Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 53:7

Ιδού τι λέγει ο Ησαΐας: «Σαν πρόβατο οδηγήθηκε στη σφαγή, και όπως ο αμνός είναι άφωνος μπροστά σε αυτόν που τον κουρεύει, έτσι δεν ανοίγει το στόμα του· μέσα στην ταπείνωσή του η κρίση του αναιρέθηκε· και τη γενεά του ποιος θα τη διηγηθεί;» Πες μου λοιπόν, ω αιρετικέ: Ποιος είναι αυτός που οδηγήθηκε σαν πρόβατο στη σφαγή και έχει τη γενεά του ανεκδιήγητη; Μην πεις δύο πρόσωπα· διότι ο προφήτης μίλησε για έναν και τον αυτόν και για τα δύο πράγματα. Εάν μου λες ότι είναι απλός άνθρωπος, τότε πώς η γενεά του είναι ανεκδιήγητη;

Ακολουθία εις τα άγια πάθη. Στιχηρά. Ήχος πλάγιος β'. Όλην αποθέμενοι. Σήμερα, βλέποντας τα τίμια πάθη του Σωτήρος να δορυφορούνται, ας αναλογιστούμε τον Ίδιο να οδηγείται, ω φρικτό θέαμα, ως άφωνος αμνός στη σφαγή, αυτόν τον αναμάρτητο, να ονειδίζεται και να υφίσταται ραπίσματα, να εμπαίζεται, να φτύνεται και να χλευάζεται ως βασιλιάς, και, σκύβοντας με συντριβή, ας χύσουμε ποταμηδόν από τα βλέφαρά μας οχετούς δακρύων για την κάθαρση των ψυχών μας.

Με την ταπείνωση του Σωτήρα η κρίση άρθηκε· διότι, αφού οδηγήθηκε σαν πρόβατο στη θυσία και σαν αρνί μπροστά σε αυτόν που το κουρεύει, συνέτριψε τον Λευιάθαν, τον άρχοντα των υδάτων, τον μέγα νου, τον Ασσύριο. «Το να κατακυριεύουν τα έθνη αρμόζει στους άρχοντες, μεταξύ σας όμως ο μεγαλύτερος ας είναι σαν τον νεότερο όλων», είπες στους μαθητές σου, προσφέροντας τον εαυτό σου, Σωτήρα, ως πρότυπο ταπεινοφροσύνης και μεγάλης πραότητας.

Ας έλθουμε όμως και σε μια άλλη μυστική θεωρία, η οποία προδεικνύει την αρχική αλήθεια των γεγραμμένων. Ο αληθινός και νέος Ζοροβάβελ, ο οποίος προαναγγέλλεται τυπικώς μέσω του παλαιού, είναι ο Κύριος και Θεός μας Ιησούς Χριστός, ο οποίος συνελήφθη, κυοφορήθηκε και γεννήθηκε μέσα στη σύγχυση της φύσης μας, και έγινε τέλειος άνθρωπος κατά φύση, προκειμένου, αφού την απομακρύνει από τη σύγχυση, να επαναφέρει τη φύση στον εαυτό Του· Αυτός, ο οποίος αφενός δεν έγινε μαζί με εμάς αιχμάλωτος ούτε μετοίκησε στη σύγχυση των παθών —διότι δεν έπραξε αμαρτία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα Του—, αφετέρου γεννήθηκε ανάμεσα σε εμάς τους αιχμαλώτους ως αιχμάλωτος και συγκαταλέχθηκε μαζί με εμάς τους ανόμους, γενόμενος από φιλανθρωπία σε ομοίωμα σαρκός αμαρτίας και περί αμαρτίας· σε ομοίωμα μεν σαρκός αμαρτίας, επειδή, όντας εκ φύσεως Θεός απαθής, καταδέχθηκε να γίνει κατ' οικονομίαν και ατρέπτως εκ φύσεως παθητός άνθρωπος, περί αμαρτίας δε, επειδή εξαιτίας των αμαρτιών μας οδηγήθηκε στον θάνατο και για χάρη μας υπέφερε, και τραυματίστηκε εξαιτίας των αμαρτιών μας και ταλαιπωρήθηκε εξαιτίας των ανομιών μας, ώστε εμείς να θεραπευθούμε με την πληγή Του. Διότι, όπως λέγει η Γραφή: «Πνεύμα προ προσώπου ημών, χριστός Κύριος, συνελήφθη μέσα στις διαφθορές μας, για τον οποίο είπαμε: Κάτω από τη σκιά του θα ζήσουμε ανάμεσα στα έθνη».

