Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 8:12

Και σχεδόν κάθε κακοπάθεια στην παρούσα ζωή γίνεται πρόξενος των αιώνιων αγαθών. Γι' αυτό, «καθώς αναχωρούσαν, πορεύονταν και έκλαιγαν, σπέρνοντας τον σπόρο τους». Διότι οι τωρινές θλίψεις, οι οποίες συμβαίνουν εξαιτίας του νόμου του Θεού, θα γίνουν σπόρος των μελλοντικών αγαθών. «Κατά την επιστροφή τους όμως, θα έρθουν με αγαλλίαση, σηκώνοντας τα δεμάτια τους». —Απειθούν, λοιπόν, τα έθνη στην πορεία του λαού, λέγοντας: «Μην πείτε τίποτα το σκληρό. Διότι καθετί που τυχόν θα πει αυτός ο λαός, είναι σκληρό». Εξέτασε, επομένως, αυτούς που παραμένουν προσκολλημένοι στα είδωλα, για ποιον λόγο δεν προσέρχονται στη διδασκαλία του κηρύγματος. Διότι οι πιο καλοπροαίρετοι από αυτούς ομολογούν ότι δεν αντέχουν την αυστηρότητά του.

Έπειτα προσθέτει: «Τον δε φόβο αυτού μην τον φοβηθείτε». Αυτό κατανοείται με δύο τρόπους· διότι και προς τα έθνη λέγει να μη φοβούνται τον φόβο, τον οποίο τώρα λόγω έλλειψης παιδείας φοβούνται, μη παραδίδοντας τους εαυτούς τους στην άσκηση των ανώτερων πραγμάτων· σαν να έλεγε: μη φοβάσαι τη σωφροσύνη, μη φοβάσαι την ανδρεία· μη φοβάσαι την ευσέβεια, καμία από τις αρετές να μη φοβηθείς. Είναι ήμερες, ευπρόσιτες, παρέχουν αγαθά και γίνονται πρόξενοι ζωής. —Ή, μεταστρέφοντας τον λόγο, απευθύνεται προς τον λαό: ότι εκείνοι μεν αυτές τις αντιλήψεις έχουν σχηματίσει για εσάς, μη αποδεχόμενοι την ένωση μαζί σας μέσω της πορείας του νόμου. Εσείς όμως μη φοβηθείτε τις εναντίον σας επιβουλές των εθνών, αλλά, αφού κατανοήσετε τον Κύριο, αγιάστε Τον. —Και Αυτός θα είναι ο φόβος σου. Είναι μέγιστο βήμα προς την τελείωση το να φοβάται κανείς με πνευματική επίγνωση και να μην καταπτοείται από τα πάντα, ούτε να είναι δειλός, φοβούμενος τα ακίνδυνα. Διότι ο ψαλμός κατακρίνει τέτοιου είδους ανθρώπους, λέγοντας: «Εκεί κυριεύθηκαν από φόβο, όπου δεν υπήρχε φόβος».

Απειθούν δε ομοίως στην πορεία αυτού του λαού, λέει, το πρόσωπο του οποίου αναλαμβάνοντας έλεγε αμέσως: Μαζί μας είναι ο Θεός. Και ποια είναι η πορεία του λαού; Η πίστη σε αυτόν από εκείνους που έχουν τον Εμμανουήλ, η ευαγγελική πολιτεία, αφού έχει παραμεριστεί αυτή που υφίστατο στον νόμο και σαν σε σκιές. Απειθούν δε στην πορεία αυτού του λαού λέγοντας: Μην πείτε ποτέ, Σκληρό. Διότι καθετί που θα πει ο λαός αυτός, είναι σκληρό. Διότι ο λόγος των αγίων αποστόλων φαινόταν κάπως σκληρός στους Ιουδαίους, επειδή, καταργώντας τη σκιά όταν ήρθε ο κατάλληλος καιρός, δεν τους άφηναν να ζουν σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή, αλλά μάλλον ευαγγελικά και πνευματικά. <Τον δε φόβο τους να μην τον φοβηθείτε ούτε να ταραχθείτε· τον Κύριο αυτόν να αγιάσετε, και αυτός θα είναι ο φόβος σου.

