Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 8:11

Έτσι λέγει ο Κύριος: Με ισχυρό χέρι απειθούν στην πορεία της οδού αυτού του λαού, λέγοντας: Ποτέ να μην πείτε κάτι σκληρό· διότι κάθε τι που θα πει αυτός ο λαός, είναι σκληρό. — Τον δε φόβο του να μην τον φοβηθείτε, ούτε να ταραχθείτε. Τον ίδιο τον Κύριο να αγιάσετε, και αυτός θα είναι ο φόβος σου· και αν έχεις την πεποίθησή σου σε αυτόν, θα γίνει σε σένα αγιασμός· και δεν θα τον συναντήσετε ως λίθο προσκόμματος, ούτε ως πέτρα πτώσεως.

Μετά τη χαρμόσυνη αναγγελία του λόγου περί της παρουσίας του Εμμανουήλ και αφού ακούστηκε εκείνη η φωνή, τρόπον τινά ως επινίκιος αλαλαγμός κατά των εθνών (το «Γνωρίστε το, έθνη, και ηττηθείτε· διότι μαζί μας είναι ο Θεός»), το κείμενο προσθέτει το εξής, κατακρίνοντας τα έθνη: ότι απειθούν στην ισχυρή χείρα. Ως ισχυρή δε χείρα νοείται η δημιουργική δύναμη των όντων, από την οποία συγκροτήθηκε όλη η κτίση, τόσο αυτών που είναι ορατά όσο και εκείνων που υπερβαίνουν τα ορατά.

Ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός. Και θα είναι σημεία και τέρατα στον οίκο του Ιακώβ από τον Κύριο Σαβαώθ, ο οποίος κατοικεί στο όρος Σιών. Μετά τον έλεγχο των απειθούντων, τότε πλέον ο ίδιος ο Κύριος ομιλεί αυτοπροσώπως. Εκείνοι μεν λοιπόν, λέγει, απειθούν στην ισχυρή χείρα και στην πορεία της οδού αυτού του λαού, και προσποιούνται ότι αναμένουν τον Κύριο, ο οποίος απέστρεψε το πρόσωπό Του από τον οίκο του Ιακώβ.

Εκείνοι δε υφίστανται πικρές τιμωρίες, νικώμενοι παρά τη θέλησή τους από τα ρωμαϊκά στρατεύματα. «Έτσι λέγει ο Κύριος: Απειθούν στο ισχυρό χέρι, λέγοντας για την πορεία της οδού αυτού του λαού: Ας μην πουν, Σκληρό. Διότι καθετί που θα πει αυτός ο λαός, είναι σκληρό.» Ανέφερα ότι ο μακάριος προφήτης, παίρνοντας στο πρόσωπό του τον ρόλο των αγίων αποστόλων και ευαγγελιστών, συμβούλευσε και τα έθνη και τους Ιουδαίους να υποταχθούν στον Χριστό, και να τον υπακούσουν ακόμη και εκείνοι που βρίσκονται στα πέρατα της γης. Έπειτα ο Θεός, απευθυνόμενος σε αυτόν και σχεδόν εκπλησσόμενος με τη σκαιότητα και την απόλυτη αμάθεια του Ισραήλ, λέει: Απειθούν στο ισχυρό χέρι. Διότι «πανίσχυρη» και ακατάβλητη και παντοδύναμη δεξιά του Θεού και Πατρός είναι ο Υιός, μέσω του οποίου έγιναν τα πάντα και στον οποίο υπάρχουν τα πάντα· αυτός που κατήργησε τον θάνατο, και συνέτριψε τον Σατανά, και σκύλευσε τον άδη, και χάρισε αφθαρσία σε όσους υπόκειντο στη φθορά, και ανακαίνισε τα πάντα σύμφωνα με την αρχική τους κατάσταση. Έτσι και μέσω της φωνής του ψαλμωδού όσοι σώθηκαν εν Χριστώ λένε: «Η δεξιά του Κυρίου με ύψωσε, η δεξιά του Κυρίου έδειξε τη δύναμή της». Έχει ειπωθεί επίσης στις Ωδές: «Η δεξιά σου, Κύριε, δοξάστηκε με ισχύ· το δεξί σου χέρι, Κύριε, συνέτριψε τους εχθρούς.» Επομένως, έφτασαν σε τέτοιο σημείο ανοσιότητας αλλά και φρενοβλάβειας ταυτόχρονα, ώστε να επιλέξουν να απειθούν στο ισχυρό χέρι που σώζει με ευκολία, και να μη θεωρούν το γεγονός αυτό ως τίποτα το σπουδαίο.

