Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 60:6

Ο προφήτης συνδέει πάλι την επίσκεψη του Θεού σε αυτούς που προέρχονται από τον Ισραήλ με την κλήση των εθνών, ώστε να γνωρίζουν ότι, ακόμη και αν εκείνοι με τις απείθειές τους ατιμάσουν τον Λυτρωτή και αποσκιρτήσουν από την προς Αυτόν αγάπη, προς όλεθρο του ίδιου τους του εαυτού, Εκείνος δεν θα μείνει χωρίς προσκυνητές, αλλά μάλλον θα ελκύσει μέσω της πίστεως έθνη και βασιλείς· διότι στη λαμπρότητα που σου δόθηκε, λέει, δηλαδή στον φωτισμό που προέρχεται από τον Χριστό, θα πορευθούν βασιλείς και έθνη. Και πού θα πορευθούν; Προφανώς προς τη σωτηρία μέσω της πίστεως, προς μια ένδοξη και άμεμπτη ζωή, προς το να γνωρίζουν και να ομολογούν ποιος είναι εκ φύσεως και αληθώς ο Δημιουργός και Τεχνίτης των όλων. Διότι προηγουμένως προσκυνούσαν την κτίση αντί για τον Κτίστη, και απέδιδαν το σέβας τους σε ξύλα και λίθους. Επειδή όμως καταλαμπρύνθηκαν από το φως που σου δόθηκε, και αυτοί, λέει, θα πορευθούν την ευθεία και βασιλική οδό, χωρίς να προσκρούουν σε κανένα από τα εμπόδια, αλλά σαν να βρίσκονται σε φως και ημέρα, μολονότι ήταν υιοί της νύχτας και του σκότους, προσπερνώντας όλα τα σκάνδαλα. <Σήκωσε γύρω τους οφθαλμούς σου και δες συγκεντρωμένα τα τέκνα σου· Ιδού, έχουν έρθει όλοι οι υιοί σου από μακριά, και οι θυγατέρες σου θα σηκωθούν στους ώμους· τότε θα δεις και θα νιώσεις δέος, θα εκπλαγείς στη διάνοια, διότι θα μεταστραφεί σε εσένα ο πλούτος της θάλασσας, των εθνών και των λαών, και θα έρθουν σε εσένα αγέλες καμηλών, και θα σε σκεπάσουν κάμηλοι της Μαδιάμ και της Γεφάρ.>

Έχουμε συνηθίσει, άλλωστε, κάπως και εμείς οι ίδιοι να λέμε ενίοτε το «εξεπλάγην», όταν συμβεί κάτι το παράδοξο από κάποιον. Θα θαυμάσεις, λοιπόν, λέει, και ποια θα είναι η αφορμή για αυτό; Διότι θα μεταστραφεί σε σένα ο πλούτος της θάλασσας, και των εθνών, και των λαών. Με αυτά κάνει πιο σαφή την προφητεία, ότι θα κληθεί στους κατάλληλους καιρούς σε επίγνωση της αλήθειας το πλήθος των εθνών. Διότι η χώρα των Ιουδαίων βρισκόταν στα νοτιότερα κλίματα, ενώ τα μέρη προς τον βορρά, και τη θάλασσα, και τις πόλεις, και τις χώρες που βρίσκονται γύρω από αυτήν, τα μοιράστηκαν τα πλήθη των εθνών. Επειδή όμως, αφού απομακρύνθηκαν από την αρχαία πλάνη, μεταβλήθηκαν προς το καλύτερο, έχοντας κληθεί προς επίγνωση του κατά φύσιν όντος Θεού μέσω εκείνων που ιερουργούν το Ευαγγέλιο του Χριστού· γι' αυτόν τον λόγο, λέει, θα μεταστραφεί στην Εκκλησία ο πλούτος της θάλασσας. Και πλούτος, όπως είπα, των πόλεων και των χωρών που βρίσκονται κοντά στη θάλασσα, είναι όσοι κατοικούν σε αυτές. «Θα έρθουν σε σένα, λέει, και κοπάδια καμήλων, και θα σε καλύψουν καμήλες της Μαδιάμ και της Γεφάρ». Διότι έθνη περίοικα της Ιερουσαλήμ, που κατέχουν τις όμορες περιοχές, είναι οι Μαδιανίτες και εκείνοι από τη Γεφάρ. Διότι ήταν βδελυροί, απερίτμητοι και ειδωλολάτρες, αλλά ότι θα κληθούν και αυτοί, και θα καρποφορήσουν για τον Θεό, το αποδεικνύει με αυτά τα λόγια.

