Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 60:8

Ψάλλει κάπου και λέει ο θεσπέσιος Δαβίδ: «Ας κατευθυνθεί η προσευχή μου σαν θυμίαμα ενώπιόν σου, και η έπαρση των χεριών μου σαν εσπερινή θυσία.» Πρέπει να σημειωθεί ότι αυτόν τον στίχο τον υπενθύμισε κάπου και ο ίδιος ο Σωτήρας, όταν επιτιμούσε το εμπόριο των Ιουδαίων, λέγοντας: «Είναι γραμμένο: Ο οίκος μου θα ονομαστεί οίκος προσευχής, εσείς όμως τον κάνετε σπήλαιο ληστών.» Όταν, λοιπόν, έγινε οίκος προσευχής, τότε και δοξάστηκε. <Ποιοι είναι αυτοί που πετούν σαν σύννεφα, και σαν περιστέρια μαζί με τους νεοσσούς τους; Εμένα περίμεναν τα νησιά, και πρώτα τα πλοία της Θαρσείς, για να φέρουν τα παιδιά σου από μακριά, και το ασήμι και τον χρυσό μαζί τους, για το άγιο όνομα του Κυρίου και επειδή ο Άγιος του Ισραήλ είναι ένδοξος.> Είναι δυνατόν πάλι σε αυτά να δούμε να εισάγεται το πρόσωπο της Εκκλησίας, δηλαδή της νοητής Ιερουσαλήμ, η οποία, αφού σήκωσε τα μάτια της ολόγυρα όπως της προστάχθηκε από τον Θεό, έπειτα περιπλανά το βλέμμα της με έκπληξη στο πλήθος αυτών που προστρέχουν σε αυτήν, και στον λαό που έχει συγκεντρωθεί μέσω της πίστης, ο οποίος ξεπερνά κάθε αριθμό. «Διότι ποιοι είναι αυτοί που πετούν», λέει, «σαν σύννεφα και σαν περιστέρια με τους νεοσσούς τους;» Επειδή σαγηνεύονται μέσω της πίστης, όχι μόνο οι ηλικιωμένοι, αλλά μαζί με αυτούς και οι νέοι, και μαζί οι πατέρες με τα παιδιά και οι μητέρες με τις κόρες.

Επομένως, σε κάθε ηλικία απλώνεται το δίχτυ των ευαγγελικών κηρυγμάτων, και αυτό, νομίζω, είναι εκείνο που είναι γραμμένο στο βιβλίο των Ψαλμών: «Νεανίσκοι και παρθένοι, πρεσβύτεροι μαζί με νεότερους ας αινέσουν το όνομα του Κυρίου». Λέει δε ότι αυτοί πετούν, είτε επειδή θα βαδίσουν προς αυτήν, όχι με αμέλεια και χαλαρότητα, αλλά σαν πτηνά και δρομείς, δηλαδή, εγκαταλείποντας το γήινο και χαμηλό φρόνημα, κινούνται κατά κάποιον τρόπο στα ύψη, και όπως τα σύννεφα ανεβαίνουν από τη θάλασσα, έτσι κι αυτοί, μέσα από τον θόρυβο και την κοσμική τρυφή, ορμούν ψηλά και αναδύονται σπεύδοντας προς την άνω πόλη.

Προς αυτήν λέει και ο προφήτης για εσάς: Σήκωσε τα μάτια σου ολόγυρα και δες συγκεντρωμένα τα παιδιά σου. Και εκείνη αποκρίνεται λέγοντας: Ποιοι είναι αυτοί που πετούν σαν σύννεφα και σαν περιστέρια με τους νεοσσούς τους προς εμένα; Σύννεφα λόγω του πνευματικού τους χαρακτήρα, και περιστέρια λόγω της ακεραιότητάς τους. Και πάλι: Ποιος έχει ακούσει τέτοια πράγματα; Ή ποιος έχει δει κάτι τέτοιο; Μήπως κοιλοπόνεσε η γη σε μία ημέρα και γεννήθηκε ένα έθνος μονομιάς; Διότι η Σιών κοιλοπόνεσε και γέννησε τα παιδιά της. Και τα πάντα θα γεμίσουν με ανεκλάλητη χαρά, χάρη στον Κύριο που είπε: Διότι ιδού, εγώ κάνω την Ιερουσαλήμ αγαλλίαση και τον λαό μου ευφροσύνη.