Ονομάστηκε δε Αρνίο λόγω του άκακου και άμωμου χαρακτήρα του, και επειδή θυσιάστηκε <για χάρη άλλων>, υπέρ της αμαρτίας του κόσμου· περί αυτού προφήτευσε και ο προφήτης Ησαΐας λέγοντας: «Οδηγήθηκε ως πρόβατο και ως αμνός σε σφαγή», ενώ ο Ιωάννης αναφέρει: «Ιδού, λέει, ο αμνός του Θεού, ο οποίος αίρει την αμαρτία του κόσμου».

Όποιος όμως ζει και κοπιάζει σύμφωνα με το θέλημα του Θεού, λέγει με πεποίθηση τούτο: «Ο κόπος είναι μπροστά μου, μέχρι να εισέλθω στο αγιαστήριο του Θεού και να κατανοήσω τα έσχατα αυτών», δηλαδή μέχρι πότε ο κόπος βαραίνει αυτόν που κοπιάζει για την αρετή; Μέχρι να αξιωθεί να γίνει κατοικητήριο του αγιαστικού Πνεύματος· μετά από αυτό, ακόμη και τα επαχθή έργα τού φαίνονται ελαφρύτερα. Σχετικά δε με τους ασεβείς και τους δόλιους λέγει: «Πλην όμως, εξαιτίας των δολιοτήτων τους», λέει, «όρισες σε αυτούς» κακά· «τους κατέβαλες όταν επάρθηκαν· και ερημώθηκαν ξαφνικά· εξέλιπαν, χάθηκαν εξαιτίας της ανομίας τους, σαν όνειρο ανθρώπου που ξυπνά». Αφού επάρθηκαν, λέει, και υψώθηκαν, καταβλήθηκαν, εξαφανίστηκαν και χάθηκαν τόσο πολύ, ώστε να μη διαφέρουν σε τίποτα από ένα όνειρο, «Κύριε, στην πόλη σου θα εξουθενώσεις την εικόνα τους. Διότι φλεγόταν η καρδιά μου και οι νεφροί μου αλλοιώθηκαν, και εγώ ήμουν εξουθενωμένος και δεν εγνώριζα». Αυτά θα τα κατανοήσουμε ότι αναφέρονται στον Χριστό και στους Ιουδαίους, Εκείνον που ατιμάστηκε και δεν υπολογίστηκε. «Σαν κτήνος έγινα ενώπιόν σου, αλλά εγώ είμαι παντοτινά μαζί σου». «Σαν κτήνος», επειδή οδηγήθηκε σαν πρόβατο στη σφαγή, «αλλά παντοτινά μαζί σου», ως ομοούσιος και συνάναρχος. «Κράτησες το δεξί μου χέρι και με τη βουλή σου με οδήγησες, και με δόξα με προσέλαβες», μαζί με τη σάρκα και το πνεύμα. «Διότι, τι άλλο υπάρχει για μένα στον ουρανό;»