Απειθούν δε ομοίως στην πορεία αυτού του λαού, λέει, το πρόσωπο του οποίου αναλαμβάνοντας έλεγε αμέσως: Μαζί μας είναι ο Θεός. Και ποια είναι η πορεία του λαού; Η πίστη σε αυτόν από εκείνους που έχουν τον Εμμανουήλ, η ευαγγελική πολιτεία, αφού έχει παραμεριστεί αυτή που υφίστατο στον νόμο και σαν σε σκιές. Απειθούν δε στην πορεία αυτού του λαού λέγοντας: Μην πείτε ποτέ, Σκληρό. Διότι καθετί που θα πει ο λαός αυτός, είναι σκληρό. Διότι ο λόγος των αγίων αποστόλων φαινόταν κάπως σκληρός στους Ιουδαίους, επειδή, καταργώντας τη σκιά όταν ήρθε ο κατάλληλος καιρός, δεν τους άφηναν να ζουν σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή, αλλά μάλλον ευαγγελικά και πνευματικά. <Τον δε φόβο τους να μην τον φοβηθείτε ούτε να ταραχθείτε· τον Κύριο αυτόν να αγιάσετε, και αυτός θα είναι ο φόβος σου.

Αφού ο λόγος απευθύνθηκε στα έθνη για να επιγνώσουν τον Εμμανουήλ, μεταβαίνει στον ιουδαϊκό λαό, ελέγχοντάς τον ως απειθούντα στην ισχυρή χείρα· διότι, μολονότι καλούνταν από αυτήν και όφειλαν να υπακούσουν, αυτοί απειθούσαν και έφερναν αντιρρήσεις. Γι' αυτό λέγει: «Έτσι λέγει ο Κύριος προς εκείνους που απειθούν στην ισχυρή χείρα» και προς όσους δεν βαδίζουν την ευθεία και βασιλική οδό που είναι προσφιλής στον Θεό, αλλά ακολουθούν «την πορεία της οδού αυτού του λαού». «Μην πείτε», λέγει, «ότι είναι σκληρός» ο λόγος περί της ανάγκης να απομακρυνθείτε «από την πορεία αυτού του λαού»· διότι αυτός ο λαός τον θεωρεί σκληρό, εσείς όμως που έχετε απομακρυνθεί «από την πορεία του λαού αυτού, μη λέγετε» ότι αυτό είναι σκληρό. Εάν δε σας επιβουλεύονται ως αποστάτες οι άνθρωποι του άπιστου λαού, εσείς αντιθέτως «να μη φοβηθείτε τον φόβο του» ούτε να ταράσσεστε όταν καταδιώκεστε και εκδιώκεστε από αυτούς, αλλά μόνο «τον Κύριο των δυνάμεων αγιάζοντας» να Τον αναγνωρίζετε ως τον δικό σας φόβο· «διότι αρχή σοφίας είναι ο φόβος Κυρίου». Και μέσω αυτού αποδιώκεται κάθε φόβος που προέρχεται από τους ανθρώπους. Ο Σύμμαχος το απέδωσε με τον ακόλουθο τρόπο: «Αυτά», λέγει, «μου είπε ο Κύριος με την ισχύ της χειρός Του και με απέτρεψε από το να πορεύομαι στην οδό του λαού αυτού, λέγοντας: δεν θα αποκαλείτε ανταρσία καθετί που αυτός ο λαός αποκαλεί ανταρσία».

