Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 8:2

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η΄ Και είπε ο Κύριος προς εμένα: Λάβε για τον εαυτό σου έναν μεγάλο, καινούργιο τόμο και γράψε σε αυτόν με γραφίδα ανθρώπου, ώστε να γίνει ταχέως η διαρπαγή των λαφύρων. Διότι επίκειται. Και πάρε μου ως μάρτυρες πιστούς ανθρώπους, τον Ουρία και τον Ζαχαρία, τον υιό του Βαραχίου. Και πλησίασα την προφήτιδα, και συνέλαβε και γέννησε υιό. Και μου είπε ο Κύριος: Κάλεσε το όνομά του: Ταχέως σκύλευσον, Οξέως προνόμευσον.

Ερμηνεύεται δε ο μεν Ουρίας ως φωτισμός Θεού· ο δε Ζαχαρίας ως μνήμη Θεού· ο δε υιός Βαραχίου, ως υιός της ευλογίας του Θεού. Ποιους λοιπόν άρμοζε να είναι πιστούς ανθρώπους μάρτυρες; Όποιος είναι φωτισμένος από τον Θεό και διατηρεί αδιάλειπτη τη μνήμη του Θεού.

«Διότι είναι παρών, και κάνε μάρτυρες για εμένα πιστούς ανθρώπους, τον Ουρία και τον Ζαχαρία, τον γιο του Βαραχίου.» Αφού έκανε πολύ επαρκή την προφητεία των όσων επρόκειτο να συμβούν κατά καιρούς στη χώρα των Ιουδαίων και αφού κατέδειξε το μέγεθος της συμφοράς, ο Θεός προσθέτει ωφέλιμα τα σχετικά με τον Εμμανουήλ και, αφού παρουσίασε το μυστήριο σχετικά με αυτόν, το φανερώνει πιο καθαρά στον προφήτη. Διότι είπε: «Ιδού, η παρθένος θα συλλάβει και θα γεννήσει υιό, και θα καλέσουν το όνομά του Εμμανουήλ.» Το ότι δηλαδή θα είναι μεσίτης μιας καινής διαθήκης, καταργουμένης προφανώς της πρώτης, επειδή είχε πολλή αδυναμία και είχε παλιώσει και δεν τελειοποιούσε κανέναν κατά τη συνείδηση, το υποδηλώνει λέγοντας: «Πάρε για τον εαυτό σου έναν νέο μεγάλο τόμο.» Και τι άραγε να σημαίνει το «για τον εαυτό σου», παρά οπωσδήποτε ακριβώς αυτό;

Όταν όμως κάνουμε λόγο για την ενανθρώπησή Του, τότε ακριβώς, τότε υπάρχει ανάγκη από ανθρώπινη γραφίδα· αυτό ακριβώς έπραξε και ο σοφός Ιωάννης λέγοντας: «Ο Λόγος έγινε σάρκα και κατοίκησε ανάμεσά μας». Δεν είναι καθόλου δύσκολο να εξαγγέλλουμε με τα δικά μας ανθρώπινα λόγια και τον κατά σάρκα θάνατό Του και την εκ νεκρών ανάσταση, καθώς και το ότι, σαν ένα πρωτόλειο και απαρχή της ανθρώπινης φύσης που ανανεώνεται προς την αφθαρσία, ανέβηκε προς τον Πατέρα και κάθισε στους ουρανούς. Και θα έρθει εν καιρώ, και θα καθίσει ως κριτής. Επομένως, με ανθρώπινη γραφίδα γράφουν τα σχετικά με την ενανθρώπηση του Μονογενούς οι θεόπνευστοι συγγραφείς. Επιτάσσει δε επιπλέον λέγοντας: «Πάρε μου για μάρτυρες πιστούς ανθρώπους, τον Ουρία και τον Ζαχαρία τον γιο του Βαραχίου». Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι εκείνον τον καιρό, κατά τον οποίο ο λόγος του Θεού για αυτά απηυθύνθη προς τον μακάριο Ησαΐα, ο μεν Ουρίας ήταν ένας προφήτης, ο δε Ζαχαρίας ιερέας και νομοδιδάσκαλος. Παραλαμβάνονται, λοιπόν, ως μαρτυρία για τον Χριστό, η μυσταγωγία και η γνώση, δηλαδή η προαγόρευση, μέσω του νόμου και των αγίων προφητών.

