Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 60:3

«Διότι, ιδού, σκοτάδι και γνόφος θα καλύψει τη γη πάνω στα έθνη· αλλά σε εσένα θα φανερωθεί ο Κύριος, και η δόξα του θα γίνει ορατή πάνω σου. Και θα πορευθούν βασιλιάδες στο φως σου, και έθνη στη λαμπρότητά σου.» Επειδή δόθηκε η υπόσχεση ότι θα σωθεί με το πέρασμα του χρόνου ο Ισραήλ, ο προφητικός λόγος ανασκιρτά κατά κάποιον τρόπο με χαρά σε αυτά τα σημεία, διότι σχεδόν υψώνοντας δυνατά τη φωνή του αναφωνεί: «Φωτίζου, φωτίζου, λέγοντας, διότι έφτασε το φως σου.» Παρατήρησε δε πώς, εφόσον το θείο φως δόθηκε από τον Θεό πρώτα στους Ισραηλίτες πριν από τους άλλους, δηλαδή προφανώς το φως μέσω του Χριστού, ο προφήτης λέει το «έφτασε το φως σου», σχεδόν υποδεικνύοντάς τους ως παρόντα αυτόν που παλαιότερα είχε προαναγγελθεί μέσω του νόμου και των αγίων προφητών, και ο οποίος έλαμψε στους ανθρώπους της γης κατά τους έσχατους καιρούς του αιώνα με σάρκα.

Οι ερμηνευτές της Θείας Γραφής συχνά δεν δίνουν σημασία στην ακριβή απόδοση των χρόνων. Γι' αυτό λοιπόν έχουν θέσει, αντί του «καλύπτει», το «καλύψει». Διότι είναι αληθές ότι, αν και ο Χριστός είχε ήδη ανατείλει, και μάλιστα πρώτα από όλους στους Ισραηλίτες, το πλήθος των εθνών κρατούνταν ακόμη στο σκοτάδι, καθώς η χάρις δεν είχε ακόμη μεταφερθεί σε αυτά. «Ιδού λοιπόν», λέει, «έχει καλυφθεί με σκοτάδι και γνόφο» –δηλαδή της αμάθειας και της πλάνης– «ολόκληρη η γη των εθνών, ενώ σε σένα θα φανερωθεί ο Κύριος»· διότι ανέτειλε, όπως είπα σε αυτούς, και πρώτα σε αυτούς φανερώθηκε η δόξα Του, μέσω των εξαιρετικών μεγάλων έργων Του, καθώς και των σημείων και των τεράτων. Διότι θαυματούργησε ανάμεσά τους ως Θεός, αφενός ανασταίνοντας νεκρούς από τα μνήματα, αφετέρου χαρίζοντας το φως στα μάτια των τυφλών, καθαρίζοντας λεπρούς με ένα νεύμα, επιτιμώντας τους δαίμονες με εξουσία, και γενικώς, μην παραλείποντας κανέναν τρόπο ο οποίος ήταν ικανός να προσφέρει την πλήρη βεβαιότητα ότι είναι αληθινά Θεός και κατά φύσιν Υιός του Θεού. «Θα πορευτούν δε», λέει, «οι βασιλείς στο φως σου, και τα έθνη στη λαμπρότητά σου».