Αυτός όμως έλεγε: «Ποιος από εσάς μπορεί να με ελέγξει για αμαρτία;». Ο Ησαΐας πάλι προφήτευε: «Αμαρτία δεν έπραξε, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του», και μάλιστα «και όπως ο αμνός είναι άφωνος μπροστά σε αυτόν που τον κουρεύει, έτσι δεν ανοίγει το στόμα του» και «τραυματίστηκε για τις ανομίες μας και ταλαιπωρήθηκε για τις αμαρτίες μας» και σήκωσε τις αμαρτίες πολλών και παραδόθηκε για τις αμαρτίες μας, αυτοί όμως έλεγαν: «Εμείς ξέρουμε ότι αυτός ο άνθρωπος είναι αμαρτωλός». Επειδή ο Κύριος ήθελε να διδάξει και εκείνους και εμάς να μην αποκαλούμε αμαρτωλούς κάποιους άλλους, αλλά τους ίδιους μας τους εαυτούς, έλεγε: «Δύο άνθρωποι ανέβηκαν στο ναό για να προσευχηθούν, ο ένας Φαρισαίος και ο άλλος τελώνης. Ο Φαρισαίος στάθηκε και προσευχόταν μέσα του τα εξής: Θεέ μου, σε ευχαριστώ που δεν είμαι όπως οι υπόλοιποι άνθρωποι, άρπαγες, άδικοι, μοιχοί, ή ακόμα και σαν αυτόν τον τελώνη· νηστεύω δύο φορές την εβδομάδα» (δηλαδή τη Δευτέρα, όπως ακριβώς και η Κυριακή ονομάζεται μία των σαββάτων) «και δίνω το δέκατο από όλα όσα αποκτώ». Αυτά, βέβαια, ο Φαρισαίος καθώς τα έλεγε στην προσευχή του ήταν αληθινά —διότι δεν τολμούσε να πει ψέματα στον Θεό για κατορθώματα που δεν είχε—, αλλά, έχοντας ίσως το θάρρος ότι όσα λέει είναι αληθινά, στεκόταν και ευχαριστούσε τον Θεό μεγαλόφωνα.

Διότι έτσι, λέει, σκέπτονται και θα σκεφθούν οι κακόφρονες για τον Χριστό, ότι δηλαδή ως παράνομος χτυπήθηκε και κακοπάθησε από τον Θεό. Όμως δεν συνέβη έτσι, αλλά μάλλον για τις ανομίες και για τις αμαρτίες μας τραυματίστηκε και βασανίστηκε και μωλωπίστηκε, και «με την πληγή του εμείς θεραπευθήκαμε». Αυτά, λέει, τα υπέστη ο Δεσπότης για χάρη των δούλων, επειδή «όλοι εμείς πλανηθήκαμε σαν πρόβατα, ο κάθε άνθρωπος πλανήθηκε στον δρόμο του, και ο Κύριος τον παρέδωσε για τις αμαρτίες μας. Και εκείνος, εξαιτίας της κακοπάθειας, δεν ανοίγει το στόμα του».

Διότι, επειδή «όλοι εμείς πλανηθήκαμε σαν πρόβατα» και παρεκκλίναμε από την οδό του Θεού, ο Κύριος παρέδωσε εκουσίως τον εαυτό του για τις αμαρτίες μας. Και τόσο πολύ κακοποιήθηκε από τους παράνομους και τους υβριστές, ώστε ούτε καν να ανοίξει το στόμα του. Διότι, όταν ερωτάτο από τον Πιλάτο, τον Ηρώδη και τον αρχιερέα, «δεν αποκρίθηκε τίποτα» σε κανέναν, ώστε «να θαυμάσει ο ηγεμόνας πάρα πολύ» και να πει: «Σε εμένα δεν μιλάς;». Γι' αυτό και «οδηγήθηκε σαν πρόβατο στη σφαγή και, όπως ακριβώς ο αμνός είναι άφωνος απέναντι σε εκείνον που τον κουρεύει, έτσι δεν ανοίγει το στόμα του. Στην ταπείνωσή του η κρίση του αναιρέθηκε, τη δε γενεά του ποιος θα την διηγηθεί;».