Αυτό δε που λέει είναι το εξής: 〈με το χέρι Του ο Κύριος〉, αφού με έπιασε, 〈με απομάκρυνε〉 και ξεχώρισε τον δικό Του προφήτη, δηλαδή εμένα, ώστε να μη βαδίσω την ίδια 〈οδό〉 με τον άπιστο 〈αυτόν λαό〉, ο οποίος δεν θέλησε να επικαλεστεί τον 〈Εμμανουήλ〉. 〈Και με απομάκρυνε λέγοντας: δεν θα πείτε ανταρσία〉· διότι αυτοί μεν που αρνήθηκαν να επικαλεστούν τον 〈Εμμανουήλ〉 θεωρούν 〈ανταρσία〉 τη δική σας αποχώρηση από αυτούς, εσείς όμως 〈δεν θα πείτε〉 κάτι τέτοιο.

Εάν δε έχεις μόνο αυτόν ως 〈φόβο〉 σου, και 〈έχεις την πεποίθησή σου σε αυτόν〉, έχε θάρρος, γνωρίζοντας καλά ότι 〈θα είναι για σένα αγίασμα〉, ⌜ώστε να μην έχεις πλέον ανάγκη το σωματικό 〈αγίασμα. Αγίασμα〉 δε ονομαζόταν από τους Εβραίους ο ναός που υπήρχε παλαιά σε αυτούς και τα άδυτα αυτού. Θα είναι λοιπόν για σένα που καταδιώκεσαι μεν από εκείνους, αλλά έχεις 〈πεποίθηση〉 στον Κύριο, 〈αγίασμα〉, όχι ο σωματικός (υλικός) ναός, αλλά ο ίδιος ο Κύριος που σε αγιάζει, 〈εάν έχεις την πεποίθησή σου σε αυτόν〉. Γι' αυτό, χωρίς να φοβάσαι καθόλου αυτόν τον λαό, απομακρύνσου από αυτόν, πίστευε και έχε θάρρος στον 〈φόβο〉 σου· διότι θα έχεις αυτόν ως 〈αγίασμα〉⌝, και δεν θα σκοντάψεις σε αυτόν 〈ως σε λίθο προσκόμματος〉 ούτε 〈θα τον συναντήσεις ως πέτρα πτώσεως〉· διότι τέτοιος θα είναι 〈για τον οίκο του Ιακώβ〉 εξαιτίας της απιστίας τους· καθώς ζώντας ωσάν 〈σε παγίδα και σε κοίλωμα〉 οι 〈στην Ιερουσαλήμ〉 ⌜εξαιτίας της ‹απείθειάς› τους «στην ισχυρή χείρα» του Κυρίου, τον βρήκαν ως 〈λίθο προσκόμματος〉 και 〈πέτρα πτώσεως〉, αν και από τη φύση του δεν είναι τέτοιος· διότι για εκείνους που πιστεύουν σε αυτόν αποτελεί 〈αγίασμα〉.⌝ ⌞Βλέπεις πώς ονομάζει τον ίδιο τον Κύριο 〈λίθο προσκόμματος〉 και 〈πέτρα σκανδάλου〉. Και αναφέρει ότι τέτοιος θα είναι 〈για εκείνους που κατοικούν στην Ιερουσαλήμ και στους δύο οίκους του Ισραήλ〉, ενώ διδάσκει ότι για εκείνους που έχουν πιστέψει σε αυτόν θα είναι 〈αγίασμα〉.

