Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 60:2

«Ιδού σκότος και γνόφος θα καλύψει τη γη επί των εθνών. Επάνω σου όμως θα φανερωθεί ο Κύριος, και η δόξα του επάνω σου θα φανεί.» Και ένας άλλος: «Και θα ανατείλει σε εσάς που φοβείσθε το όνομά μου ήλιος δικαιοσύνης, και θεραπεία θα υπάρχει στις φτερούγες του.» Επειδή όμως, όπως λέει η Ιερή Γραφή, εβάρυναν τα αυτιά τους για να μην ακούσουν, και έκλεισαν τα μάτια τους· έλαμψε στα έθνη ο Χριστός, και κατέστησε την υφήλιο γεμάτη από το θείο φως, ώστε από την ανατολή ως τη δύση, και μέχρι τα πέρατα της γης, να απολαύσουν αυτή τη δωρεά, και με καθαρά τα μάτια της διανοίας να ατενίσουν τη θεία και ύψιστη φύση, και σε αυτήν και μόνο να αφιερώσουν τους τρόπους της πνευματικής λατρείας. <Έτσι λέει ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ που σε λύτρωσε: Αγιάστε αυτόν που περιφρονεί την ψυχή του, αυτόν που βδελύσσονται τα έθνη, των δούλων των αρχόντων. Βασιλιάδες θα τον δουν, και θα σηκωθούν άρχοντες, και θα τον προσκυνήσουν ένεκα του Κυρίου, διότι πιστός είναι ο άγιος του Ισραήλ, και σε εξέλεξα. Έτσι λέει ο Κύριος: Σε καιρό δεκτό σε εισάκουσα, και σε ημέρα σωτηρίας σε βοήθησα.> Το πόσης ευσπλαχνίας αξίωσε ο Θεός και Πατέρας αυτούς που κλήθηκαν μέσω του Χριστού, μπορείς να το κατανοήσεις και από αυτό.

«Διότι, ιδού, σκοτάδι και γνόφος θα καλύψει τη γη πάνω στα έθνη· αλλά σε εσένα θα φανερωθεί ο Κύριος, και η δόξα του θα γίνει ορατή πάνω σου. Και θα πορευθούν βασιλιάδες στο φως σου, και έθνη στη λαμπρότητά σου.» Επειδή δόθηκε η υπόσχεση ότι θα σωθεί με το πέρασμα του χρόνου ο Ισραήλ, ο προφητικός λόγος ανασκιρτά κατά κάποιον τρόπο με χαρά σε αυτά τα σημεία, διότι σχεδόν υψώνοντας δυνατά τη φωνή του αναφωνεί: «Φωτίζου, φωτίζου, λέγοντας, διότι έφτασε το φως σου.» Παρατήρησε δε πώς, εφόσον το θείο φως δόθηκε από τον Θεό πρώτα στους Ισραηλίτες πριν από τους άλλους, δηλαδή προφανώς το φως μέσω του Χριστού, ο προφήτης λέει το «έφτασε το φως σου», σχεδόν υποδεικνύοντάς τους ως παρόντα αυτόν που παλαιότερα είχε προαναγγελθεί μέσω του νόμου και των αγίων προφητών, και ο οποίος έλαμψε στους ανθρώπους της γης κατά τους έσχατους καιρούς του αιώνα με σάρκα.

Είναι δε και δόξα του Θεού και Πατρός. Διότι εν αυτώ, και δι' αυτού, και συν αυτώ δοξάζεται. Εικονίζει δε, σαν στη δική του φύση, αυτόν που τον γέννησε. Και επειδή γνωρίσαμε τον Υιό, είδαμε δι' αυτού και εν αυτώ τη μεγαλειότητα του Πατρός, και την απαράμιλλη δόξα, και την υπεροχή των θεοπρεπών αξιωμάτων. Και γι' αυτό κάπου είπε ο Χριστός: «Πάτερ, δόξασε τον Υιό σου, για να σε δοξάσει και ο Υιός σου.» Φανερώθηκε λοιπόν σε εμάς η δόξα του Θεού και Πατρός, και έπειτα, ξεχωρίζοντας τον Ισραήλ από όλα τα άλλα έθνη, ως εξαιρετικά τιμημένο από τον Θεό και ως δικό του κλήρο, προσθέτει και λέει: «Ιδού, σκοτάδι και γνόφος θα καλύψει τη γη πάνω στα έθνη, αλλά σε εσένα θα φανερωθεί ο Κύριος.» Και λέει αυτά, όχι με την έννοια ότι σκοτάδι επρόκειτο να σκεπάσει τα έθνη όταν έλαμψε ο Χριστός στον κόσμο, αλλά αντίθετα φωτίστηκαν πλήρως και απέβαλαν το σκοτάδι της αρχαίας πλάνης.

Οι ερμηνευτές της Θείας Γραφής συχνά δεν δίνουν σημασία στην ακριβή απόδοση των χρόνων. Γι' αυτό λοιπόν έχουν θέσει, αντί του «καλύπτει», το «καλύψει». Διότι είναι αληθές ότι, αν και ο Χριστός είχε ήδη ανατείλει, και μάλιστα πρώτα από όλους στους Ισραηλίτες, το πλήθος των εθνών κρατούνταν ακόμη στο σκοτάδι, καθώς η χάρις δεν είχε ακόμη μεταφερθεί σε αυτά. «Ιδού λοιπόν», λέει, «έχει καλυφθεί με σκοτάδι και γνόφο» –δηλαδή της αμάθειας και της πλάνης– «ολόκληρη η γη των εθνών, ενώ σε σένα θα φανερωθεί ο Κύριος»· διότι ανέτειλε, όπως είπα σε αυτούς, και πρώτα σε αυτούς φανερώθηκε η δόξα Του, μέσω των εξαιρετικών μεγάλων έργων Του, καθώς και των σημείων και των τεράτων. Διότι θαυματούργησε ανάμεσά τους ως Θεός, αφενός ανασταίνοντας νεκρούς από τα μνήματα, αφετέρου χαρίζοντας το φως στα μάτια των τυφλών, καθαρίζοντας λεπρούς με ένα νεύμα, επιτιμώντας τους δαίμονες με εξουσία, και γενικώς, μην παραλείποντας κανέναν τρόπο ο οποίος ήταν ικανός να προσφέρει την πλήρη βεβαιότητα ότι είναι αληθινά Θεός και κατά φύσιν Υιός του Θεού. «Θα πορευτούν δε», λέει, «οι βασιλείς στο φως σου, και τα έθνη στη λαμπρότητά σου».