Για αυτόν που καταδικάστηκε με αυτόν τον τρόπο, «σαν πρόβατο για σφαγή» με πολλή ταπείνωση, ποιος μπορεί, λέει, να διηγηθεί τη γενεά του, τη θεία και την ανθρώπινη, που σημαίνει κανείς· «Διότι αίρεται από τη γη η ζωή του, εξαιτίας των ανομιών του λαού μου οδηγήθηκε στον θάνατο. Και θα παραδώσω τους πονηρούς αντί για την ταφή του και τους πλουσίους αντί για τον θάνατό του· διότι δεν έπραξε ανομία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του». «Αίρεται από τη γη η ζωή του» κατά την ανθρώπινη φύση, προς τη ζωαρχία αυτού και του Πατέρα του. Και εξαιτίας των ανομιών του λαού μου, λέει ο Πατέρας, οδηγήθηκε στον θάνατο ο δικός μου Υιός. Αλλά εγώ θα παραδώσω τους πονηρούς από τους Ιουδαίους και τους πλουσίους στον σατανά, τον οποίο υπηρέτησαν, αντί για την ταφή και αντί για τον θάνατο του αγαπημένου μου Υιού, «διότι δεν έπραξε ανομία», όπως αυτοί φλυαρούν λέγοντας ότι «αυτός ο άνθρωπος είναι αμαρτωλός», «ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του», αντίθετα με αυτά που λένε ότι «πλανά το πλήθος». «Και θέλει ο Κύριος δια του χεριού του», λέει, «να τον λυτρώσει από τον πόνο της ψυχής του, να του δείξει φως και να τον διαπλάσει με σύνεση, να δικαιώσει τον δίκαιο που υπηρετεί καλά πολλούς, και αυτός θα αναλάβει τις αμαρτίες τους».

Ερμηνεία. Αυτό το σφραγισμένο βιβλίο σημαίνει την ανέκφραστη και πολλή μακροθυμία του Θεού, ότι δηλαδή, ενώ ο κόσμος είναι άξιος πολλών βασάνων και τιμωριών για την ασέβεια και τις πονηρές πράξεις, η οργή συγκαλύπτεται με τη μορφή ενός σφραγισμένου βιβλίου. Όταν δε φτάσει ο καιρός της συντέλειας, τότε το αρνίο, «ο αμνός του Θεού», επειδή έχει την εξουσία «να κρίνει τη γη», θα φανερώσει τα κρυμμένα και άξια καταδίκης έργα, όπως ακριβώς είπε και ο θείος Δανιήλ: «Το δικαστήριο», λέει, «κάθισε και τα βιβλία ανοίχτηκαν». Ονομάστηκε δε αρνίο εξαιτίας του άκακου και άμωμου χαρακτήρα του και επειδή θυσιάστηκε υπέρ άλλων, για την αμαρτία του κόσμου. Γι' αυτόν προφήτευσε και ο προφήτης Ησαΐας ότι οδηγήθηκε σαν πρόβατο και σαν αμνός στη σφαγή, ενώ ο Ιωάννης λέει: «Ιδού ο αμνός του Θεού, ο οποίος σηκώνει την αμαρτία του κόσμου». Οι δε επτά οφθαλμοί του αρνίου υποδηλώνουν το εξής: ότι επιβλέπει τα πάντα και δεν του μένει κρυφό τίποτα από όσα γίνονται, είτε φαύλα είτε χρηστά. Και τα επτά κέρατά του υποδηλώνουν την απόλυτη βασιλική του ιδιότητα, ότι δηλαδή θα χτυπήσει και θα καταβάλει όλες τις βασιλείες του κόσμου και την εξουσία του διαβόλου, και αυτός μόνος, ως «βασιλεύς της δόξης», παραμένει αιώνιος βασιλιάς σε μία βασιλεία, μαζί με τον Πατέρα του και το Πνεύμα.

Η'. Περί των τελουμένων στον άρτο. Επειδή λοιπόν με αυτόν τον τρόπο πρέπει να τελείται η ανάμνηση του Κυρίου, για τον λόγο αυτόν ο ιερέας, αφού πει: «εις ανάμνησιν του Κυρίου», προσθέτει αυτά που δηλώνουν τον σταυρό και τον θάνατο. Διότι, αποκόπτοντας τον άρτο, απαγγέλλει την προφητεία των παλαιών σχετικά με το σωτήριο πάθος: «Ως πρόβατο οδηγήθηκε στη σφαγή» και τα εξής, διηγούμενος έτσι ο ίδιος, όσο είναι δυνατόν, το γεγονός και με τα λόγια και με την πράξη. Διότι, εκτελώντας την κοπή του άρτου λόγω πρακτικής ανάγκης, για να εξάγει το δώρο, την καθιστά συγχρόνως και συμβολικό παράδειγμα για την αποχώρηση του Κυρίου από τον κόσμο, για την πορεία προς τον Πατέρα δια του θανάτου, προσαρμόζοντάς την σε αυτό το νόημα, όπως ακριβώς είπε ο Ίδιος: «Αφήνω τον κόσμο και πορεύομαι προς τον Πατέρα».

