Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 8:1

Ομιλία Α' Εις τον Πέμπτο Ψαλμό: «Τα λόγια μου άκουσε, Κύριε, νιώσε την κραυγή μου· πρόσεξε τη φωνή της δεήσεώς μου.» Όσοι προσδοκούν το μακάριο τέλος της ζωής και επιθυμούν να γίνουν κληρονόμοι του Θεού, ελάτε να ερευνήσουμε από κοινού τα δίκαια της κληρονομιάς, όπως διατυπώνονται σαν σε διαθήκη μέσα στην προκείμενη ψαλμωδία. Διότι ο ψαλμός που έχουμε μπροστά μας φέρει την επιγραφή «Εις το τέλος, υπέρ της κληρονομούσης». Και ποια είναι αυτή; Η Εκκλησία. Και γιατί δεν είπε: «υπέρ της κληρονόμου»; Διότι ακατάπαυστα κληρονομεί. Και πολλά κληρονομεί ως βασίλισσα: τις ψυχές των πιστών, πατριάρχες, προφήτες, τον Χριστό, τον ουρανό. Το να μιλάει κανείς υπέρ αυτής, είναι έργο είτε συνηγόρου είτε κάποιου που προσεύχεται. Διότι, όπως ακριβώς στα έγγραφα και στα προικοσύμφωνα και στις διαθήκες, στο επάνω μέρος γράφεται όλη η διήγηση, αλλά στο τέλος του κειμένου υπογράφει ο ίδιος ο κύριος της υποθέσεως, και δεν υπάρχει κανένα όφελος σε όλο το χαρτί και το έγγραφο, εάν δεν υπογράψει στο τέλος ο κύριος της υποθέσεως· έτσι, επειδή η διαθήκη του Χριστού προγραφόταν από τους προφήτες σαν από συμβολαιογράφους —και μάρτυρας είναι ο Ίδιος που είπε: «Λάβε τόμο χάρτου»— και ο Χριστός προέγραψε πολλές δωρεές για την εξ εθνών Εκκλησία ως κληρονόμο, στο τέλος, με τον θάνατό Του, βεβαίωσε τη διαθήκη.

Ότι δε το σώμα του Χριστού είναι σφραγισμένος τόμος, ο μεν Ησαΐας ακούει: «Λάβε για τον εαυτό σου έναν νέο μεγάλο τόμο»· ο δε Ιωάννης: «Διότι αυτόν εσφράγισε ο Πατήρ». Ο προφήτης ανέφερε τον τόμο, και ο ευαγγελιστής τη σφραγίδα. Όπως, λοιπόν, οι προσβολές στο χαρτί δεν καταλογίζονται στο χαρτί, αλλά σε εκείνον που έγραψε, έτσι και οι πληγές στο σώμα του Χριστού δεν ύβρισαν τόσο το σώμα όσο Εκείνον που το φορούσε. Ακόμη κι αν το σώμα σταυρωνόταν, ήταν ο Κύριος της δόξης που κρεμόταν. «Διότι εάν είχαν γνωρίσει», λέει, «δεν θα είχαν σταυρώσει τον Κύριο της δόξης». Ακόμη κι αν η σάρκα ραπιζόταν, η θεότητα υβριζόταν. Ακόμη κι αν ο δούλος μαστιγωνόταν, ο Δεσπότης βασανιζόταν. Δεν παρατήρησες στα στρατιωτικά τάγματα πώς, όταν ένας στρατιώτης διαπράξει μεγάλα και επικίνδυνα αδικήματα, αυτό που επρόκειτο να υπομείνει ο στρατιώτης, το υφίσταται αντ' αυτού το ένδυμά του; Διότι αντί για τον στρατιώτη καίνε τη χλαμύδα. Και κανείς δεν καταλογίζει την προσβολή στη χλαμύδα, αλλά στον στρατιώτη. Και το θαυμαστό είναι ότι πρώτα αφαιρούν την πορφύρα από τη χλαμύδα και έπειτα την καίνε. Διότι, επειδή η πορφύρα είναι βασιλικό ένδυμα, για να μην υβριστεί ο βασιλιάς μέσα από την καιόμενη πορφύρα, αφαιρούν, προς τιμήν του βασιλιά, την πορφύρα από τη χλαμύδα. Η χλαμύδα καίγεται και ο στρατιώτης ατιμάζεται· ένα κομμάτι πορφύρας καίγεται και ο βασιλιάς υβρίζεται· ένα ένθεο σώμα έχει σταυρωθεί, και πώς δεν έχει υβριστεί Εκείνος που το φορά;

Η δε φράση «εν κεφαλίδι βιβλίου», έχει την εξής ερμηνεία. Κεφαλίδα οι Εβραίοι ονομάζουν τον τόμο. Ο δε Ησαΐας, όταν διδασκόταν το μυστήριο της ενανθρωπήσεως του Μονογενούς, άκουσε: «Λάβε έναν νέο τόμο και γράψε σε αυτόν με γραφίδα ανθρώπου». Αυτό σημαίνει ότι τα θεσπίσματα του νέου νόμου δεν θα γραφτούν σε πλάκες πέτρινες, αλλά σε σάρκινες, όπως αναφέρει μέσω του προφήτη Ιερεμία: «Θα δώσω τους νόμους μου στη διάνοιά τους, και θα τους γράψω πάνω στις καρδιές τους», για να δηλώσει ότι η Εκκλησία θα αποδεχθεί τον νέο νόμο στα εσώτατα και νοητά ταμεία της καρδιάς, και θα ποθήσει σφόδρα τις εντολές.

Από αυτήν τη ρήση είναι δυνατόν να κατανοήσει κανείς τη νοοτροπία σας, ότι δηλαδή δεν φοβάστε τον Θεό, ούτε πείθεστε από τις θείες Γραφές. Διότι ο μεν Μωυσής γράφει για τον Θεό ότι «ο Θεός μας είναι πυρ καταναλίσκον»· σχετικά δε με την εν σαρκί παρουσία Του, λέγει ότι ο Κύριος θα αναστήσει προφήτη από τους αδελφούς σας, και ότι η ζωή θα κρέμεται πάνω σε ξύλο, ωσάν το σώμα του Κυρίου να γίνεται ζωή για εμάς. Και ο Ησαΐας επίσης αναφωνεί για τον Θεό λέγοντας: «Ο μεγάλος, ο αιώνιος Θεός, που δημιούργησε τα άκρα της γης, δεν θα πεινάσει ούτε θα κοπιάσει», και τα εξής· ενώ για το πάθος: «Άνθρωπος που φέρει πληγές και γνωρίζει να υποφέρει την ασθένεια». Και τι σημαίνει το «γνωρίζει να υποφέρει την ασθένεια»; Ότι μέσω εκείνου που έπασχε, φανερωνόταν το παθητό. Γι' αυτόν τον λόγο, λέγει, «Γράψε με γραφίδα ανθρώπου στον καινούργιο τόμο», και όχι άμορφης σάρκας. Και ο Απόστολος επίσης λέει: «Άνθρωπος, ο Χριστός Ιησούς, ο οποίος έδωσε τον εαυτό Του για εμάς»· γι' αυτό και αποδίδει την ανάσταση στον προερχόμενο από το σπέρμα του Δαβίδ, μιλώντας για το κατά σάρκα. Σχετικά όμως με τη θεότητά Του: «Διότι ο Λόγος του Θεού είναι ζωντανός και ενεργός, και πιο κοφτερός από κάθε δίκοπη μάχαιρα». Και ο Κύριος επίσης αποδίδει το πάθος στον Υιό του ανθρώπου, υποδεικνύοντας το κατά σάρκα· ενώ σχετικά με τη θεότητά Του: «Εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα»· και, «Κανείς δεν γνωρίζει ποιος είναι ο Υιός, παρά μόνο ο Πατέρας».