«Και αν έχεις την πεποίθησή σου σε αυτόν, θα σου γίνει αγιασμός, και δεν θα τον συναντήσετε σαν λίθο προσκόμματος, ούτε σαν πέτρα πτώματος.» Έχοντας προηγουμένως κατηγορήσει εκείνους από τον Ισραήλ επειδή επέλεξαν να απειθούν στην πορεία του λαού, αυτού δηλαδή που είναι εν Χριστώ, και στις μυσταγωγίες των αγίων αποστόλων, στρέφει προς αυτούς τον λόγο της παρηγοριάς και δημιουργεί μέσα τους ακατάβλητο νου, λέγοντας ότι δεν πρέπει να φοβούνται όσους απειθούν σε αυτούς, ούτε καν να δέχονται καθόλου την ταραχή από την κακία εκείνων· αλλά μάλλον, έχοντας θάρρος στον Θεό, να αντιμετωπίζουν γενναία τους εχθρούς, γνωρίζοντας καλά ότι θα γίνει και όπλο γι' αυτούς, και πύργος ισχύος, και θα κατανικήσουν εύκολα εκείνους που τους ανθίστανται. Γι' αυτόν τον λόγο λέει: «Τον δε φόβο τους μην τον φοβηθείτε, ούτε να ταραχθείτε». Αν όμως κάποιος ήθελε να εισδύσει με οξύνοια στα νοήματα των προκειμένων, θα το εννοήσει και με άλλον τρόπο. Και έχει ως εξής: Διότι οι Ιουδαίοι φοβούνταν όχι λίγο μήπως τυχόν προσκρούσουν στον Θεό, εάν απωθούσαν την οδό της κατά νόμον πολιτείας, και αποδέχονταν τον λόγο του Σωτήρα, ο οποίος τους απομάκρυνε από τους τύπους και τους πρόσταζε να θεωρούν ως μηδέν τη σκιά. Και γι' αυτό έλεγαν για αυτόν: «Αν λοιπόν αυτός ο άνθρωπος ήταν από τον Θεό, δεν θα κατέλυε το Σάββατο».

Επειδή, λοιπόν, αν και οι θεσπέσιοι μαθητές κατάγονταν από τους Ιουδαίους, έπρεπε να αποβάλουν τον φόβο εκείνων που απειθούσαν, οι οποίοι φοβούνταν, όπως είπα, μήπως προσκρούσουν στον νόμο επειδή θα επέλεγαν να ζήσουν μάλλον σύμφωνα με το Ευαγγέλιο, τους προτρέπει λέγοντας: Τον δικό τους φόβο να μην τον φοβηθείτε, ούτε να ταραχθείτε. Αλλά μάλλον να αγιάζεται από εσάς, λέει, ο Κύριος της δόξης, δηλαδή ο Χριστός, και να τιμάται με την πίστη, και αυτόν να φοβάστε. Διότι έτσι θα γίνει για εσάς αγιασμός, και δεν θα τον συναντήσετε σαν λίθο προσκόμματος ούτε σαν πέτρα πτώματος. Δύο μεγάλα και εξαίρετα πράγματα θέτει σε αυτόν. Πρώτον, διότι θα αγιάσει, λέει, εσάς που πιστεύετε και θα σας αναδείξει μετόχους της θείας του φύσεως διά του Αγίου Πνεύματος. Επιπλέον δε θα κερδίσετε και αυτό: το να μην προσκρούσετε πάνω του ούτε σαν σε λίθο ούτε σαν σε πέτρα σκανδάλου. Αυτό ακριβώς έπαθαν οι ταλαίπωροι Ιουδαίοι εξαιτίας της πάρα πολύ μεγάλης τους αμάθειας, λέγοντας: «Εμείς γνωρίζουμε ότι στον Μωυσή έχει μιλήσει ο Θεός· αυτόν όμως δεν ξέρουμε από πού είναι». Επομένως, επειδή ούτε τον αγίασαν, ούτε θέλησαν να έχουν πεποίθηση σε αυτόν, παρέμειναν εντελώς αμέτοχοι του αγιασμού, και αφού σκόνταψαν πάνω του σαν σε λίθο, έπεσαν, και βρέθηκαν μέσα σε κάθε είδους κακό.

Και με τη λέξη σύνδεσμο βέβαια, όπως τουλάχιστον νομίζω, εννοεί τη μοχθηρία των εθνών, τη σκληρότητα και τη φιλόνεικη διάθεση, και το να μηχανεύονται τρόπον τινά πλοκές πραγμάτων εναντίον κάποιων, και να αναζητούν δόλιες επινοήσεις, ώστε μερικές φορές να παγιδεύουν κάποιους και να τους ρίχνουν σε αναπόδραστους βρόχους περιστάσεων. Διότι ο άνθρωπος πρέπει να είναι απλός και ευπρόσιτος, εάν έχει σκοπό να τον επιβλέπει ο Θεός και να επιθυμεί διακαώς τα δικά Του χαρίσματα.

