για τις ανομίες μας». Αλλά και ο Ιωάννης ο Βαπτιστής, όταν είδε τον Κύριο, είπε: «Ιδού ο αμνός του Θεού, που σηκώνει τις αμαρτίες του κόσμου».

Και όπως όταν πάσχει ένα μέλος «συμπάσχουν όλα τα μέλη», έτσι, καθώς πολλά μέλη πάσχουν και αμαρτάνουν, και ο ίδιος σύμφωνα με τους λόγους της συμπόνιας (επειδή ευδόκησε, όντας Λόγος του Θεού, να λάβει «μορφή δούλου» και να ενωθεί με το κοινό σκήνωμα όλων μας) αναλαμβάνει στον εαυτό Του τους πόνους των πασχόντων μελών, και οικειοποιείται τις δικές μας ασθένειες, και πονά και υποφέρει υπέρμετρα για όλους μας σύμφωνα με τους νόμους της φιλανθρωπίας. Και όχι μόνο έπραξε αυτά «ο αμνός του Θεού», αλλά και αφού τιμωρήθηκε για χάρη μας και υπέστη τιμωρία, την οποία ο ίδιος βέβαια δεν όφειλε, αλλά εμείς εξαιτίας του πλήθους των παραπτωμάτων μας, κατέστη για εμάς πρόξενος της άφεσης των αμαρτιών, καθώς αποδέχθηκε τον θάνατο για εμάς, μεταφέροντας στον εαυτό Του τις μαστιγώσεις, τις ύβρεις και τις ατιμίες που οφείλονταν σε εμάς, και ελκύοντας στον εαυτό Του την κατάρα που είχε επιβληθεί ως ποινή σε εμάς, «γινόμενος κατάρα για εμάς», και τι άλλο δηλαδή παρά αντίλυτρο ζωής (αντίψυχο). Γι' αυτό ο ιερός λόγος λέει μιλώντας εκ μέρους μας: «με την πληγή του εμείς θεραπευτήκαμε, και ο Κύριος τον παρέδωσε για τις αμαρτίες μας», ώστε ευλόγως, ενώνοντας τον εαυτό Του με εμάς και εμάς με Εκείνον, και οικειοποιούμενος τα δικά μας πάθη, λέει: «Εγώ είπα, Κύριε, ελέησέ με, θεράπευσε την ψυχή μου, διότι αμάρτησα σε σένα».

Αυτός δε, αντιλαμβανόμενος αμέσως και πλήρως τη θεία και πατρική βουλή, και διακρίνοντας καλύτερα από κάθε άλλον τα αίτια της εγκατάλειψής του από τον Πατέρα, ταπείνωσε τον εαυτό του ακόμη περισσότερο και με πολλή προθυμία επωμίστηκε τον θάνατο για χάρη μας· και έγινε ο πανάγιος και ευλογημένος «κατάρα για χάρη μας», και αυτός που δεν γνώρισε αμαρτία έγινε αμαρτία, «για να γίνουμε εμείς δικαιοσύνη του Θεού μέσω αυτού». Και επιπλέον αυτών, αφού ανέλαβε πάνω του τις δικές μας αμαρτίες, σταυρώθηκε, πράγμα το οποίο έπρεπε να πάθουμε εμείς, οι άλλοτε ασεβείς, έχοντας γίνει αντάλλαγμα για τις ψυχές μας και αντίλυτρο, ώστε ευλόγως να μπορούμε να πούμε τον προφητικό λόγο: «αυτός φέρει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς» και «αυτός τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας και ταλαιπωρήθηκε για τις ανομίες μας, για να ιαθούμε εμείς με την πληγή του». Διότι «ο Κύριος τον παρέδωσε στις αμαρτίες μας». Γι' αυτόν τον λόγο, εφόσον παραδόθηκε από τον Πατέρα και ταλαιπωρήθηκε και ανέλαβε «τις ανομίες μας», «οδηγήθηκε σαν πρόβατο στη σφαγή». Συμφωνεί με αυτά και ο απόστολος λέγοντας: «Αυτός που δεν λυπήθηκε τον δικό του Υιό, αλλά τον παρέδωσε για χάρη όλων μας». Παρακινούντάς μας δε στην αναζήτηση της αιτίας για την οποία τον εγκατέλειψε ο Πατέρας, λέει: «Γιατί με εγκατέλειψες;».

Το σωτήριο λοιπόν θύμα που προήλθε από τους ανθρώπους, αυτό ακριβώς το σωματικό όργανο του 〈θείου〉 Λόγου, καθιερωνόταν υπέρ 〈της κοινής〉 〈αγέλης〉 των ανθρώπων 〈και αυτό ήταν το σφάγιο που παραδόθηκε στον θάνατο εξαιτίας της διαβολής των ανθρώπων〉, για το οποίο βοούν οι φωνές των ιερών λόγων, άλλοτε μεν 〈λέγοντας τα εξής〉: «Ιδού ο αμνός του Θεού, ο αίρων την αμαρτία του κόσμου», και άλλοτε 〈προαναφωνώντας τα εξής〉: «Ως πρόβατο οδηγήθηκε στη σφαγή, 〈και ως αμνός άφωνος ενώπιον εκείνου που τον κουρεύει〉», και μάλιστα διδάσκουν την αιτία, προσθέτοντας: «Αυτός φέρει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς. Και εμείς θεωρήσαμε ότι βρίσκεται σε πόνο και σε πληγή και σε κάκωση, όμως αυτός τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας και ταλαιπωρήθηκε για τις ανομίες μας· η τιμωρία για την ειρήνη μας έπεσε πάνω του. Με τον μώλωπά του εμείς θεραπευτήκαμε. Όλοι πλανηθήκαμε σαν πρόβατα, ο καθένας παραστράτησε στον δικό του δρόμο. Και ο Κύριος τον παρέδωσε για τις αμαρτίες μας.»

Στον κατάλληλο καιρό λοιπόν, τόσο στον ίδιο τον Ιεχονία και στην ψυχή του, όσο και σε όσους είχαν υποστεί την ίδια ατιμία με αυτόν και την αιχμαλωσία των ψυχών, ο Ματθαίος ευαγγελίζεται την παρουσία του Λυτρωτή, έχοντας παραθέσει τη γενεαλογία του Υιού του Θεού, η οποία συμπεριελάμβανε και άλλους υπαίτιους και αμαρτωλούς άνδρες. Διότι ένας και ο αυτός ήταν ο λόγος για τον οποίο μνημόνευσε την παρανομία του Δαβίδ με τη γυναίκα του Ουρία, την πορνεία του Ιούδα και την αλλοεθνή Μωαβίτισσα Ρουθ. Αυτός είναι επίσης ο ίδιος λόγος για τον οποίο τον παρουσιάζει να συναναστρέφεται με τελώνες και αμαρτωλούς, να υπομένει τα πλέον επαίσχυντα από τους ανθρώπους και τελικά να σταυρώνεται μαζί με κακούργους· και αυτός ήταν ο λόγος σύμφωνα με τον οποίο έχει ειπωθεί: «Ίδε ο αμνός του Θεού, ο αίρων την αμαρτίαν του κόσμου». Διότι έπρεπε εκείνος που επρόκειτο να γίνει το καθαρτήριο θύμα για όσους είχαν ποτέ στο παρελθόν αμαρτήσει, αλλά και για όσους θα γεννιούνταν μετά από αυτούς, και να γίνει το αντίλυτρο των ανθρώπινων ψυχών, να περάσει μέσα από όλα τα προαναφερθέντα και, αν και ο ίδιος αναμάρτητος, να υπομείνει τις τιμωρίες που αναλογούν στους αμαρτωλούς και τους ασεβείς, προκειμένου να εκπληρωθούν στο πρόσωπό του οι προφητείες, μεταξύ των οποίων και εκείνη για την οποία ο θαυμάσιος Ησαΐας λέει: «Αυτός σηκώνει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς· αυτός τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας και συνετρίβη για τις ανομίες μας· με τις πληγές του εμείς όλοι ιαθήκαμε». γ΄.