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η΄ Και είπε ο Κύριος προς εμένα: Λάβε για τον εαυτό σου έναν μεγάλο, καινούργιο τόμο και γράψε σε αυτόν με γραφίδα ανθρώπου, ώστε να γίνει ταχέως η διαρπαγή των λαφύρων. Διότι επίκειται. Και πάρε μου ως μάρτυρες πιστούς ανθρώπους, τον Ουρία και τον Ζαχαρία, τον υιό του Βαραχίου. Και πλησίασα την προφήτιδα, και συνέλαβε και γέννησε υιό. Και μου είπε ο Κύριος: Κάλεσε το όνομά του: Ταχέως σκύλευσον, Οξέως προνόμευσον.

Διότι, προτού το παιδί μάθει να φωνάζει πατέρα ή μητέρα, θα λάβει τη δύναμη της Δαμασκού και τα λάφυρα της Σαμάρειας μπροστά στον βασιλιά των Ασσυρίων. Θα φανεί ότι ο Προφήτης, ενώ διατάχθηκε κάτι άλλο, έπραξε κάτι διαφορετικό· διότι τι κοινό έχει το «Λάβε για τον εαυτό σου έναν μεγάλο καινούργιο τόμο», σε σχέση με αυτό που ακολουθεί, ότι δηλαδή «Και πλησίασα την προφήτιδα, και συνέλαβε»; Θα μπορούσε, λοιπόν, να πει κανείς ότι αυτό που ακολουθεί δεν αποτελεί φυσική συνέχεια του προηγούμενου, αλλά παραδίδεται ως μια νέα αρχή, αφού το προηγούμενο έχει ολοκληρωθεί. Διότι, αν και δεν αναφέρεται ρητά ότι έλαβε τον καινούργιο και μεγάλο τόμο, εντούτοις εξυπακούεται ότι έπραξε το προσταχθέν. Ως εκ τούτου, το «Και πλησίασα την προφήτιδα, και συνέλαβε» νοείται ως μια νέα αρχή.

Έτσι λοιπόν και εδώ είναι δυνατόν να δοθεί εξήγηση για αυτό που μας προκάλεσε απορία, ότι δηλαδή δεν πήρε εντολή για κάτι και έπραξε κάτι άλλο· αλλά, αφού ολοκλήρωσε εκείνο, κάνοντας νέα αρχή μας ομιλεί για την Προφήτιδα. Μήπως δε ο τόμος του καινούργιου και μεγάλου είναι τύπος της Καινής και μεγάλης Διαθήκης, η οποία έχει γραφεί με ανθρώπινη γραφίδα, επειδή τα λόγια του Ευαγγελίου γράφτηκαν με ανθρώπινο λόγο ικανό να ακουστεί από τους πολλούς; Στον οποίο έχει γραφτεί το «να γίνει γρήγορα διανομή λαφύρων», διότι η διδασκαλία του Ευαγγελίου έγινε ταχεία και πιο γρήγορη από κάθε αστραπή, φθάνοντας μέχρι τα πέρατα της οικουμένης, λαφυραγωγώντας τον άρχοντα του αιώνος τούτου, και μεταφέροντας τους αιχμαλωτισθέντες στην υπακοή του Χριστού. «Προνομή» δε είναι η διανομή των λαφύρων, την οποία ο Θεός μοίρασε στους Αγγέλους, τους επιμελητές του ανθρωπίνου γένους, για φύλαξη και σωτηρία. Γι' αυτό έχει γραφεί: «να γίνει γρήγορα διανομή λαφύρων». Διότι το Ευαγγέλιο είναι παρόν· Εκείνον που από παλιά προσδοκούσαμε από τον ουρανό, Αυτόν μας ευαγγελίζεται ως παρόντα ανάμεσά μας.

Αυτό λοιπόν που έλαβε την εντολή να γράψει σε αυτόν τον τόμο, αφού πλησίασε την προφήτιδα, είδε να πραγματοποιείται. Διότι εκεί έχει λεχθεί: Γράψε με γραφίδα ανθρώπου, για να γίνει γρήγορα λεηλασία λαφύρων· εδώ όμως, μετά την αναφορά ότι συνέλαβε και γέννησε υιό, είναι γραμμένο το: Και είπε ο Κύριος: Κάλεσε το όνομά του, Ταχέως σκύλευσον, Οξέως προνόμευσον.

Επομένως, με διάφορες λέξεις και έννοιες λέγεται το ίδιο πράγμα· και στο «Πάρε για τον εαυτό σου έναν τόμο», και στο «Πλησίασα την Προφήτισσα». Και η επαγωγή δεν περιέχει τίποτα το ακατάλληλο σε σχέση με το προκείμενο θέμα. —Αυτός δε έλαβε και τη δύναμη της Δαμασκού, αυτός που γεννήθηκε από την Προφήτισσα, καθώς και τα λάφυρα της Σαμάρειας.

Επομένως, ευφραίνοντας τον Θεό με την υπακοή μας σε κάθε τι, θα κατοικήσουμε με ασφάλεια μέσα στην αρετή, σαν σε κάποια χώρα ή πόλη, και θα υπερισχύσουμε των εχθρών μας. Δεν θα μας πτοήσει απολύτως τίποτα. Αντίθετα, θα γίνουμε επιμελητές κάθε επιείκειας και καλών έργων, γεμάτοι από την ευκαρπία που αρέσει στον Θεό, απαλλαγμένοι από τα νοητά αγκάθια, αποτελώντας «γη επιθυμητή», σύμφωνα με τη φωνή του προφήτη, και αληθινό γεώργιο του Θεού. <Και είπε ο Κύριος προς εμένα: Πάρε για τον εαυτό σου έναν μεγάλο καινούργιο τόμο, και γράψε σε αυτόν με ανθρώπινη γραφίδα, για να γίνει γρήγορα η διαρπαγή των λαφύρων.

