Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 60:22

Εγώ ο Κύριος κατά καιρούς θα τους συνάξω. Εκείνοι που λένε ότι ο καιρός της συντέλειας φανερώνεται από το ότι το ηλιακό ή το σεληνιακό φως δεν θα ενεργεί πλέον, αλλά μάλλον θα συσταλεί, ώστε ο Κύριός μας να γίνει φως αιώνιο, λένε ότι για εκείνους που πενθούν τώρα, για τους οποίους ο Σωτήρας λέει ότι θα παρηγορηθούν, θα έρθει το τέλος του πένθους τους περίπου εκείνον τον καιρό. Διότι θα πάψουν πλέον να κοπιάζουν και να ταλαιπωρούνται, και θα απολαύσουν τα αιώνια έπαθλα. Διότι αυτό, νομίζω, σημαίνει η παρηγοριά. Επειδή όμως πάλι πρέπει να ακολουθούμε τα νοήματα με βάση όσα προηγήθηκαν, λέμε το εξής: ότι για όσους παραμένουν στις αμαρτίες, η κατήφεια είναι κάτι το οικείο και απολύτως ταιριαστό. Διότι δεν προσδοκούν τιμές και στεφάνια, ούτε την παρηγοριά από τον Θεό, αλλά μάλλον κόλαση, και πυρ, και σκοτάδι. Όσοι όμως επιδίδονται σε αγαθοεργίες χαίρονται με την ελπίδα, όπως λέει ο πάνσοφος Παύλος. Διότι την καλή διαγωγή τους τη διαδέχεται η δόξα στους απέραντους αιώνες και η απόλαυση. Όμως, όταν επιστρέψει στον Κύριο ακόμη και αυτός που έχει περιπλακεί σε πάρα πολλές αμαρτίες, και έπειτα δικαιωθεί μέσω της πίστεως, θα λάβει αφενός την άφεση των παραπτωμάτων του, και αφετέρου θα προσδοκά να λάβει και τις τιμές που έχουν ετοιμαστεί για τους αγίους.

Τότε πια θα έχουν παύσει οι ημέρες του πένθους του, θα λάβει τέλος ο κόπος και η κατήφεια, επιβεβαιώνει δε αυτό ακριβώς το νόημα το κείμενο που ακολουθεί: «Διότι θα είναι», λέει, «όλος ο λαός σου δίκαιος», δηλαδή, θα δικαιωθεί όλος ο λαός που σε ακολουθεί· και ο λόγος αυτός απευθύνεται προς την Εκκλησία. Δικαιώνει δε ο Χριστός τον ασεβή με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του, και απαλλάσσει ο ίδιος από κάθε κατηγορία αυτούς που έχουν αιχμαλωτιστεί. Διότι, ποιος θα είναι ο χορηγός αυτών των δωρεών το φανέρωσε, λέγοντας: «Θα φυλάσσει το φύτευμα, τα έργα των χεριών του για δόξα». Επειδή είμαστε φύτευμα από τα φυτά του Σωτήρα όλων μας, του Χριστού, και δικό του έργο· διότι αν και ήμασταν αγριελιές, εγκεντριστήκαμε σε ήμερη ελιά, με τον Χριστό να ενεργεί ουσιαστικά αυτοπροσώπως σε εμάς· διότι δεν μας έσωσε ούτε πρέσβης, ούτε άγγελος, αλλά ο ίδιος ο Κύριος. Είπε άλλωστε ο ίδιος: «Εγώ που ομιλώ είμαι παρών». —«Θα γίνει δε», λέει, «και ο ολιγοστός χιλιάδες, και ο ελάχιστος μέγα έθνος». Διότι τώρα, δηλαδή στον παρόντα αιώνα, η δόξα των αγίων είναι κρυμμένη, και σε ό,τι αφορά τις κοσμικές αλαζονείες φαίνονται ότι είναι κάποιοι ελάχιστοι, επειδή δεν έχουν εμφανή δόξα.