Και επειδή πολλές φορές, μπήγοντας το σιδερένιο εργαλείο, αποκόπτει έπειτα τον άρτο, σε τόσα μέρη διαιρεί τον προφητικό λόγο, εφαρμόζοντας το κάθε μέρος του λόγου σε κάθε μέρος της τομής, για να δείξει ότι η πράξη αποτελεί εξήγηση του λόγου: ότι, όπως ακριβώς αυτός ο άρτος, προκειμένου να ανατεθεί στον Θεό και να ιερουργηθεί, διαχωρίστηκε από τον ομοειδή του άρτο, έτσι και ο Κύριος αποχωρίστηκε από τους ανθρώπους, με τους οποίους από φιλανθρωπία κοινώνησε την ίδια φύση, και «ως πρόβατο οδηγήθηκε στη σφαγή», και με αυτόν τον τρόπο «άρθηκε από τη γη η ζωή του». Και αφού προσθέσει τα επόμενα της προφητείας, και αφού τοποθετήσει τον άρτο στον ιερό δίσκο, πράττει και λέγει εκείνα με τα οποία εξαγγέλλεται αυτή η θυσία και ο θάνατος του Κυρίου. «Θυσιάζεται», λέγει, «ο αμνός του Θεού, ο οποίος σηκώνει την αμαρτία του κόσμου». Αυτά λέγει και πράττει όσα δηλώνουν τον τρόπο του θανάτου. Διότι χαράζει σταυρό πάνω στον άρτο, και έτσι φανερώνει πώς έγινε η θυσία, δηλαδή διά του σταυρού. Μετά δε από αυτό, κεντά τον άρτο προς το δεξιό μέρος, διηγούμενος την πληγή εκείνης της πλευράς με την πληγή του άρτου. Γι' αυτό άλλωστε ονομάζει λόγχη το σιδερένιο εργαλείο που πλήττει, και το έχει κατασκευασμένο σε σχήμα λόγχης, για να υπενθυμίζει εκείνη τη λόγχη. Και ενώ διηγείται με την πράξη του αυτά, αναγινώσκει και τα λόγια της ιστορίας: «Και ένας από τους στρατιώτες», λέγει, «με τη λόγχη κέντησε την πλευρά του».

Ω, τι φρικτό και φοβερό είναι το μυστήριο που παρέδωσε ο Θεός· από φιλανθρωπία έγινε και άνθρωπος και πορεύθηκε σαν πρόβατο στη σφαγή και στον θάνατο, για να λυτρώσει από τον θάνατο τον άνθρωπο, ο οποίος ήταν καταδικασμένος σε θάνατο εξαιτίας της αμαρτίας.

Απάνθρωπα πλήθη παρανόμων επέδειξαν ασεβώς άδικη θρασύτητα, και ραπίζοντας το άχραντο πρόσωπο στερούνται αμέσως την αρχαία τιμή, μην κατανοώντας καθόλου τους [λόγους] των προφητών. Ω, τι εχθρική, ω, τι ασύνετη πώρωση! Όπως είπε κάποτε ο Ησαΐας, ελέγχοντας την ασυγχώρητη συμπεριφορά τους, διακηρύσσοντας: «Θα οδηγηθεί σε σφαγή το αρνίο, το οποίο δεν ανοίγει το στόμα του μέσα στην ταπείνωσή του, ώστε, αφού άρει την κρίση, να χορηγήσει ευσπλαχνία», 〈εκείνος που συνέτριψε τα βέλη του Βελίαρ, τη νίκη του Άδη και το κεντρί του Θανάτου〉.