«Διότι είναι παρών, και κάνε μάρτυρες για εμένα πιστούς ανθρώπους, τον Ουρία και τον Ζαχαρία, τον γιο του Βαραχίου.» Αφού έκανε πολύ επαρκή την προφητεία των όσων επρόκειτο να συμβούν κατά καιρούς στη χώρα των Ιουδαίων και αφού κατέδειξε το μέγεθος της συμφοράς, ο Θεός προσθέτει ωφέλιμα τα σχετικά με τον Εμμανουήλ και, αφού παρουσίασε το μυστήριο σχετικά με αυτόν, το φανερώνει πιο καθαρά στον προφήτη. Διότι είπε: «Ιδού, η παρθένος θα συλλάβει και θα γεννήσει υιό, και θα καλέσουν το όνομά του Εμμανουήλ.» Το ότι δηλαδή θα είναι μεσίτης μιας καινής διαθήκης, καταργουμένης προφανώς της πρώτης, επειδή είχε πολλή αδυναμία και είχε παλιώσει και δεν τελειοποιούσε κανέναν κατά τη συνείδηση, το υποδηλώνει λέγοντας: «Πάρε για τον εαυτό σου έναν νέο μεγάλο τόμο.» Και τι άραγε να σημαίνει το «για τον εαυτό σου», παρά οπωσδήποτε ακριβώς αυτό;

Είναι λοιπόν ολοφάνερο ότι, εφόσον πάλιωσε η πρώτη, όπως είπα, λαμβάνεται ο νέος και μεγάλος τόμος της δεύτερης διαθήκης, η οποία στηρίζεται σε ανώτερες υποσχέσεις, όπως λέει ο ιερότατος Παύλος. Και γράφεται ο τόμος αυτός με γραφίδα ανθρώπου. Για ποια αιτία; Όταν με τα μάτια της διάνοιας εξετάζουμε το μυστήριο της αγίας και ομοουσίου Τριάδος, και έπειτα επιχειρούμε κάποιες φορές να εξηγήσουμε σε άλλους την ανέκφραστη γέννηση του μονογενούς Υιού του Θεού, τότε ακριβώς έχουμε ανάγκη από μια γραφίδα που δεν είναι ανθρώπινη ούτε στα δικά μας μέτρα. Διότι ποιος λόγος θα μπορούσε να αρκέσει ώστε να διατρανώσει αυτό που υπερβαίνει τον νου και τον λόγο; Είναι αρκετός μόνο, για τόσο ισχυρά και πάνω από κάθε νου νοήματα, εκείνος ο κάλαμος, για τον οποίο μιλά ο Θεός και Πατέρας μέσω της φωνής του Δαβίδ: «Η γλώσσα μου είναι κάλαμος γραμματέως οξυγράφου». Επειδή κανένας δεν γνωρίζει τον Υιό παρά μόνο ο Πατέρας, αλλά ούτε τον Πατέρα γνωρίζει κανείς ποιος είναι παρά μόνο ο Υιός, και σε όποιον θέλει ο Υιός να τον αποκαλύψει.

Διότι όλα αυτά τα προτύπωνε μεν ο νόμος μέσω σκιάς, τα προανήγγειλε δε και ο λαμπρός και μέγας χορός των αγίων προφητών. <Και προσήλθε στην προφήτιδα, και συνέλαβε, και γέννησε άρρεν.> Το ότι η κατά σάρκα γέννηση του Χριστού δεν έχει πραγματοποιηθεί από αίμα και σάρκα, ούτε βέβαια από θέλημα ανδρός, αλλά ήταν καινοφανής και ασυνήθιστη, και πέρα από τους νόμους της ανθρώπινης φύσης, το αποκάλυψε στον προφήτη ο Θεός. Διότι ο ίδιος, λέει, που είπε: «Λάβε για τον εαυτό σου έναν νέο μεγάλο τόμο», προσήλθε στην προφήτιδα. Πρόσεξε λοιπόν, πώς το μυστήριο του Χριστού καταγράφεται με ανθρώπινη γραφίδα και με ανθρώπινες λέξεις. Διότι, βεβαίως, το ρήμα «προσήλθε» συνηθίζει να το χρησιμοποιεί η θεία Γραφή αντί του «συνήλθε», δηλαδή, ήρθε σε γαμική κοινωνία. Βλέπει, επομένως, ο προφήτης να λαμβάνει χώρα ένα σχήμα ενώσεως με την αγία Παρθένο, την οποία ονομάζει και προφήτιδα, διδάσκοντας την αλήθεια· έπειτα λέει ότι έγινε και σύλληψη, και ότι γεννήθηκε υιός. Και είναι σφόδρα οξεία η απόδοση του οράματος, παραθέτοντας τα πάντα στον προφήτη προς γνώση. Διότι πώς θα μπορούσε κανείς να αμφιβάλλει ότι το πανάγιο εκείνο σώμα που ενώθηκε με τον Λόγο συγκροτήθηκε εκ Πνεύματος Αγίου; Επομένως, η ενέργεια του Πνεύματος, μέσω της οποίας διαπλάστηκε το σώμα στην αγία Παρθένο, υποδηλωνόταν πλαγίως με το σχήμα της ενώσεως.

Διότι ως προς αυτό ο Χριστός έγινε η απαρχή εκείνων που έχουν αγιαστεί εν Πνεύματι, οι οποίοι δεν γεννήθηκαν από αίματα, ούτε από θέλημα σαρκός, ούτε από θέλημα ανδρός, αλλά από τον Θεό. Είναι, λοιπόν, γεννημένος από το Πνεύμα όσον αφορά τη σάρκα, αυτός πριν από τους άλλους, ώστε και εμείς, μέσω αυτού, να συμπεριληφθούμε σε αυτούς. Είναι δε αναγκαίο να επισημάνουμε ότι πρόσταξε να γίνουν μάρτυρές του ο Ουρίας και ο Ζαχαρίας για τη γρήγορη λεηλασία των λαφύρων. Προσέθετε δε το: «Διότι είναι παρών.» Διότι έχει μαρτυρήσει ο νόμος, αλλά και η προφητεία των αγίων προφητών, ότι όταν γεννηθεί ο Χριστός θα σκυλεύσει τον Σατανά και θα διαρπάσει τα σκεύη του, όπως λέει ο ίδιος, δηλαδή θα κάνει δικούς του εκείνους που κάποτε ήταν προσκυνητές εκείνου. Διότι και ο ίδιος ο Χριστός το έλεγε αυτό, ως παράδειγμα: «Ή πώς μπορεί κάποιος να εισέλθει στην οικία του ισχυρού, και να διαρπάσει τα σκεύη του, εάν πρώτα δεν δέσει τον ισχυρό, και τότε θα διαρπάσει τα σκεύη του;» Λέγοντας δε το «Διότι είναι παρών», υποσχόταν ότι η ανάδειξη του Εμμανουήλ δεν θα βραδύνει. Αυτό ακριβώς βρίσκεται να λέει και προς τον μακάριο Αββακούμ: «Ακόμη λίγο, αυτός που έρχεται θα φθάσει, και δεν θα καθυστερήσει.» <Και μου είπε ο Κύριος: Κάλεσε το όνομά του, Ταχέως σκύλευσον, Οξέως προνόμευσον.>

