Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 8:14

Αγίασε, λοιπόν, τον Κύριο. Και αυτός θα είναι ο φόβος σου. —Εκείνου την παρουσία να προσδοκάς, εκείνου το κριτήριο να φοβάσαι. Φοβερός είναι αυτός που αποδίδει στον καθένα κατά τα έργα του· φοβερός αυτός που πρόκειται να έλθει από τους ουρανούς με ήχο σάλπιγγας μαζί με τους αγίους Αγγέλους· φοβερός εκείνος, του οποίου η απόφαση είναι αιώνια κόλαση. Εάν, λοιπόν, έχεις εναποθέσει την εμπιστοσύνη σου στον Κύριο, δεν θα τον συναντήσεις ως λίθο προσκόμματος, ούτε ως πέτρα πτώματος.

Σαφώς, ο λόγος μάς προσκαλεί στην πίστη προς τον Κύριό μας Ιησού. Διότι περί αυτού έχει ειπωθεί ότι: «Ιδού, θέτω στη Σιών λίθο προσκόμματος και πέτρα σκανδάλου». Οι τυφλοί και όσοι δεν μπορούν να δουν καθαρά όσα βρίσκονται μπροστά στα πόδια τους, σκοντάφτουν στους λίθους· και εκείνοι που δεν έχουν ασφαλίσει τα πατήματά τους, γλιστρούν στις πέτρες. Επομένως, εκείνος που δεν έδειξε καμία μέριμνα για το διορατικό της ψυχής, ούτε γνώρισε μέσω της διδασκαλίας των Γραφών την παρουσία του Κυρίου, σκοντάφτει στο κήρυγμα του Ευαγγελίου· και εκείνος που εύκολα κλονίζεται ως προς την πίστη, σκανδαλίζεται στην πέτρα, η οποία είναι ο Χριστός. —Εσύ όμως (λέγει), ο λαός, εάν έχεις πεποίθηση και στηρίζεσαι με τέλεια πίστη στον Κύριο, δεν θα συναντήσεις τον λόγο γι' αυτόν ως λίθο προσκόμματος, ούτε θα ολισθήσεις πάνω σε αυτόν, ως πτώση εξαιτίας πέτρας. —Ίσως πάλι η μωρία του κηρύγματος να είναι πρόσκομμα στους Έλληνες, οι οποίοι αναζητούν τη σοφία· και να είναι πέτρα σκανδάλου για τους Ιουδαίους, οι οποίοι ζητούν σημεία. Γι' αυτόν τον λόγο έλεγε ο Παύλος, ότι το κήρυγμα είναι για τους Ιουδαίους μεν σκάνδαλο, για τα έθνη δε μωρία.

Αλλά όσοι πίστεψαν σε αυτόν, δεν ντροπιάστηκαν· όσοι όμως ήταν άπιστοι και αμαθείς, και δεν μπόρεσαν να δουν το μυστήριό του, έπεσαν και συντρίφτηκαν. Διότι είπε κάπου πάλι ο Θεός και Πατέρας: «Ιδού, θέτω στη Σιών λίθο προσκόμματος, και πέτρα σκανδάλου, και όποιος πιστεύει σε αυτόν δεν πρόκειται να ντροπιαστεί· και πάνω σε όποιον πέσει, θα τον συντρίψει». Αλλά εξασφάλιζε τους απογόνους του Ισραήλ ο προφήτης λέγοντας: «Και αυτόν αγιάστε, και αυτός θα είναι φως σας· και αν έχεις πεποίθηση σε αυτόν, θα σου είναι για αγιασμό, και δεν θα τον συναντήσετε ως λίθο προσκόμματος, ούτε ως πέτρα παραπτώματος». Επομένως, επειδή ο Ισραήλ δεν αγίασε τον Εμμανουήλ, που είναι Κύριος και Θεός, ούτε καν θέλησε να έχει πεποίθηση σε αυτόν, σκοντάφτουν [πέφτουν] πάνω του ως λίθο εξαιτίας της απιστίας τους, συνετρίβησαν και έπεσαν· αναστήθηκαν όμως πολλοί, δηλαδή, αυτοί που αποδέχθηκαν την πίστη σε αυτόν.