Διότι ως προς αυτό ο Χριστός έγινε η απαρχή εκείνων που έχουν αγιαστεί εν Πνεύματι, οι οποίοι δεν γεννήθηκαν από αίματα, ούτε από θέλημα σαρκός, ούτε από θέλημα ανδρός, αλλά από τον Θεό. Είναι, λοιπόν, γεννημένος από το Πνεύμα όσον αφορά τη σάρκα, αυτός πριν από τους άλλους, ώστε και εμείς, μέσω αυτού, να συμπεριληφθούμε σε αυτούς. Είναι δε αναγκαίο να επισημάνουμε ότι πρόσταξε να γίνουν μάρτυρές του ο Ουρίας και ο Ζαχαρίας για τη γρήγορη λεηλασία των λαφύρων. Προσέθετε δε το: «Διότι είναι παρών.» Διότι έχει μαρτυρήσει ο νόμος, αλλά και η προφητεία των αγίων προφητών, ότι όταν γεννηθεί ο Χριστός θα σκυλεύσει τον Σατανά και θα διαρπάσει τα σκεύη του, όπως λέει ο ίδιος, δηλαδή θα κάνει δικούς του εκείνους που κάποτε ήταν προσκυνητές εκείνου. Διότι και ο ίδιος ο Χριστός το έλεγε αυτό, ως παράδειγμα: «Ή πώς μπορεί κάποιος να εισέλθει στην οικία του ισχυρού, και να διαρπάσει τα σκεύη του, εάν πρώτα δεν δέσει τον ισχυρό, και τότε θα διαρπάσει τα σκεύη του;» Λέγοντας δε το «Διότι είναι παρών», υποσχόταν ότι η ανάδειξη του Εμμανουήλ δεν θα βραδύνει. Αυτό ακριβώς βρίσκεται να λέει και προς τον μακάριο Αββακούμ: «Ακόμη λίγο, αυτός που έρχεται θα φθάσει, και δεν θα καθυστερήσει.» <Και μου είπε ο Κύριος: Κάλεσε το όνομά του, Ταχέως σκύλευσον, Οξέως προνόμευσον.>

«Διότι παρίσταται, και έλαβα για τον εαυτό μου αξιόπιστους μάρτυρες ανθρώπους, τον Ουρία και τον Ζαχαρία, τον γιο του Βαραχίου. Και πλησίασα την προφήτισσα, και εκείνη συνέλαβε και γέννησε γιο, και μου είπε ο Κύριος: Κάλεσε το όνομά του, Σκύλευσε ταχέως, λεηλάτησε γρήγορα. Διότι, προτού το παιδί μάθει να φωνάζει πατέρα ή μητέρα, θα λάβει τη δύναμη της Δαμασκού και τα λάφυρα της Σαμάρειας ενώπιον του βασιλιά των Ασσυρίων.» Νέος, λοιπόν, και μεγάλος είναι ο τόμος, διότι και το ίδιο το μυστήριο του Χριστού είναι νέο, και ομολογουμένως μεγάλο, σύμφωνα με τη φωνή του μακάριου Παύλου.