3. Εφόσον βέβαια φέραμε στο μέσο το μυστήριο του Χριστού, διαφορετικός και πολύ λεπτομερής θα μπορούσε να γίνει ο λόγος σχετικά με αυτό. Διότι θα θεωρήσουμε, επιλέγοντας να φρονούμε ορθά και βαδίζοντας στον πιο αλάνθαστο δρόμο, ότι η Παρθένος δεν γέννησε γυμνή θεότητα, αλλά μάλλον τον Λόγο που προέρχεται από τον Θεό Πατέρα, ο οποίος ενανθρώπησε και ενώθηκε με τη σάρκα, αφού αυτή παραλήφθηκε για να υπηρετήσει τη σαρκική γέννηση Εκείνου που ενώθηκε με τη σάρκα. Επομένως, λοιπόν, ο Εμμανουήλ είναι Θεός· και Μητέρα του Θεού θα πρέπει να ονομάζεται αυτή που γέννησε σαρκικά τον Θεό, ο οποίος φανερώθηκε με σάρκα για εμάς. Και το βρέφος δεν ήταν όπως εμείς, δηλαδή δεν βρισκόταν σε απλή και μόνο ομοιότητα προς εμάς, αλλά ήταν στην ανθρωπότητα, εξαιτίας της σάρκας, θείο όμως, ως ανώτερο από εμάς και προερχόμενο από τον ουρανό. Γι' αυτό και ο θεσπέσιος Παύλος λέει: «Ο πρώτος άνθρωπος προήλθε από τη γη και είναι χοϊκός· ο δεύτερος άνθρωπος προέρχεται από τον ουρανό». Εξάλλου και ο μακάριος προφήτης Ησαΐας, όταν διδασκόταν τη δύναμη του μυστηρίου σε προφητική όραση, λέει ότι είδε τον Κύριο των όλων και Θεό μέσα στην αγία Παρθένο, σχεδόν σαν να πραγματοποιούσε τη σύλληψη του θείου βρέφους. Και ενώ ο τρόπος της οράσεως έχει διατυπωθεί ανθρώπινα, νοείται βέβαια διαφορετικά και θεοπρεπώς. Διότι το θείο δεν είναι όπως τα δικά μας. Ανέφερε δε τα εξής: «Και είπε ο Κύριος προς εμένα: Λάβε για τον εαυτό σου έναν τόμο νέο και μεγάλο, και γράψε σε αυτόν με γραφίδα ανθρώπου, για να κάνεις γρήγορα λεηλασία λαφύρων».

Διότι, επειδή κάποιοι από τους Μανιχαίους και τους Μαρκιωνιστές ισχυρίζονται ότι αυτός δεν έχει γεννηθεί, γι' αυτό υπάρχει το: «θα γεννήσει και θα πουν, δεν γέννησε»· επειδή η Μαρία δεν γέννησε από σπέρμα ανδρός, και αυτοί, έχοντας κυριευθεί από μανία, λένε ψευδώς ότι εκείνη τον γέννησε από σπέρμα ανδρός. Γέννησε, λοιπόν, η δαμάλις αληθινά Θεό, αληθινά άνθρωπο. Και για το ότι η Παρθένος ονομάζεται δαμάλις και το λείψανό της ήταν μέσο καθαρισμού για τους μολυσμένους, άκου τον νόμο που λέει: «πάρε για τον εαυτό σου μία ερυθρά δαμάλιν», για να δείξει το εκλεκτό σκεύος της Μαρίας, εξαιτίας του πύρινου χαρακτήρα της θεότητας του Σωτήρος που χώρεσε μέσα στην Παρθένο· «διότι ο Θεός», λέει, «είναι πυρ καταναλίσκον». Και λέει ο νόμος: «δαμάλιν ερυθρά, επί του τραχήλου της οποίας δεν έχει τοποθετηθεί ζυγός», για να δείξει την παρθένο δαμάλιν, η οποία δεν γνώρισε τον ζυγό του γάμου με άνδρα. Αλλά προς τι να μακρηγορώ; Όπως πάλι είπε ο Ησαΐας εκ προσώπου του Κυρίου: «πάρε έναν μεγάλο τόμο νέου χαρτιού»· [χρησιμοποιεί τη λέξη] «τόμο», αφενός διότι η Παρθένος προερχόταν μεν από σπέρμα ανδρός, αφετέρου διότι είχε αποκοπεί από τη σαρκική μίξη με άνδρες και είχε διαχωριστεί από την κατά φύσιν συνήθεια των ανθρώπων.

Διότι όλοι οι άνθρωποι γεννιούνται από σπέρμα ανδρός· η δε γέννηση του Χριστού, ως προς την ενανθρώπηση, συντελέστηκε μεν κατά φύσιν από γυναίκα, την Παρθένο Μαρία, παρά φύσιν όμως αποκόπηκε από τη φυσιολογική ακολουθία της ανθρώπινης φύσεως, όπως ακριβώς και ο Ιακώβ λέει γι' αυτόν: «Από βλαστό, γιε μου, ανέβηκες», και δεν είπε: «Από σπέρμα ανέβηκες». Και για τον λόγο αυτό λέει ο άγιος προφήτης Ησαΐας, ή μάλλον ο Κύριος λέει σε αυτόν: «Πάρε για τον εαυτό σου έναν τόμο χάρτου», υποδηλώνοντας τον συνήθη τρόπο με τον οποίο οι γιοι των ανθρώπων γράφουν τα πάντα· όπως λέει και στον εκατοστό τριακοστό όγδοο ψαλμό: «Στο βιβλίο σου θα γραφούν όλοι· θα πλαστούν με την πάροδο των ημερών, και κανένας δεν υπήρχε ανάμεσά τους»· διότι παρομοίασε τη μήτρα με βιβλίο. Γι' αυτό ο Δαβίδ λέει: «Το ακατέργαστόν μου είδαν τα μάτια σου», δηλαδή, με γνώρισες όταν σπάρθηκα προτού να λάβω μορφή, αλλά και ακόμη πρωτύτερα, πριν καν σπαρθώ. 31. Ο δε Εβραίος διασαφηνίζει θαυμάσια τη λέξη. Διότι το «ακατέργαστον» το ονόμασε «γολμί», το οποίο ερμηνεύεται ως χόνδρος ή κόκκος σεμιγδαλιού, δηλαδή αυτό που δεν έχει ακόμη ενωθεί και ζυμωθεί σε ψωμί, αλλά παραμένει ως μικρός χόνδρος ή χονδρίτης ή λεπτή ψηφίδα που έχει αποκοπεί από τον κόκκο του σιταριού, το οποίο προέρχεται από το σεμιγδάλι.