Ας καθαρθούμε, λοιπόν, ελεώντας, ας ξεπλύνουμε με το καλό βότανο τους ρύπους και τα μολύσματα των ψυχών μας· και ας λευκανθούμε, άλλοι σαν το μαλλί και άλλοι σαν το χιόνι, σε αναλογία προς την ευσπλαχνία μας. Ας πω και κάτι πιο φοβερό: Εάν μεν δεν έχεις πάνω σου κανένα σύντριμμα, ούτε μώλωπα, ούτε φλεγμαίνουσα πληγή, ούτε κάποια λέπρα της ψυχής, ή ύποπτο σημάδι, ή λευκή κηλίδα, τα οποία ο νόμος τα καθάριζε ως έναν μικρό βαθμό, αλλά έχουν ανάγκη τον Χριστό για να τα θεραπεύσει· εσύ τουλάχιστον δείξε σεβασμό σε Εκείνον που τραυματίστηκε και κακοπάθησε για εμάς· και θα Τον σεβαστείς, εάν φανείς αγαθός και φιλάνθρωπος προς το μέλος του Χριστού. Εάν όμως σε τραυμάτισε τόσο πολύ τυχόν ο ληστής και τύραννος των ψυχών μας, είτε καθώς κατέβαινες από την Ιερουσαλήμ προς την Ιεριχώ, είτε βρίσκοντάς σε κάπου αλλού άοπλο και απροετοίμαστο, ώστε να μπορείς εύλογα να πεις εκείνα τα προφητικά λόγια: «Μύρισαν άσχημα και σάπισαν οι πληγές μου εξαιτίας της αφροσύνης μου»· εάν μεν βρίσκεσαι σε τέτοια κατάσταση, ώστε ούτε τη θεραπεία να αναζητάς, ούτε τον τρόπο της ίασής σου να γνωρίζεις, αλίμονο για την πληγή σου στ' αλήθεια και για τη βαθιά σου ταλαιπωρία! Εάν όμως δεν έχεις φτάσει ακόμη σε παντελή απελπισία, ούτε η κατάστασή σου είναι ανίατη, πλησίασε τον Θεραπευτή, παρακάλεσε, θεράπευσε τα τραύματά σου διά των δικών Του τραυμάτων, απόκτησε το όμοιο μέσω του ομοίου, ή μάλλον, βρες θεραπεία για τα μεγαλύτερα μέσω των μικρότερων.

Αποκαλείται Σαμαρείτης και δαιμονισμένος, όμως σώζει αυτόν που κατέβαινε από την Ιερουσαλήμ και έπεσε σε ληστές, όμως αναγνωρίζεται από τους δαίμονες, και διώχνει δαίμονες, και καταποντίζει λεγεώνα πνευμάτων, και βλέπει τον αρχηγό των δαιμόνων να πέφτει σαν αστραπή. Λιθοβολείται, αλλά δεν συλλαμβάνεται. Προσεύχεται, αλλά εισακούει προσευχές. Δακρύζει, αλλά σταματά τα δάκρυα. Ρωτά πού έχει ταφεί ο Λάζαρος, διότι ήταν άνθρωπος· αλλά ανασταίνει τον Λάζαρο, διότι ήταν Θεός. Πωλείται, και μάλιστα πολύ φθηνά, δηλαδή αντί τριάντα αργυρίων, αλλά εξαγοράζει τον κόσμο, και σε υψηλή τιμή, δηλαδή με το ίδιο του το αίμα. Οδηγείται σαν πρόβατο στη σφαγή, αλλά ποιμαίνει τον Ισραήλ, και τώρα πια και ολόκληρη την οικουμένη. Είναι σαν άφωνος αμνός, αλλά είναι ο Λόγος, που εξαγγέλλεται από τη φωνή εκείνου που βοά στην έρημο. Καταπονήθηκε και τραυματίστηκε, αλλά θεραπεύει κάθε νόσο και κάθε ασθένεια. Υψώνεται στο ξύλο και προσηλώνεται, αλλά επαναφέρει στο ξύλο της ζωής, αλλά σώζει και τον ληστή που συσταυρώνεται μαζί του, αλλά σκοτεινιάζει καθετί το ορατό. Ποτίζεται με ξύδι, γεύεται χολή· ποιος; Αυτός που μετέτρεψε το νερό σε κρασί, ο καταλυτής της πικρής γεύσης, η γλυκύτητα και η απόλυτη επιθυμία. Παραδίδει την ψυχή του, αλλά έχει την εξουσία να την πάρει πάλι, αλλά το καταπέτασμα σχίζεται, διότι φανερώνονται τα επουράνια, αλλά οι πέτρες σχίζονται, αλλά οι νεκροί ανασταίνονται. Πεθαίνει, αλλά ζωοποιεί, και καταλύει τον θάνατο με τον θάνατο.

Διότι, όταν ήλθε για να εκπληρώσει το μυστήριο δια του σταυρού Εκείνος που κένωσε τον εαυτό Του λαμβάνοντας τη μορφή του δούλου και ταπείνωσε τον εαυτό Του με το ομοίωμα και το σχήμα του ανθρώπου, ευρισκόμενος ως άνθρωπος μέσα στην ταπεινή φύση των ανθρώπων, τότε γίνεται υπήκοος Εκείνος που ανέλαβε τις ασθένειές μας και βάσταξε τις νόσους μας, θεραπεύοντας την παρακοή των ανθρώπων δια της δικής Του υπακοής, ώστε με τον μώλωπά Του να ιαθεί το δικό μας τραύμα και δια του δικού Του θανάτου να εξαφανίσει τον κοινό θάνατο των ανθρώπων. Τότε γίνεται υπήκοος για χάρη μας, όπως ακριβώς έγινε και αμαρτία και κατάρα χάριν της θείας οικονομίας για εμάς, χωρίς να είναι αυτό εκ φύσεως, αλλά επειδή έγινε έτσι από φιλανθρωπία. Από ποια φωνή, όμως, διδάχθηκε τον κατάλογο τόσων υπακοών; Αντιθέτως, κάθε θεόπνευστη Γραφή μαρτυρεί την αυθεντική και κυριαρχική Του εξουσία, λέγοντας: «Αυτός είπε και έγιναν, Αυτός έδωσε εντολή και κτίστηκαν»· διότι είναι φανερό ότι αυτά τα λέει ο προφήτης για Εκείνον που βαστάζει τα σύμπαντα με τον λόγο της δυνάμεώς Του, του Οποίου η εξουσία συγκρότησε κάθε ουσία και φύση και όλα τα νοητά και ορατά μέσα στην κτίση, με μόνη την ορμή του θελήματός Του. Από πού, λοιπόν, παρακινείται ο Ευνόμιος και με μύριους τρόπους αποδίδει στον Βασιλέα της κτίσεως την ιδιότητα του υπηκόου, λέγοντας ότι είναι «υπήκοος σε κάθε δημιουργία και υπήκοος σε κάθε διοίκηση, υπήκοος σε έργα, σε λόγια»;