Η ιστορία κάνει μνεία για τον «ιερέα Ουρία», ότι υπηρετούσε τον Θεό ως ιερέας κατά τους χρόνους του προφήτη Ησαΐα, κάνει δε μνεία και για τον «Ζαχαρία», που έζησε επί του βασιλέως Εζεκία. Λέγει, λοιπόν, το βιβλίο των Παραλειπομένων: «και ο Εζεκίας εκζητούσε τον Κύριο κατά τις ημέρες του Ζαχαρία, ο οποίος είχε σύνεση με φόβο Κυρίου». Αυτούς, επομένως, τους δύο άνδρες λέγει, «κατάστησέ τους μάρτυρες για εμένα, αφού λάβεις τον νέο τόμο», και ενώ επρόκειτο να «γράψεις σε αυτόν με γραφίδα ανθρώπου», υπό την παρουσία των «μαρτύρων» που δίνουν μαρτυρία σε εμένα. Από εδώ και στο εξής «γράφε» αυτά τα λόγια στον προαναφερθέντα «τόμο: και προσήλθα στην προφήτιδα, και συνέλαβε και έτεκε υιό». Αυτά δε τα λέγει ο Κύριος που αποκαλύπτει τους χρησμούς· διότι πρέπει να προσέχουμε επιμελώς τη διατύπωση ολόκληρης της Γραφής: «και είπε ο Κύριος προς εμένα», συνδέοντας απευθείας από το δικό Του πρόσωπο το: «και προσήλθα στην προφήτιδα, και συνέλαβε και έτεκε υιό». Αυτά ακριβώς πρόσταξε τον προφήτη ο αποκαλύπτων Κύριος να «εγγράψει στον νέο τόμο», διότι, εφόσον είχε ειπωθεί πιο πάνω το: «ιδού η παρθένος θα συλλάβει και θα τέξει υιό» και τα εξής, τώρα αναγκαστικά, στο παρόν σημείο, ο ίδιος ο Κύριος διασαφηνίζει πώς θα γινόταν αυτό, λέγοντας: «και προσήλθα στην προφήτιδα», αντί του: εγώ ο ίδιος «θα προσέλθω στην προφήτιδα».

Έπειτα λέει, στάθηκε ο 〈σκοπός〉 σύμφωνα με το πρόσταγμα του Κυρίου 〈και είδε δύο ιππείς αναβάτες〉, ή σύμφωνα με τον Σύμμαχο: 〈και είδε άρμα με ένα ζεύγος ίππων〉. Αυτό λοιπόν είδε πρώτα, και μετά τη 〈συνωρίδα των ίππων〉 βλέπει άλλους 〈δύο ιππείς〉, ο ένας να επιβαίνει σε 〈όνο〉 και ο άλλος σε 〈κάμηλο〉. ⌜Αυτά ήταν σημεία και σύμβολα της παρατάξεως των πολεμίων, από τους οποίους άλλοι επετίθεντο επιβαίνοντας σε 〈άρματα〉, και άλλοι πάνω σε υποζύγια μεταφέροντας τα αναγκαία για τις χρείες τους.⌝ Αυτά λοιπόν 〈είδε ο σκοπός〉, για τον οποίο έδωσε εντολή ο Θεός στον προφήτη· 〈άκουσε〉, λέει, 〈με πολλή προσοχή και κάλεσε τον Ουρία στη σκοπιά〉. Τον προστάζει δηλαδή να τείνει τα αυτιά του για να ακούσει τον λόγο που πρόκειται να ειπωθεί 〈και να καλέσει τον Ουρία στη σκοπιά〉. ⌜Αντί όμως για το 〈Ουρίαν〉, ο μεν Ακύλας απέδωσε 〈λέοντα〉, ο δε Σύμμαχος 〈λέαιναν〉, και ο Θεοδοτίων 〈Αριήλ〉. Κανένας από αυτούς δεν ονόμασε 〈Ουρία〉, επειδή ούτε η εβραϊκή λέξη μνημόνευσε τον 〈Ουρία〉.⌝ Διότι όταν πρωτύτερα έκανε μνεία ‹〈του ιερέα Ουρία〉›, υποδήλωνε τον άνδρα με άλλα γράμματα, τώρα όμως με άλλη φωνή και με διαφορετικά γράμματα η εβραϊκή λέξη σημαίνει τον 〈λέοντα〉 ή τη 〈λέαινα〉 σύμφωνα με τον Σύμμαχο.

