Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 60:5

Ο προφήτης συνδέει πάλι την επίσκεψη του Θεού σε αυτούς που προέρχονται από τον Ισραήλ με την κλήση των εθνών, ώστε να γνωρίζουν ότι, ακόμη και αν εκείνοι με τις απείθειές τους ατιμάσουν τον Λυτρωτή και αποσκιρτήσουν από την προς Αυτόν αγάπη, προς όλεθρο του ίδιου τους του εαυτού, Εκείνος δεν θα μείνει χωρίς προσκυνητές, αλλά μάλλον θα ελκύσει μέσω της πίστεως έθνη και βασιλείς· διότι στη λαμπρότητα που σου δόθηκε, λέει, δηλαδή στον φωτισμό που προέρχεται από τον Χριστό, θα πορευθούν βασιλείς και έθνη. Και πού θα πορευθούν; Προφανώς προς τη σωτηρία μέσω της πίστεως, προς μια ένδοξη και άμεμπτη ζωή, προς το να γνωρίζουν και να ομολογούν ποιος είναι εκ φύσεως και αληθώς ο Δημιουργός και Τεχνίτης των όλων. Διότι προηγουμένως προσκυνούσαν την κτίση αντί για τον Κτίστη, και απέδιδαν το σέβας τους σε ξύλα και λίθους. Επειδή όμως καταλαμπρύνθηκαν από το φως που σου δόθηκε, και αυτοί, λέει, θα πορευθούν την ευθεία και βασιλική οδό, χωρίς να προσκρούουν σε κανένα από τα εμπόδια, αλλά σαν να βρίσκονται σε φως και ημέρα, μολονότι ήταν υιοί της νύχτας και του σκότους, προσπερνώντας όλα τα σκάνδαλα. <Σήκωσε γύρω τους οφθαλμούς σου και δες συγκεντρωμένα τα τέκνα σου· Ιδού, έχουν έρθει όλοι οι υιοί σου από μακριά, και οι θυγατέρες σου θα σηκωθούν στους ώμους· τότε θα δεις και θα νιώσεις δέος, θα εκπλαγείς στη διάνοια, διότι θα μεταστραφεί σε εσένα ο πλούτος της θάλασσας, των εθνών και των λαών, και θα έρθουν σε εσένα αγέλες καμηλών, και θα σε σκεπάσουν κάμηλοι της Μαδιάμ και της Γεφάρ.>

Κάτι τέτοιο συμβαίνει και με όσους καλούνται από την ελληνική πλάνη· διότι θεραπεύονται από τους μυσταγωγούς χωρίς να σκληραγωγούνται υπερβολικά και χωρίς να βαδίζουν αμέσως τον τραχύ δρόμο, αλλά σαν να τρέφονται με γάλα μέσω μιας ήπιας αγωγής και να προοδεύουν σιγά-σιγά προς τον τέλειο άνδρα, στο μέτρο της ηλικίας του πληρώματος του Χριστού. Γι' αυτό άλλωστε έδωσε εντολή στους αγίους αποστόλους να βαπτίζουν όλα τα έθνη στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, και να τα διδάσκουν να τηρούν όλα όσα τους παρήγγειλε. Εκείνοι, αν και ήθελαν να το πράξουν αυτό, στην αρχή δεν επέβαλαν κανένα βαρύ φορτίο στους πιστούς, χρησιμοποιώντας διδακτική δεξιοτεχνία. Διότι έγραψαν σε όσους προέρχονταν από τα έθνη: «Φάνηκε καλό στο Άγιο Πνεύμα και σε εμάς, να μην σας επιβάλλουμε κανένα επιπλέον βάρος, παρά μόνο να απέχετε από την πορνεία, από το πνιγμένο κρέας και από το αίμα». Γράφει επίσης σε κάποιους ο πανάριστος Παύλος ότι: «Σας πότισα γάλα και όχι στερεά τροφή, διότι δεν μπορούσατε ακόμα, αλλά ούτε και τώρα μπορείτε». Η στερεά τροφή όμως είναι για τους τέλειους, για εκείνους που, λόγω της συνεχούς άσκησης, έχουν τα αισθητήρια της καρδιάς τους γυμνασμένα στη διάκριση του καλού και του κακού. Επομένως, «θα σηκωθούν στους ώμους», λέει, «οι γιοι σου και οι θυγατέρες σου, και τότε θα δεις και θα φοβηθείς, και θα εκσταθείς», δηλαδή, θα θαυμάσεις. Διότι έτσι κάπου λέει και ο θεσπέσιος Αββακούμ: «Κύριε, άκουσα το άγγελμά σου και φοβήθηκα· κατενόησα τα έργα σου και έμεινα έκθαμβος».