Διότι, αφού ενώθηκε με τη μορφή του δούλου, την οποία έλαβε, και έγινε ένα με αυτήν, οικειώνεται τα πάθη του δούλου. Και όπως ακριβώς συμβαίνει και σε εμάς, εξαιτίας της φυσικής ενότητας με τα μέλη του σώματος, ότι, εάν κάτι συμβεί στην άκρη του νυχιού, ολόκληρο το σώμα συμπάσχει με το μέλος που πάσχει, καθώς η συναίσθηση διαπερνά όλο το σώμα, έτσι και Εκείνος που ενώθηκε με τη φύση μας οικειώνεται τα δικά μας πάθη, όπως ακριβώς λέει ο Ησαΐας, ότι αυτός ανέλαβε τις ασθένειές μας και βάσταξε τις νόσους μας, υπομένοντας την πληγή για χάρη μας, ώστε με τον μώλωπά του εμείς να θεραπευθούμε. Όχι ότι η θεότητα υπέστη μώλωπες, αλλά ο άνθρωπος που ενώθηκε άρρηκτα μέσω της ενώσεως με τη θεότητα, του οποίου η φύση είναι δεκτική στο να υποστεί μώλωπες. Αυτά δε συμβαίνουν, ώστε μέσα από τις ίδιες οδούς να καταλυθεί πάλι η οδός της κακίας. Επειδή, δηλαδή, μέσα από την παρακοή του πρώτου ανθρώπου εισήλθε ο θάνατος, για τον λόγο αυτόν μέσα από την υπακοή του δεύτερου ανθρώπου εξορίζεται. Γι' αυτόν τον λόγο γίνεται υπήκοος μέχρι θανάτου, ώστε, αφενός, με την υπακοή να θεραπεύσει το σφάλμα που προήλθε από την παρακοή, και, αφετέρου, με την εκ νεκρών ανάσταση να εξαφανίσει τον θάνατο που συνεισήλθε με την παρακοή. Διότι ο αφανισμός του θανάτου είναι η ανάσταση του ανθρώπου από τον θάνατο. Γι' αυτό, λέει, και ο Θεός τον υπερύψωσε. Αυτό αποτελεί σαν μια σφραγίδα του προηγούμενου νοήματος.

Αλλά το αγγελικό ευαγγέλιο μας προτρέπει να αναδράμουμε με τη σκέψη μας στη Βηθλεέμ και να ατενίσουμε τα μυστήρια μέσα στο σπήλαιο. Τι είναι αυτό; Ένα παιδί τυλιγμένο στα σπάργανα να αναπαύεται στη φάτνη, και η μετά τον τοκετό παρθένος, η άφθορη μητέρα, να περιποιείται το βρέφος. Ας επαναλάβουμε εμείς, ως άλλοι ποιμένες, τα λόγια του προφήτη, ότι: όπως ακούσαμε, έτσι και είδαμε στην πόλη του Κυρίου των δυνάμεων, στην πόλη του Θεού μας. Άραγε εντελώς συμπτωματικά, κατά τύχη, συνέβησαν αυτά στον Χριστό και καταγράφηκαν, και δεν κρύβεται κανένα βαθύτερο νόημα στην ιστορία; Τι σκοπό εξυπηρετεί για τον Δεσπότη η κατάλυση στο σπήλαιο, η κατάκλιση στη φάτνη, το να αναμειχθεί στον ανθρώπινο βίο την εποχή της απογραφής των φόρων; Ή μήπως είναι προφανές ότι, όπως ακριβώς μας απαλλάσσει από την κατάρα του Νόμου γινόμενος ο ίδιος κατάρα για εμάς και μεταθέτει επάνω του τις δικές μας πληγές, ώστε με τη δική του πληγή να θεραπευτούμε εμείς, έτσι εντάσσεται και σε φορολογία, για να μας ελευθερώσει από τους πονηρούς δασμούς, στους οποίους ήταν υποδουλωμένο το ανθρώπινο γένος, φορολογούμενο από τον θάνατο; Το δε σπήλαιο, στο οποίο γεννιέται ο Δεσπότης, να το κατανοήσεις ως τον σκοτεινό και υπόγειο βίο των ανθρώπων, μέσα στον οποίο εισέρχεται Αυτός που εμφανίζεται σε όσους κάθονται στο σκοτάδι και τη σκιά του θανάτου. Και περισφίγγεται με σπάργανα Εκείνος που φέρει επάνω του τα δεσμά των δικών μας αμαρτιών.

Το χωρίο έχει ως εξής: «Για να γνωριστεί τώρα στις αρχές και στις εξουσίες στα επουράνια μέσω της Εκκλησίας η πολυποίκιλη σοφία του Θεού, σύμφωνα με την πρόθεση των αιώνων την οποία πραγματοποίησε στον Χριστό Ιησού τον Κύριό μας, στον οποίο έχουμε την παρρησία και την πρόσβαση με πεποίθηση μέσω της πίστεως σε αυτόν». Διότι, πράγματι, μέσω της Εκκλησίας γίνεται γνωστή στις υπερκόσμιες δυνάμεις η ποικίλη σοφία του Θεού, η οποία θαυματούργησε τα μεγάλα θαυμάσια μέσω των αντιθέτων: πώς δηλαδή προήλθε η ζωή μέσω του θανάτου, η δικαιοσύνη μέσω της αμαρτίας, η ευλογία μέσω της κατάρας, η δόξα μέσω της ατιμίας και η δύναμη μέσω της αδυναμίας. Διότι κατά τους προηγούμενους χρόνους οι υπερκόσμιες δυνάμεις γνώριζαν μόνο την απλή και μονοειδή σοφία του Θεού, η οποία ενεργούσε τα θαύματα με τρόπο σύμφωνο προς τη φύση Του (και δεν υπήρχε καμία ποικιλία στα ορώμενα, στο γεγονός δηλαδή ότι η θεία φύση, ούσα δύναμη, δημιουργούσε κυριαρχικά όλη την κτίση μόνο με την ορμή του θελήματός της, φέρνοντας τη φύση των όντων στη γένεση και κάνοντας τα πάντα πάρα πολύ καλά, τα οποία ανέβλυζαν από την πηγή του Καλού). Αντιθέτως, αυτό το ποικίλο είδος της σοφίας, το οποίο συνίσταται από τη συμπλοκή με τα αντίθετα, το διδάχθηκαν τώρα σαφώς μέσω της Εκκλησίας: πώς ο Λόγος γίνεται σάρκα, πώς η ζωή σμίγει με τον θάνατο, πώς με τον δικό Του μώλωπα θεραπεύει τη δική μας πληγή, πώς με την αδυναμία του Σταυρού καταβάλλει τη δύναμη του εχθρού, πώς το αόρατο φανερώνεται στη σάρκα, πώς εξαγοράζει τους αιχμαλώτους, όντας ο ίδιος εκείνος που εξαγοράζει και γινόμενος ο Ίδιος το τίμημα της εξαγοράς (διότι έδωσε τον εαυτό Του λύτρο στον θάνατο για εμάς), πώς και στον θάνατο εισέρχεται και από τη ζωή δεν αποχωρίζεται, πώς και με τη δουλεία αναμειγνύεται και στη βασιλεία παραμένει. Διότι όλα αυτά και τα παρόμοια, τα οποία είναι ποικίλα και όχι απλά έργα της σοφίας, οι φίλοι του Νυμφίου τα έμαθαν μέσω της Εκκλησίας και ενθαρρύνθηκαν, κατανοώντας μέσα στο μυστήριο έναν άλλον χαρακτήρα της θείας σοφίας.