Τα επόμενα προστίθενται εκ μέρους αυτών των ιδίων, μέσω των οποίων λέγεται: «ποιοι είναι αυτοί που πετούν σαν νεφέλες και σαν περιστέρια με τα μικρά τους προς εμένα;». Και αυτό θα το κατανοήσουμε στρέφοντας την προσοχή μας στη φωνή του Παύλου, η οποία διδάσκει ότι «εμείς που ζούμε και απομένουμε κατά την παρουσία του Χριστού θα αρπαγούμε μέσα σε νεφέλες σε προϋπάντηση του Κυρίου στον αέρα· και έτσι θα είμαστε πάντοτε μαζί με τον Κύριο», έχοντας δηλαδή ενωθεί και συγκαταλεχθεί στη χορεία εκείνων από τον παλαιότερο λαό που έχουν διαπρέψει στην αρετή. Γι' αυτό, θαυμάζοντας τη χάρη του Χριστού που εκχύθηκε στους ανθρώπους και το πλήθος αυτών που σώζονται από τα έθνη, καθώς και το πέταγμά τους προς τους ουρανούς μετά την έξοδό τους από τη ζωή, λένε: «ποιοι είναι αυτοί που πετούν σαν νεφέλες και σαν περιστέρια με τα μικρά τους προς εμένα; εμένα περίμεναν οι νήσοι»· διότι με τον όρο «νήσους» ο λόγος πολλές φορές και στα προηγούμενα υπονοούσε τις εκκλησίες. Επειδή, λοιπόν, τις υποσχέσεις που είχαν δοθεί στους πατέρες τις προσδοκούσαν οι εκκλησίες του Θεού μελετώντας τις προφητείες, δικαιολογημένα λέει: «εμένα περίμεναν οι νήσοι», αλλά «και τα πλοία της Θαρσείς πρώτα, για να φέρουν τα τέκνα σου»· ως «πλοία της Θαρσείς» υπονοεί τα σώματα, με τα οποία διέπλευσαν οι ψυχές κατά τον θνητό βίο. Η Θαρσείς, εξάλλου, ήταν χώρα αλλοφύλων· γι' αυτό, σχετικά με τους αλλόφυλους απίστους έχει ειπωθεί κάπου: «με βίαιο άνεμο θα συντρίψεις τα πλοία της Θαρσείς».

Τώρα όμως, βλέποντάς σας να πανηγυρίζετε αθρόα μαζί με τις οικογένειές σας, θυμάμαι το προφητικό λόγιο που από παλιά έψαλε ο Ησαΐας, προαναγγέλλοντας την καλλίτεκνη και πολύπαιδη Εκκλησία του Χριστού: «Ποιοι είναι αυτοί», λέει, «που πετούν σαν σύννεφα και σαν περιστέρια μαζί με τους νεοσσούς τους προς εμένα;» Αλλά εκτός από αυτό, υπάρχει και το εξής: «Στενός είναι ο τόπος για μένα, κάνε μου χώρο για να κατοικήσω». Διότι αυτά τα εξήγγειλε η δύναμη του Πνεύματος για την πολυάνθρωπη Εκκλησία του Θεού, η οποία στα μετέπειτα χρόνια επρόκειτο να γεμίσει από άκρη σε άκρη ολόκληρη την οικουμένη.