«Και αν έχεις την πεποίθησή σου σε αυτόν, θα σου γίνει αγιασμός, και δεν θα τον συναντήσετε σαν λίθο προσκόμματος, ούτε σαν πέτρα πτώματος.» Έχοντας προηγουμένως κατηγορήσει εκείνους από τον Ισραήλ επειδή επέλεξαν να απειθούν στην πορεία του λαού, αυτού δηλαδή που είναι εν Χριστώ, και στις μυσταγωγίες των αγίων αποστόλων, στρέφει προς αυτούς τον λόγο της παρηγοριάς και δημιουργεί μέσα τους ακατάβλητο νου, λέγοντας ότι δεν πρέπει να φοβούνται όσους απειθούν σε αυτούς, ούτε καν να δέχονται καθόλου την ταραχή από την κακία εκείνων· αλλά μάλλον, έχοντας θάρρος στον Θεό, να αντιμετωπίζουν γενναία τους εχθρούς, γνωρίζοντας καλά ότι θα γίνει και όπλο γι' αυτούς, και πύργος ισχύος, και θα κατανικήσουν εύκολα εκείνους που τους ανθίστανται. Γι' αυτόν τον λόγο λέει: «Τον δε φόβο τους μην τον φοβηθείτε, ούτε να ταραχθείτε». Αν όμως κάποιος ήθελε να εισδύσει με οξύνοια στα νοήματα των προκειμένων, θα το εννοήσει και με άλλον τρόπο. Και έχει ως εξής: Διότι οι Ιουδαίοι φοβούνταν όχι λίγο μήπως τυχόν προσκρούσουν στον Θεό, εάν απωθούσαν την οδό της κατά νόμον πολιτείας, και αποδέχονταν τον λόγο του Σωτήρα, ο οποίος τους απομάκρυνε από τους τύπους και τους πρόσταζε να θεωρούν ως μηδέν τη σκιά. Και γι' αυτό έλεγαν για αυτόν: «Αν λοιπόν αυτός ο άνθρωπος ήταν από τον Θεό, δεν θα κατέλυε το Σάββατο».

Επειδή, λοιπόν, αν και οι θεσπέσιοι μαθητές κατάγονταν από τους Ιουδαίους, έπρεπε να αποβάλουν τον φόβο εκείνων που απειθούσαν, οι οποίοι φοβούνταν, όπως είπα, μήπως προσκρούσουν στον νόμο επειδή θα επέλεγαν να ζήσουν μάλλον σύμφωνα με το Ευαγγέλιο, τους προτρέπει λέγοντας: Τον δικό τους φόβο να μην τον φοβηθείτε, ούτε να ταραχθείτε. Αλλά μάλλον να αγιάζεται από εσάς, λέει, ο Κύριος της δόξης, δηλαδή ο Χριστός, και να τιμάται με την πίστη, και αυτόν να φοβάστε. Διότι έτσι θα γίνει για εσάς αγιασμός, και δεν θα τον συναντήσετε σαν λίθο προσκόμματος ούτε σαν πέτρα πτώματος. Δύο μεγάλα και εξαίρετα πράγματα θέτει σε αυτόν. Πρώτον, διότι θα αγιάσει, λέει, εσάς που πιστεύετε και θα σας αναδείξει μετόχους της θείας του φύσεως διά του Αγίου Πνεύματος. Επιπλέον δε θα κερδίσετε και αυτό: το να μην προσκρούσετε πάνω του ούτε σαν σε λίθο ούτε σαν σε πέτρα σκανδάλου. Αυτό ακριβώς έπαθαν οι ταλαίπωροι Ιουδαίοι εξαιτίας της πάρα πολύ μεγάλης τους αμάθειας, λέγοντας: «Εμείς γνωρίζουμε ότι στον Μωυσή έχει μιλήσει ο Θεός· αυτόν όμως δεν ξέρουμε από πού είναι». Επομένως, επειδή ούτε τον αγίασαν, ούτε θέλησαν να έχουν πεποίθηση σε αυτόν, παρέμειναν εντελώς αμέτοχοι του αγιασμού, και αφού σκόνταψαν πάνω του σαν σε λίθο, έπεσαν, και βρέθηκαν μέσα σε κάθε είδους κακό.

