Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 8:9

Μαζί μας είναι ο Θεός. Γνωρίστε το, έθνη, και ηττηθείτε· ακούστε έως τα πέρατα της γης. Αναφέρεται, λοιπόν, στον Σωτήρα το «Μαζί μας είναι ο Θεός»· διότι έτσι ονομάστηκε στα επόμενα χωρία αυτός που γεννήθηκε από την Παρθένο, στην εβραϊκή γλώσσα Εμμανουήλ, το οποίο μεταφράζεται «Μαζί μας είναι ο Θεός». Γνωρίστε το, έθνη, και ηττηθείτε. Μου φαίνεται ότι από υπερβολική χαρά υψώνεται η φωνή εκείνων που έχουν επιγνώσει μεν την παρουσία του Χριστού, και έχουν κατανοήσει δε τη δύναμη του σταυρού, η οποία είναι φοβερή για τα έθνη. Γι' αυτό λέει: Γνωρίστε το, έθνη, και ηττηθείτε, ώστε, αφού ηττηθείτε με την καλή και συμφέρουσα σε εσάς ήττα, να αιχμαλωτιστείτε στην υπακοή του Χριστού και, διά της δουλείας στον Χριστό, να γίνετε ελεύθεροι από τον νόμο της αμαρτίας. —Πώς, λοιπόν, ηττώνται τα έθνη; Εάν γνωρίσουν τον Θεό. Διότι το σκοτάδι ηττάται με την παρουσία του φωτός, και η ασθένεια νικάται με την έλευση της υγείας. Μόνο, λοιπόν, να γνωρίσετε την αλήθεια, έθνη, και αμέσως θα υποστείτε τη σωτήρια για εσάς ήττα.

Ακούστε έως τα πέρατα της γης. Ποιους να ακούσετε; Εκείνους που σας κηρύττουν το Ευαγγέλιο· διότι, όπως λέει, σε όλη τη γη εξήλθε ο φθόγγος τους, και έως τα πέρατα της οικουμένης τα λόγια τους. Εσείς που γίνατε ισχυροί, ηττηθείτε, αποβάλετε την ισχύ του σώματος, αναλάβετε την ασθένεια της σάρκας, ώστε η δύναμη του Θεού να τελειωθεί μέσα στην ασθένεια. — Διότι εάν πάλι γίνετε ισχυροί, πάλι θα ηττηθείτε. Εάν ποτέ επαναστατήσει μέσα σου το φρόνημα της σάρκας, σπεύσε να το δουλαγωγήσεις και να το καταπαλέψεις και να το υποτάξεις στο πνεύμα. — Και όποια βουλή κι αν αποφασίσετε, ο Κύριος θα τη ματαιώσει· και όποιον λόγο κι αν πείτε, δεν πρόκειται να σταθεί ανάμεσά σας, διότι μαζί μας είναι ο Θεός.

Διότι θα αφανίσει τη σοφία των σοφών και θα αθετήσει τη σύνεση των συνετών. Την ανθρώπινη βουλή, λοιπόν, καταργεί ο Άγγελος της μεγάλης βουλής, και τον ανθρώπινο λόγο αθετεί ο Θεός Λόγος. Από τα οποία τίποτα (λέγει) δεν πρόκειται να σας παραμείνει· διότι μαζί μας είναι ο Θεός. —Είναι δε ωφέλιμο σε καιρό διωγμού, με θάρρος να λέμε στα έθνη το εξής: Διότι εάν πάλι ενδυναμωθείτε, πάλι θα ηττηθείτε.

Μετά τη χαρμόσυνη αναγγελία του λόγου περί της παρουσίας του Εμμανουήλ και αφού ακούστηκε εκείνη η φωνή, τρόπον τινά ως επινίκιος αλαλαγμός κατά των εθνών (το «Γνωρίστε το, έθνη, και ηττηθείτε· διότι μαζί μας είναι ο Θεός»), το κείμενο προσθέτει το εξής, κατακρίνοντας τα έθνη: ότι απειθούν στην ισχυρή χείρα. Ως ισχυρή δε χείρα νοείται η δημιουργική δύναμη των όντων, από την οποία συγκροτήθηκε όλη η κτίση, τόσο αυτών που είναι ορατά όσο και εκείνων που υπερβαίνουν τα ορατά.

Ο λόγος εξαρτάται από την ακολουθία των προηγουμένων. «Ιδού, η Παρθένος θα συλλάβει και θα γεννήσει υιό, και θα καλέσουν το όνομά του Εμμανουήλ, το οποίο μεθερμηνευόμενο σημαίνει: Μαζί μας είναι ο Θεός». Και πάλι, προχωρώντας πιο κάτω, λέγει: «Μαζί μας είναι ο Θεός· μάθετέ το, έθνη, και ηττηθείτε». Έπειτα, απευθύνει τον λόγο προς εκείνους που δεν αποδέχονται αυτά που κηρύσσονται από τον Εμμανουήλ, αλλά αποφεύγουν τον κόπο των όσων έχουν διαταχθεί από αυτόν. Τότε (λέγει) θα γίνουν φανεροί αυτοί που σφραγίζουν τον νόμο, με σκοπό να μην μάθουν.