Διότι αυτοί ήταν αναβάτες καμήλων, και εξασφάλιζαν τα προς το ζην από τον πόλεμο και την κτηνοτροφία. Ήταν δε άκρως αποξενωμένοι από τους Ισραηλίτες, αλλά αυτοί που κάποτε περιπλανώνταν, οι βέβηλοι και ακοινώνητοι με τους αγιασμένους, θα έρθουν, λέει, όχι ο καθένας χωριστά, αλλά μάλλον σαν κοπάδι και σε πλήθος, είτε επιβαίνοντας σε καμήλες, δηλαδή προσκομίζοντας αυτά που έχουν και τιμώντας τον Θεό με όσα έχουν στα χέρια τους. «Θα έρθουν δε όλοι από τη Σαβά φέρνοντας χρυσάφι και λιβάνι, θα φέρουν και πολύτιμους λίθους, και θα ευαγγελιστούν το σωτήριο του Κυρίου.» Η Σαβά πάλι είναι χώρα πέρα από την Αραβία, και μάλλον κοντά στην Ερυθρά θάλασσα, από την οποία η Σαβά, η βασίλισσα των Αιθιόπων, στα χρόνια του Σολομώντα επισκέφθηκε την Ιερουσαλήμ. Η δε χώρα είναι πάρα πολύ πλούσια σε λιβάνι, χρυσό και ινδικούς πολύτιμους λίθους. Θα έρθουν λοιπόν, λέει, φέρνοντας καρπούς προς δόξαν Θεού, και προσφέροντας λιβάνι, χρυσό και λίθους, δηλαδή την ευωδία από τα αγαθά έργα, τη νοητή λαμπρότητα και τον πνευματικό πλούτο. «Και θα ευαγγελιστούν το σωτήριο του Θεού.» Διότι πάρα πολλοί από αυτούς που έχουν κληθεί από τα έθνη, έχοντας αποκτήσει σοφία στην καρδιά και νου που γνωρίζει βαθιά τα ιερά δόγματα, έλαβαν το διδασκαλικό αξίωμα, και, διακηρύττοντας σε άλλους τη σωτηρία και τη χάρη που προέρχεται από τον Σωτήρα όλων μας Χριστό, φόρεσαν το στεφάνι της γνησιότητας. «

Και ο Ησαΐας λέγει: Θα έλθουν από τη Σαβά φέρνοντας χρυσό και λιβάνι και σμύρνα, και θα ευαγγελιστούν τη σωτηρία του Κυρίου. 〈ιζ〉 Ότι θα ανατείλει ο αστέρας — Ο Βαλαάμ λέγει: Θα ανατείλει άστρο από τον Ιακώβ, και θα εγερθεί άνθρωπος από τον Ισραήλ.

Πρόσεξε επιμελώς πώς για τα ίδια πράγματα έχει ειπωθεί το εξής: «θα έρθουν σε σένα αγέλες καμήλων, και θα σε σκεπάσουν καμήλες της Μαδιάμ και της Γεφάρ· όλοι από τη Βασάν θα έρθουν φέρνοντας χρυσάφι και θα προσφέρουν λιβάνι και θα ευαγγελιστούν το σωτήριο του Κυρίου». Επομένως, «καμήλες θα ευαγγελιστούν το σωτήριο του Κυρίου» φέρνοντας μαζί και τα προαναφερθέντα δώρα, από τη μια το «λιβάνι», που είναι η πνευματική ευωδία της θεολογίας, και από την άλλη τον «χρυσό», που είναι η σωματική ευπορία. Η «Μαδιάμ και η Γεφάρ» είναι χώρες βαρβάρων γόνιμες σε «καμήλες», όπως και η «Σαβά», οι οποίες βρίσκονται πέρα από την Αραβία, και στις οποίες πλεονάζει το γένος των «καμήλων»· γι' αυτό ο λόγος χρησιμοποίησε τη δική τους εικόνα. Όμως, το πιο παράδοξο από όλα ήταν αυτό: το ότι θα μεταβληθούν οι κτηνώδεις και περισσότερο άλογες ψυχές των κατά κόσμον πλουσίων, οι οποίες παρομοιάζονται με «καμήλες» εξαιτίας του αχθοφόρου, πολύτομου και στρεβλού χαρακτήρα του ζώου, και ότι θα φτάσουν σε τόσο μεγάλη ωφέλεια ώστε οι ίδιες «να ευαγγελίζονται το σωτήριο του Κυρίου».