Ο σοφός Παροιμιαστής είπε: «Γιε μου, ας μη ζηλεύει η καρδιά σου τους αμαρτωλούς, αλλά να βρίσκεσαι στον φόβο του Κυρίου όλη την ημέρα». Διότι θα ταίριαζε σε όσους είναι αληθινά συνετοί, να γίνονται μιμητές όχι της σκαιότητας των φαύλων, αλλά της επιείκειας των αγαθών. Επομένως, επειδή ακριβώς συμβούλευε τους αγίους μαθητές να θεωρούν τον Χριστό ως αγιασμό τους, να εμπιστεύονται περισσότερο σε αυτόν, και να θεωρούν ως μηδέν τις παραφροσύνες εκείνων που τους διώκουν, πρόσθεσε αναγκαστικά πόσες και τι είδους βλάβες θα συμβούν σε εκείνους που έχουν επιλέξει να απειθούν. Διότι, λέει, ο οίκος του Ιακώβ, δηλαδή οι Ιουδαίοι, πάσχοντας από πάρα πολύ μεγάλη και ακατάπαυστη παραφροσύνη εναντίον του Χριστού, θα μοιάζουν με εκείνους που έχουν πιαστεί σε παγίδα και έχουν θηρευτεί προς όλεθρο. Ή και με εκείνους που βρίσκονται σε βαθουλώματα, δηλαδή με εκείνους που έχουν γλιστρήσει σε λάκκο.

Αλλά όσοι πίστεψαν σε αυτόν δεν ντροπιάστηκαν· οι άπιστοι όμως, και όσοι δεν μπόρεσαν να δουν το μυστήριό του, έπεσαν και συντρίφτηκαν. Διότι είπε κάπου πάλι ο Θεός και Πατέρας: «Ιδού, θέτω στη Σιών λίθο προσκόμματος, και πέτρα σκανδάλου· και όποιος πιστεύει σε αυτόν δεν θα ντροπιαστεί· και πάνω σε όποιον πέσει, θα τον κατακομματιάσει». Αλλά ο προφήτης προφύλαξε εκείνους από τον Ισραήλ, λέγοντας: «Αυτόν θα τον αγιάσετε ως Κύριο, και αυτός θα είναι ο φόβος σου· και εάν έχεις πεποίθηση σε αυτόν, θα είναι για εσένα προς αγιασμό, και δεν θα συναντηθείτε με αυτόν σαν με λίθο προσκόμματος, ούτε σαν με πέτρα πτώματος.» — (A f. 39, E f. 129) Επομένως, επειδή ο Ισραήλ δεν αγίασε τον Εμμανουήλ, που είναι Κύριος και Θεός, ούτε θέλησε να έχει πεποίθηση σε αυτόν, σκοντάφτοντας σαν σε λίθο εξαιτίας της απιστίας του, συντρίφτηκε και έπεσε· αναστήθηκαν όμως πολλοί, δηλαδή αυτοί που αποδέχτηκαν την πίστη σε αυτόν. — (A f. 39 b, E f. 130, H f. 116) Ή και όπως γράφει ο σοφότατος Παύλος, «Για τους Ιουδαίους ο σταυρός είναι σκάνδαλο, και για τα έθνη μωρία.» Και πάλι: «Ο λόγος του σταυρού για όσους χάνονται είναι μωρία· αλλά για εμάς που σωζόμαστε, είναι δύναμη Θεού προς σωτηρία.»