ΣΤ΄. Περί του Πάθους. «Λαέ μου, αυτοί που σας μακαρίζουν σας πλανούν, και αναστατώνουν τον δρόμο των ποδιών σας. Αλλά τώρα ο Κύριος θα εγερθεί για κρίση, και θα φέρει τον λαό του σε κρίση. Ο ίδιος ο Κύριος θα προσέλθει σε κρίση μαζί με τους πρεσβυτέρους του λαού και με τους άρχοντές τους». Ο Δαβίδ αναφέρει: «Γιατί φρύαξαν τα έθνη και οι λαοί μελέτησαν μάταια πράγματα; Παρατάχθηκαν οι βασιλιάδες της γης και οι άρχοντες συγκεντρώθηκαν μαζί κατά του Κυρίου και κατά του Χριστού του». Ο Ιερεμίας: «Η πνοή του προσώπου μας, ο Κύριος ο Θεός, συνελήφθη μέσα στις παγίδες τους, για τον οποίο είπαμε: Στη σκιά του θα ζήσουμε ανάμεσα στα έθνη». Ο Ησαΐας: «Αυτός φέρει τις ανομίες μας και οδυνάται για εμάς· και εμείς θεωρήσαμε ότι βρίσκεται σε πόνο, και σε πληγή, και σε κάκωση. Αυτός όμως τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας και ταλαιπωρήθηκε για τις ανομίες μας. Η τιμωρία για την ειρήνη μας έπεσε πάνω του, και με τον μώλωπά του εμείς θεραπευτήκαμε».

Και πάλι ο Δαβίδ αναφέρει: «Έδωσαν στο φαγητό μου χολή, και στη δίψα μου με πότισαν ξύδι». Εάν δε θεωρήσεις ότι αυτά αναφέρονται στον λαό που βρισκόταν στην αιχμαλωσία, θα σε αποστομώσει το γεγονός ότι πουθενά δεν έχει καταγραφεί πως εκείνοι υπέστησαν ακριβώς αυτού του είδους τα πάθη, αλλά πολλά άλλα και δεινά. Περί δε της θανατώσεώς του προείπε ο Ησαΐας: «Σαν πρόβατο οδηγήθηκε στη σφαγή». Και για να γνωρίσεις ότι αυτή απέβη σωτήρια για εμάς, λέει πάλι ο ίδιος: «Με την πληγή του όλοι εμείς θεραπευτήκαμε».

Αυτούς δε τους μώλωπες ανέλαβε ο Χριστός, γι' αυτό λέει: και με τον μώλωπά του εμείς όλοι ιαθήκαμε. «Εταλαιπώρησα». Ο Χριστός θεωρήθηκε από αυτούς ως κακούργος, υπομένοντας και δεσμά για χάρη του ανθρώπου. «Όλην την ημέραν». Πενθώντας για την έκπτωση των Ιουδαίων. «Ότι αι ψόαι». Αναφέρει τις ψόες, υποδηλώνοντας τη σάρκα την οποία ανέλαβε· και ως εμπαιγμούς εννοεί τις μαστιγώσεις. «Και ουκ έστιν ίασις». Διότι ήταν ανάγκη αυτή να σταυρωθεί· γι' αυτό τον λόγο και για αυτόν τον σκοπό ήλθα, λέει ο Κύριος, για να σώσω τον άνθρωπο. «Εκακώθην». [Παραδίδοντας τον εαυτό μου στα πάθη (στο πάθος) οικειοθελώς.] «Ωρυόμην». Όταν κραυγάζοντας ο Χριστός (ο Κύριος) πάνω στον σταυρό, παρέδωσε το πνεύμα. «Και εναντίον». Διότι ο Υιός προσήλθε στο πάθος με το θέλημα και τη βουλή του Πατέρα. «Και ο στεναγμός». Διότι, λέει ο Κύριος, αφού από αυτόν ανέλαβα τον γεμάτο στεναγμούς άνθρωπο, σε αυτόν αποδίδω τον στεναγμό. «Η καρδία». Όταν πάνω στον σταυρό η θεότητα (η ψυχή) εγκατέλειψε τον άνθρωπο, κατήλθε στον Άδη, για να ελευθερώσει τις ψυχές που κρατούνταν εκεί. «Και το φως». Διότι ήταν ανάγκη το σώμα να παραμείνει άπνουν πάνω στον σταυρό ως νεκρό, ώστε να μη θεωρηθεί φάντασμα. «Οι φίλοι μου». Διότι όλοι οι γνωστοί του [καθώς είναι γεγραμμένο] στέκονταν από μακριά, θεωρώντας τον πάνω στον σταυρό και πενθώντας. «Και οι έγγιστα». Οι απόστολοι· διότι έφυγαν [όλοι] εγκαταλείποντάς τον πάνω στον σταυρό.

Κύριε, μην με ελέγξεις με τον θυμό σου και μην με παιδεύσεις με την οργή σου. Πολλές φορές έχουμε πει ότι ο Χριστός, όπως ακριβώς κατά τα πάθη του, έτσι και στην προφητεία ανέλαβε το πρόσωπο της ανθρωπότητας, εξ ονόματος του οποίου λέει τώρα αυτά, επιθυμώντας αφενός να ελεγχθεί η φύση μας, αλλά όχι με οργή, και αφετέρου να παιδευθεί, αλλά όχι με θυμό. Ποιον έλεγχο λοιπόν εννοεί; Εκείνον που οδηγεί στη σωτηρία. Ομοίως, επιθυμεί και η παιδεία να γίνεται εν ειρήνη, πράγμα το οποίο δεν μπορούσε να συμβεί διαφορετικά, εάν ο Χριστός δεν είχε αναλάβει ο ίδιος τον δικό μας έλεγχο και την παιδεία, ελέγχοντας ο ίδιος και ελεγχόμενος, ως Θεός δηλαδή ελέγχοντας και ως άνθρωπος ελεγχόμενος για χάρη μας. Συγκεντρώνοντας λοιπόν τότε στο ίδιο πρόσωπο και τις δύο ιδιότητες, και εκείνου που ελέγχει και εκείνου που ελέγχεται, έλεγε τα εξής μέσω της προφητείας του Ησαΐα: Εάν οι αμαρτίες σας είναι σαν το πορφυρό, θα τις λευκάνω σαν το χιόνι, και εάν είναι σαν το κόκκινο χρώμα, θα τις λευκάνω σαν το μαλλί. Αλλά βέβαια ομοίως και για την παιδεία, για την οποία ο ίδιος προφήτης αναφέρει: η παιδεία που μας φέρνει ειρήνη έπεσε πάνω του, και με την πληγή του όλοι εμείς θεραπευτήκαμε.

Μας χτύπησε, λοιπόν, ο Θεός, όταν καταδίκασε σε θάνατο τον Αδάμ, όταν μας καταδίκασε να τρώμε τον άρτο με τον ιδρώτα του προσώπου μας, όταν διέταξε τη γη να βλαστάνει για εμάς αγκάθια και τριβόλους, όταν μέσω του πρωτοπλάστου έδιωξε ολόκληρο το γένος από «τον παράδεισο της τρυφής». Αλλά, αφού μας χτύπησε, μας θεράπευσε, και αφού μας επάταξε, περιέδεσε τις πληγές μας. Πώς και με ποιον τρόπο; Άκουε τον Ησαΐα που λέει: «Η παιδεία που έφερε την ειρήνη μας έπεσε πάνω του· με την πληγή του όλοι εμείς θεραπευτήκαμε», ώστε τίποτα από όσα έχει πει ο προφήτης δεν διαψεύδεται. Διότι αυτό θα το δείξουν περισσότερο τα επόμενα: «Θα μας πατάξει και θα μας θεραπεύσει μετά από δύο ημέρες και την τρίτη ημέρα θα αναστηθούμε.» Άραγε θυμάσαι τον καιρό κατά τον οποίο σταύρωσες τον Χριστό, κατά τον οποίο, βλέποντας τη ζωή κρεμασμένη στο ξύλο, δεν πίστεψες; Αναγνωρίζεις το δράμα που εσύ έπραξες και τα θαύματα αυτού του δράματος, όταν γυμνός πάνω στον σταυρό ο Χριστός ανέβαινε σαν σε γάμο; Διότι, μη έχοντας αμαρτία, δεν χρειαζόταν ιμάτιο· ήταν άμωμος και δεν χρειαζόταν να κρύβεται· τίποτα δεν ήταν άσχημο επάνω του· διότι αυτός φανερώνει την ευσχημοσύνη. Η κτίση όμως δεν άντεξε τις αστραπές του δεσποτικού κάλλους, αλλά το φως νικούσε το φως, ο ήλιος παραχωρούσε τη θέση του σε ήλιο, ο αισθητός στον νοητό, αυτός που κινείται σε αυτόν που βρίσκεται παντού, αυτός που περιορίζεται σε τόπο σε αυτόν που είναι υπεράνω τόπου, αυτός που δύει σε αυτόν που δεν δύει ποτέ, αυτός που φέρνει τη νύχτα σε αυτόν που έθεσε τα όρια της νύχτας και της ημέρας.