Επομένως, εάν κάποιος έλεγε ότι η σάρκα είναι ανάξια να μας μιλήσει μέσω αυτής ο Θεός, τότε δεν θα μπορούσε να αναγνωρίσει αυτή την αξία ούτε στον στύλο της νεφέλης. Διότι τι τέτοιο υπάρχει σε αυτήν, ώστε να κριθεί άξια της θείας μεγαλειότητας; Εάν, όμως, είναι πιστευτό στους Ιουδαίους ότι ο Θεός μίλησε μέσα από στύλο νεφέλης, ας μην θεωρείται απίστευτο ούτε το ότι μίλησε εν σαρκί, πολλώ δε μάλλον εφόσον και ο Ησαΐας εννόησε τη σάρκα μέσω της νεφέλης: «Ιδού», λέει, «ο Κύριος κάθηται επί νεφέλης κούφης». Και όσους τον ακολουθούν πάλι ο ίδιος προφήτης τους ονομάζει νεφέλες, λέγοντας: «Ποιοι είναι αυτοί που πετούν σαν νεφέλες;», ώστε μέσω της ομωνυμίας των νεφελών να καταδείξει τη συγγένεια της σάρκας του Κυρίου προς την υπόλοιπη φύση των ανθρώπων. Προς αυτόν, λοιπόν, τον Θεό, ο οποίος άλλοτε μίλησε στους ανθρώπους μέσω νεφέλης και έπειτα μέσω σαρκός, απευθύνεται παρακάτω ο Δαβίδ λέγοντας: «Κύριε ο Θεός ημών, εσύ τους εισάκουες· Θεέ, εσύ γινόσουν ίλεως σε αυτούς και εκδικητής για όλα τα έργα τους».

Διότι η αρετή είναι κάτι το ελαφρύ και ανωφερές· επειδή όλοι όσοι ζουν σύμφωνα με αυτήν «πετούν σαν τα σύννεφα», κατά τον Ησαΐα, «και σαν περιστέρια μαζί με τους νεοσσούς τους»· βαριά όμως είναι η αμαρτία, η οποία, καθώς λέει κάποιος από τους προφήτες, κάθεται πάνω σε τάλαντο μολύβδου. Εάν όμως σε κάποιον φαίνεται βεβιασμένη και αταίριαστη μια τέτοια ερμηνεία της ιστορίας, και δεν αποδέχεται ότι η θαυματουργία που συντελέστηκε στη θάλασσα έχει καταγραφεί για τη δική μας ωφέλεια, ας ακούσει τον απόστολο που λέει ότι «σε εκείνους μεν συνέβαιναν αυτά τυπικώς, γράφτηκαν δε για τη δική μας νουθεσία.»

«από προσώπου»: Διότι ο ίδιος θεωρείται και τότε και τώρα. «βροχήν εκούσιον»: Εννοεί τη χάρη του Πνεύματος, η οποία σαν βροχή δροσίζει τον άνθρωπο· διότι ο άνθρωπος είναι κληρονομία του Χριστού. «και ησθένησεν»: Η ανθρωπότητα ασθένησε με την ειδωλολατρία, αλλά όταν ήρθε ο Χριστός και την επέστρεψε, την κατήρτισε προς τον εαυτό Του με τη χάρη. «τα ζώα σου»: Οι άνθρωποι πάνω στη γη· διότι οι άνθρωποι είναι ζωντανά όντα, ή μάλλον, σύμφωνα με την αλήθεια, βρίσκονται μέσα στην Εκκλησία. «ητοίμασας»: Για τον άνθρωπο που πτώχευσε ετοίμασες τη μυστική τράπεζα, ώστε να τρέφεται παντοτινά. «Κύριος δώσει»: Στους αποστόλους, όταν εμφύσησε σε αυτούς και είπε: Λάβετε Πνεύμα Άγιο. Διότι αυτοί ευαγγελίστηκαν [τη χάρη] στην οικουμένη. «ο βασιλεύς»: Ο Χριστός, για τον οποίο ελέχθη: Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευαρεστήθηκα. «ωραιότητι»: Διότι μέσα στην Εκκλησία μοιράστηκαν τα λάφυρα του διαβόλου, δηλαδή ο άνθρωπος που είχε αιχμαλωτιστεί. «εάν κοιμηθήτε»: Απευθύνεται στους αποστόλους· διότι αυτοί έλαβαν ως κλήρο όλα τα κλίματα της γης· εάν, λέει, παραμείνετε ανάμεσά τους. «πτέρυγες»: Εννοεί τις αρετές των αποστόλων, για τους οποίους ο Ησαΐας λέει: και σαν περιστέρια με τα μικρά τους πετούν. Διότι αυτοί σαν το ασήμι, δηλαδή καθαροί και αστράφτοντες στις αρετές, πέταξαν σε όλη τη γη.