Είναι δε ολοφάνερο το πώς και όλη η χώρα τους έχει καταστεί μέχρι και σήμερα υποχείρια στους εχθρούς και τους πολεμίους τους, και πώς όλα αυτά εκπληρώθηκαν με την παρουσία του Εμμανουήλ. Έτσι ακριβώς, λοιπόν, αναφέρει η Γραφή των Εβραίων, σχεδόν υποδηλώνοντας τον Εμμανουήλ, τον οποίο οι Ιουδαίοι δεν πίστεψαν και έγινε για αυτούς αίτιος τόσων πολλών συμφορών, ενώ από εμάς τα έθνη έγινε πιστευτός και αποδείχθηκε πρόξενος σωτηρίας και επίγνωσης του Θεού. Γι' αυτό στη συνέχεια προστίθεται: «μαζί μας είναι ο Θεός, μάθετέ το, έθνη, και ηττηθείτε». Ηττηθήκαμε, λοιπόν, στ' αλήθεια εμείς από τα έθνη που πιστέψαμε σε αυτόν, νικημένοι από την αλήθεια και από τη δύναμη του Θεού που ήλθε μαζί μας, και αφού ηττηθήκαμε υπακούσαμε σε αυτόν όλοι μαζί, όσοι κατοικούμε μέχρι τα πέρατα της γης, σύμφωνα με την προφητεία που έλεγε: «ακούστε έως τα πέρατα της γης». Εμείς, βέβαια, και ηττηθήκαμε και υπακούσαμε στο κάλεσμά του, προς εκείνους όμως από τα έθνη που ακόμη απειθούν απευθύνονται τα εξής, λέγοντας: «Αν και γίνατε ισχυροί, ηττηθείτε· διότι, εάν πάλι αποκτήσετε ισχύ, πάλι θα ηττηθείτε. Και όποιο σχέδιο και αν σκεφθείτε δεν πρόκειται να παραμείνει σε εσάς, επειδή μαζί μας είναι ο Θεός. Έτσι λέει ο Κύριος με δυνατό χέρι προς εκείνους που απειθούν».

Κεφάλαιο ΙΓ΄. Απειλή κατά των Ιουδαίων, επειδή απέρριψαν τον λόγο της ευαγγελικής χάριτος και για τον λόγο αυτό θα υποπέσουν στην πλάνη του διαβόλου· και επιτίμηση κατά των δαιμόνων, διότι, έστω και αν προς καιρόν υπερισχύσουν εναντίον μας, με τη συμμαχία του Θεού θα ηττηθούν· και κατηγορία των Ιουδαίων επειδή απειθούν στον Χριστό και διάγουν μεν με υποκρισία, παραβαίνουν δε εκουσίως τον νόμο και καυχώνται μάταια για την πεποίθησή τους στον Θεό. ... Επειδή αυτός ο λαός δεν θέλησε το ύδωρ του Σιλωάμ που ρέει ήσυχα, αλλά θέλησε να έχει τον Ρασσίν και τον υιό του Ρομελίου βασιλιά πάνω σας, για τον λόγο αυτό, ιδού, ο Κύριος φέρνει εναντίον σας το ισχυρό και άφθονο ύδωρ του ποταμού, τον βασιλιά των Ασσυρίων και τη δόξα του· και θα ανέλθει σε κάθε φάραγγά σας και θα περιπατήσει πάνω σε κάθε τείχος σας, και θα αφαιρέσει από την Ιουδαία κάθε άνθρωπο που θα μπορεί να σηκώσει κεφάλι ή να επιτελέσει κάτι δυνατό· και θα είναι το στρατόπεδό τους ... Γνωρίστε το, έθνη, και ηττηθείτε, ακούστε το έως τα πέρατα της γης, εσείς που ενισχυθήκατε, ηττηθείτε· διότι, αν πάλι ενισχυθείτε, πάλι θα ηττηθείτε. ... Έτσι λέγει Κύριος ο Θεός: Με ισχυρό χέρι απειθούν στην πορεία της οδού αυτού του λαού, λέγοντας: Ποτέ μην πείτε σκληρό λόγο· διότι οτιδήποτε πει αυτός ο λαός είναι σκληρό ... Τον ίδιο τον Κύριο να αγιάσετε, και αυτός θα είναι ο φόβος σου.