Το να σφραγίζεται η προσφορά μάς το παρέδωσε ο Μέγας Βασίλειος. Η προσφορά προσκομίζεται για να κοινωνεί ο λαός, λαμβάνοντας ο καθένας από μια μερίδα. Εάν όμως το πλήθος είναι μεγάλο, πρέπει να τεμαχίζονται οι μερίδες. Προκομίζοντας τον άρτο και εναποθέτοντάς τον στο δισκάριο, σαν σε νεφέλη, λέμε τα εξής: «Ως πρόβατον επί σφαγήν ήχθη.» Η Πρόθεση είναι εκ φύσεως ισοδύναμη με τα Άγια των Αγίων, ή μάλλον και πολύ ανώτερη από αυτά, ή και από το σπήλαιο της Βηθλεέμ, ή από το στρωμένο ανώγειο, στο οποίο, αφού συνδείπνησε ο Κύριος με τους μαθητές, είπε: «Τούτο ποιείτε εις την εμήν ανάμνησιν.» Και αναφέρει: «Εις τον αιώνα κατά την τάξιν Μελχισεδέκ.» Αλλά ποια είναι η τάξη του Μελχισεδέκ και ποια είναι αυτά που προσφέρονταν από αυτόν; Άρτος και οίνος, με τα οποία δεξιώθηκε τον Αβραάμ. Εάν, λοιπόν, ο Μελχισεδέκ καταγόταν από άλλη φυλή και θεωρείται και πιστεύεται ως τύπος του Χριστού, άρα έχει πλέον καταργηθεί η λευιτική ιερωσύνη. Και εφόσον αυτή έχει καταργηθεί, είναι απόλυτη ανάγκη να επέλθει αλλαγή και στον παλαιό νόμο και στη λατρεία.

Φτάνοντας δε ο λόγος στο σημείο αυτό, βλέποντας τον τύπο θυμήθηκα την αλήθεια· βλέποντας πώς ο Ισαάκ βαστάζει τα ξύλα της θυσίας, δοξάζω τον Χριστό, ο οποίος για τη σωτηρία των ανθρώπων θέλησε να βαστάξει ο ίδιος τον σταυρό του. Διότι βλέπω εδώ να προηγείται η σκιά ολόκληρης της οικονομίας του Χριστού: «σαν πρόβατο οδηγήθηκε στη σφαγή» ο Χριστός, και τύπος του είναι ο Ισαάκ που οδηγείται σε θυσία. Μπροστά στα μάτια του είναι η σφαγή και ο Ισαάκ δεν απειθεί σε αυτόν που τον γέννησε, διότι ήταν τύπος του Χριστού, ο οποίος υπάκουσε στον Πατέρα «μέχρι θανάτου, και μάλιστα θανάτου σταυρικού».

Οι Ιουδαίοι, κινούμενοι από φθόνο και κακία, άλλοτε τον λιθοβολούσαν, άλλοτε προσπαθούσαν να τον κατακρημνίσουν, και τελικά τον οδήγησαν και στον σταυρό. 4. Αλλά ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός δεν μιμήθηκε την κακία των βλάσφημων Ιουδαίων, αλλά παρέδιδε την πλάτη του στα μαστιγώματα, σύμφωνα με τον προφήτη, και τα μάγουλά του στα ραπίσματα, και δεν απέστρεψε το πρόσωπό του από την ντροπή των εμπτυσμών· και τελικά, «οδηγήθηκε σαν πρόβατο στη σφαγή, και όπως ο αμνός παραμένει άφωνος μπροστά σε αυτόν που τον κουρεύει», χωρίς να αντιστέκεται, χωρίς να αντιλέγει· όταν τον βλασφημούσαν δεν ανταπέδιδε τις ύβρεις, όταν έπασχε δεν απειλούσε, αλλά παρέδιδε τον εαυτό του σε εκείνον που κρίνει· διότι δεν ήλθε κατά την πρώτη του παρουσία για να κολάσει και να τιμωρήσει τους απίστους, αλλά θέλησε με μακροθυμία να οδηγήσει τους πλανημένους στην αλήθεια· και μάθε την αγαθότητα του Κυρίου και τη μεγάλη του χρηστότητα· τον βλασφημούσαν οι Ιουδαίοι και έλεγαν:

Θρήνος και κοπετός για τις αποτυχίες και τις δυστυχίες των πρόσκαιρων πραγμάτων· αθυμία και απόγνωση για τη στέρηση των επιθυμητών, τρέξιμο και αγώνας αδυσώπητος για όσα επιδιώκονται μάταια και άσκοπα: είτε για επιτυχία στον γάμο, είτε για αρχοντικό αξίωμα, είτε για απόκτηση χρημάτων, είτε για μια επισφαλή νίκη, είτε εξαιτίας ανταγωνιστικού ζήλου, είτε από εριστικό φθόνο, είτε για μια ολέθρια και φθοροποιό ηδονή. Και σχεδόν κανενός η προσοχή δεν στρέφεται σε όσα είναι σταθερά και μόνιμα, αλλά ο ένας συμπαρασύρει τον άλλον και χάνει τα λογικά του μέσα στην απάτη του βίου. Έτσι, χωρίς να έχει προετοιμαστεί για τον θάνατο, ο ελεεινός άνθρωπος καταλαμβάνεται εξαπίνης, ή μάλλον ο λογικός και πλασμένος καθ' ομοίωση του Θεού, προχωρώντας σαν άλογο ζώο και σαν πρόβατο που οδηγείται στη σφαγή.

Διότι, αν και ανήκε στον πρώτο χορό, μάνησε εναντίον του Δεσπότου. Δες όμως και την αναισθησία του, πώς νόμισε ότι θα ξεγελάσει τον Κύριο με το φίλημα, για να θεωρηθεί δήθεν φίλος. Και αν πράγματι ήταν φίλος, για ποιο λόγο ήρθε μαζί με τους εχθρούς; Όντως η πονηριά είναι ανόητη. Κάποιος δε από τους παρισταμένους, και αυτός ήταν ο Πέτρος, αλλά ο Μάρκος αποσιωπά το όνομά του, για να μη φανεί ότι επαινεί τον δάσκαλό του τον Πέτρο ως ζηλωτή υπέρ του Χριστού. Ορθώς δε απέκοψε το αυτί του δούλου του αρχιερέα. Διότι υπονοεί ότι ήσαν παραβάτες και απειθείς, αμελώντας τις Γραφές. Διότι, αν είχαν αυτιά που να υπακούν στις Γραφές, δεν θα σταύρωναν τον Κύριο της δόξης. Και ο Πέτρος δεν χτύπησε άλλον δούλο, αλλά του αρχιερέα. Διότι οι αρχιερείς πρώτοι παρήκουαν τις Γραφές, έχοντας γίνει δούλοι του φθόνου και της φιλαυτίας. Είπε δε στα πλήθη: Σαν εναντίον ληστή βγήκατε; Κάθε μέρα δίδασκα στο ιερό. Αυτό δε αποδεικνύει τη θεότητά του. Διότι, όταν δίδασκε στο ιερό, δεν μπόρεσαν να τον συλλάβουν, καίτοι βρισκόταν στα χέρια τους, επειδή δεν είχε έλθει ακόμη ο καιρός του πάθους. Όταν όμως ο ίδιος το θέλησε, τότε παρέδωσε τον εαυτό του, για να εκπληρωθούν οι Γραφές των προφητών, ότι ως πρόβατο οδηγήθηκε στη σφαγή, χωρίς να φιλονικεί ούτε να κραυγάζει, αλλά ακολουθώντας εκουσίως. «Και αφού τον εγκατέλειψαν όλοι, έφυγαν. Και κάποιος νεανίσκος τον ακολουθούσε, τυλιγμένος με ένα σεντόνι πάνω στο γυμνό του σώμα.