Ψ. Εʹ. Και είπε ο Κύριος προς εμένα: «Λάβε για τον εαυτό σου έναν τόμο (χαρτιού) καινούριο και μεγάλο, και γράψε σε αυτόν με γραφίδα ανθρώπου, για να κάνεις γρήγορη λεηλασία λαφύρων. Διότι είναι παρόν, και κάνε μου μάρτυρες πιστούς ανθρώπους, τον Ουρία τον ιερέα, και τον Ζαχαρία, τον υιό του Βαραχίου». Και πλησίασα την προφήτιδα, και συνέλαβε στην κοιλιά της, και γέννησε υιό· και μου είπε ο Κύριος: «Κάλεσε το όνομά του, Σκύλευσε ταχέως, λεηλάτησε γρήγορα· διότι, προτού να μάθει το παιδί να φωνάζει πατέρα ή μητέρα, θα λάβει τη δύναμη της Δαμασκού και τα λάφυρα της Σαμάρειας ενώπιον του βασιλιά των Ασσυρίων». Για την καταγραφή αυτού του παραδόξου που επρόκειτο να επιτελεστεί, προστάζεται ο προφήτης να λάβει έναν καινούριο, μεγάλο και άγραφο τόμο· μέσω αυτού νομίζω ότι δηλώνεται το Ευαγγέλιο της Καινής Διαθήκης· αλλά και το να ορίσει για τον Κύριο μάρτυρες πιστούς ανθρώπους, εκ των οποίων ο μεν ένας λέγεται ότι είναι ιερέας, ενώ ο άλλος νομίζω ότι ήταν προφήτης (τον οποίο μνημονεύει άλλωστε και το βιβλίο των Παραλειπομένων), τους οποίους και αυτούς υπολαμβάνω ότι αποτελούν σύμβολο των προφητών που μαρτύρησαν για την παρουσία του Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού, και των ιερέων που είχαν παλαιότερα εγκατασταθεί ως τύπος Του. Μετά από αυτά λέγεται: «Και πλησίασα την προφήτιδα, και συνέλαβε στην κοιλιά της και γέννησε υιό», και τα εξής.

Και αυτά βέβαια μπορεί με ακρίβεια, όποιος το επιθυμεί, να τα κατανοήσει από τα υπομνήματα του ιερού ανδρός στα σχετικά χωρία. Αν όμως οι εκ περιτομής απαιτούν να εκλαμβάνονται αυτά με πιο σωματικό τρόπο, πρέπει να τους αντεξετάσουμε αν μπορούν οι ίδιοι να παραστήσουν σωματικά με ποιον τρόπο ο Ησαΐας, παρουσία των προαναφερθέντων μαρτύρων, πλησίασε την προφήτιδα για σωματική συνεύρεση. Και ποια είναι άραγε αυτή η προφήτιδα, και πώς συνέλαβε αυτοστιγμεί, και γέννησε αμέσως; Και ποιο είναι αυτό το παιδί που γεννήθηκε, για το οποίο ο Κύριος προστάζει τον Ησαΐα να του δώσει το όνομα «ταχέως σκύλευσον, οξέως προνόμευσον»; Και ποιο νόημα έχει ένα τέτοιο όνομα; Ή πώς είναι δυνατόν, σύμφωνα με την πρόχειρη ερμηνεία, να διανοηθεί κανείς ότι ένα οποιοδήποτε παιδί πρόκειται να λάβει με σωματικό τρόπο τη λεγόμενη δύναμη της Δαμασκού και τα ονομαζόμενα λάφυρα της Σαμάρειας ενώπιον του βασιλιά των Ασσυρίων, και μάλιστα να τα πράξει αυτά προτού καν μάθει να φωνάζει τον πατέρα ή τη μητέρα του; Και επιπλέον, εάν φέρνουν αντιρρήσεις σε όσα εμείς έχουμε ήδη εκθέσει, ας αποδείξουν οι ίδιοι πώς ο προσδοκώμενος από αυτούς Χριστός, όταν έλθει, θα λάβει σωματικά τη δύναμη της Δαμασκού, σύμφωνα με την προφητεία, και ποια λάφυρα της Σαμάρειας, ή ενώπιον ποιων Ασσυρίων, εφόσον τίποτε από αυτά δεν υφίσταται ούτε ενεργεί πλέον κατά τους σημερινούς χρόνους.

