Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 57:20

Διότι είναι Πατέρας των πνευμάτων. Εννοείται όμως όχι ότι τα εγέννησε από τη δική του φύση, όπως ακριβώς τον δικό του Υιό, αλλά ούτε και λέμε ότι αυτά έχουν την πρόοδο από την ουσία, δηλαδή την εκπόρευση, κατά τον ίδιο τρόπο με το Άγιο Πνεύμα. Μάλλον βεβαιώνουμε, σκεπτόμενοι ορθά, ότι προήλθαν στην ύπαρξη από τον Θεό δημιουργικά, διότι αυτός εποίησε κάθε πνοή. Και όπου γενικά αναφέρεται ποίηση (δημιουργία), εκεί οπωσδήποτε η προέλευση, δηλαδή η έξοδος, δεν νοείται ουσιωδώς, αλλά λέγεται καταχρηστικά, υποδηλώνοντας την κατασκευή. <Εξαιτίας της αμαρτίας τον λύπησα για λίγο, και τον επάταξα, και απέστρεψα το πρόσωπό μου από αυτόν. Και λυπήθηκε, και πορεύθηκε σκυθρωπός στους δρόμους του. Είδα τους δρόμους του, και τον θεράπευσα, και τον παρηγόρησα, και του έδωσα αληθινή παρηγοριά, ειρήνη πάνω στην ειρήνη σε αυτούς που είναι μακριά και σε αυτούς που είναι κοντά. Και είπε ο Κύριος: Θα τους θεραπεύσω. Οι άδικοι όμως θα κλυδωνιστούν με αυτόν τον τρόπο, και δεν θα μπορέσουν να αναπαυθούν.

Διότι ο μακάριος Παύλος προσφώνησε στα έθνη ότι: «Τώρα όμως βεβαίως, εσείς που κάποτε ήσασταν μακριά, βρεθήκατε κοντά μέσω του αίματος του Χριστού». Διότι, όσον αφορά το ότι ο Ισραήλ ήταν δεμένος με τον νόμο και λάτρευε τον ζωντανό και αληθινό Θεό, σύμφωνα με αυτά που φαίνονται στα ιερά κηρύγματα (διότι ειπώθηκε προς αυτούς: «Ο Κύριος ο Θεός σου, είναι ένας Κύριος»), φαίνονταν κατά κάποιον τρόπο να είναι κοντά· τα έθνη όμως ήταν μακριά, επειδή είχαν αποξενωθεί εντελώς και από τα άγια διδάγματα και από τη γνώση του δημιουργού των πάντων και Κυρίου. Αλλά ειρήνη έχει δοθεί και στους μεν και στους δε από τον Θεό και Πατέρα, προφανώς μέσω του Χριστού, ο οποίος έκανε και τα δύο ένα, και έκτισε τους δύο λαούς σε έναν νέο άνθρωπο, και γκρέμισε το μεσότοιχο του φραγμού, και κατήργησε τον νόμο των εντολών με τα δόγματα. Επομένως, μέσω αυτού έχουμε λάβει τη συμφιλίωση και την αδιάρρηκτη ειρήνη, προς τον Θεό και μεταξύ μας. Διότι είπε κάπου ο Χριστός προς τον Πατέρα και Θεό στους ουρανούς: «Θέλω, όπως εγώ και εσύ είμαστε ένα, έτσι και αυτοί να είναι ένα σε εμάς». Και προσθέτει σε αυτά ο προφήτης: «Και είπε ο Κύριος, θα τους θεραπεύσω», κάνοντας μέσω αυτού σαν μια ανακεφαλαίωση όλου του λόγου, και καθιστώντας σαφή την αψευδή υπόσχεση του Θεού που κρατεί τα πάντα· διότι υποσχέθηκε, λέει, λέγοντας ότι θα τους θεραπεύσει· οι άδικοι όμως θα κλυδωνίζονται έτσι, και δεν θα μπορούν να αναπαυθούν.