Για παράδειγμα, εάν κάποιος ελπίζει ότι ο Χριστός θα έρθει για τη σωτηρία του λαού, όχι όμως για τη σωτηρία των ψυχών, αλλά για την αποκατάσταση και απολύτρωση του ιουδαϊκού έθνους, ένας τέτοιος άνθρωπος δεν πιστεύει όσο θα έπρεπε να πιστεύει. Και πάλι, αν από τη μία πιστεύει στον Δαβίδ που λέει, «Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου», και σε όλα τα υπόλοιπα που προφητεύει σχετικά με τον σταυρό και τα όσα συνέβησαν πάνω στον σταυρό, μιλώντας ως εκ προσώπου του Κυρίου, και δέχεται τα όσα αφορούν το πάθος, αλλά δεν συλλογίζεται τα όσα αφορούν την ανάσταση, όπως το, «Δεν θα επιτρέψεις ο Όσιός σου να δει φθορά», και το, «Δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη», και το, «Ελεύθερος ανάμεσα στους νεκρούς», και το, «Αυτός που βγάζει έξω τους δεσμώτες, και αυτούς που κατοικούν στους τάφους», και τα παρόμοια· τότε δεν έχει τέλεια πίστη, αλλά μερική. Πρέπει δε να πιστεύουμε στους προφήτες για όλα, και για όσα αφορούν την ατιμία και για όσα αφορούν τη δόξα. Διότι έπρεπε ο Χριστός να πάθει· αυτό είναι το της ατιμίας· αλλά και να εισέλθει στη δόξα του· αυτό είναι το ένδοξο. Εσείς, όμως, είστε τόσο ανόητοι, ώστε, ενώ ακούτε τον Ησαΐα να λέει και τα δύο, δηλαδή και ότι οδηγήθηκε σε σφαγή, και ότι ο Κύριος θέλει να του δείξει φως, το πρώτο το δέχεστε, ενώ το δεύτερο δεν το αναλογίζεστε· και ότι τραυματίστηκε το πιστεύετε, ενώ ότι ο Κύριος θέλει να τον καθαρίσει από την πληγή δεν το λαμβάνετε υπόψη.

Ποιος είναι αυτός ο Υιός του ανθρώπου; Είπε λοιπόν σε αυτούς ο Ιησούς: Ακόμη για λίγο χρόνο το φως είναι μαζί σας. Περπατάτε όσο έχετε το φως, για να μην σας καταλάβει το σκοτάδι. Εκείνος που περπατά στο σκοτάδι, δεν ξέρει πού πηγαίνει. Όσο έχετε το φως, να πιστεύετε στο φως, για να γίνετε υιοί του φωτός.» Νομίζοντας ότι θα ελέγξουν τον Κύριο και θα τον αποστομώσουν, θεωρώντας ότι δεν είναι ο αληθινός Χριστός, λένε: Αν ο μεν Χριστός είναι αθάνατος, και εσύ λες για τον εαυτό σου ότι πρόκειται να πεθάνεις, πώς λοιπόν θα σε πιστέψουμε ότι είσαι ο Χριστός; Αυτό όμως το έλεγαν με κακή πρόθεση. Διότι και η Γραφή, την οποία ονομάζουν νόμο, δεν μνημονεύει μόνο την ανάσταση, αλλά και το πάθος. Διότι και ο Ησαΐας παραθέτει και τα δύο: το μεν πάθος και τον θάνατο, λέγοντας έτσι: «Σαν πρόβατο οδηγήθηκε στη σφαγή»· την δε ανάσταση, με το να πει: «Ο Κύριος θέλει να τον καθαρίσει από την πληγή, και να του δείξει το φως.» Και ο Δαβίδ μνημονεύει ταυτόχρονα τον θάνατο και την ανάσταση: «Διότι δεν θα εγκαταλείψεις, λέει, την ψυχή μου στον άδη.» Και ο πατριάρχης επίσης, ευλογώντας τον Ιούδα, προφητεύει για τον Χριστό: «Αφού αναπαύθηκε, κοιμήθηκε σαν λιοντάρι, και σαν σκύμνος· ποιος θα τον εγείρει;» Επομένως, με το να αρνούνται το πάθος και να επιμαρτυρούν την αθανασία στον Χριστό, το έπρατταν αυτό με κακόβουλη πρόθεση. «