Αλλά, στη συνέχεια αυτών, μετά το «για βοσκή προβάτου και καταπάτηση βοδιού», συνδέεται μια δεύτερη προφητεία συγγενής με την προηγούμενη, η οποία αρχίζει από το «και μου είπε ο Κύριος, πάρε έναν τόμο», την οποία, αφού την παραθέσουμε και αυτήν, ας την εξετάσουμε. 〈β.〉 〈Από τον ίδιο〉. «Και μου είπε ο Κύριος: "Πάρε έναν καινούργιο, μεγάλο τόμο, και γράψε σε αυτόν με γραφίδα ανθρώπου για να λεηλατήσει γρήγορα τα λάφυρα· διότι πλησιάζει. Και βάλε μου μάρτυρες πιστούς ανθρώπους, τον Ουρία τον ιερέα και τον Ζαχαρία, τον γιο του Βαραχία. Και πλησίασα την προφήτιδα, και συνέλαβε και γέννησε υιό. Και μου είπε ο Κύριος: «Ονόμασέ τον Ταχέως σκύλευσον, οξέως προνόμευσον (Λεηλάτησε ταχέως, λαφυραγώγησε γρήγορα)· διότι, προτού το παιδί μάθει να φωνάζει πατέρα ή μητέρα, θα λάβει τη δύναμη της Δαμασκού και τα λάφυρα της Σαμάρειας ενώπιον του βασιλιά των Ασσυρίων»". Η παρούσα προφητεία είναι στενά συνδεδεμένη με την προηγούμενη. Διότι η παρθένος εκείνης, η οποία αναφέρεται ότι θα γεννήσει τον "μεθ' ημών Θεόν", στο παρόν χωρίο ονομάζεται προφήτις. Και καθώς γεννάται το ερώτημα, πώς άραγε θα συλλάβει εφόσον δεν έχει γνωρίσει γάμο, αυτό ακριβώς διδάσκει τώρα ο λόγος λέγοντας: «και πλησίασα την προφήτιδα, και συνέλαβε και γέννησε υιό», τα οποία πρέπει να κατανοήσουμε ότι λέγονται εκ μέρους του Αγίου Πνεύματος, από το οποίο εμφορούμενος ο προφήτης προφήτευε.

Όλα δε αυτά ο προφήτης προστάζεται να τα παραδώσει γραπτώς σε έναν τόμο νέο και μεγάλο με γραφή ανθρώπου, υποδηλώνοντας με αυτόν τον τρόπο και την Καινή Διαθήκη. Προσλαμβάνει δε για όσα ειπώθηκαν ως «μάρτυρες» έναν ιερέα και έναν προφήτη, καθώς ο Λόγος διδάσκει ότι στις αποδείξεις περί του Χριστού θα χρειαστεί να παραλαμβάνονται οι μαρτυρίες από την ιερουργία του Νόμου και από τους μεταγενέστερους προφήτες. Θέλει όμως οι μάρτυρες να είναι «πιστοί» και από άλλη άποψη, αυτοί δηλαδή που πρόκειται να εποπτεύσουν τη γέννηση του υποδηλούμενου παιδιού, ώστε να μπορούν να κατανοήσουν τα προφητευόμενα (διότι «εάν δεν πιστέψετε, ούτε πρόκειται να κατανοήσετε», ελέχθη πρωτύτερα), και ο μεν ένας να έχει το «φως του Θεού» (διότι αυτό ερμηνεύεται το όνομα Ουρίας), ο δε άλλος, όντας υιός «ευλογίας», να φέρει μέσα του τη «μνήμη του Θεού» (διότι αυτό υποδηλώνει και ο Ζαχαρίας, ο υιός του Βαραχίου).