Όταν δε πάλι ο Χριστός λάμψει από τους ουρανούς εκείνον τον καιρό, και εκείνος που θεωρήθηκε ότι είναι ελάχιστος και ασήμαντος, θα αναδειχθεί σε μέγα έθνος. Διότι θα καθοδηγήσει λαούς και θα ηγεμονεύσει σε πολλούς, εφόσον βεβαίως διήνυσε ευδόκιμη πορεία στον παρόντα βίο· και αυτό μπορεί κανείς να το δει από όσα είπε ο Χριστός, διότι μιλώντας στους αποστόλους λέει: «Όταν ο Υιός του ανθρώπου καθίσει», λέει, «επί του θρόνου της δόξης αυτού, τότε και εσείς θα καθίσετε σε δώδεκα θρόνους, κρίνοντας τις δώδεκα φυλές του Ισραήλ». Αλλά βεβαίως και στη διανομή των ταλάντων βρίσκεται να λέει: «Να έχεις εξουσία πάνω από δέκα φυλές»· σε άλλους δε δίνει μικρότερο μερίδιο· «Διότι να έχεις», λέει, «εξουσία πάνω από πέντε πόλεις». Προσφέροντας οπωσδήποτε ανταμοιβή ισάξια με τις αρετές τους, και σταθμίζοντας την τιμή που αρμόζει στον καθένα. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο λοιπόν χαίρονται οι άγιοι και λένε: «Υπέταξε σε μας λαούς, και έθνη κάτω από τα πόδια μας». Όσο για εκείνους βέβαια που θεωρήθηκαν ελάχιστοι κατά τη διάρκεια του βίου τους, έπειτα όμως αναδείχθηκαν σε χιλιάδες και σε μέγα έθνος: «Εγώ», λέει, «ο Κύριος των πάντων, θα τους συνάξω στους καιρούς», εννοώντας προφανώς τους καιρούς της έλευσής Του από τους ουρανούς.

Διότι τότε θα υπάρξει για τους αγίους η απόλαυση κάθε αγαθού· οι οποίοι και θα αρπαγούν, όπως λέει ο πάνσοφος Παύλος, μέσα σε νεφέλες για να προϋπαντήσουν τον Κύριο στον αέρα, και έτσι θα είμαστε πάντοτε μαζί με τον Κύριο, εντρυφώντας σε ατελεύτητες τιμές: <Πνεύμα Κυρίου είναι πάνω μου, γι' αυτό με έχρισε· με απέστειλε να ευαγγελιστώ στους φτωχούς, να θεραπεύσω τους συντετριμμένους στην καρδιά, να κηρύξω άφεση στους αιχμαλώτους και ανάβλεψη στους τυφλούς, να αναγγείλω το δεκτό έτος του Κυρίου και την ημέρα της ανταποδόσεως, να παρηγορήσω όλους τους πενθούντες, να δοθεί σε όσους πενθούν για τη Σιών δόξα αντί για στάχτη, έλαιο ευφροσύνης σε αυτούς που πενθούν και ένδυμα δόξας αντί για πνεύμα ακηδίας.> Εκείνος που προηγουμένως είχε μιλήσει για αυτούς που πρόκειται να κληθούν στην πίστη λέγοντας: «Εγώ ο Κύριος θα τους συνάξω στους κατάλληλους καιρούς», εφόσον έχει ήδη ενσκήψει ο καιρός κατά τον οποίο υποσχέθηκε να τους συγκεντρώσει, και εφόσον έχει ήδη γίνει άνθρωπος, και έχει λάβει την ομοίωση με εμάς, υποβάλλοντας τον εαυτό Του σε κένωση, λέει: «Πνεύμα Κυρίου είναι πάνω μου», αν και ο Μονογενής, όντας εκ φύσεως Θεός, είναι Άγιος αγίων, και ο ίδιος αγιάζει όλη την κτίση, δεδομένου ότι έχει γεννηθεί από άγιο Πατέρα, χορηγώντας το Πνεύμα που προχέεται από Αυτόν στις άνω δυνάμεις, ως δικό Του Πνεύμα, και επιπλέον σε όσους έχουν επιγνώσει την επιφάνειά Του. Πώς λοιπόν αγιαζόταν;

Στον Ησαΐα. Ο λιγοστός θα γίνει χιλιάδες, και ο ελάχιστος μέγα έθνος. Εγώ, ο Κύριος, στον κατάλληλο καιρό θα τους συγκεντρώσω. Πνεύμα Κυρίου είναι πάνω μου, γι' αυτό και με έχρισε· με απέστειλε για να φέρω χαρμόσυνο μήνυμα στους φτωχούς, να θεραπεύσω τους συντριμμένους στην καρδιά, να κηρύξω άφεση στους αιχμαλώτους και ανάβλεψη στους τυφλούς, να εξαγγείλω έτος δεκτό από τον Κύριο, και ημέρα ανταπόδοσης στον Θεό μας.