Όταν όμως τους λάμψει το φως της αλήθειας, και ξυπνήσουν σαν από νύχτα και σκοτάδι, μόλις τότε, μαθαίνοντας ποιος και πόσο μεγάλος είναι, τον ομολογούν άγιο των αγίων. Ότι δε αυτό έχει έτσι, θα το κατανοήσεις από το εξής. Είπε κάποιος από τους αγίους προφήτες: «Τον ίδιο τον Κύριο να αγιάσετε, και αυτός θα είναι ο φόβος σου· και εάν έχεις πεποίθηση σε αυτόν, θα σου γίνει για αγιασμό.» Άραγε λοιπόν εμείς καθιστούμε άγιο τον Θεό, αυτόν που από το δικό του πλήρωμα διανέμει πλουσιοπάροχα στην κτίση τα δικά του; Αλλά είναι φανερό πως λέμε ότι εκείνο διδάσκει, δηλαδή να πιστεύετε ότι αυτός είναι Άγιος· διότι τότε θα τον φοβηθείτε, και αυτός θα γίνει σε εσάς για αγιασμό. Είναι γραμμένο δε πάλι για τον Χριστό: «Αγιάσατε αυτόν που περιφρονεί την ψυχή του»· δηλαδή, δεν την υπολόγισε καθόλου· διότι την προσέφερε για χάρη μας. Όμως, ας αγιάζεται, λέει, από εσάς, δηλαδή ας ομολογείται άγιος. Και τούτο διότι είναι κατά φύση, επειδή είναι Θεός αληθινός και Υιός του Θεού. Διότι το να είναι κανείς ουσιαστικά άγιος δεν θα ταίριαζε σε κανένα από όσα έχουν παραχθεί από την ανυπαρξία στην ύπαρξη, παρά μόνο στην ανώτατη και πάνω από όλα φύση.

Διότι δεν ήθελαν να ακούσουν τη φωνή του Ησαΐα που λέει: «Αυτόν τον Κύριο αγιάστε, και αυτός θα είναι ο φόβος σας, και δεν θα τον συναντήσετε ως λίθο προσκόμματος, ούτε ως πέτρα πτώματος». Ο Χριστός, λοιπόν, είναι λίθος προσκόμματος για τους άπιστους εθνικούς, πέτρα σκανδάλου για τους Ιουδαίους, για εμάς όμως τους πιστούς είναι ο θεμέλιος λίθος, που συγκρατεί όλη την κρηπίδα της Εκκλησίας· και πέτρα λόγω του στερεού και αμετάπτωτου της ομολογίας, πάνω στην οποία συντρίβονται οι τρικυμίες των αιρέσεων και διαλύονται σε αφρό. Ο Ματθαίος, βέβαια, αφού ανέφερε και το υπόλοιπο της προφητείας, δηλαδή το «Παρά Κυρίου έγινε αυτή» και τα εξής, και στη συνέχεια αφού είπε: «Γι' αυτό σας λέω, θα αφαιρεθεί από εσάς η βασιλεία του Θεού, και θα δοθεί σε έθνος που θα παράγει τους καρπούς της», τότε πρόσθεσε: «Και όποιος πέσει πάνω σε αυτόν τον λίθο θα συνθλιβεί», και τα εξής.

Εκείνοι δε λένε: κοιτάξτε τη στερεή πέτρα την οποία λατομήσατε, κοιτάξτε και δείτε. Το βρίσκεις στα Ευαγγέλια: σε λαξευτό μνήμα, το οποίο ήταν λατομημένο από πέτρα. Και τι συμβαίνει; Τι είδους είναι η θύρα του μνήματος; Πάλι, άλλος προφήτης λέει: θανάτωσαν τη ζωή μου σε λάκκο και έθεσαν λίθο πάνω μου. Εγώ, ο λίθος ο ακρογωνιαίος, ο εκλεκτός, ο έντιμος, κείμαι στο εσωτερικό του λίθου για λίγο χρόνο, λίθος προσκόμματος για τους Ιουδαίους, και σωτήριος για όσους πιστεύουν. Φυτεύτηκε, λοιπόν, το ξύλο της ζωής στη γη, για να απολαύσει την ευλογία η καταραμένη γη και για να ελευθερωθούν οι νεκροί.