Κεφάλαιο ιβ'. Πρόρρηση της ευαγγελικής συγγραφής, η οποία μαρτυρείται από τον νόμο και τους προφήτες, της γέννησης του Χριστού και της συντριβής του διαβόλου. Και μου είπε ο Κύριος: Λάβε για τον εαυτό σου έναν μεγάλο καινούργιο τόμο και γράψε σε αυτόν με γραφίδα ανθρώπου για να γίνει γρήγορα διαρπαγή λαφύρων· διότι πλησιάζει· και βάλε μου ως μάρτυρες πιστούς ανθρώπους, τον Ουρία τον ιερέα και τον Ζαχαρία, τον γιο του Βαραχίου. Και προσήλθα στην προφήτισσα, και συνέλαβε και γέννησε γιο. Και μου είπε ο Κύριος: Δώσε του το όνομα Ταχέως σκύλευσε, οξέως διαρπάξε· διότι, προτού το παιδί μάθει να φωνάζει πατέρα ή μητέρα, θα λάβει τη δύναμη της Δαμασκού και τα λάφυρα της Σαμάρειας ενώπιον του βασιλιά των Ασσυρίων.

Γι' αυτό σου μίλησα από την αρχή, για να μην πεις ότι τα είδωλά μου το έκαναν αυτό και τα γλυπτά και τα χωνευτά είδωλα το προετοίμασαν. Ούτε το γνώριζες, ούτε το είχες ακούσει. Επειδή λοιπόν, όπως ακριβώς είπα, καθώς μπορεί κανείς να δει και από τη μαρτυρία, τα απέδιδαν αυτά σε εκείνα τα είδωλα, προλαβαίνει η προφητεία να αναιρέσει αυτή την απάτη εξαγγέλλοντάς τα πολλά χρόνια πριν. Αλλά επειδή και πάλι ήταν φυσικό να λένε λόγω της αχαριστίας τους, «δεν το προείπατε, δεν το ακούσαμε από πριν, τώρα τα πλάθετε μετά την έκβαση των γεγονότων· διότι δεν γνωρίζατε τα όσα επρόκειτο να συμβούν· από πού λοιπόν είναι φανερό ότι έχει ειπωθεί αυτό;», πρόσεξε πώς με σαφήνεια τους ετοιμάζει τον αναπόδραστο έλεγχο, κλείνοντας τα αναίσχυντα στόματα. Διότι δεν τον αφήνει μόνο να τα πει, αλλά τον προστάζει και να γραφτούν τα λεγόμενα σε χαρτί, και όχι απλώς να γραφτούν, για να μην τους επιτρέπεται να λένε ότι τα έπλασε εκ των υστέρων, αλλά καλεί και μάρτυρες των γραπτών, άνδρες αξιόπιστους τόσο ως προς το αξίωμα όσο και ως προς το ήθος τους. Διότι λέει: «Κατέστησέ μου ως μάρτυρες πιστούς ανθρώπους, τον Ουρία τον ιερέα και τον Ζαχαρία τον υιό του Βαραχίου»· ώστε όταν έρθει η ώρα και πουν ότι δεν ειπώθηκαν αυτά πριν από πολλά χρόνια, το βιβλίο που θα παρουσιαστεί και οι παρόντες μάρτυρες να τους αποστομώσουν μέσα στην αναισχυντία τους. Γι' αυτό λέει: «Λάβε τόμο χαρτιού καινούργιο», για να μην καταστραφεί από την παλαιότητα, αλλά να παραμένει διατηρούμενος μέσα στον χρόνο και να τους κατηγορεί μέσω των ίδιων των γραπτών.