Αυτός φέρει τις αμαρτίες μας, και για εμάς οδυνάται. Εγώ δεν βρίσκω καμία αιτία καταδίκης σε αυτόν. Αλλά μην ντρέπεσαι για τα επονείδιστα αγαθά. Διότι, αφού έπαθε τόσα πολλά, παρέμεινε απαθής· πληγώθηκε, τον έφτυσαν, υπέμεινε τα πιο αισχρά, και ο ίδιος παραμένει έντιμος και ένδοξος, σαν ένας από τους πληγωμένους, όπως λέει ο ίδιος ο Ησαΐας: «Και εμείς θεωρήσαμε ότι βρίσκεται σε πόνο, και σε πληγή, και σε κάκωση· αυτός όμως τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας, και ταλαιπωρήθηκε για τις ανομίες μας». Επομένως και αυτός και εμείς κειτόμαστε τραυματίες. Με τον μώλωπά του εμείς ιαθήκαμε. Ένας νεκρός είναι ο ιατρός των νεκρών· ένας τραυματίας είναι το αντίδοτο των πολυβασανισμένων ανθρώπων. Αλλά μέχρι πότε παραπλανάς την άνεσή μας, ω άνθρωπε; Πες πιο ξεκάθαρα το ζητούμενο. Σαν πρόβατο οδηγήθηκε στη σφαγή, και όπως ο αμνός παραμένει άφωνος μπροστά σε αυτόν που τον κουρεύει. Χρηστό πρόβατο που παραδόθηκε σε κακούς σφαγείς· αν το σφάζετε, ω Ιουδαίοι, μην το κουρεύετε· αν πάλι το κουρεύετε, λυπηθείτε ένα πρόβατο που αποδίδει αγαθούς καρπούς.

Δες λοιπόν, αδελφέ, την αναγκαιότητα του πράγματος για την απόδειξη της αλήθειας. Ο Μωυσής πρόσταξε να σφαγιάζεται το πρόβατο τον πρώτο μήνα, τη δέκατη τέταρτη ημέρα της σελήνης, το οποίο βεβαίως οι προφήτες διακήρυτταν ως τύπο του Σωτήρος, εξ ου και το απέδωσαν στον ίδιο τον Σωτήρα και έλεγαν: «Σαν πρόβατο οδηγήθηκε στη σφαγή και σαν αμνός άφωνος μπροστά σε αυτόν που τον κουρεύει· με την πληγή του εμείς θεραπευθήκαμε»· γι' αυτό και ο Πρόδρομος Ιωάννης, όταν τον αντίκρισε, αναφωνούσε: «Ίδε ο αμνός του Θεού, ο αίρων την αμαρτίαν του κόσμου».

Έπειτα προσθέτει και το κατόρθωμα λέγοντας: «Με την πληγή του όλοι εμείς θεραπευτήκαμε», και ότι «σήκωσε τις αμαρτίες πολλών». Λοιπόν, οι μεν προφήτες γνώριζαν και τον σταυρό, και την αιτία του σταυρού, και τα όσα επιτεύχθηκαν από τον σταυρό, και τον τάφο, και την ανάσταση, και την ανάληψη, και την προδοσία, και τη δίκη, και τα περιέγραψαν όλα με ακρίβεια· εκείνος όμως που τους απέστειλε και τους διέταξε να πουν αυτά, ο ίδιος τα αγνοεί; Και ποιος λογικός άνθρωπος θα τα έλεγε αυτά; Βλέπεις ότι δεν πρέπει να προσεγγίζουμε τα λόγια επιφανειακά; Διότι βέβαια δεν είναι μόνο αυτό άξιο απορίας, αλλά και το επόμενο είναι ακόμη πιο άξιο απορίας. Διότι τι λέει; «Πατέρα, αν είναι δυνατόν, ας παρέλθει από εμένα το ποτήριο τούτο».

Ο Θωμάς, ο περίεργος ερευνητής του ακατάληπτου μυστηρίου, έλεγε στους συμμαθητές του: «Ας πάμε και εμείς να πεθάνουμε μαζί του»· και βλέποντάς τον να σταυρώνεται, έφυγε. Τον βλέπει να σταυρώνεται και φεύγει· τον βλέπει να ανασταίνεται και διστάζει, λέγοντας: «Εάν δεν βάλω το δάχτυλό μου στον τύπο των ήλων και το χέρι μου στην πλευρά του, δεν πρόκειται να πιστέψω». Αλλά ο φιλάνθρωπος Θεός, ο οποίος κατέβηκε για ένα πρόβατο, δεν περιφρόνησε το ένα αυτό πρόβατο, αλλά το σηκώνει στους ώμους του και λέει: «Φέρε το χέρι σου εδώ και βάλ' το στην πλευρά μου. Στρατιωτική λόγχη ανέχθηκα και δεν θα ανεχθώ το αποστολικό δεξί χέρι;». Αλλά, ω ληστή των καλών (διότι σε εσένα απευθύνω τον λόγο), έμαθες να ληστεύεις, δεν διδάχθηκες να πιστεύεις· μαθητής δεν έγινες, και πώς αποκαλείς τον Δημιουργό λέγοντας: «Κύριε, μνήσθητί μου, όταν έλθεις στη βασιλεία σου»; Σωστά μίλησες, με ευσέβεια πίστεψες. Πολλές φορές λεηλάτησες ριψοκίνδυνα, πολλές φορές άνοιξες θησαυρούς πλουσίων, όμως τέτοιο μαργαριτάρι σαν τον Χριστό δεν βρήκες. Απόστολος δεν έγινες, δεν άκουσες τον νομοθέτη να λέει: «Θα δείτε τη ζωή σας να κρέμεται»· και πώς τρύγησες από το ξύλο τη ζωή; Δεν άκουσες τον Ησαΐα να λέει: «Με τον μώλωπα του πάθους του, τα πάθη των ανθρώπων δέχονται τη θεραπεία»· και πώς μέσα στα πάθη βρήκες τη θεραπεία;

Από πού είναι αυτό φανερό, λέει; Από το ότι, ενώ πριν από αυτό ασεβούσατε και επιτυγχάνατε τα πάντα, τώρα που δίνετε την εντύπωση ότι ζείτε πιο ενάρετα μετά τον σταυρό, υπομένετε μεγαλύτερη τιμωρία και δεν απολαμβάνετε τίποτε από τα προηγούμενα. Για να μάθετε δε την αιτία των παρόντων κακών και από τους ίδιους τους προφήτες, οι οποίοι την παρουσιάζουν σαφώς και ρητώς, ακούστε τι λέει ο Ησαΐας, πώς δηλαδή προλέγει και τη μελλοντική ευεργεσία προς όλους μέσω του Χριστού, αλλά και τη δική σας αγνωμοσύνη: «Με την πληγή Του», λέει, «εμείς θεραπευτήκαμε», προλέγοντας τη σωτηρία που προσφέρθηκε σε όλους μέσω του σταυρού. Έπειτα, για να διευκρινίσει ποιοι είμαστε το «εμείς», πρόσθεσε: «Όλοι πλανηθήκαμε σαν πρόβατα, ο κάθε άνθρωπος πλανήθηκε στον δικό του δρόμο».