Διότι ο Ησαΐας λέγει κάπως έτσι: «Όπως εάν κάποιος άνθρωπος ραβδίζει την ελιά, έτσι θα τους ραβδίσουν, και εάν σταματήσει ο τρυγητός, αυτοί θα φωνάξουν δυνατά. Όσοι δε εναπομείνουν πάνω στη γη θα ευφρανθούν μαζί με τη δόξα του Κυρίου.» Και πάλι ένας άλλος από τους αγίους λέγει: «Φωτίζου, λέγει, Ιερουσαλήμ· διότι έρχεται το φως σου, και η δόξα του Κυρίου ανέτειλε πάνω σου. Ιδού, σκοτάδι και γνόφος θα καλύψει τη γη, αλλά πάνω σε σένα θα φανεί ο Κύριος, και η δόξα του θα εμφανιστεί σε εσένα.» Ο δε Ιάκωβος ο μαθητής του λέγει: «Αδελφοί, μην έχετε με προσωποληψίες την πίστη του Κυρίου μας Ιησού Χριστού της δόξης.» Και πάλι ο θεσπέσιος Πέτρος: «Εάν ονειδίζεστε για τον Χριστό, είστε μακάριοι, διότι το Πνεύμα της δόξης και το Πνεύμα του Θεού αναπαύεται πάνω σας.» Β— Αρκετά όμως με αυτά για εμάς, ω γενναίε. Πες μου όμως πώς πρέπει να νοηθεί από εμάς αυτό που έχει γραφεί για τον Χριστό: «Ο οποίος στις ημέρες της σάρκας του, αφού πρόσφερε δεήσεις και ικεσίες προς εκείνον που μπορούσε να τον σώσει από τον θάνατο, με ισχυρή κραυγή και δάκρυα, και αφού εισακούσθηκε για την ευλάβειά του, αν και ήταν Υιός, έμαθε την υπακοή από αυτά που έπαθε, και αφού τελειώθηκε, έγινε σε αυτούς που τον υπακούν αίτιος ακατάλυτης σωτηρίας.» Θα προσθέσω δε σε αυτά που είπα και εκείνο: «Θεέ μου, Θεέ μου, γιατί με εγκατέλειψες;» Διότι λένε ότι τέτοια πράγματα είναι αταίριαστα προς τον Θεό Λόγο, και ότι υπολείπονται πολύ από την ενυπάρχουσα σε αυτόν υπεροχή.

Φωτίζου, φωτίζου, Ιερουσαλήμ· διότι ήλθε το φως σου, και η δόξα του Κυρίου ανέτειλε επάνω σου. Ιδού, σκότος και γνόφος θα καλύψει τη γη, σε εσένα όμως θα φανερωθεί ο Κύριος, και η δόξα του θα εμφανιστεί επάνω σου. Και θα πορευτούν βασιλείς στο φως σου και έθνη στη λαμπρότητά σου.

Φωτίζου, φωτίζου, Ιερουσαλήμ· διότι ήλθε το φως σου και η δόξα του Κυρίου ανέτειλε επάνω σου. Διότι ιδού, σκοτάδι θα καλύψει τη γη και γνόφος τα έθνη. Επάνω σου όμως θα φανερωθεί ο Κύριος, και η δόξα Του θα φανεί επάνω σου.

Γι' αυτό προσθέτει: «και η δόξα του Κυρίου έχει ανατείλει πάνω σου»· διότι δεν θα ανατείλει σε όλους, παρά μόνο στους άξιους. Διότι όσους δεν είναι τέτοιοι θα τους καταλάβει «το εξώτερον σκότος» και «το αιώνιο πυρ» και όσα άλλα έχουν απειληθεί για τους ασεβείς. Αλλά «πάνω σου», λέει, στην πόλη του Θεού και στη νέα Ιερουσαλήμ «η δόξα του Κυρίου ανέτειλε», και αφού γίνεις μέτοχός της «φωτίζου»· διότι για εκείνους που δεν γνώρισαν τον Κύριο ούτε έθεσαν προ οφθαλμών τους την έλευσή του, επιφυλάσσεται «σκότος», πράγμα που ακριβώς υποδηλώνει λέγοντας: «ιδού, σκότος θα καλύψει τη γη και γνόφος τα έθνη· πάνω σου όμως θα φανεί ο Κύριος», ή, σύμφωνα με τους υπόλοιπους ερμηνευτές: «πάνω σου όμως θα ανατείλει ο Κύριος, και η δόξα του θα φανερωθεί πάνω σου». Απαιτείται όμως προηγουμένως φως και ανατολή για όσους πρόκειται να δουν τη δόξα του, ώστε, ευρισκόμενοι σε ημέρα θεϊκού φωτός, να καταστούν θεωροί «της δόξης του Μονογενούς του Θεού». Και τότε λέει: «θα πορευθούν τα έθνη στο φως σου και οι βασιλείς στη λαμπρότητά σου».