Όταν δε δεν συμμετείχαν στο φως που έλαμψε πρώτα, ήταν επόμενο να μην απολαύσουν ούτε τα όσα ακολούθησαν. Γι' αυτό, οι μεν εξέπεσαν από τα όσα προσδοκούσαν, ο δε Θεός, εκπληρώνοντας τις επαγγελίες Του, τις παρουσίασε αψευδείς, κατανοούμενες πνευματικά με τρόπο που αρμόζει στις θείες υποσχέσεις. Διότι το ότι η Θεία Γραφή συνηθίζει να παρουσιάζει ως «πρόβατα» τις πιο απλές λογικές ψυχές των ανθρώπων, αποδεικνύεται από την ευαγγελική φωνή που λέει: «πορεύεσθε προς τα απολωλότα πρόβατα του οίκου Ισραήλ». Γι' αυτό προσθέτει: «και όλα τα πρόβατα της Κηδάρ θα συναχθούν σε σένα, και κριοί της Ναβεώθ θα έρθουν». Εξάλλου, η λέξη «Κηδάρ» ερμηνεύεται ως σκοτασμός· λέγεται δε ότι βρίσκεται γύρω από την έρημο των λεγόμενων βαρβάρων Σαρακηνών. Και πάλι, η «Ναβεώθ» πρέπει να είναι κάποια άλλη χώρα, ξένη προς τη γη του Ισραήλ. Όπως λοιπόν έλεγε ότι θα παρευρεθούν κάποιες ξένες και αλλότριες «καμήλες» από τη «Μαδιάμ» και τη «Γεφάρ» και από τη «Σαβά», έτσι αναφέρει και τα «πρόβατα» και τους «κριούς» από την «Κηδάρ» και τη «Ναβεώθ», υπονοώντας το αλλογενές και αλλόφυλο αυτών των εθνών. Μέσω, λοιπόν, των «καμηλών» δηλώνονταν οι εύποροι και οι πλούσιοι των ανθρώπων, μέσω των «προβάτων» οι πιο ήμεροι και απλοϊκοί, και μέσω των «κριών» οι πιο αρχηγικοί από εκείνους που επιστρέφουν από τα έθνη· τους οποίους ο λόγος λέει ότι «θα προσφερθούν ως δώρα στο θυσιαστήριο» του Θεού.

Και ίσως για αυτές τις καμήλες, προδεικνύοντας προφητικά τη δόξα της νοητής Ιερουσαλήμ, ο μέγας Ησαΐας είπε: «και θα σε καλύψουν καμήλες της Μαδιάμ και της Γεφάρ», δηλαδή οι πνευματικές θεωρίες των κατά φύσιν παθών. Διότι η λέξη Μαδιάμ ερμηνεύεται ως «έκκριση» ή «πηλός αιματώδης ή ιδρώτες ανθρώπινοι και της μητέρας», ενώ η Γεφάρ ως «κτήση νώτου», που είναι η θεωρία των περί τη σάρκα παθών η οποία υψώνεται ψηλά (νώτο δε της ψυχής, ως το οπίσθιο μέρος, είναι η σάρκα). Με αυτά, λέει ο λόγος, ότι καλύπτεται σαν με τείχη, όπως μία άγια πόλη, η πνευματική κατάληξη της ειρηνικής και αστασίαστης γνώσης των μυστικών θεαμάτων.

Ο Κύριος αφαίρεσε τα αδικήματά σου, σε λύτρωσε από τα χέρια των εχθρών σου. Σήκωσε τα μάτια σου γύρω και δες συγκεντρωμένα τα παιδιά σου. διότι, ιδού, έφτασαν σε σένα όλοι οι γιοι σου από μακριά και οι κόρες σου, όχι προσφέροντας χρυσό και λιβάνι και πολύτιμους λίθους, που είναι όλα γεννήματα της γης και αποκτούν την αξία τους από τον ανθρώπινο νόμο, αλλά προσφέροντάς σου την πατροπαράδοτη πίστη ανόθευτη, πιο καθαρή από κάθε χρυσό και πιο πολύτιμη από όλους τους λίθους. Χαίρε και ευφραίνου με όλη σου την καρδιά, διότι, ιδού, έρχεται ο Κύριος και θα κατασκηνώσει ανάμεσά σου. Τι είναι πιο ευχάριστο από τη σημερινή ημέρα, και τι πιο τρανό από αυτή τη γιορτή ως αφορμή για αγαλλίαση και χαρά; Ένα άλλο κεντρί μπήγεται σήμερα εναντίον του θανάτου μέσα στα ίδια του τα σπλάχνα, όχι με τον ενταφιασμό του Σωτήρα σε τάφο νεκρώσεως για την κοινή ανάσταση του ανθρωπίνου γένους, αλλά με την έγερση της μητρικής εικόνας από τα ίδια τα βάθη της λήθης, η οποία συνανασταίνει μαζί της τις μορφές των αγίων.