Εάν δε έχεις μόνο αυτόν ως 〈φόβο〉 σου, και 〈έχεις την πεποίθησή σου σε αυτόν〉, έχε θάρρος, γνωρίζοντας καλά ότι 〈θα είναι για σένα αγίασμα〉, ⌜ώστε να μην έχεις πλέον ανάγκη το σωματικό 〈αγίασμα. Αγίασμα〉 δε ονομαζόταν από τους Εβραίους ο ναός που υπήρχε παλαιά σε αυτούς και τα άδυτα αυτού. Θα είναι λοιπόν για σένα που καταδιώκεσαι μεν από εκείνους, αλλά έχεις 〈πεποίθηση〉 στον Κύριο, 〈αγίασμα〉, όχι ο σωματικός (υλικός) ναός, αλλά ο ίδιος ο Κύριος που σε αγιάζει, 〈εάν έχεις την πεποίθησή σου σε αυτόν〉. Γι' αυτό, χωρίς να φοβάσαι καθόλου αυτόν τον λαό, απομακρύνσου από αυτόν, πίστευε και έχε θάρρος στον 〈φόβο〉 σου· διότι θα έχεις αυτόν ως 〈αγίασμα〉⌝, και δεν θα σκοντάψεις σε αυτόν 〈ως σε λίθο προσκόμματος〉 ούτε 〈θα τον συναντήσεις ως πέτρα πτώσεως〉· διότι τέτοιος θα είναι 〈για τον οίκο του Ιακώβ〉 εξαιτίας της απιστίας τους· καθώς ζώντας ωσάν 〈σε παγίδα και σε κοίλωμα〉 οι 〈στην Ιερουσαλήμ〉 ⌜εξαιτίας της ‹απείθειάς› τους «στην ισχυρή χείρα» του Κυρίου, τον βρήκαν ως 〈λίθο προσκόμματος〉 και 〈πέτρα πτώσεως〉, αν και από τη φύση του δεν είναι τέτοιος· διότι για εκείνους που πιστεύουν σε αυτόν αποτελεί 〈αγίασμα〉.⌝ ⌞Βλέπεις πώς ονομάζει τον ίδιο τον Κύριο 〈λίθο προσκόμματος〉 και 〈πέτρα σκανδάλου〉. Και αναφέρει ότι τέτοιος θα είναι 〈για εκείνους που κατοικούν στην Ιερουσαλήμ και στους δύο οίκους του Ισραήλ〉, ενώ διδάσκει ότι για εκείνους που έχουν πιστέψει σε αυτόν θα είναι 〈αγίασμα〉.

Πώς, λοιπόν, έγινε «λίθος προσκόμματος» και «πέτρα σκανδάλου» για όσους αναφέρθηκαν ο Εμμανουήλ, παρά μέσω της κυήσεως από παρθένο; Γι' αυτό και ο θείος Απόστολος, διδάσκοντας αυτά, έλεγε: «στους Ιουδαίους μεν σκάνδαλο, στα δε έθνη μωρία». «Δύο» δε ήταν «οι οίκοι του Ισραήλ»: ο ένας αποτελούνταν από τους άρχοντές τους, και ο άλλος από τους αρχομένους. Σε αυτούς δε «τους δύο οίκους», δηλαδή συνολικά σε ολόκληρο το έθνος, και στους άρχοντες και στους αρχομένους, λέει ότι ο ίδιος ο Κύριος θα γίνει «παγίδα και σκάνδαλο». Αντί για το: «Τότε θα γίνουν φανεροί αυτοί που σφραγίζουν τον νόμο ώστε να μην μαθευτεί», ο Σύμμαχος μετέφρασε ως εξής: «δέσε τη μαρτυρία, σφράγισε τον νόμο μέσα στις διδασκαλίες μου», ο δε Θεοδοτίων: «δέσε τη μαρτυρία, σφράγισε τον νόμο ανάμεσα στους μαθητευομένους μου», και ο Ακύλας παρομοίως: «δέσε τη μαρτυρία, σφράγισε τον νόμο ανάμεσα στους μαθητευομένους μου». Και τα λέει αυτά ο Κύριος μετά τα όσα ειπώθηκαν προηγουμένως περί των δύο οίκων του Ισραήλ και περί των κατοίκων της Ιερουσαλήμ, όταν, όπως λέει, συμβούν σε εκείνους όσα έχουν προαναφερθεί.