Αλλά κήρυξα την ακατάληπτη γενεαλογία του, λέγοντας: «Τη γενεά του, ποιος θα τη διηγηθεί;» Και έχω πει ότι στον σταυρό προσήλωσε τις αμαρτίες μας: «Αυτός σηκώνει τις αμαρτίες μας και υποφέρει για εμάς, και ο ίδιος τραυματίστηκε για τις ανομίες μας· και με την πληγή του εμείς θεραπευτήκαμε». Και προείπα την άνοδο στους ουρανούς, αναφέροντας ότι «Αίρεται η ζωή του», και εκτός από όλα αυτά, οικτίροντας τον εαυτό μου [πρόσθεσα]: «Διότι έχω συντριβεί, επειδή, αν και είμαι άνθρωπος και έχω ακάθαρτα χείλη, αντίκρισα τον Βασιλέα, τον Κύριο Σαβαώθ», αλλά χάρη στην υπερβολική φιλανθρωπία του εγώ αξιώθηκα αυτής της χάριτος.

Κάποτε πάλι έλεγαν ότι το σώμα δεν ανασταίνεται, αλλά ότι η ανάσταση είναι ο καθαρμός της ψυχής. Αντιστεκόμενος, λοιπόν, σε αυτές τις δοξασίες, παρατήρησε πώς από την αρχή έδειξε ότι δεν εισάγει τίποτα το καινούργιο, ούτε το ξένο. Διότι εκείνο που ήδη είχε γίνει γνωστό και έπειτα έπεσε στη λήθη, αυτό τους κάνει γνωστό, επαναφέροντάς το πάλι στη μνήμη. Και πολύ εύστοχα χρησιμοποίησε τον όρο «Ευαγγέλιο». Διότι αυτό, δηλαδή η ανάσταση, είναι το κεφάλαιο των ευαγγελίων. «Μέσω του οποίου και σώζεστε». Δείχνει το κέρδος τού να πιστεύει κανείς στην ανάσταση. «Με ποιον λόγο σας το ευαγγελίσθηκα, αν τον κατέχετε· εκτός...». Δεν χρειάζεται, λέει, να μάθετε εξ αρχής το δόγμα, αλλά μόνο να σας υπενθυμιστεί. «Εκτός αν πιστέψατε μάταια. Διότι σας παρέδωσα εν πρώτοις, αυτό που και εγώ παρέλαβα». Επειδή είπε, «στο οποίο και στέκεστε», για να μην τους κάνει πιο ράθυμους, τους φοβίζει πάλι. «Ότι ο Χριστός πέθανε υπέρ των αμαρτιών μας». Δεν είπε ευθέως ότι υπάρχει ανάσταση των σωμάτων, αλλά θεμελιώνει μεν αυτό το επιχείρημα, και συγχρόνως τους υπενθυμίζει την πολλή αγάπη που έδειξε ο Θεός, ότι δηλαδή έδωσε τον Υιό του για χάρη τους. «Σύμφωνα με τις Γραφές». Διότι ο Θεός λέει μέσω του προφήτη: «Από τις ανομίες του λαού μου οδηγήθηκε στον θάνατο»· και, «Ο Κύριος τον παρέδωσε για τις αμαρτίες μας»· και, «Τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας». «Και ότι ετάφη, και ότι αναστήθηκε την τρίτη ημέρα, σύμφωνα με τις Γραφές». Και πάλι ο Ησαΐας μαρτυρεί, ότι «αφαιρέθηκε από τη μέση η ταφή του».

24. Ας κατανοήσουμε εμείς που δεν έχουμε δει, και ας πιστέψουμε στο κήρυγμα εκείνων που ευαγγελίζονται την ειρήνη. Διότι σε εμάς αποκαλύπτεται ο βραχίονας του Θεού, η παντουργός του δύναμη. Διότι θα δοξαστούμε εάν το κατανοήσουμε, και θα δοξαστούμε πάρα πολύ, αντικρίζοντας τη δόξα του Κυρίου μέσα στην ευτέλεια, και κατανοώντας την υπερβατική ωραιότητα μέσα στην άδοξη μορφή. Διότι, αν και έπαθε εξαιτίας της ανθρώπινης αδυναμίας, εντούτοις ζει από τη δύναμη του Θεού. Αν και φαίνεται κρεμασμένος πάνω στο ξύλο, άσχημος και άδοξος, υστερώντας από όλους τους υιούς των ανθρώπων, όμως αυτός είναι το απαύγασμα της δόξας, το οποίο βλέποντας η γη ντράπηκε και πένθησε. Αυτός βάσταξε τις αμαρτίες μας πάνω στο ξύλο, και πόνεσε για τον δικό μας μώλωπα, και για εμάς οδυνάται, και υπέμεινε πληγή, και πόνο, και κάκωση, ως αντίτιμο για τη δική μας ειρήνη. Διότι, επειδή πλανηθήκαμε σαν πρόβατα, έχοντας εκκλίνει από την οδό του Κυρίου, και διανύοντας το δικό μας μονοπάτι, από ευσπλαχνία παραδόθηκε για τις αμαρτίες μας· χωρίς να φιλονικεί, ούτε να κραυγάζει, αφήνοντας σε εμάς υπόδειγμα, και άγεται στον θάνατο υπέρ ημών σαν άφωνο πρόβατο. Θα δείτε, λέει ο Μωυσής, τη ζωή σας να κρέμεται απέναντι από τα μάτια σας, και δεν θα πιστέψετε στη ζωή σας.

Αλλά εκείνο ούτε να το παραβλέψει κανείς είναι δυνατόν, έστω κι αν το θέλει. Και το μεν να αποσιωπήσει αυτή τη χάρη, για όποιον έχει υγιή νου και λογική, είναι εντελώς αδύνατον, το δε να μιλήσει επάξια γι' αυτήν είναι ακόμη πιο αδύνατον: ότι δηλαδή ο Θεός, αφού δημιούργησε τον άνθρωπο κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσή Του, και τον αξίωσε να Τον γνωρίσει, και τον στόλισε με λογική ξεχωρίζοντάς τον από όλα τα ζώα, και του έδωσε την ευκαιρία να απολαμβάνει τα απερίγραπτα κάλλη του παραδείσου, και τον κατέστησε άρχοντα όλων των επίγειων, έπειτα, όταν εκείνος εξαπατήθηκε από το φίδι και έπεσε στην αμαρτία, και μέσω της αμαρτίας στον θάνατο και στα όσα επακόλουθα του αξίζουν, δεν τον εγκατέλειψε. Αντιθέτως, πρώτα έδωσε τον νόμο ως βοήθεια, έθεσε αγγέλους για τη φύλαξη και τη φροντίδα του, απέστειλε προφήτες για τον έλεγχο της κακίας και τη διδασκαλία της αρετής, ανέκοψε τις ορμές της κακίας με απειλές, παρακίνησε στην εργασία των αγαθών με υποσχέσεις, και πολλές φορές φανέρωσε εκ των προτέρων το τέλος κάθε πράγματος στο πρόσωπο διαφόρων ανθρώπων, προς νουθεσία των υπολοίπων. Και ενώ επιμέναμε στην ανυπακοή, παρά τα τόσα και τέτοια ευεργετήματα, δεν μας αποστράφηκε. Διότι δεν εγκαταλειφθήκαμε από την αγαθότητα του Δεσπότη, ούτε διέκοψε την αγάπη Του προς εμάς εξαιτίας της αναισθησίας μας απέναντι στις τιμές, με την οποία προσβάλαμε τον ευεργέτη, αλλά ανακληθήκαμε από τον θάνατο και ζωοποιηθήκαμε και πάλι από τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, στον οποίο ο τρόπος της ευεργεσίας περιέχει ακόμη μεγαλύτερο θαύμα: διότι «ενώ υπήρχε στη μορφή του Θεού, δεν θεώρησε αρπαγή το να είναι ίσος με τον Θεό, αλλά κένωσε τον εαυτό Του λαμβάνοντας μορφή δούλου», και πήρε επάνω Του τις ασθένειές μας, και βάσταξε τις αρρώστιες μας, και τραυματίστηκε για χάρη μας, ώστε με τις πληγές Του να γιατρευτούμε εμείς. Και μας εξαγόρασε από την κατάρα, γινόμενος κατάρα για εμάς, και υπέμεινε τον πιο ατιμωτικό θάνατο, για να μας επαναφέρει στην ένδοξη ζωή. Και δεν αρκέστηκε μόνο στο να μας ζωοποιήσει ενώ ήμασταν νεκροί, αλλά μας χάρισε και το αξίωμα της θεότητας, και ετοίμασε αιώνιες αναπαύσεις, που με το μέγεθος της ευφροσύνης τους ξεπερνούν κάθε ανθρώπινη σκέψη. Εκείνος δε, είναι τόσο αγαθός, που δεν απαιτεί καμία ανταπόδοση, αλλά αρκείται μόνο στο να αγαπάται για όσα έδωσε, και ζητά από εμάς την αγάπη προς αλλήλους πριν από την αγάπη προς τον Ίδιο. Εμείς, όμως, νομίζοντας ότι έχουμε τηρήσει κάπου μία από τις εντολές (διότι δεν θα έλεγα ότι πράγματι την τηρήσαμε, αφού όλες συνδέονται μεταξύ τους, σύμφωνα με τον ορθό λόγο του σκοπού τους, έτσι ώστε με την αθέτηση της μίας να καταλύονται αναγκαστικά και οι υπόλοιπες), δεν περιμένουμε την οργή για όσες παραβλέψαμε, αλλά αναμένουμε τιμές για αυτήν που δήθεν κατορθώσαμε.