Έτσι, με ακρίβεια απέδειξε το ομοιότυπο του είδους που αποκόπτεται από τον άνθρωπο για τη σπορά και λέει, ερμηνεύοντας τον λόγο στην ελληνική γλώσσα: «το ακατέργαστον», δηλαδή το ακόμη άπλαστο μέσα στην κοιλιά ή πριν από την κοιλιά, «είδαν τα μάτια σου» («διότι ο Θεός γνωρίζει τα πάντα πριν γίνουν», όπως έχει γραφτεί)· εντούτοις, ως βιβλίο και τόμος υποδηλώνεται η μήτρα. Και δεν είπε «πάρε για τον εαυτό σου βιβλίο» ή «πάρε για τον εαυτό σου χαρτί», αλλά «τόμο» κατά παρέκκλιση από τη συνήθεια των ανθρώπων, «χάρτου» εξαιτίας της ιδιότητας της μήτρας να δέχεται εγγραφή. «Καινού» λόγω του νέου και άχραντου της παρθένου, «μεγάλου»· διότι αληθινά μεγάλη είναι η αγία παρθένος Μαρία ενώπιον Θεού και ανθρώπων. Πώς δηλαδή δεν θα την αποκαλούσαμε μεγάλη, αυτήν που χώρεσε τον Αχώρητο, τον οποίο ο ουρανός και η γη δεν μπορούν να χωρέσουν; Ο Ίδιος δε, αν και αχώρητος, χώρεσε [σε αυτήν] κατά τη δική Του προαίρεση και ευδοκία, επειδή το θέλησε και όχι από ανάγκη. Γι' αυτό μεγάλος είναι ο τόμος και καινός· μεγάλος λόγω του θαύματος, καινός διότι εκείνη ήταν παρθένος. «Και γράψε», λέει, «σε αυτόν με γραφίδα ανθρώπου», και δεν είπε: θα γράψει σε αυτόν κάποιος με γραφίδα ανθρώπου, ούτε είπε: θα γράψει σε αυτόν άνθρωπος, ώστε να μην βρει αφορμή ο Εβίων. Διότι, αν έλεγε: θα γράψει σε αυτόν άνθρωπος, θα μπορούσε εκείνος να ισχυριστεί ότι ο άνθρωπος Ιωσήφ έσπειρε και ότι εκ σπέρματος ανδρός γεννήθηκε ο Χριστός.

Στον δε Ησαΐα, πριν από επτακόσια πενήντα τρία περίπου χρόνια, έλεγε: «γράψε», ώστε μέσα από αυτό το χρονικό διάστημα να φανεί σε όλους η αλήθεια, ότι δηλαδή κανείς δεν μπορούσε πριν από επτακόσια πενήντα τρία χρόνια να σπείρει εκείνον που επρόκειτο να γεννηθεί. Άραγε, λοιπόν, μάταια λέει στον προφήτη «γράψε»; Όχι, αλλά για να δείξει ότι το Άγιο Πνεύμα που ήταν στον προφήτη, έγινε το ίδιο η ενεργητική αιτία της συλλήψεως της ένσαρκης παρουσίας του Χριστού στην πραγματικότητα· «διότι Πνεύμα Άγιο θα έλθει επάνω σου», λέει ο άγγελος Γαβριήλ στη Μαρία, και τα λοιπά. Το δε «με γραφίδα ανθρώπου» σημαίνει με εικόνα ανθρώπου· «διότι άνθρωπος είναι ο Χριστός Ιησούς, και μεσίτης Θεού και ανθρώπων», επειδή ο Θεός Λόγος ήλθε άνωθεν, και έγινε άνθρωπος από τη Μαρία, χωρίς να έχει γεννηθεί από σπέρμα ανδρός. Και γι' αυτό αμέσως λέει ο προφήτης: «και προσήλθε στην προφήτισσα», για να υποδείξει ως προφήτισσα τη Μαρία, και όχι τη γυναίκα του Άχαζ, όπως πλανώνται μερικοί οι οποίοι ισχυρίζονται ότι αυτό ειπώθηκε για τον Εζεκία. Διότι ο Εζεκίας ήταν ήδη έντεκα ετών από τη γέννησή του. Επειδή, κατά το τρίτο έτος της βασιλείας του πατέρα του, είχε προφητευθεί ο λόγος ότι «ιδού, η παρθένος θα συλλάβει». Και μετά τον θάνατο του Άχαζ, αφού βασίλευσε δεκατέσσερα έτη και απεβίωσε, αμέσως η Γραφή λέει: «και βασίλευσε ο Εζεκίας, και ήταν είκοσι 〈πέντε〉 ετών όταν ανέλαβε τη βασιλεία».

Και αυτή «θα γίνει χέρσα», ώστε «από τη χέρσα γη και τα αγκάθια» να μην παράγει κανέναν απολύτως αναγκαίο για τους ανθρώπους καρπό προς βρώση, αλλά άχρηστη ύλη κατάλληλη «για βοσκή προβάτου και καταπάτηση βοδιού». Αφού ο λόγος ολοκλήρωσε όσα επρόκειτο να συμβούν κατά τις ημέρες που απαριθμήθηκαν, για τις οποίες λεγόταν: «αλλά ο Θεός θα επιφέρει σε εσένα και στον λαό σου και στον οίκο του πατέρα σου ημέρες, οι οποίες δεν έχουν έρθει ακόμη», επαναλαμβάνει το νόημα περί της γεννήσεως του Εμμανουήλ, για τον οποίο προέτρεπε τον οίκο του Δαβίδ, αντί για επωδό, να επικαλούνται το όνομα του Εμμανουήλ, έχοντας θάρρος και πίστη ότι δι' αυτού θα σωθούν από τους δύο βασιλείς που τους απειλούσαν· και το επαναλαμβάνει αναγκαστικά, επειδή ακριβώς δίδαξε ότι ο Εμμανουήλ θα έχει κάποια γέννηση ξένη και αλλότρια προς τη θνητή φύση: διότι δεν επρόκειτο να γεννηθεί από άνδρα και γυναίκα, αλλά από αδιάφθορη νεάνιδα και από απειρόγαμη παρθένο, καθίσταται εξαιρετικά αναγκαίο σε αυτό το σημείο ο ίδιος ο Κύριος να αποκαλύψει το μυστήριο της άρρητης γέννησης του Εμμανουήλ όχι πλέον στον Άχαζ ούτε στον οίκο του Ιούδα, αλλά μόνο στον ίδιο τον προφήτη, και το πώς «η παρθένος θα συλλάβει και θα γεννήσει υιό». Πράγμα που διασαφηνίζοντας ο ίδιος ο Κύριος λέει: «και πλησίασα την προφήτιδα, και συνέλαβε και γέννησε υιό». Για να μη φτάσουν όμως αυτά στις ακοές όλων των τότε ανθρώπων, αλλά να φυλαχθούν σε απόρρητη γραφή, παραγγέλλει στον προφήτη «να λάβει τόμο καινό και μέγα, ή τεύχος ή περγαμηνή ή ειλητάριο» κατά τους υπολοίπους, και «να γράψει σε αυτό με γραφίδα ανθρώπου», δηλαδή με τη συνηθισμένη και γνωστή στους ανθρώπους γραφή· διότι υπάρχει άλλη γραφή του Θεού, η οποία δεν γράφεται με «γραφίδα ανθρώπου», αλλά με τη δύναμη του Λόγου του Θεού που εγγράφει τους αξίους στο «βιβλίο των ζώντων», τώρα όμως προστάζει τον προφήτη «να γράψει σε αυτό με γραφίδα ανθρώπου» περί του «να κάνει γρήγορα λαφυραγωγία». Αυτός βεβαίως ήταν εκείνος που και παλαιότερα έδεσε τον ισχυρό διάβολο και «διήρπασε τα λάφυρά του». Μέσω της δυνάμεως του Εμμανουήλ, διότι ήδη πλησιάζει και είναι παρών ο καιρός, κατά τον οποίο «θα σκυλευθούν» (θα λεηλατηθούν) οι προαναφερθέντες δύο βασιλείς, δηλαδή εκείνος της Δαμασκού και εκείνος της Σαμάρειας, καθώς θα τους επιτεθεί ο βασιλιάς των Ασσυρίων εξαιτίας της απόρρητης προσωνυμίας του Εμμανουήλ. Διατάζει δε τον προφήτη «να εγγράψει» πάνω στον «καινό και μεγάλο τόμο» τα όσα πρόκειται να ειπωθούν και να το πράξει αυτό ενώπιον δύο ανδρών «μαρτύρων», του ενός ιερέα και του άλλου προφήτη.