Τότε λοιπόν, και εκείνος που στον παρόντα βίο είναι «λιγοστός, θα γίνει χιλιάδες», σύμφωνα με τις σωτήριες επαγγελίες, μέσω των οποίων υπόσχεται ότι θα τους καταστήσει άρχοντες, λέγοντάς τους τότε: «έχε εξουσία επάνω σε πέντε πόλεις», και: «έχε εξουσία επάνω σε δέκα πόλεις». Έτσι, λοιπόν, θα γίνουν «σε χιλιάδες», σαν να καθίσταται κάποιος χιλίαρχος όσων πρόκειται να σωθούν, αλλά και εκείνος που τώρα είναι «ελάχιστος, θα γίνει» τότε «μέγα έθνος»· όπως, για παράδειγμα, ο Παύλος, ο οποίος είπε: «Σε εμένα δε, τον ελαχιστότερο από όλους τους αγίους, δόθηκε αυτή η χάρη». Αυτός θα είναι τότε άρχων κάποιου μεγάλου ουράνιου έθνους που λογίζεται ενώπιον του Θεού. Όλα αυτά, λέγει, θα συμβούν, όταν «εγώ ο Κύριος, κατά» τον ορισμένο από εμένα «καιρό, θα τους συνάξω». Διότι, έστω και αν τα της επαγγελίας δεν έχουν κατά κύριο λόγο εκπληρωθεί ακόμη, εντούτοις θα έλθει ο άπαξ καθορισμένος «καιρός», κατά τον οποίο όλα αυτά θα γίνουν μέσω της δικής μου συνάξεως: «Διότι τότε θα αποστείλει τους αγγέλους του και θα επισυνάξουν προς αυτόν όλους τους αγίους από τα άκρα των ουρανών έως τα άκρα τους».

Εκείνος που στην προηγούμενη περικοπή, μετά τις ευαγγελικές επαγγελίες, προς το τέλος του λόγου του ανέφερε: «Εγώ ο Κύριος την κατάλληλη στιγμή θα τους συνάξω», με πολλή συνέπεια μέσω των προκείμενων στίχων αναφωνεί λέγοντας: «Πνεύμα Κυρίου είναι επάνω μου, γι' αυτό και με έχρισε». Έπειτα, το πώς πραγματοποιεί την επισυναγωγή το διδάσκει μέσα από τα όσα ακολουθούν· το πώς, εξάλλου, αυτός που λέει: «Εγώ ο Κύριος την κατάλληλη στιγμή θα τους συνάξω», προσθέτει σαν να είναι κάποιος άλλος από τον ομιλούντα το: «Πνεύμα Κυρίου είναι επάνω μου, γι' αυτό και με έχρισε», θα γινόταν σαφές σε όσους δοξάζουν ότι ο Χριστός του Θεού ούτε ψιλός άνθρωπος είναι, ούτε άσαρκος και ασώματος Λόγος που δεν μετείχε καθόλου στη θνητή φύση. Αντιθέτως, ομολογούν ταυτόχρονα ότι αυτός είναι και Θεός και άνθρωπος· Θεός μεν, κατά το ότι είναι «μονογενής Θεός, ο οποίος βρίσκεται στους κόλπους του Πατρός», άνθρωπος δε, κατά το ότι νοείται πως προήλθε «εκ σπέρματος Δαβίδ κατά σάρκα». Πράγματι, λοιπόν, ο Θεός Λόγος, για τον οποίο κυριολεκτεί η προφητεία, μαζί με τις άλλες επαγγελίες που έχει κάνει, πρόσθεσε και τούτο λέγοντας: «Εγώ ο Κύριος την κατάλληλη στιγμή θα τους συνάξω». Έπειτα, παρουσιάζει τον άνθρωπο τον οποίο προσέλαβε, εισάγοντάς τον να λέει: «Πνεύμα Κυρίου είναι επάνω μου, γι' αυτό και με έχρισε». Πολλές φορές άλλωστε αποδείχθηκε και στα προηγούμενα το πώς έχει αναπαυθεί επάνω σε αυτόν που προέρχεται από τη ρίζα του Ιεσσαί το «Πνεύμα του Θεού και πνεύμα σοφίας και συνέσεως, και πνεύμα βουλής και ισχύος, και πνεύμα γνώσεως και ευσεβείας».