Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 60:7

Όλοι από τη Σαβά θα έλθουν, φέρνοντας χρυσό και λίβανο, θα φέρουν και πολύτιμους λίθους, και θα κηρύξουν το σωτήριο του Κυρίου· και όλα τα πρόβατα της Κηδάρ θα συγκεντρωθούν σε εσένα, και οι κριοί της Ναβαιώθ θα έλθουν σε εσένα, και θα προσφερθούν ευπρόσδεκτα στο θυσιαστήριό μου, και ο οίκος της προσευχής μου θα δοξαστεί.> Ο λόγος αυτός διαθέτει πάρα πολύ μεγάλη και σοφή οικονομία.

«Θα έρθουν σε σένα», λέει, «και τα πρόβατα της Κηδάρ και τα κριάρια της Ναβαιώθ, και θα προσφερθούν ευπρόσδεκτα στο θυσιαστήριό μου». Η Κηδάρ και η Ναβαιώθ είναι πάλι άλλες χώρες, εύφορες και με καλά βοσκοτόπια, που έχουν πάρα πολλούς κατοίκους, ειδωλολάτρες όμως και πλανημένους. Αλλά και αυτοί, λέει, θα προσφέρουν κριάρια και πρόβατα, και όλα θα γίνουν δεκτά στο θυσιαστήριό μου· αν και, σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή, δεν επιτρεπόταν σε αλλογενείς να προσφέρουν θυσίες στον Θεό. Ούτε και αν πρόσφεραν, θα τις θεωρούσε κανείς δεκτές. Αλλά, ιδού, ο Θεός προστάζει να γίνουν και αυτές δεκτές στα άγια θυσιαστήρια.

Διότι εν Χριστώ Ιησού δεν υπάρχει δούλος ούτε ελεύθερος, βάρβαρος, Σκύθης, Έλληνας και Ιουδαίος, αλλά τα πάντα και μέσα σε όλους είναι ο Χριστός. Επειδή οι δύο λαοί έγιναν ένα, καθώς Αυτός γκρέμισε το μεσότοιχο του φραγμού και κατήργησε τον νόμο των εντολών που συνίστατο σε διατάξεις. Είναι, επομένως, δεκτές οι θυσίες όλων όσοι προσέρχονται στον Θεό δια της πίστεως στον Χριστό. Και δοξάστηκε ο οίκος της προσευχής του Θεού. Και πρόσεξε πάλι το βάθος του λόγου: διότι δεν θέλει πλέον η Εκκλησία να ονομάζεται οίκος θυσιών και καπνών, όπως ακριβώς δηλαδή ο ναός στα Ιεροσόλυμα, αλλά μάλλον οίκος προσευχής, δηλαδή πνευματικής λατρείας.

Αυτό δε το «σωτήριον» ήταν ο ίδιος ο Χριστός, αλλά και «τα πρόβατα της Κηδάρ», λέει, «θα συναχθούν και κριάρια της Ναβεώθ θα έλθουν και θα προσφερθούν στο θυσιαστήριο» του Θεού. Και μου φαίνεται ότι με τέτοια λόγια ο Λόγος θέλγει και γλυκαίνει τις νηπιώδεις ακοές των σαρκικών Ιουδαίων, για να τους ελκύσει και να τους προτρέψει να σπεύσουν προς την κατά Θεόν πολιτεία· ώστε έστω κι έτσι, επειδή με άλλο τρόπο δεν ήταν ικανοί, να επιθυμήσουν τις υποσχέσεις του Θεού, σαν κάποιος που συγκαταβαίνει ψελλίζοντας μαζί με ένα νήπιο παιδί· και του υπόσχεται εκείνα που είναι γνώριμα στην παιδική ηλικία και θεωρούνται πολύ ευχάριστα, ως προτροπή για όσα θα ήθελε να διδάξει το παιδί. Διότι με τον ίδιο νομίζω τρόπο, παράλληλα με τη μετάδοση μυστικών και θείων νοημάτων στους πεφωτισμένους κατά την ψυχή, ο Λόγος ομιλώντας συγκεκαλυμμένα στον λαό των Ιουδαίων ως σε νήπια κατά τον νου, τους προέβαλλε τις υποσχέσεις με λέξεις και εκφράσεις γνώριμες και συνηθισμένες σε αυτούς. Ίσως μάλιστα όλα αυτά να είχαν εκπληρωθεί σε αυτούς και σωματικά με αυτόν τον τρόπο, εάν είχαν αποδεχθεί τον Σωτήρα και Κύριό μας Ιησού Χριστό, όπως έχουμε ήδη πει προηγουμένως. Αφού λοιπόν τους παρότρυνε ο Λόγος να φωτιστούν, πρόσθεσε τα όσα ακολουθούν αμέσως μετά, αναφέροντας τι θα συνέβαινε εάν φωτίζονταν από το φως της σωτήριας χάρης.