Πράγματι, λοιπόν, είναι κατάλληλο να πει και η παρούσα Εκκλησία, εξαιτίας της πολυτεκνίας εκείνων που αναγεννήθηκαν με το Πνεύμα: «Ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός». Ονομάζω παιδιά τους νεοφώτιστους εξαιτίας της άκακης πλέον διάθεσής τους, παιδιά επειδή τρέφονται με το γάλα του Κυρίου. Και όχι μόνο παιδιά, αλλά και νεφέλες και περιστέρια προσαγορεύεται το τάγμα των νεοφωτίστων. Και ποιος είναι μάρτυρας γι' αυτό; Ο προφήτης Ησαΐας. Άκουσέ τον που λέει: «Ποιοι είναι αυτοί που πετούν σαν νεφέλες και σαν περιστέρια μαζί με τους νεοσσούς τους;» Και γιατί οι νεοφώτιστοι είναι νεφέλες και περιστέρια; Νεφέλες, επειδή αποχωρίστηκαν από τη γη, επειδή περιπολούν στον αέρα, επειδή αναζητούν τα επουράνια, επειδή φέρουν τη νοητή βροχή που κατέβηκε πάνω στον νοητό πόκο. Περιστέρια, επειδή αποθούν τον διαβολικό κόρακα, περιστέρια, επειδή φέρουν στο στόμα τους το κλαδί της ευσέβειας. Έτσι και άλλος προφήτης κραύγασε λέγοντας: «Ευφράνσου, στείρα, εσύ που δεν γεννάς, ξέσπασε και φώναξε δυνατά, εσύ που δεν δοκιμάζεις ωδίνες, διότι είναι περισσότερα τα τέκνα της έρημης, παρά εκείνης που έχει τον άνδρα». Έρημη ονομάστηκε η Εκκλησία των εθνών, διότι πριν από την ένωσή της με τον Δεσπότη Χριστό ήταν έρημη, επειδή δεν είχε τον φοίνικα της δικαιοσύνης, επειδή δεν κατείχε τη σταυρική αναδενδράδα. Όμως η έρημη έγινε καρποφόρα, όχι επειδή προόδευσε με φυσικό τρόπο, αλλά επειδή καρποφόρησε θεϊκά, ώστε να μπορεί να λέει: «Εγώ, όμως, είμαι σαν κατάκαρπη ελιά μέσα στον οίκο του Θεού».

Χαίρε, Σιών, το θείο όρος το άγιο, στο οποίο κατοικούσε το θείο έμψυχο όρος· η νέα Βαιθήλ, στην οποία έχει αλειφθεί η στήλη, δηλαδή η ανθρώπινη φύση που χρίστηκε με τη θεότητα· από εσένα ανυψώθηκε προς το ουράνιο ύψος, όπως από το όρος των Ελαιών ο Υιός της. Ας ετοιμαστεί νεφέλη, παγκόσμια και υπερκόσμια, και φτερούγες ανέμων που μεταφέρουν τους αποστόλους από τα πέρατα της γης προς τη Σιών. Ποιοι είναι αυτοί που πετούν σαν νεφέλες και σαν αετοί προς το σκήνωμα, το οποίο αποτελεί την αιτία της ανάστασης των πάντων, για να διακονήσουν τη Μητέρα του Θεού;

Και βλέπω λοιπόν ότι υπάρχουν εδώ μερικοί, σύμφωνα με τον προφήτη, που μπορούν να πετάξουν σαν τα σύννεφα, αν βρουν εκείνον που θα δώσει φτερά στην ψυχή τους· και άλλοι, σαν πολύτιμοι λίθοι, κυλιούνται ανάμεσά σας πάνω στη γη, όπως λέει πάλι, αν βρουν τον επιδέξιο οικοδόμο. Διότι, τι το καλό δεν φαίνεται σε εσάς; Δεν μαρτυρείτε καθημερινά μέσω της αγωνιστικής σας υποταγής;