Έχουμε συνηθίσει, άλλωστε, κάπως και εμείς οι ίδιοι να λέμε ενίοτε το «εξεπλάγην», όταν συμβεί κάτι το παράδοξο από κάποιον. Θα θαυμάσεις, λοιπόν, λέει, και ποια θα είναι η αφορμή για αυτό; Διότι θα μεταστραφεί σε σένα ο πλούτος της θάλασσας, και των εθνών, και των λαών. Με αυτά κάνει πιο σαφή την προφητεία, ότι θα κληθεί στους κατάλληλους καιρούς σε επίγνωση της αλήθειας το πλήθος των εθνών. Διότι η χώρα των Ιουδαίων βρισκόταν στα νοτιότερα κλίματα, ενώ τα μέρη προς τον βορρά, και τη θάλασσα, και τις πόλεις, και τις χώρες που βρίσκονται γύρω από αυτήν, τα μοιράστηκαν τα πλήθη των εθνών. Επειδή όμως, αφού απομακρύνθηκαν από την αρχαία πλάνη, μεταβλήθηκαν προς το καλύτερο, έχοντας κληθεί προς επίγνωση του κατά φύσιν όντος Θεού μέσω εκείνων που ιερουργούν το Ευαγγέλιο του Χριστού· γι' αυτόν τον λόγο, λέει, θα μεταστραφεί στην Εκκλησία ο πλούτος της θάλασσας. Και πλούτος, όπως είπα, των πόλεων και των χωρών που βρίσκονται κοντά στη θάλασσα, είναι όσοι κατοικούν σε αυτές. «Θα έρθουν σε σένα, λέει, και κοπάδια καμήλων, και θα σε καλύψουν καμήλες της Μαδιάμ και της Γεφάρ». Διότι έθνη περίοικα της Ιερουσαλήμ, που κατέχουν τις όμορες περιοχές, είναι οι Μαδιανίτες και εκείνοι από τη Γεφάρ. Διότι ήταν βδελυροί, απερίτμητοι και ειδωλολάτρες, αλλά ότι θα κληθούν και αυτοί, και θα καρποφορήσουν για τον Θεό, το αποδεικνύει με αυτά τα λόγια.

ΛΑ΄. Όταν, λοιπόν, επιστρέψαμε από την εξορία και εμείς, καθώς και άλλοι από διάφορα μέρη, προστρέχοντας σαν να είχαμε φτερά, το γεγονός αυτό προκαλούσε τον θαυμασμό των ευσεβών, τα μέλη ενώνονταν πάλι με την κεφαλή, και ίσως αντηχούσε και εδώ, αν και είναι τολμηρό να το πω, ο μεγαλοφωνότατος προφήτης Ησαΐας: «Σήκωσε τα μάτια σου τριγύρω και δες συγκεντρωμένα τα τέκνα σου· ήλθαν όλοι οι υιοί σου από μακριά»· τότε θα δεις και θα χαρείς, θα νιώσεις δέος και θα εκπλαγείς στην καρδιά. Αυτά μεν είπε εκείνος. Εγώ όμως θα έλεγα τούτο, ότι και ο ιεράρχης σεβάστηκε τον άνδρα, δίνοντας εξηγήσεις και προσκαλώντας τον σε ένωση, η οποία και πραγματοποιήθηκε, με την αποπομπή εκείνου που είχε στεφανώσει και από μέριμνα για την αποφυγή της διάσπασης, την οποία προπαντός απέφευγε ο μακάριος, μολονότι θα μπορούσε να είχε κερδίσει το έπαθλο της νίκης απέναντι σε όλους όσοι είχαν συγκεντρωθεί. Διότι τι άλλο είναι πιο αγαπητό στον Θεό από την ομόνοια και την ένωση, όταν η ένωση δεν μας απομακρύνει από την εντολή του Θεού;