Η ιστορία κάνει μνεία για τον «ιερέα Ουρία», ότι υπηρετούσε τον Θεό ως ιερέας κατά τους χρόνους του προφήτη Ησαΐα, κάνει δε μνεία και για τον «Ζαχαρία», που έζησε επί του βασιλέως Εζεκία. Λέγει, λοιπόν, το βιβλίο των Παραλειπομένων: «και ο Εζεκίας εκζητούσε τον Κύριο κατά τις ημέρες του Ζαχαρία, ο οποίος είχε σύνεση με φόβο Κυρίου». Αυτούς, επομένως, τους δύο άνδρες λέγει, «κατάστησέ τους μάρτυρες για εμένα, αφού λάβεις τον νέο τόμο», και ενώ επρόκειτο να «γράψεις σε αυτόν με γραφίδα ανθρώπου», υπό την παρουσία των «μαρτύρων» που δίνουν μαρτυρία σε εμένα. Από εδώ και στο εξής «γράφε» αυτά τα λόγια στον προαναφερθέντα «τόμο: και προσήλθα στην προφήτιδα, και συνέλαβε και έτεκε υιό». Αυτά δε τα λέγει ο Κύριος που αποκαλύπτει τους χρησμούς· διότι πρέπει να προσέχουμε επιμελώς τη διατύπωση ολόκληρης της Γραφής: «και είπε ο Κύριος προς εμένα», συνδέοντας απευθείας από το δικό Του πρόσωπο το: «και προσήλθα στην προφήτιδα, και συνέλαβε και έτεκε υιό». Αυτά ακριβώς πρόσταξε τον προφήτη ο αποκαλύπτων Κύριος να «εγγράψει στον νέο τόμο», διότι, εφόσον είχε ειπωθεί πιο πάνω το: «ιδού η παρθένος θα συλλάβει και θα τέξει υιό» και τα εξής, τώρα αναγκαστικά, στο παρόν σημείο, ο ίδιος ο Κύριος διασαφηνίζει πώς θα γινόταν αυτό, λέγοντας: «και προσήλθα στην προφήτιδα», αντί του: εγώ ο ίδιος «θα προσέλθω στην προφήτιδα».

Ψ. Εʹ. Και είπε ο Κύριος προς εμένα: «Λάβε για τον εαυτό σου έναν τόμο (χαρτιού) καινούριο και μεγάλο, και γράψε σε αυτόν με γραφίδα ανθρώπου, για να κάνεις γρήγορη λεηλασία λαφύρων. Διότι είναι παρόν, και κάνε μου μάρτυρες πιστούς ανθρώπους, τον Ουρία τον ιερέα, και τον Ζαχαρία, τον υιό του Βαραχίου». Και πλησίασα την προφήτιδα, και συνέλαβε στην κοιλιά της, και γέννησε υιό· και μου είπε ο Κύριος: «Κάλεσε το όνομά του, Σκύλευσε ταχέως, λεηλάτησε γρήγορα· διότι, προτού να μάθει το παιδί να φωνάζει πατέρα ή μητέρα, θα λάβει τη δύναμη της Δαμασκού και τα λάφυρα της Σαμάρειας ενώπιον του βασιλιά των Ασσυρίων». Για την καταγραφή αυτού του παραδόξου που επρόκειτο να επιτελεστεί, προστάζεται ο προφήτης να λάβει έναν καινούριο, μεγάλο και άγραφο τόμο· μέσω αυτού νομίζω ότι δηλώνεται το Ευαγγέλιο της Καινής Διαθήκης· αλλά και το να ορίσει για τον Κύριο μάρτυρες πιστούς ανθρώπους, εκ των οποίων ο μεν ένας λέγεται ότι είναι ιερέας, ενώ ο άλλος νομίζω ότι ήταν προφήτης (τον οποίο μνημονεύει άλλωστε και το βιβλίο των Παραλειπομένων), τους οποίους και αυτούς υπολαμβάνω ότι αποτελούν σύμβολο των προφητών που μαρτύρησαν για την παρουσία του Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού, και των ιερέων που είχαν παλαιότερα εγκατασταθεί ως τύπος Του. Μετά από αυτά λέγεται: «Και πλησίασα την προφήτιδα, και συνέλαβε στην κοιλιά της και γέννησε υιό», και τα εξής.

Αλλά, στη συνέχεια αυτών, μετά το «για βοσκή προβάτου και καταπάτηση βοδιού», συνδέεται μια δεύτερη προφητεία συγγενής με την προηγούμενη, η οποία αρχίζει από το «και μου είπε ο Κύριος, πάρε έναν τόμο», την οποία, αφού την παραθέσουμε και αυτήν, ας την εξετάσουμε. 〈β.〉 〈Από τον ίδιο〉. «Και μου είπε ο Κύριος: "Πάρε έναν καινούργιο, μεγάλο τόμο, και γράψε σε αυτόν με γραφίδα ανθρώπου για να λεηλατήσει γρήγορα τα λάφυρα· διότι πλησιάζει. Και βάλε μου μάρτυρες πιστούς ανθρώπους, τον Ουρία τον ιερέα και τον Ζαχαρία, τον γιο του Βαραχία. Και πλησίασα την προφήτιδα, και συνέλαβε και γέννησε υιό. Και μου είπε ο Κύριος: «Ονόμασέ τον Ταχέως σκύλευσον, οξέως προνόμευσον (Λεηλάτησε ταχέως, λαφυραγώγησε γρήγορα)· διότι, προτού το παιδί μάθει να φωνάζει πατέρα ή μητέρα, θα λάβει τη δύναμη της Δαμασκού και τα λάφυρα της Σαμάρειας ενώπιον του βασιλιά των Ασσυρίων»". Η παρούσα προφητεία είναι στενά συνδεδεμένη με την προηγούμενη. Διότι η παρθένος εκείνης, η οποία αναφέρεται ότι θα γεννήσει τον "μεθ' ημών Θεόν", στο παρόν χωρίο ονομάζεται προφήτις. Και καθώς γεννάται το ερώτημα, πώς άραγε θα συλλάβει εφόσον δεν έχει γνωρίσει γάμο, αυτό ακριβώς διδάσκει τώρα ο λόγος λέγοντας: «και πλησίασα την προφήτιδα, και συνέλαβε και γέννησε υιό», τα οποία πρέπει να κατανοήσουμε ότι λέγονται εκ μέρους του Αγίου Πνεύματος, από το οποίο εμφορούμενος ο προφήτης προφήτευε.