Αναγγείλαμε ενώπιόν του σαν να ήταν παιδί, σαν ρίζα σε διψασμένη γη. Δεν έχει μορφή ούτε δόξα· και τον είδαμε, και δεν είχε μορφή ούτε κάλλος, αλλά η μορφή του ήταν ατιμασμένη, υπολειπόμενη σε σύγκριση με τους υιούς των ανθρώπων. Άνθρωπος παραδομένος στις πληγές και μαθημένος να υπομένει την ασθένεια, επειδή το πρόσωπό του έχει αποστραφεί, ατιμάστηκε και δεν υπολογίστηκε. Αυτός φέρει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς, και εμείς θεωρήσαμε ότι βρίσκεται σε πόνο, σε πληγή και σε κακουχία. Αλλά αυτός τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας και ταλαιπωρήθηκε για τις ανομίες μας· η τιμωρία για την ειρήνη μας έπεσε πάνω του, και με την πληγή του εμείς θεραπευτήκαμε. Όλοι πλανηθήκαμε σαν πρόβατα, ο κάθε άνθρωπος πλανήθηκε στον δρόμο του. Και ο Κύριος τον παρέδωσε για τις αμαρτίες μας. Και αυτός, εξαιτίας της κακουχίας, δεν ανοίγει το στόμα του· σαν πρόβατο οδηγήθηκε στη σφαγή· και όπως ο αμνός είναι άφωνος μπροστά σε εκείνον που τον κουρεύει, έτσι δεν ανοίγει το στόμα του. Μέσα στην ταπείνωσή του, η κρίση του ακυρώθηκε. Τη γενεά του όμως ποιος θα τη διηγηθεί; Διότι η ζωή του αφαιρείται από τη γη, εξαιτίας των ανομιών του λαού μου οδηγήθηκε στον θάνατο. Και θα παραδώσω τους πονηρούς αντί για την ταφή του και τους πλουσίους αντί για τον θάνατό του, διότι δεν έπραξε ανομία και δεν βρέθηκε δόλος στο στόμα του. Και ο Κύριος θέλει να τον καθαρίσει από την πληγή. Εάν προσφέρετε για την αμαρτία, η ψυχή σας θα δει μακρόβιο σπέρμα.

Και εγώ του απάντησα: Αν, ω άνδρες, δεν είχα προαναφέρει από τις Γραφές ότι η όψη του θα ήταν άδοξη και η γενεά του ανεκδιήγητη, και ότι εξαιτίας του θανάτου του θα θανατωθούν οι πλούσιοι, και ότι με την πληγή του εμείς θεραπευτήκαμε, και ότι λεγόταν πως θα οδηγηθεί σαν πρόβατο, και αν δεν είχα εξηγήσει ότι θα πραγματοποιηθούν δύο παρουσίες του, μία κατά την οποία λογχίστηκε από εσάς, και μία δεύτερη όταν θα επιγνώσετε αυτόν τον οποίο λογχίσατε, και θα θρηνήσουν οι φυλές σας, η κάθε φυλή ξεχωριστά, οι γυναίκες ξεχωριστά και οι άνδρες ξεχωριστά, τότε θα φαινόταν ότι λέω πράγματα ασαφή και ακατανόητα. Τώρα όμως, προσκομίζω όλες τις αποδείξεις μέσω όλων των λόγων αντλώντας από τις δικές σας άγιες και προφητικές Γραφές, ελπίζοντας ότι κάποιος από εσάς θα μπορέσει να βρεθεί ανάμεσα στο υπόλειμμα που έχει διασωθεί κατά χάριν από τον Κύριο Σαβαώθ για την αιώνια σωτηρία.

Όπως λοιπόν από τον Αβραάμ άρχισε η περιτομή και από τον Μωυσή το Σάββατο και οι θυσίες και οι προσφορές και οι γιορτές, και αποδείχθηκε ότι αυτά διατάχθηκαν εξαιτίας της σκληροκαρδίας του λαού σας, έτσι έπρεπε, σύμφωνα με το θέλημα του Πατέρα, να παύσουν αυτά στο πρόσωπο του Χριστού, του Υιού του Θεού, ο οποίος γεννήθηκε από την παρθένο που καταγόταν από το γένος του Αβραάμ και τη φυλή του Ιούδα και του Δαβίδ, ο οποίος κηρυσσόταν ότι θα έλθει ως αιώνιος νόμος και καινή διαθήκη για όλο τον κόσμο, όπως υποδεικνύουν οι προφητείες που έχουν προαναφερθεί. Και εμείς, που μέσω αυτού προσήλθαμε στον Θεό, δεν λάβαμε αυτήν την κατά σάρκα περιτομή, αλλά την πνευματική, την οποία φύλαξαν ο Ενώχ και οι όμοιοί του. Εμείς όμως, επειδή είχαμε γίνει αμαρτωλοί, τη λάβαμε αυτή μέσω του βαπτίσματος, χάρη στο έλεος του Θεού, και σε όλους είναι επιτρεπτό να τη λαμβάνουν ομοίως. Και για το μυστήριο της γέννησής του, επειδή επείγει πλέον να μιλήσω, θα μιλήσω. Ο Ησαΐας λοιπόν, σχετικά με τη γενεά αυτού του Χριστού, επειδή είναι αδύνατον να εξηγηθεί στους ανθρώπους, είπε έτσι όπως έχει ήδη προγραφεί: «Τη γενεά του ποιος θα τη διηγηθεί; Διότι αίρεται από τη γη η ζωή του, εξαιτίας των ανομιών του λαού μου οδηγήθηκε στον θάνατο». Επειδή λοιπόν ήταν ανεκδιήγητη η γενεά αυτού που έμελλε να πεθάνει, ώστε με την πληγή του να ιαθούμε εμείς οι αμαρτωλοί άνθρωποι, το προφητικό Πνεύμα είπε αυτά.

