Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 60:21

Το θείο όμως και νοητό, το οποίο εναποθέτει στις καρδιές όσων πίστεψαν, λέει, ο Σωτήρας των όλων διά του Αγίου Πνεύματος και διά μέσου εκείνων που γνωρίζουν καλά να μυσταγωγούν, θα είναι άσβεστο, ακατάπαυστο και πάντοτε λαμπερό, ώστε ο νους του καθενός να μην έχει την ανάγκη ούτε του ήλιου ούτε της σελήνης για να φωτιστεί ή να αναβλέψει. Διότι ο νους δεν καταυγάζεται με αισθητό φως, αλλά αρκείται μάλλον στη φωταγωγία και τη λαμπρότητα του Αγίου Πνεύματος, προκειμένου να μπορεί να βλέπει καθαρά τη δόξα του Χριστού, και την ομοιότητα που έχει προς Εκείνον που τον γέννησε, δηλαδή προφανώς ως προς την ουσία, καθώς βέβαια και για να γνωρίζει χωρίς πλάνη την οδό της άριστης ζωής. Έγινε λοιπόν αιώνιο φως για εμάς ο Σωτήρας, και αυτό μας το καθιστά ολοφάνερο λέγοντας: «Εγώ είμαι το φως του κόσμου», και πάλι: «Όταν βρίσκομαι στον κόσμο, είμαι φως του κόσμου». «Αυτός που με ακολουθεί δεν πρόκειται να περπατήσει στο σκοτάδι, αλλά θα έχει το φως της ζωής». Και θα συμπληρωθούν οι ημέρες του πένθους σου, και όλος ο λαός σου θα είναι δίκαιος, και θα κληρονομήσουν τη γη αιώνια, διαφυλάσσοντας το φύτευμα, τα έργα των χεριών Του, προς δόξα Του. Ο ολιγάριθμος θα γίνει χιλιάδες, και ο ελάχιστος μεγάλο έθνος.

Τότε πια θα έχουν παύσει οι ημέρες του πένθους του, θα λάβει τέλος ο κόπος και η κατήφεια, επιβεβαιώνει δε αυτό ακριβώς το νόημα το κείμενο που ακολουθεί: «Διότι θα είναι», λέει, «όλος ο λαός σου δίκαιος», δηλαδή, θα δικαιωθεί όλος ο λαός που σε ακολουθεί· και ο λόγος αυτός απευθύνεται προς την Εκκλησία. Δικαιώνει δε ο Χριστός τον ασεβή με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του, και απαλλάσσει ο ίδιος από κάθε κατηγορία αυτούς που έχουν αιχμαλωτιστεί. Διότι, ποιος θα είναι ο χορηγός αυτών των δωρεών το φανέρωσε, λέγοντας: «Θα φυλάσσει το φύτευμα, τα έργα των χεριών του για δόξα». Επειδή είμαστε φύτευμα από τα φυτά του Σωτήρα όλων μας, του Χριστού, και δικό του έργο· διότι αν και ήμασταν αγριελιές, εγκεντριστήκαμε σε ήμερη ελιά, με τον Χριστό να ενεργεί ουσιαστικά αυτοπροσώπως σε εμάς· διότι δεν μας έσωσε ούτε πρέσβης, ούτε άγγελος, αλλά ο ίδιος ο Κύριος. Είπε άλλωστε ο ίδιος: «Εγώ που ομιλώ είμαι παρών». —«Θα γίνει δε», λέει, «και ο ολιγοστός χιλιάδες, και ο ελάχιστος μέγα έθνος». Διότι τώρα, δηλαδή στον παρόντα αιώνα, η δόξα των αγίων είναι κρυμμένη, και σε ό,τι αφορά τις κοσμικές αλαζονείες φαίνονται ότι είναι κάποιοι ελάχιστοι, επειδή δεν έχουν εμφανή δόξα.

Αλλά «δεν θα σου παρέχει πλέον ο ήλιος φως την ημέρα ούτε η σελήνη θα σε φωτίζει κατά τη νύχτα», επειδή όσοι θα αξιωθούν τον νέο αιώνα δεν θα βρίσκονται ούτε σε «νύχτα» ούτε σε αισθητό και σωματικό «φως»· διότι, υπεράνω κάθε «ήλιου», θα έχουν τον ίδιο «τον Κύριο ως αιώνιο φως και τον Θεό ως δόξα» τους. Γι' αυτό, στη συνέχεια η προφητεία λέει: «και θα αναπληρωθούν οι ημέρες του πένθους σου»· στην πράξη, λέει, θα επιβεβαιωθεί ο μακαρισμός που αναφέρει: «Μακάριοι όσοι πενθούν, διότι αυτοί θα παρηγορηθούν». «Και όλος ο λαός δίκαιος» θα αναδειχθεί τότε, όπως λέει, επειδή κανένας άδικος δεν θα βρεθεί τότε ανάμεσά του· γι' αυτό, ως εκλεκτός, «θα κληρονομήσει» την υποσχεθείσα σε αυτόν «γη». Αυτό ακριβώς δίδαξε και ο Σωτήρας λέγοντας: «Μακάριοι οι πραείς, διότι αυτοί θα κληρονομήσουν τη γη», υπονοώντας έτσι την επουράνια διαμονή, στην οποία βρίσκεται και «η πόλη του Θεού, η επουράνια και αληθινή Ιερουσαλήμ», «η οποία είναι μητέρα μας» σύμφωνα με τον Απόστολο. Και αντί της φράσης: «φυλάσσοντας το φύτευμα, έργα των χειρών του», ο Σύμμαχος αποδίδει: «βλαστός της φυτείας μου, έργα των χειρών μου για να δοξαστώ». Διότι τέτοιος είναι ο λαός μου, «βλαστός» της δικής μου «φυτείας»· επειδή «κάθε φυτεία την οποία δεν φύτεψε ο επουράνιος Πατέρας μου θα ξεριζωθεί», αυτός όμως ο «βλαστός» που προέρχεται από τη «φυτεία» του Θεού, όντας «έργα των χειρών του», θα «κληρονομήσει» την υποσχεθείσα «γη», έτσι ώστε να «δοξαστεί» με τόσο μεγάλα αγαθά.