Επομένως, ο Ισραήλ θα κληθεί βέβαια κατά καιρούς σε επίγνωση του Χριστού, και θα πλουτίσει από τη χάρη δια της πίστεως σε Αυτόν. Κάποιοι όμως θα παραμείνουν ασεβείς και άδικοι. Και τότε, σαν να έχουν πέσει σε ασταθή τρικυμία, και έχοντας αποβάλει εντελώς τη χαρά, δεν θα μπορέσουν με κανέναν τρόπο να αναπαυθούν. Διότι θα συντριβούν, κρατούμενοι από μακρά και ατελεύτητη καταδίκη. «Αναβόησε με δύναμη, και μη λυπηθείς τη φωνή σου· ύψωσε τη φωνή σου σαν σάλπιγγα, και ανάγγειλε στον λαό μου τις αμαρτίες τους, και στον οίκο του Ιακώβ τις ανομίες τους». Αφού ολοκλήρωσε τους λόγους σχετικά με την κλήση εκείνων από τον Ισραήλ, προχωρά σε έναν άλλο τρόπο νουθεσίας, καλό και ωφέλιμο, ο οποίος αποτελεί πρόξενο κάθε ευταξίας και δημιουργό λαμπρών στεφάνων. Θεωρώ δε ότι πρέπει να αποκαλύψουμε εκ των προτέρων τον σκοπό της προφητείας στους αναγνώστες, ώστε να γνωρίζουν πού αποβλέπει τελικά το νόημα των λεγομένων. Επομένως, στους προηγούμενους λόγους, τους οποίους απηύθυνε ο Θεός για εκείνους από τον Ισραήλ, ήταν εμφανείς οι προαναγγελίες πολέμου και μιας αναπόφευκτης συμφοράς που επρόκειτο να επέλθει άμεσα. Διότι είπε: «Και δεν με θυμήθηκες, ούτε με έβαλες στη διάνοιά σου, ούτε στην καρδιά σου· και εγώ βλέποντάς σε, σε παραβλέπω, και εμένα δεν με φοβήθηκες· και εγώ θα αναγγείλω τη δικαιοσύνη μου, και τα κακά σου, τα οποία δεν θα σε ωφελήσουν. Όταν αναβοήσεις, ας σε ελευθερώσουν στη θλίψη σου».

Όσοι όμως δεν είναι τέτοιοι, λέγει, αλλά παρέμειναν 〈άδικοι〉 και 〈ασεβείς, θα κλυδωνιστούν και δεν θα μπορέσουν να αναπαυθούν〉. Έπειτα, επειδή δεν είναι εκ φύσεως δυνατόν όσοι έχουν αποξενωθεί από τον Θεό να μετέχουν στη χαρά, έχει προστεθεί ως συμπέρασμα για όλους το εξής: 〈δεν υπάρχει χαρά για τους ασεβείς, λέγει ο Κύριος〉. Κατά δε τον Σύμμαχο: 〈οι ασεβείς είναι σαν τη θάλασσα που αναβράζει· διότι δεν θα μπορέσουν να ησυχάσουν, και θα εκβραστούν δίπλα στα ύδατά της [ως] καταπάτημα και πηλός. Δεν υπάρχει ειρήνη, είπε ο Θεός μου, για τους ασεβείς〉. Εδώ πάλι πρέπει να παρατηρήσουμε πώς παρομοίασε το πλήθος των 〈ασεβών με θάλασσα που αναβράζει〉 και ‹〈με θάλασσα〉 που κυματίζει› και ταράσσεται. Γι' αυτό λέγει 〈σαν θάλασσα που αναβράζει· διότι δεν θα μπορέσουν να ησυχάσουν〉, αλλά λέγει επίσης ότι και τα 〈ύδατα〉 μιας τέτοιας 〈θάλασσας〉 μοιάζουν με 〈πάτημα πηλού〉. Και ο Ακύλας ομοίως έχει πει: 〈και οι ασεβείς είναι σαν θάλασσα που αναβράζει, επειδή δεν θα μπορέσουν να ησυχάσουν, και αναβράζει τα ύδατά της σαν πάτημα και πηλό〉, ώστε, αν ποτέ γίνεται λόγος για τη 〈θάλασσα〉 της Αιγύπτου ή για κάποια 〈ύδατα〉, πρέπει να θυμόμαστε τα προκείμενα, καθώς είναι χρήσιμα για την ερμηνεία εκείνων.

Εκείνος που επιδιώκει κακή πλεονεξία για τον οίκο του, και για να στήσει τη φωλιά του.» «Αλίμονο σε εκείνους που συνδέουν οικία με οικία και ενώνουν αγρό με αγρό, για να αφαιρέσουν κάτι από τον πλησίον τους.» «Τα αρπαγμένα από τον φτωχό βρίσκονται στους οίκους σας. Γιατί εσείς αδικείτε τον λαό μου και καταντροπιάζετε το πρόσωπο των φτωχών, λέγει ο Κύριος;» —«Εγώ τους παρέδωσα στο χέρι σου· εσύ όμως δεν τους έδειξες έλεος.» —«Όταν απλώνετε τα χέρια σας, θα αποστρέφω τους οφθαλμούς μου από εσάς. Διότι τα χέρια σας είναι γεμάτα αίμα.» —«Εξαιτίας σας το όνομά μου βλασφημείται ανάμεσα στα έθνη.» —«Οι άδικοι θα κλυδωνίζονται όπως η ταραγμένη θάλασσα, και δεν θα μπορούν να αναπαυθούν.» —«Απέχε από το άδικο, και δεν θα φοβηθείς, και ο τρόμος δεν θα σε πλησιάσει.» «Αυτό ήταν το ανόμημα των Σοδόμων, ότι ζούσε σπαταλώντας με υπερηφάνεια και αφθονία άρτων και με ευμάρεια οίνου, αυτή και οι θυγατέρες της, και δεν στήριξαν το χέρι του φτωχού και του πένητα, αλλά μεγαλαυχούσαν και διέπραξαν ανόμημα ενώπιόν μου.» «Λαός που καταπιέζει αδικώντας και αρπάζει λεία, καταδυναστεύοντας τον φτωχό και τον πένητα, και δεν συμπεριφέρεται προς τον προσήλυτο με δικαιοσύνη.» «Η μητέρα σου ήταν μικρό λιονταριών, βρέθηκε ανάμεσα σε λιοντάρια· πλήθυνε τα μικρά της, και όταν μεγάλωσε το μικρό της, έγινε λιοντάρι· έμαθε να αρπάζει λεία.» «