Όταν δε δεν συμμετείχαν στο φως που έλαμψε πρώτα, ήταν επόμενο να μην απολαύσουν ούτε τα όσα ακολούθησαν. Γι' αυτό, οι μεν εξέπεσαν από τα όσα προσδοκούσαν, ο δε Θεός, εκπληρώνοντας τις επαγγελίες Του, τις παρουσίασε αψευδείς, κατανοούμενες πνευματικά με τρόπο που αρμόζει στις θείες υποσχέσεις. Διότι το ότι η Θεία Γραφή συνηθίζει να παρουσιάζει ως «πρόβατα» τις πιο απλές λογικές ψυχές των ανθρώπων, αποδεικνύεται από την ευαγγελική φωνή που λέει: «πορεύεσθε προς τα απολωλότα πρόβατα του οίκου Ισραήλ». Γι' αυτό προσθέτει: «και όλα τα πρόβατα της Κηδάρ θα συναχθούν σε σένα, και κριοί της Ναβεώθ θα έρθουν». Εξάλλου, η λέξη «Κηδάρ» ερμηνεύεται ως σκοτασμός· λέγεται δε ότι βρίσκεται γύρω από την έρημο των λεγόμενων βαρβάρων Σαρακηνών. Και πάλι, η «Ναβεώθ» πρέπει να είναι κάποια άλλη χώρα, ξένη προς τη γη του Ισραήλ. Όπως λοιπόν έλεγε ότι θα παρευρεθούν κάποιες ξένες και αλλότριες «καμήλες» από τη «Μαδιάμ» και τη «Γεφάρ» και από τη «Σαβά», έτσι αναφέρει και τα «πρόβατα» και τους «κριούς» από την «Κηδάρ» και τη «Ναβεώθ», υπονοώντας το αλλογενές και αλλόφυλο αυτών των εθνών. Μέσω, λοιπόν, των «καμηλών» δηλώνονταν οι εύποροι και οι πλούσιοι των ανθρώπων, μέσω των «προβάτων» οι πιο ήμεροι και απλοϊκοί, και μέσω των «κριών» οι πιο αρχηγικοί από εκείνους που επιστρέφουν από τα έθνη· τους οποίους ο λόγος λέει ότι «θα προσφερθούν ως δώρα στο θυσιαστήριο» του Θεού.

Και είναι δυνατόν να δει κανείς το λόγιο να εκπληρώνεται, όταν από την επιστροφή των εθνών δει τέτοιες ψυχές να έχουν αφιερώσει τους εαυτούς τους στον λόγο της θεοσέβειας και να υπηρετούν τη λειτουργία του θυσιαστηρίου του Θεού. Διότι τότε κυρίως, μέσω της επιστροφής και της σωτηρίας αυτών των ανθρώπων, δοξάζεται η Εκκλησία του Θεού. Γι' αυτό αναφέρεται στη συνέχεια: «και ο οίκος της προσευχής μου θα δοξασθεί». Αυτά λοιπόν τα υποσχόταν στην παλαιά Ιερουσαλήμ, τη μητέρα της νέας πόλεως, για την οποία έλεγα πως αποτελεί το σύνολο των προφητών και των πατριαρχών που διέπρεψαν στον παλαιό λαό, ανδρών δίκαιων και θεοφιλών, στους οποίους πρώτους ο Λόγος ευαγγελιζόταν την παρουσία του Χριστού.