Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 57:9

Αυτό το γεγονός θα μπορούσε να καταλογιστεί σε αυτούς ως σαφής απόδειξη παντελούς έλλειψης αγάπης προς τον Θεό, και πολύ δικαιολογημένα· διότι ονόμαζαν τα λαξευτά κατασκευάσματα των ειδώλων σωτήρες και προστάτες της οικίας. <Νόμισες ότι εάν αποστατήσεις από εμένα, θα αποκτήσεις κάτι περισσότερο. Αγάπησες αυτούς που κοιμούνται μαζί σου, και πλήθυνες την πορνεία σου με αυτούς, και έκανες πολλούς αυτούς που είναι μακριά από εσένα, και έστειλες πρέσβεις πέρα από τα σύνορά σου.> Κάθε άτοπη ηδονή και κάθε κακία, μαγεύοντας τον ανθρώπινο νου, σχεδόν υπόσχεται την εμπειρία κάποιου αγαθού πράγματος, και ότι αυτός θα συμμετάσχει σε όσα δεν γνώριζε παλαιότερα, και ότι θα βρεθεί σε καλύτερη κατάσταση από αυτήν που ήταν προηγουμένως. Αφού λοιπόν τον αιχμαλωτίσει με αυτόν τον τρόπο, τον παρασύρει έπειτα όπου εκείνη επιλέξει.

Λέμε δε ότι πληθαίνει η πορνεία κάποιων, δηλαδή η αποστασία από τον Θεό, όταν η δύναμη των παραπτωμάτων τους δεν φαίνεται να είναι τυχόν μονότροπη και μονοειδής, αλλά να διαπράττεται από υπερβολική σκαιότητα, και να γεννά εναντίον τους πολλά για τα οποία θα μπορούσε κανείς να κατακρίνει, και μάλιστα πολύ δίκαια, όσους τα πράττουν. Τι εννοώ με αυτό; Η επιλογή του να λατρεύει κανείς τον Σατανά συνοδεύεται οπωσδήποτε από το να μην ανέχεται να πράττει τίποτα το υγιές, αλλά να ρίχνεται σαν σε κάθε δρόμο βέβηλης και βδελυρής ηδονής. Συνυφασμένα με τέτοιου είδους παραπτώματα θα μπορούσαν να είναι και τα άλλα παρόμοια κακά: οι μαγγανείες και οι νεκρομαντείες, τα άχρηστα παραμύθια των οιωνοσκόπων, οι ψευδομαντείες και τα ξόρκια, οι απάτες των αστρολόγων, καθώς και η παρατήρηση των ημερών, αλλά και των ωρών, των καιρών και των ετών. Έτσι, λέει, πληθαίνοντας την πορνεία σου, έκανες πολλούς να είναι μακριά από εσένα. Και ποιοι θα μπορούσαν να είναι αυτοί, είναι αναγκαίο να το εξετάσουμε και πάλι.

Διότι, επειδή περιεργάζονταν τα σεβάσματα των γειτονικών εθνών και τους ψευδώνυμους θεούς του καθενός, τους έφερναν στον τόπο τους· και προσκολλούνταν και τους λάτρευαν, άλλοι μεν αυτούς, άλλοι δε εκείνους. Και γι' αυτό είπε κάπου ο Θεός μέσω του Ιερεμία, ότι «ανάλογα με τον αριθμό των πόλεών σου ήταν οι θεοί σου, Ιούδα, και ανάλογα με τον αριθμό των δρόμων της Ιερουσαλήμ στήσατε βωμούς για να προσφέρετε θυμίαμα στον Βάαλ». Αυτό νομίζω ότι φανερώνει και το «Έστειλες πρέσβεις πέρα από τα όριά σου». Διότι, μη αρκούμενοι στους θεούς που είχαν στον τόπο τους, καλούσαν, όπως είπα, και πολλούς άλλους, ο καθένας σύμφωνα με ό,τι θεωρούσε καλό. Ή ίσως η φράση «Έστειλες πρέσβεις πέρα από τα όριά σου» να υποδηλώνει ότι τα έργα της πορνείας γίνονταν από αυτούς πέρα από κάθε μέτρο, ώστε τα λεγόμενα να έχουν παραβολικό χαρακτήρα, ως μία συνηθισμένη έκφραση που λέγεται για εκείνους που προχωρούν πέρα από το πρέπον στο κάθε τι. <Και απομακρύνθηκες, και ταπεινώθηκες έως τον άδη.>

Αυτά μεν λέγονται ως προς τους προειρημένους «τυφλούς σκοπούς» και τους «άφωνους σκύλους», τα δε επόμενα τα προσθέτει απευθυνόμενος προς την ίδια την Ιερουσαλήμ και τη συναγωγή του ιουδαϊκού λαού, λέγοντας: «αγάπησες αυτούς που κοιμούνται μαζί σου», κατά δε τον Σύμμαχο και τους υπόλοιπους ερμηνευτές: «αγάπησες την κοίτη τους». Ποιων «αυτών» όμως, εάν όχι των προαναφερθέντων «σκοπών σου» και των «αναίσχυντων σκύλων»; «Και πλήθυνες την πορνεία σου μαζί τους»· γι' αυτό και ελέγετο περί αυτών: «ονειρεύονται στην κοίτη τους, αγαπούν να νυστάζουν».

Εκείνοι, λοιπόν, ήταν τέτοιου είδους, που «έβλεπαν όνειρα» στα κρεβάτια τους και «αγαπούσαν να νυστάζουν», η δε καταγγελλόμενη μέσα από τα προηγούμενα λόγια, σαν να χαίρεται σε αυτούς ακριβώς, ακούει τα εξής: «Αγάπησες όσους κοιμούνται μαζί σου και πλήθυνες την πορνεία σου με αυτούς και έκανες πολλούς να βρίσκονται μακριά από εσένα»· διότι πολλοί άνδρες αφιερωμένοι στον Θεό εγκατέλειψαν την Ιερουσαλήμ εξαιτίας των άθεων πράξεων που συντελούνταν σε αυτήν. Γι' αυτό έχει λεχθεί: «και έκανες πολλούς να βρίσκονται μακριά από εσένα», αλλά «και απέστειλες», λέει, «πρέσβεις» πέρα από «τα όριά σου», ή, κατά τη μετάφραση του Συμμάχου: «και πλήθυνες τα αρώματά σου, απέστειλας τους ομήρους σου έως πολύ μακριά». Όλα αυτά τα προσωποποιεί, απευθυνόμενος σαν σε πόρνη που καλλωπίζεται και τα κάνει όλα για την ηδονή εκείνων που την πλησιάζουν. Γι' αυτόν τον λόγο λέει: «ταπεινώθηκες έως τον άδη, κοπίασες στις πολλές σου οδούς»· επειδή δεν βάδιζες σε μία, «τη βασιλική οδό», αλλά σε πολλές και πλανεμένες. Επομένως, «κοπίασες» και ούτε έτσι σταμάτησες, «ούτε είπες: Ας σταματήσω, ανακτώντας τις δυνάμεις μου», αλλά, σαν να «είχες δύναμη» και φερόμενη με θράσος, «έπραξες» χειρότερα από αυτά, επιμένοντας στα δικά σου ατοπήματα. Εξαιτίας αυτού ούτε επέστρεψες, ούτε «με ικέτευσες», ή κατά τον Ακύλα: «δεν παρακάλεσες», ώστε να λάβεις άφεση.