ΚΑΝΟΝΑΣ Δ' Σε εκείνους δε που είναι εντελώς απεγνωσμένοι και αμετανόητοι, και έχουν αποκτήσει αμετάβλητο δέρμα Αιθίοπα και κηλίδες λεοπάρδαλης, θα λεχθεί το παράδειγμα της άλλης συκιάς: «Ποτέ πια να μην υπάρξει καρπός από εσένα στον αιώνα. Γι' αυτό και αμέσως ξεράθηκε». Εκπληρώνεται λοιπόν σε αυτούς και το λεχθέν από τον Εκκλησιαστή: «Το διεστραμμένο δεν είναι δυνατόν να τακτοποιηθεί. Και το υστέρημα δεν θα μπορέσει να αριθμηθεί». Διότι, εάν δεν διορθωθεί πρώτα το διεστραμμένο, είναι αδύνατον αυτό να κοσμηθεί. Και εάν δεν αναπληρωθεί πρώτα το υστέρημα, είναι αδύνατον να αριθμηθεί. Επομένως, στο τέλος θα συμβεί σε αυτούς το λεχθέν από τον προφήτη Ησαΐα: «Διότι θα δουν», λέει, «τα πτώματα των ανθρώπων που έχουν παραβεί τις εντολές μου. Διότι το σκουλήκι τους δεν θα πεθάνει, και η φωτιά τους δεν θα σβήσει, και θα γίνουν θέαμα σε κάθε σάρκα», επειδή, όπως ακριβώς έχει προλεχθεί από αυτόν, οι άδικοι έτσι θα κλυδωνιστούν και δεν θα μπορέσουν να αναπαυθούν· δεν υπάρχει χαρά για τους ασεβείς, είπε ο Θεός.»

Ερμηνεία. Οι μεν προαναφερθέντες Κανόνες περί αρνησιχρίστων ειπώθηκαν για αυτούς που μετανοούν, ο δε παρών ορίζει για τους αρνησίχριστους που δεν μετανοούν, οι οποίοι όντας απελπισμένοι και έχοντας κακό φρόνημα, διατηρούν αμετάβλητη τη μαυρίλα της κακίας τους, όπως ο Αιθίοπας το μαύρο δέρμα του και η λεοπάρδαλη τα στίγματά της. Σε αυτούς λοιπόν θα ειπωθεί η κατάρα, που είπε ο Κύριος στην άκαρπη συκιά: «Ποτέ πια να μη βγει από εσένα καρπός στον αιώνα», και αμέσως ξεράθηκε η συκιά. Και εκπληρώνεται σε αυτούς εκείνο που λέει ο Εκκλησιαστής, ότι το στρεβλό πράγμα δεν μπορεί να διορθωθεί, αν δηλαδή πρώτα δεν ισιώσει, και το ελλιπές πράγμα δεν μπορεί να υπολογιστεί ως τέλειο, χωρίς δηλαδή πρώτα να αναπληρωθεί. Επομένως, στο τέλος της ζωής θα συμβεί σε αυτούς εκείνο που λέει ο Ησαΐας, ότι θα δουν οι άνθρωποι τα οστά των ανθρώπων που παρέβηκαν τα λόγια μου και με αρνήθηκαν, και το σκουλήκι τους δεν θα πάψει να τους κατατρώει, και το πυρ που τους καίει δεν θα σβήσει. Θα εκπληρωθεί δε σε αυτούς και το άλλο ρητό, που πριν από αυτά τα λόγια είπε ο ίδιος Ησαΐας: Οι άδικοι θα κλυδωνιστούν και δεν θα βρουν ανάπαυση· διότι για τους ασεβείς δεν υπάρχει χαρά, λέει ο Θεός.