Διότι κάθε γένος ανθρώπων θα βρεθεί να είναι υπό κατάρα σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή. Επειδή έχει γραφτεί: Επικατάρατος είναι καθένας που δεν εμμένει σε όσα είναι γραμμένα στο βιβλίο του νόμου, ώστε να τα πράξει. Και κανείς δεν τα έπραξε όλα με ακρίβεια, και ούτε εσείς θα τολμήσετε να φέρετε αντίρρηση, αλλά υπάρχουν εκείνοι που φύλαξαν τις εντολές περισσότερο ή λιγότερο ο ένας από τον άλλον. Εάν λοιπόν όσοι είναι υπό αυτόν τον νόμο φαίνεται να βρίσκονται υπό κατάρα, επειδή δεν τα φύλαξαν όλα, δεν θα φανούν πολύ περισσότερο ότι βρίσκονται υπό κατάρα όλα τα έθνη, που και ειδωλολατρούν και διαφθείρουν παιδιά και πράττουν τα άλλα κακά; Εάν, λοιπόν, ο Πατέρας των όλων θέλησε να αναδεχθεί ο δικός Του Χριστός τις κατάρες όλων, υπέρ των ανθρώπων από κάθε γένος, γνωρίζοντας ότι θα τον αναστήσει αφού σταυρωθεί και πεθάνει, γιατί μιλάτε για Εκείνον, που υπέμεινε να τα πάθει αυτά κατά το θέλημα του Πατέρα, σαν να είναι καταραμένος, και δεν θρηνείτε καλύτερα τους εαυτούς σας; Διότι, κι αν ο Πατέρας Του και ο ίδιος ενήργησαν ώστε να τα πάθει αυτά υπέρ του ανθρώπινου γένους, εσείς δεν το πράξατε αυτό υπηρετώντας το θέλημα του Θεού. Επειδή ούτε όταν φονεύατε τους προφήτες επιτελούσατε έργο ευσέβειας. Και ας μη λέει κανείς από εσάς: Εάν ο Πατέρας θέλησε να τα πάθει αυτά, ώστε με την πληγή Του να έρθει ίαση στο γένος των ανθρώπων, εμείς δεν πράξαμε καμία αδικία.

Μην πείτε λοιπόν, ω αδελφοί, κανένα κακό για εκείνον τον εσταυρωμένο, ούτε να χλευάσετε τους μώλωπές του, με τους οποίους όλοι μπορούν να θεραπευτούν, όπως ακριβώς θεραπευτήκαμε και εμείς. Διότι είναι καλό, εάν πεισθείτε από τα λόγια αυτά, να περιτμηθείτε ως προς τη σκληροκαρδία σας, για την οποία έχετε τη γνώμη ότι δεν δημιουργήθηκε από εσάς, επειδή δόθηκε ως σημείο, και όχι ως έργο δικαιοσύνης, όπως καταδεικνύουν τα επιχειρήματα. Συμφωνώντας λοιπόν, μην λοιδορείτε τον Υιό του Θεού, ούτε, πειθόμενοι στους Φαρισαίους δασκάλους, να χλευάσετε ποτέ τον Βασιλέα του Ισραήλ, όπως σας διδάσκουν οι αρχισυνάγωγοί σας μετά την προσευχή. Διότι, εάν εκείνος που αγγίζει αυτούς που δεν είναι ευάρεστοι στον Θεό είναι σαν να αγγίζει την κόρη του οφθαλμού του Θεού, πόσο μάλλον εκείνος που προσβάλλει τον Αγαπημένο Του. Και ότι αυτός είναι ο ίδιος, έχει αποδειχθεί επαρκώς.

Ας έλθουμε όμως και σε μια άλλη μυστική θεωρία, η οποία προδεικνύει την αρχική αλήθεια των γεγραμμένων. Ο αληθινός και νέος Ζοροβάβελ, ο οποίος προαναγγέλλεται τυπικώς μέσω του παλαιού, είναι ο Κύριος και Θεός μας Ιησούς Χριστός, ο οποίος συνελήφθη, κυοφορήθηκε και γεννήθηκε μέσα στη σύγχυση της φύσης μας, και έγινε τέλειος άνθρωπος κατά φύση, προκειμένου, αφού την απομακρύνει από τη σύγχυση, να επαναφέρει τη φύση στον εαυτό Του· Αυτός, ο οποίος αφενός δεν έγινε μαζί με εμάς αιχμάλωτος ούτε μετοίκησε στη σύγχυση των παθών —διότι δεν έπραξε αμαρτία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα Του—, αφετέρου γεννήθηκε ανάμεσα σε εμάς τους αιχμαλώτους ως αιχμάλωτος και συγκαταλέχθηκε μαζί με εμάς τους ανόμους, γενόμενος από φιλανθρωπία σε ομοίωμα σαρκός αμαρτίας και περί αμαρτίας· σε ομοίωμα μεν σαρκός αμαρτίας, επειδή, όντας εκ φύσεως Θεός απαθής, καταδέχθηκε να γίνει κατ' οικονομίαν και ατρέπτως εκ φύσεως παθητός άνθρωπος, περί αμαρτίας δε, επειδή εξαιτίας των αμαρτιών μας οδηγήθηκε στον θάνατο και για χάρη μας υπέφερε, και τραυματίστηκε εξαιτίας των αμαρτιών μας και ταλαιπωρήθηκε εξαιτίας των ανομιών μας, ώστε εμείς να θεραπευθούμε με την πληγή Του. Διότι, όπως λέγει η Γραφή: «Πνεύμα προ προσώπου ημών, χριστός Κύριος, συνελήφθη μέσα στις διαφθορές μας, για τον οποίο είπαμε: Κάτω από τη σκιά του θα ζήσουμε ανάμεσα στα έθνη».

Στάλθηκαν σαν ολόφωτα αστέρια για να κηρύξουν «τον ήλιο της δικαιοσύνης» σε όσους βρίσκονταν στο σκοτάδι και να διαλύσουν τον ζόφο της άγνοιας, καθώς και να εξαπλώσουν το φως της θεογνωσίας «σε μακρινά έθνη», ώστε, σύμφωνα με τον άγιο Ησαΐα, «εκείνοι στους οποίους δεν αναγγέλθηκε γι' αυτόν θα δουν, και εκείνοι που δεν έχουν ακούσει θα κατανοήσουν» ότι «τραυματίστηκε για τις ανομίες μας και ταλαιπωρήθηκε για τις αμαρτίες μας», αλλά «με την πληγή του όλοι εμείς θεραπευτήκαμε» και «γι' αυτό αυτός θα κληρονομήσει πολλούς και θα μοιράσει τα λάφυρα των ισχυρών, επειδή παραδόθηκε στον θάνατο η ψυχή του, και συγκαταλέχθηκε ανάμεσα στους ανόμους· και αυτός σήκωσε τις αμαρτίες πολλών», δηλαδή πάνω στον σταυρό, «και εξαιτίας των αμαρτιών τους παραδόθηκε». Στάλθηκαν ως πιστοί στρατιώτες του βασιλιά της δόξας όχι μόνο πεζοί και χωρίς καμία στρατιωτική πανοπλία, αλλά και χωρίς ραβδιά, χωρίς δύο χιτώνες και χωρίς υποδήματα, αφενός για να φανούν «ωραία τα πόδια εκείνων που ευαγγελίζονται την ειρήνη», και αφετέρου για να γίνει το τρόπαιο πιο θαυμαστό, και αυτοί που ήταν χωρίς ραβδί και ανυπόδητοι να νικήσουν, καταβάλλοντας τους οπλισμένους και ισχυρούς.