τότε «δέσε το μαρτύριο, σφράγισε τον νόμο ανάμεσα στους μαθητές μου»· διότι δεν θα υπάρχει πλέον ανάγκη του νόμου του Μωυσή ούτε των μαρτυριών που υπάρχουν σε αυτόν, εξαιτίας του ότι παραδίδει πλέον νέα διδασκαλία μέσω της Καινής Διαθήκης «στους μαθητές» του, δηλαδή σε όλους όσοι προέρχονται από τα έθνη και έχουν κληθεί στη διδασκαλία του, οι οποίοι «θα είναι τότε φανεροί, σφραγίζοντας τον νόμο, ώστε να μην τον μαθαίνουν»· διότι όσοι αποδέχθηκαν το Ευαγγέλιο και διδάχθηκαν να ζουν σύμφωνα με την Καινή Διαθήκη, σαν να έθεσαν σφραγίδες στον νόμο, τον αφήνουν στην άκρη επειδή δεν είναι πλέον χρήσιμος, λόγω της παράθεσης του ανώτερου· και οι ίδιοι, περιμένοντας τη χάρη δια του Ιησού Χριστού, «θα πουν: Θα περιμένω τον Θεό, ο οποίος απέστρεψε το πρόσωπό του από τον οίκο του Ιακώβ, και θα έχω πεποίθηση σε αυτόν». Γι' αυτό και γίνεται «αγιασμός» τους, σύμφωνα με την υπόσχεση που έχει δώσει λέγοντας: «και αν έχεις πεποίθηση σε αυτόν, θα είναι για σένα ως αγιασμός».

Το ότι ο θεόφρων Συμεών είπε πως ο Κύριος έχει τεθεί για την πτώση και την ανάσταση πολλών στον Ισραήλ, αποδεικνύει, μέσω της συμφωνίας των νοημάτων με τα προφητικά μηνύματα, ότι ένας και ο αυτός Θεός και νομοθέτης μίλησε τόσο στους προφήτες όσο και στην Καινή Διαθήκη. Διότι ο προφητικός λόγος διακήρυξε τον λίθο του προσκόμματος και την πέτρα του σκανδάλου ως αιτία του να μην καταισχυνθούν όσοι πιστεύουν σε αυτόν. Επομένως, πτώση μεν υπάρχει για όσους προσκρούουν από απιστία στην ταπεινότητα της σάρκας, ενώ ανάσταση για όσους έχουν επιγνώσει τη στερεότητα της θείας οικονομίας. Λέγοντας δε ότι ρομφαία θα διαπεράσει την ψυχή της ίδιας της Θεοτόκου, προφητεύει σαφώς το πάθος του σταυρού. Διότι, καθώς τα όσα θεοπρεπώς είχαν λεχθεί και πραχθεί γι' αυτόν από την ίδια την παράδοξη σύλληψη μέχρι τον καιρό του πάθους αποτελούσαν σαν ένα αδιαίρετο σώμα, και η Θεοτόκος είχε μια υψηλότερη και πιο θεοπρεπή αντίληψη γι' αυτόν, θεωρούμε ότι αυτή υπέστη ένα είδος τομής μέσα στην αδοξία της σταύρωσης, έστω και αν το θαύμα της ανάστασης επέφερε την απόλυτη επούλωση αυτής της τομής. Αλλά δεν υποδηλώνει ότι μόνο αυτή θα δοκιμαστεί από ένα τέτοιο πάθος, παρά προλέγει ότι από πολλές καρδιές θα αναφανούν διαλογισμοί αμφιβολίας και διχόνοιας, ώστε εν μέσω των διαφορετικών αντιλήψεων γι' αυτόν, να μην υποστεί κάποιον κλονισμό η Θεομήτωρ Παρθένος.

Και εάν έχεις πεποίθηση σε αυτόν, θα γίνει για σένα αγιασμός, και δεν θα τον συναντήσετε ως λίθο προσκόμματος ούτε ως πέτρα πτώσης· ο δε οίκος του Ιακώβ σε παγίδα... Εξαιτίας αυτού θα αδυνατήσουν πολλοί ανάμεσά τους και θα πέσουν και θα συντριβούν, και θα πλησιάσουν και θα αιχμαλωτιστούν άνθρωποι που βρίσκονταν σε ασφάλεια. Τότε θα γίνουν φανεροί εκείνοι που σφραγίζουν τον νόμο, ώστε να μην τον μάθουν. Και θα πει: Θα προσμείνω τον Θεό, που απέστρεψε το πρόσωπό του από τον οίκο του Ιακώβ, και θα έχω την πεποίθησή μου σε αυτόν.