Γράφτηκε, λοιπόν, σύμφωνα με την προφητεία και ο νέος τόμος κατά την παρουσία του, δηλαδή ο λόγος της Καινής Διαθήκης που περιέχει τη γέννηση του υιού της προφήτιδος, ο οποίος και κατά λέξη παρέδωσε στα χέρια της βασιλείας των Ρωμαίων, με άρρητη και ένθεη δύναμη, τη βασιλική εξουσία της Δαμασκού και ολόκληρης της Συρίας, καθώς και τα «λάφυρα της Σαμάρειας» που μας ερμηνεύτηκαν· και όχι μόνο αυτό, αλλά και κατά την πνευματική έννοια, αφού οικειοποιήθηκε σαν κάποια λάφυρα τους εξ Ιουδαίων μαθητές του και τους θωράκισε με νοητά και λογικά όπλα, τους παρέταξε «έναντι του προσώπου» του προαναφερθέντος «βασιλιά των Ασσυρίων». Και αυτούς μεν τους προετοίμασε ως δικούς του οπλίτες στρατιώτες, ενώ εκείνους που αποποιήθηκαν το γόνιμο και ζωτικό ύδωρ της διδασκαλίας του, «το οποίο ρέει ήσυχα», και επέλεξαν τα πολεμικά έργα που είναι εχθρικά προς τον Θεό, τους παρέδωσε στον βασιλιά των Ασσυρίων, στον οποίο τυγχάνουν υποδουλωμένοι ακόμη και μέχρι σήμερα. Ανέβηκε, λοιπόν, αυτός «σε κάθε φάραγγά» τους και σε «κάθε τείχος» τους, και αφαίρεσε «από την Ιουδαία» κάθε άρχοντα και βασιλιά, που ονομάζεται «κεφαλή», και κάθε έναν που είναι «ικανός να φέρει εις πέρας κάτι»· ώστε από τότε και μέχρι τώρα αυτοί να μην κατέχουν ούτε «κεφαλή» ούτε κάποιον «ικανό» στα θεία ζητήματα, όπως ήταν αυτοί που διέπρεπαν παλαιότερα ανάμεσά τους, είτε επρόκειτο για προφήτη είτε γενικώς για δίκαιο και θεοφιλή άνδρα.

«Διότι εσύ είσαι Θεός, και δεν το γνωρίζαμε, Θεός του Ισραήλ, Σωτήρας.» Ο Ιεζεκιήλ αναφέρει: «Και με επέστρεψε ο Κύριος στον δρόμο της πύλης που βλέπει προς τα ανατολικά, και αυτή ήταν κλειστή· και μου είπε ο Κύριος: Υιέ ανθρώπου, η πύλη αυτή θα είναι κλειστή, και κανείς δεν πρόκειται να περάσει μέσα από αυτήν, διότι ο Κύριος ο Θεός του Ισραήλ θα εισέλθει και θα εξέλθει μέσα από αυτήν, και θα παραμείνει κλειστή.» Ο Ησαΐας: «Από την κοιλιά της μητέρας κάλεσα το όνομά του Κοφτερή Μάχαιρα.» Ο Δανιήλ: «Ιδού, αποκόπηκε λίθος χωρίς χέρια, και χτύπησε τον ανδριάντα, και έγινε μέγα όρος, και γέμισε την οικουμένη.» Ο λίθος, λοιπόν, που αποκόπηκε χωρίς χέρι, είναι αυτός που γεννήθηκε χωρίς σπορά ανδρός. Ο Ησαΐας πάλι: «Άκουε, ουρανέ, και δώσε προσοχή, γη, διότι ο Κύριος μίλησε: Γέννησα και ανέθρεψα υιούς, αυτοί όμως με αθέτησαν. Το βόδι γνώρισε αυτόν που το απέκτησε, και το γαϊδούρι τη φάτνη του κυρίου του· ο Ισραήλ όμως δεν με γνώρισε, ούτε ο λαός με κατανόησε.» Και πάλι: «Πάρε έναν τόμο μεγάλου νέου χαρτιού, και γράψε σε αυτόν με γραφίδα ανθρώπου, για να γίνει γρήγορα διαρπαγή λαφύρων. Και πλησίασα την προφήτιδα, και συνέλαβε, και γέννησε υιό· και μου είπε ο Κύριος: Κάλεσε το όνομά του, Ταχέως σκύλευσον, Οξέως προνόμευσον.» Ως νέο τόμο λοιπόν εννοούμε την Παρθένο· διότι όπως το νέο χαρτί είναι καθαρό, όντας άγραφο, έτσι και η αγία Παρθένος είναι αμύητη ανδρός.

Κεφάλαιο ιβ'. Πρόρρηση της ευαγγελικής συγγραφής, η οποία μαρτυρείται από τον νόμο και τους προφήτες, της γέννησης του Χριστού και της συντριβής του διαβόλου. Και μου είπε ο Κύριος: Λάβε για τον εαυτό σου έναν μεγάλο καινούργιο τόμο και γράψε σε αυτόν με γραφίδα ανθρώπου για να γίνει γρήγορα διαρπαγή λαφύρων· διότι πλησιάζει· και βάλε μου ως μάρτυρες πιστούς ανθρώπους, τον Ουρία τον ιερέα και τον Ζαχαρία, τον γιο του Βαραχίου. Και προσήλθα στην προφήτισσα, και συνέλαβε και γέννησε γιο. Και μου είπε ο Κύριος: Δώσε του το όνομα Ταχέως σκύλευσε, οξέως διαρπάξε· διότι, προτού το παιδί μάθει να φωνάζει πατέρα ή μητέρα, θα λάβει τη δύναμη της Δαμασκού και τα λάφυρα της Σαμάρειας ενώπιον του βασιλιά των Ασσυρίων.