Αφού ο λόγος απευθύνθηκε στα έθνη για να επιγνώσουν τον Εμμανουήλ, μεταβαίνει στον ιουδαϊκό λαό, ελέγχοντάς τον ως απειθούντα στην ισχυρή χείρα· διότι, μολονότι καλούνταν από αυτήν και όφειλαν να υπακούσουν, αυτοί απειθούσαν και έφερναν αντιρρήσεις. Γι' αυτό λέγει: «Έτσι λέγει ο Κύριος προς εκείνους που απειθούν στην ισχυρή χείρα» και προς όσους δεν βαδίζουν την ευθεία και βασιλική οδό που είναι προσφιλής στον Θεό, αλλά ακολουθούν «την πορεία της οδού αυτού του λαού». «Μην πείτε», λέγει, «ότι είναι σκληρός» ο λόγος περί της ανάγκης να απομακρυνθείτε «από την πορεία αυτού του λαού»· διότι αυτός ο λαός τον θεωρεί σκληρό, εσείς όμως που έχετε απομακρυνθεί «από την πορεία του λαού αυτού, μη λέγετε» ότι αυτό είναι σκληρό. Εάν δε σας επιβουλεύονται ως αποστάτες οι άνθρωποι του άπιστου λαού, εσείς αντιθέτως «να μη φοβηθείτε τον φόβο του» ούτε να ταράσσεστε όταν καταδιώκεστε και εκδιώκεστε από αυτούς, αλλά μόνο «τον Κύριο των δυνάμεων αγιάζοντας» να Τον αναγνωρίζετε ως τον δικό σας φόβο· «διότι αρχή σοφίας είναι ο φόβος Κυρίου». Και μέσω αυτού αποδιώκεται κάθε φόβος που προέρχεται από τους ανθρώπους. Ο Σύμμαχος το απέδωσε με τον ακόλουθο τρόπο: «Αυτά», λέγει, «μου είπε ο Κύριος με την ισχύ της χειρός Του και με απέτρεψε από το να πορεύομαι στην οδό του λαού αυτού, λέγοντας: δεν θα αποκαλείτε ανταρσία καθετί που αυτός ο λαός αποκαλεί ανταρσία».

Αυτό δε που λέει είναι το εξής: 〈με το χέρι Του ο Κύριος〉, αφού με έπιασε, 〈με απομάκρυνε〉 και ξεχώρισε τον δικό Του προφήτη, δηλαδή εμένα, ώστε να μη βαδίσω την ίδια 〈οδό〉 με τον άπιστο 〈αυτόν λαό〉, ο οποίος δεν θέλησε να επικαλεστεί τον 〈Εμμανουήλ〉. 〈Και με απομάκρυνε λέγοντας: δεν θα πείτε ανταρσία〉· διότι αυτοί μεν που αρνήθηκαν να επικαλεστούν τον 〈Εμμανουήλ〉 θεωρούν 〈ανταρσία〉 τη δική σας αποχώρηση από αυτούς, εσείς όμως 〈δεν θα πείτε〉 κάτι τέτοιο.

Ο Ιησούς σιωπά, και οι εχθροί μαρτυρούν υπέρ αυτού. Φωνάζουν οι Ιουδαίοι, και κανείς δεν επιβεβαιώνει τις κραυγές τους. Ο Πιλάτος, όμως, είναι ενδοτικός και ελάχιστα σταθερός στην υπεράσπιση της αλήθειας. Διότι φοβήθηκε τη συκοφαντία, μήπως κατηγορηθεί ότι απελευθέρωσε έναν αντάρτη. Επειδή δεν έμαθε να λέει: «Τον φόβο σας δεν πρόκειται να φοβηθούμε, αλλά ο ίδιος ο Κύριος θα είναι ο φόβος μου». Λέει λοιπόν: «Αφού τον παιδεύσω, θα τον απολύσω», δηλαδή αφού τον συνετίσω με μαστιγώσεις. Είχαν την υποχρέωση οι Ρωμαίοι κατά την εορτή να απολύουν έναν κατάδικο, κάνοντας χάρη στους Ιουδαίους. Διότι, εφόσον οι Ιουδαίοι είχαν γίνει υπόσπονδοι, τους έδωσαν την άδεια να πολιτεύονται σύμφωνα με τα δικά τους έθιμα και τους νόμους. Ήταν πατροπαράδοτο έθιμο στους Ιουδαίους να ζητούν από τον άρχοντα την απελευθέρωση καταδίκων, όπως ακριβώς είχαν ζητήσει από τον Σαούλ τον Ιωνάθαν. Εάν αγνοείς την ιστορία, ανέτρεξε στο πρώτο βιβλίο των Βασιλειών και θα τη βρεις. «Αναφώνησαν δε», λέει, «όλο το πλήθος μαζί λέγοντας: Απομάκρυνε τούτον». Τι το χειρότερο από αυτό; Το άγιο έθνος μαινόταν για φόνο, ο εθνικός Πιλάτος προσπαθούσε να αποτρέψει τον φόνο, τα πάνω ήρθαν κάτω. «Απομάκρυνε τούτον», λένε, «και απόλυσέ μας τον Βαραββά, ο οποίος, όντας στασιαστής και φονιάς, ρίχτηκε στη φυλακή».