Επειδή, λοιπόν, ο λόγος αφορούσε βαρβάρους που επρόκειτο να εκστρατεύσουν, μην νομίσετε, λέει, ότι το μήκος της οδού και το πλήθος του στρατεύματος προκαλούν κάποια καθυστέρηση· πράγμα που είναι φυσικό να συμβαίνει στους ανθρώπους. Διότι για τον Θεό είναι παρών και αυτός που βρίσκεται μακριά· τόσο εύκολο και απλό είναι για Εκείνον, σε μία ριπή του χρόνου και ακαριαία, από τα πέρατα της γης, ακόμη κι αν είναι πολυάριθμοι, να τους φέρει αμέσως και να τους παρατάξει. «Και πάρε μου ως μάρτυρες πιστούς ανθρώπους, τον Ουρία τον ιερέα, και τον Ζαχαρία τον υιό του Βαραχίου». Μάρτυρες τίνος πράγματος; Του χρόνου· ώστε, ακόμη κι αν τα γραφόμενα συκοφαντηθούν, οι ζωντανοί άνθρωποι, που ήταν παρόντες όταν αυτά γράφονταν και γνώριζαν με σαφήνεια τον χρόνο κατά τον οποίο λέγονταν, να μπορέσουν να αποστομώσουν εκείνους που επιχειρούν να φερθούν με αναίδεια.

Και για να μάθεις ότι αυτή είναι η αιτία της πρόρρησης, άκουσε τι λέει ο μεγαλοφωνότατος Ησαΐας: «Γνωρίζω ότι είσαι σκληρός», λέει απευθυνόμενος προς τον Ιουδαϊκό λαό, «και ο τράχηλός σου είναι σιδερένιο νεύρο· δηλαδή άκαμπτος, και το μέτωπό σου χάλκινο, δηλαδή αναίσχυντο». Έτσι λοιπόν και σε εμάς υπάρχει συχνά η συνήθεια, αυτούς που δεν ξέρουν να κοκκινίζουν από ντροπή, να τους αποκαλούμε χαλκοπρόσωπους. «Και σου ανήγγειλα», λέει, «αυτά που πρόκειται να έρθουν σε σένα, πριν γίνουν, και στα έκανα γνωστά». Έπειτα, αναφέροντας την αιτία της πρόρρησης, πρόσθεσε: «Για να μην πεις, ότι τα είδωλά μου τα έκαναν, και τα γλυπτά και τα χωνευτά μου είδωλα τα διέταξαν». Και πάλι, επειδή ορισμένοι ήταν φιλόνεικοι και αλαζόνες, και μετά την πραγματοποίηση των γεγονότων συμπεριφέρονταν αναίσχυντα, σαν να μην τα είχαν ακούσει από πριν, οι προφήτες όχι μόνο προέλεγαν τα μελλοντικά, αλλά έπαιρναν και μάρτυρες για όσα συνέβαιναν. Έτσι, λοιπόν, πάλι ο ίδιος ο Ησαΐας λέει: «Βάλε μου ως μάρτυρες αξιόπιστους ανθρώπους, τον Ουρία τον ιερέα, και τον Ζαχαρία τον γιο του Βαραχίου». Και δεν έκανε μόνο αυτό, αλλά αφού έγραψε την προφητεία σε έναν καινούργιο τόμο, την φύλαξε, ώστε μετά την έκβαση των γεγονότων να καταμαρτυρούν εναντίον τους τα ίδια τα γραπτά, αποδεικνύοντας ότι τους είχαν προαναγγελθεί από παλιά και πριν από πολύ καιρό. Γι' αυτό δεν γράφει απλώς σε έναν τόμο, αλλά σε καινούργιο τόμο, ο οποίος να έχει τη δυνατότητα να αντέξει στο πέρασμα του χρόνου και να μη φθαρεί εύκολα, αλλά να περιμένει την έκβαση των πραγμάτων που είναι γραμμένα σε αυτόν.