βʹ. Ποιος είναι αυτός ο λίθος; Άκουσε τον Ησαΐα που λέει: Ιδού, θέτω στη Σιών λίθο προσκόμματος και πέτρα σκανδάλου· και καθένας που πιστεύει σε αυτόν δεν θα καταισχυνθεί. Αλλά δεν μιλάει μόνο ο Ησαΐας για αυτόν τον λίθο, αλλά και ο Δαβίδ προφητεύει: Ο λίθος που αποδοκίμασαν οι οικοδόμοι, αυτός έγινε κεφαλή γωνίας. Από τον Κύριο έγινε αυτό, και είναι θαυμαστό στα μάτια μας.

Ο λόγος της σεπτής και μόνης αληθινής θρησκείας ημών των Χριστιανών έχει ήδη από παλιά εδραιωθεί. Και από τους σοφούς αρχιτέκτονες της πίστεώς μας και κήρυκες της αλήθειας, εννοώ τους θείους και θεσπέσιους αποστόλους, έχει ήδη κατατεθεί το θεμέλιο, όπως ακριβώς σκιαγραφούνταν και προδιαγραφόταν από παλιά στον Νόμο και τους Προφήτες, με ακρογωνιαίο λίθο τον Χριστό τον Θεό μας, έστω και αν σε όσους προσπαθούν τώρα να τον κλονίσουν προβάλλει ως λίθος προσκόμματος και πέτρα σκανδάλου. Για εμάς όμως που έχουμε οικοδομηθεί πάνω σε αυτήν την πέτρα, όπως άκουσε μακαριζόμενος ο κορυφαίος των μαθητών του Λόγου, είναι λίθος ακρογωνιαίος και έντιμος, στον οποίο πιστεύοντας, ποτέ δεν θα καταισχυνθούμε. Και έχει οικοδομηθεί πάνω του ο οίκος της σοφίας, σαν από χρυσάφι και πολύτιμους λίθους, από τα ιερά και θεία δόγματα, τα οποία έχουν εκπονηθεί και διακηρυχθεί από τους αοίδιμους και θεοφόρους Πατέρες μας: τόσο από όσους συγκρότησαν εκείνες τις ιερές και θεόλεκτες συνόδους, θαυμάσιους και θεοφιλείς άνδρες που συναθροίστηκαν και διέλαμψαν καθοδηγούμενοι από το θείο Πνεύμα, όσο και από όσους, όντας οι ίδιοι κεκαθαρμένοι, με λαμπρό βίο και υψηλό λόγο και διάνοια, προκαθήμενοι σε ιερούς θρόνους και απόλυτα προσηλωμένοι στον ορθό λόγο της αλήθειας, διακρίθηκαν και έσπειραν και διατράνωσαν σε όλη την οικουμένη τα διδάγματα της ευσέβειας. Αυτοί απέκοψαν από τη ρίζα τα αγκάθια της ασέβειας και έφραξαν τα στόματα των αιρετικών, που λαλούσαν και μελετούσαν αδικία εναντίον του Ύψιστου. Έτσι, μία πίστη και η ίδια ομολογία συγκροτούνταν και διαφυλασσόταν από όλους τους Χριστιανούς. Διότι, τι άραγε στον μακρύ και απέραντο χρόνο που έχει παρέλθει, όσον αφορά την ευεργεσία και τη διατήρηση της ανθρώπινης ζωής, τόσο στα δόγματα όσο και στις πράξεις, έχει αφεθεί ανεξέταστο και αδοκίμαστο;