Γι' αυτό σου μίλησα από την αρχή, για να μην πεις ότι τα είδωλά μου το έκαναν αυτό και τα γλυπτά και τα χωνευτά είδωλα το προετοίμασαν. Ούτε το γνώριζες, ούτε το είχες ακούσει. Επειδή λοιπόν, όπως ακριβώς είπα, καθώς μπορεί κανείς να δει και από τη μαρτυρία, τα απέδιδαν αυτά σε εκείνα τα είδωλα, προλαβαίνει η προφητεία να αναιρέσει αυτή την απάτη εξαγγέλλοντάς τα πολλά χρόνια πριν. Αλλά επειδή και πάλι ήταν φυσικό να λένε λόγω της αχαριστίας τους, «δεν το προείπατε, δεν το ακούσαμε από πριν, τώρα τα πλάθετε μετά την έκβαση των γεγονότων· διότι δεν γνωρίζατε τα όσα επρόκειτο να συμβούν· από πού λοιπόν είναι φανερό ότι έχει ειπωθεί αυτό;», πρόσεξε πώς με σαφήνεια τους ετοιμάζει τον αναπόδραστο έλεγχο, κλείνοντας τα αναίσχυντα στόματα. Διότι δεν τον αφήνει μόνο να τα πει, αλλά τον προστάζει και να γραφτούν τα λεγόμενα σε χαρτί, και όχι απλώς να γραφτούν, για να μην τους επιτρέπεται να λένε ότι τα έπλασε εκ των υστέρων, αλλά καλεί και μάρτυρες των γραπτών, άνδρες αξιόπιστους τόσο ως προς το αξίωμα όσο και ως προς το ήθος τους. Διότι λέει: «Κατέστησέ μου ως μάρτυρες πιστούς ανθρώπους, τον Ουρία τον ιερέα και τον Ζαχαρία τον υιό του Βαραχίου»· ώστε όταν έρθει η ώρα και πουν ότι δεν ειπώθηκαν αυτά πριν από πολλά χρόνια, το βιβλίο που θα παρουσιαστεί και οι παρόντες μάρτυρες να τους αποστομώσουν μέσα στην αναισχυντία τους. Γι' αυτό λέει: «Λάβε τόμο χαρτιού καινούργιο», για να μην καταστραφεί από την παλαιότητα, αλλά να παραμένει διατηρούμενος μέσα στον χρόνο και να τους κατηγορεί μέσω των ίδιων των γραπτών.

Και γράψε με ανθρώπινη γραφίδα, δηλαδή με κάλαμο, εκείνα που πρόκειται να συμβούν. Ποια είναι δε αυτά που πρόκειται να συμβούν; Πόλεμος, βαρβαρική νίκη, διανομή λαφύρων, αρπαγή της λείας. Όλα αυτά λοιπόν, λέει, γράψε τα: «Για να γίνει γρήγορα λεηλασία των λαφύρων. Διότι έφθασε». Τι σημαίνει, «Διότι έφθασε»; Δύο πράγματα δηλώνει αυτή η φράση: ότι ήδη από τότε το μέγεθος των αμαρτημάτων τους απαιτούσε την καταδίκη και η τιμωρία βρισκόταν προ των πυλών. Ο ίδιος όμως την αναβάλλει, επειδή με τη μακροθυμία του επιθυμεί να τους κάνει καλύτερους και να αποτρέψει την τιμωρία· και ότι του είναι εύκολο και απλό με ένα μόνο νεύμα του να τα φέρει όλα εις πέρας.

Προστάζει τον γραφέα το Άγιο Πνεύμα, και λέει: Πάρε για μένα έναν τόμο νέο, μεγάλο, και γράψε σε αυτόν με γραφίδα ανθρώπου. Αναζητήθηκε ο κάλαμος, και βρέθηκε στον Δαβίδ. Διότι λέει για αυτόν: Η γλώσσα μου είναι κάλαμος γραμματέα οξυγράφου, είσαι ωραιότερος στο κάλλος από τους υιούς των ανθρώπων. Αυτήν την Εκκλησία ο Δαβίδ τη στολίζει ως νύμφη· αυτός την καλλωπίζει, αυτός τη νουθετεί, και διδάσκει ως νυμφοστόλος, ή, όπως συνηθίζεται να λέγεται στους ανθρώπους, παράνυμφος. Παραγγέλλει στη νύμφη: Πρόσεχε, τέκνο· Άκουσε, θυγατέρα, και δες, και κλίνε το αυτί σου, και λησμόνησε τον λαό σου· και θα επιθυμήσει ο βασιλιάς το κάλλος σου. Μη νομίσεις ότι είσαι ίση του. Άκουσε, θυγατέρα, και δες, και κλίνε το αυτί σου, και λησμόνησε τον λαό σου· και θα επιθυμήσει ο βασιλιάς το κάλλος σου· διότι αυτός είναι ο Κύριός σου· και θα τον προσκυνήσουν οι θυγατέρες της Τύρου με δώρα. Εάν με ακούσεις, θυγατέρα, το πρόσωπό σου θα ικετεύσουν οι πλούσιοι του λαού της γης.

Σήμερα, νέο τόμο κατασκεύασε ο Λόγος του Θεού, ο Δημιουργός των πάντων, τον οποίο ο Πατέρας εξέφερε από την καρδιά Του για να γραφτεί σε αυτόν με το Πνεύμα, ως κάλαμο γραφής της γλώσσας του Θεού. Αυτός δόθηκε σε άνδρα που γνώριζε γράμματα και όμως δεν τον ανέγνωσε· διότι ο Ιωσήφ δεν γνώρισε τη Μαρία ούτε τη δύναμη αυτού του μυστηρίου. Ω ιερότατη θυγατέρα του Ιωακείμ και της Άννας, εσύ που διέλαθες από τις αρχές και τις εξουσίες και από τα πεπυρωμένα βέλη του πονηρού, που έζησες μέσα στον νυμφώνα του Πνεύματος και διατηρήθηκες άμωμη ως νύμφη του Θεού και μητέρα του κατά φύσιν Υιού του Θεού. Ω ιερότατη θυγατέρα, εσύ που ενώ φερόσουν ακόμη στις μητρικές αγκάλες ήσουν φοβερή σε όλες τις αποστατικές δυνάμεις. Ω ιερότατη θυγατέρα, εσύ που τρεφόσουν με γάλα από τον μαστό και περιστοιχιζόσουν από αγγέλους. Ω θεοπόθητη θυγατέρα, η δόξα των γεννητόρων σου· εσένα μακαρίζουν γενεές γενεών, όπως ακριβώς είπες επαληθεύοντας τα λόγια σου.

Ο θείος προφήτης σε προείδε, Άχραντε, ως τόμο γραμμένο από το δάκτυλο του Θεού· διότι, αφού ενσάρκωσες στη γαστέρα σου τον αόρατο Λόγο, τον γέννησες ορατό ως άνθρωπο κατά τη μορφή. Στο όρος Σινά σε προτύπωνε η βάτος, Δέσποινα, που τυλιγόταν στη φωτιά χωρίς να καίγεται· διότι εσύ βάσταξες την πύρινη φύση της θεότητας και έμεινες αλώβητη· ω, θαύμα ανερμήνευτο!