Ο προφήτης συνδέει πάλι την επίσκεψη του Θεού σε αυτούς που προέρχονται από τον Ισραήλ με την κλήση των εθνών, ώστε να γνωρίζουν ότι, ακόμη και αν εκείνοι με τις απείθειές τους ατιμάσουν τον Λυτρωτή και αποσκιρτήσουν από την προς Αυτόν αγάπη, προς όλεθρο του ίδιου τους του εαυτού, Εκείνος δεν θα μείνει χωρίς προσκυνητές, αλλά μάλλον θα ελκύσει μέσω της πίστεως έθνη και βασιλείς· διότι στη λαμπρότητα που σου δόθηκε, λέει, δηλαδή στον φωτισμό που προέρχεται από τον Χριστό, θα πορευθούν βασιλείς και έθνη. Και πού θα πορευθούν; Προφανώς προς τη σωτηρία μέσω της πίστεως, προς μια ένδοξη και άμεμπτη ζωή, προς το να γνωρίζουν και να ομολογούν ποιος είναι εκ φύσεως και αληθώς ο Δημιουργός και Τεχνίτης των όλων. Διότι προηγουμένως προσκυνούσαν την κτίση αντί για τον Κτίστη, και απέδιδαν το σέβας τους σε ξύλα και λίθους. Επειδή όμως καταλαμπρύνθηκαν από το φως που σου δόθηκε, και αυτοί, λέει, θα πορευθούν την ευθεία και βασιλική οδό, χωρίς να προσκρούουν σε κανένα από τα εμπόδια, αλλά σαν να βρίσκονται σε φως και ημέρα, μολονότι ήταν υιοί της νύχτας και του σκότους, προσπερνώντας όλα τα σκάνδαλα. <Σήκωσε γύρω τους οφθαλμούς σου και δες συγκεντρωμένα τα τέκνα σου· Ιδού, έχουν έρθει όλοι οι υιοί σου από μακριά, και οι θυγατέρες σου θα σηκωθούν στους ώμους· τότε θα δεις και θα νιώσεις δέος, θα εκπλαγείς στη διάνοια, διότι θα μεταστραφεί σε εσένα ο πλούτος της θάλασσας, των εθνών και των λαών, και θα έρθουν σε εσένα αγέλες καμηλών, και θα σε σκεπάσουν κάμηλοι της Μαδιάμ και της Γεφάρ.>

Γι' αυτό προσθέτει: «και η δόξα του Κυρίου έχει ανατείλει πάνω σου»· διότι δεν θα ανατείλει σε όλους, παρά μόνο στους άξιους. Διότι όσους δεν είναι τέτοιοι θα τους καταλάβει «το εξώτερον σκότος» και «το αιώνιο πυρ» και όσα άλλα έχουν απειληθεί για τους ασεβείς. Αλλά «πάνω σου», λέει, στην πόλη του Θεού και στη νέα Ιερουσαλήμ «η δόξα του Κυρίου ανέτειλε», και αφού γίνεις μέτοχός της «φωτίζου»· διότι για εκείνους που δεν γνώρισαν τον Κύριο ούτε έθεσαν προ οφθαλμών τους την έλευσή του, επιφυλάσσεται «σκότος», πράγμα που ακριβώς υποδηλώνει λέγοντας: «ιδού, σκότος θα καλύψει τη γη και γνόφος τα έθνη· πάνω σου όμως θα φανεί ο Κύριος», ή, σύμφωνα με τους υπόλοιπους ερμηνευτές: «πάνω σου όμως θα ανατείλει ο Κύριος, και η δόξα του θα φανερωθεί πάνω σου». Απαιτείται όμως προηγουμένως φως και ανατολή για όσους πρόκειται να δουν τη δόξα του, ώστε, ευρισκόμενοι σε ημέρα θεϊκού φωτός, να καταστούν θεωροί «της δόξης του Μονογενούς του Θεού». Και τότε λέει: «θα πορευθούν τα έθνη στο φως σου και οι βασιλείς στη λαμπρότητά σου».

Η μεν πρώτη, λοιπόν, τάξη αυτών που σώζονται από τον παλαιό λαό ήταν αυτή, ενώ η έτερη τάξη είναι αυτή της εκκλησίας που προέρχεται από τα έθνη, η οποία κλήθηκε δεύτερη μέσω της χάριτος του Χριστού, για την οποία προσθέτει στη συνέχεια: 〈και θα πορευθούν τα έθνη στο φως σου〉. Διότι με το 〈φως〉, που εσύ είχες από παλιά, με το οποίο και οι προφήτες και οι πατριάρχες και όλοι όσοι έζησαν με θεοσέβεια μεταξύ των Ιουδαίων 〈φωτίστηκαν〉 στα μάτια της ψυχής, με αυτό και τα 〈έθνη〉, τα αλλόφυλα και τα αλλογενή, 〈θα φωτιστούν〉. Αλλά και τη 〈λαμπρότητα〉, την οποία είχες εσύ, η προγενέστερη πόλη, η οποία έχει πλυθεί, καθαριστεί και λαμπρυνθεί με τους θείους λόγους, αποκαθαρμένη από κάθε ρύπο και από κάθε κηλίδα, αυτή 〈τη λαμπρότητα〉 θα λάβουν και οι 〈βασιλείς〉 των αλλοφύλων, καθώς θα καθαριστούν και θα αποπλυθούν με τη δύναμη των θείων μυστηρίων.