Τι σημαίνει το «ούτος κείται εις πτώσιν και ανάστασιν πολλών εν τω Ισραήλ και εις σημείον αντιλεγόμενον» και τα εξής; Επειδή λοιπόν αναζήτησες γρήγορα τη λύση και για τα υπόλοιπα, εμείς, έχοντας πεποίθηση στον Θεό, θα σου την προσφέρουμε και αυτήν. Με τη λέξη πτώση εδώ εννοεί την πτώση εκείνων που εξέπεσαν από την πίστη και την ευσέβεια προς αυτόν, ενώ με τη λέξη ανάσταση εννοεί την ανόρθωση εκείνων που επέγνωσαν την έλευση του Σωτήρα. Αυτό προανήγγειλε και ο Ησαΐας λέγοντας: «Ιδού, θέτω στη Σιών λίθο προσκόμματος και πέτρα σκανδάλου, και όποιος πιστεύει σε αυτόν δεν θα καταισχυνθεί». Θα έπεφταν λοιπόν όσοι δεν πίστεψαν σε αυτόν· ενώ προς την ψυχική ανάσταση καθοδηγούνται όσοι έχουν απομακρυνθεί από την ειδωλολατρική και κάθε άλλη πλάνη στην οποία στηρίζονταν προηγουμένως. «Και εις σημείον αντιλεγόμενον». Εδώ υποδηλώνει την αιτία για την οποία ακολουθεί η πτώση και η ανάσταση· διότι, επειδή τα σχετικά με τη θεία Οικονομία προκαλούν αντιλογίες, για μεν αυτούς που τα αποδέχονται το μυστήριο γίνεται ανάσταση, για δε αυτούς που αντιλέγουν, πτώση και απώλεια. Ποια είναι όμως τα αντιλεγόμενα; Όσοι αναστήθηκαν πίστεψαν ότι παρθένος γέννησε και έμεινε παρθένος, ενώ όσοι κατέπεσαν στους υλικούς λογισμούς και δεν θέλουν να γνωρίσουν τίποτα από τα υπερφυσικά, δεν πείθονται να συνομολογήσουν ότι ο Πλάστης μπορεί και να δημιουργήσει από το μηδέν μια παρθένο και να τη διαφυλάξει παρθένο αφότου την φέρει στην ύπαρξη, ιδιαίτερα μάλιστα εάν ο ίδιος ο Πλάστης αναλάμβανε τη γέννηση.

Διότι λέγει: «Σε όποιον πέσει, θα τον συντρίψει». Έτσι λοιπόν λιχνίστηκαν οι Ιουδαίοι και διασκορπίστηκαν, σαν το άχυρο από ένα αλώνι, την Ιουδαία, σε ολόκληρο τον κόσμο. Παρατήρησε δε ότι πρώτα εκείνοι έπεσαν πάνω στον λίθο, δηλαδή σκανδαλίστηκαν, και έπειτα ο λίθος έπεσε πάνω τους και τους τιμώρησε· διότι προηγείται η δική μου αμαρτία, και μετά έπεται η δίκαιη τιμωρία του Θεού εναντίον μου. Οι μεν Ιουδαίοι αποδοκίμασαν αυτόν τον λίθο· εκείνος όμως ήταν τόσο καλός και εκλεκτός, ώστε τοποθετήθηκε ως ακρογωνιαίος λίθος, για να ενώσει και να συνδέσει δύο τοίχους, τα παλαιά και τα νέα. Αν και έπρεπε να είχαν ακούσει τον Ησαΐα που λέγει: «Αυτόν τον Κύριο να αγιάσετε, και αυτός ας είναι ο φόβος σας, και δεν θα τον συναντήσετε ως λίθο προσκόμματος, ούτε ως πέτρα πτώσεως». Εκείνοι όμως, καίτοι κατάλαβαν ότι γι' αυτούς λέγει την παραβολή, συνωμοτούν εναντίον του, και αν δεν υπήρχε ο φόβος του λαού, θα άπλωναν τα χέρια τους πάνω του. Και ενώ ο Νόμος λέγει: «Αθώο και δίκαιο να μη φονεύσεις», τον παράκουσαν, φοβούνται όμως την οργή των ανθρώπων, και γι' αυτό συγκρατούνται από μια φανερή επίθεση, αλλά τον επιβουλεύονται με άλλον τρόπο. «Και αφού τον παρακολούθησαν, έστειλαν εγκάθετους που υποκρίνονταν τους δικαίους, για να τον παγιδεύσουν σε κάποιον λόγο του, με σκοπό να τον παραδώσουν στην αρχή και στην εξουσία του ηγεμόνα».