Με αυτόν τον τρόπο θα κατανοήσεις το σχήμα και αυτό που αναφέρεται στον προφήτη Ησαΐα για τον Χριστό: «Γνωρίστε, έθνη, και ηττηθείτε, διότι μαζί μας είναι ο Θεός». Διότι ο λόγος αυτός θα αρμόζει και σε εκείνους που έχουν στηρίξει σε αυτόν την ελπίδα της σωτηρίας τους· αλλά όμως και αυτοί λένε το «Μαζί μας είναι ο Θεός», όχι όπως ίσως θα μπορούσε κάποιος να υποθέσει, ότι δηλαδή ο Θεός θα είναι συνεργός και συμπαραστάτης, αλλά ότι είναι «μαζί μας», δηλαδή, «από εμάς». Διότι ο Λόγος του Θεού έγινε άνθρωπος, και μέσω αυτού όλοι διασωθήκαμε, και διαρρήξαμε τα δεσμά του θανάτου, και απεκδυθήκαμε τη φθορά της αμαρτίας, επειδή ακριβώς κατέβηκε σε εμάς και έγινε ένα με εμάς ο Θεός Λόγος, που υπάρχει στη μορφή του Θεού. Όπως λοιπόν σε αυτήν την περίπτωση νοούμε το «Μαζί μας είναι ο Θεός», με την έννοια ότι ο Λόγος από τον Θεό και Πατέρα έλαβε την ίδια φύση με εμάς, έτσι και εδώ, διατηρώντας την ίση αναλογία στα νοήματα, όταν ο Χριστός λέει: «Εκείνος που με έστειλε είναι μαζί μου και δεν με άφησε μόνο», θα το εκλάβουμε σαφώς ότι υποδηλώνει μυστικώς αυτό, ότι δηλαδή, όπως ήδη προείπαμε, ο Θεός και Πατέρας έχει την ίδια φύση με εμένα και δεν με άφησε μόνο. Διότι ήταν πράγματι αδύνατο να μην έχω οπωσδήποτε μαζί μου τον Θεό και Πατέρα, από τον οποίο έχω γεννηθεί.

Επιμένει δε στη μεταφορά και λέγει: «Όπως συμβαίνει με το νερό και τον ποταμό, έτσι θα ανεβεί σε κάθε φάραγγά σας, και θα περιπατήσει πάνω σε κάθε τείχος σας, και θα αφαιρέσει από την Ιουδαία άνθρωπο που θα μπορεί να σηκώσει κεφάλι, ή που να είναι δυνατόν να κατορθώσει κάτι. Και το στρατόπεδό του θα είναι τέτοιο, ώστε να γεμίσει τα πλάτη της χώρας σου». Όλα αυτά εκπληρώθηκαν την εποχή που προφήτευε ο Ιερεμίας, όταν ο Ναβουχοδονόσορ εξεστράτευσε εναντίον της χώρας των Ιουδαίων· και κατέστρεψε την περιβόητη Ιερουσαλήμ, και αφού πυρπόλησε τον ναό και θανάτωσε τους άρχοντες των Ιουδαίων, μαζί με τα ιερά σκεύη μετέφερε στη χώρα του και όλο το υπόλοιπο πλήθος που είχε διασωθεί από τον πόλεμο. Είναι ολοφάνερο, λοιπόν, ότι σε εκείνους που δεν θέλουν να έχουν το ύδωρ του Σιλωάμ που ρέει ήσυχα, δηλαδή τον Χριστό, ή τη βασιλεία υπό την εξουσία του Θεού, θα επιτεθεί οπωσδήποτε ο βασιλιάς των νοητών Ασσυρίων, δηλαδή ο Σατανάς, και αφού τους συλλάβει αιχμαλώτους, θα τους καθυποτάξει στους δικούς του ζυγούς και θα τους κάνει δούλους, σφίγγοντάς τους σφιχτά με τα δεσμά των πολυποίκιλων αμαρτιών. <Μαζί μας είναι ο Θεός, μάθετέ το, έθνη, και ηττηθείτε· ακούστε έως τις εσχατιές της γης· εσείς που γίνατε ισχυροί, ηττηθείτε. Διότι, εάν πάλι αποκτήσετε ισχύ, πάλι θα ηττηθείτε.>

Στα έθνη λοιπόν παραγγέλλει να κατορθώσουν αυτά τα δύο, να διαγνώσουν το μυστήριο του Χριστού, και μάλιστα ότι πρέπει να υποτάσσονται σε αυτούς που το διδάσκουν. Διότι λέει, γνωρίστε και δεχθείτε τον λόγο του, και ηττηθείτε, δηλαδή, υποχωρήστε και μην αντιστέκεστε στους αγίους μυσταγωγούς· αλλά μάλλον υπακούστε σε αυτούς έως τις εσχατιές της γης, δηλαδή όσοι βρίσκονται σε κάθε πόλη και χώρα, και μέχρι τα ίδια τα πέρατα της οικουμένης. Και εκείνοι που ηττώνται και θέλουν να παραχωρούν τη νίκη στους δασκάλους της αλήθειας, θα δεχθούν εύκολα τον λόγο του, και έχοντας πιστέψει στον Χριστό θα βαδίσουν κατευθείαν προς κάθε αγαθό, και αφού κατορθώσουν την πιο αγαπητή σε αυτόν αρετή, θα κληρονομήσουν λαμπρή και αξιοζήλευτη δόξα. Και αυτά μεν τα λέει ο προφήτης προς τα πλήθη των Εθνικών, σαν από το πρόσωπο των αγίων αποστόλων και ευαγγελιστών· Εσείς όμως, ω Ιουδαίοι, αν και ισχύσατε, θα ηττηθείτε. Διότι, όσον αφορά τον σκοπό που είχαν οι Ιουδαίοι, υπερίσχυσαν έναντι του Χριστού, αφού τον παρέδωσαν στον σταυρό οι άθλιοι. Όμως βουλεύτηκαν βουλή, την οποία δεν θα μπορέσουν να σταθούν, σύμφωνα με το γεγραμμένο. Διότι δεν ήταν δυνατόν να περιβάλουν με θάνατο τον αρχηγό της ζωής.

Γι' αυτό το παιδί προσευχόταν ο προφήτης Δαβίδ λέγοντας: Εσύ που κάθεσαι πάνω στα Χερουβίμ, φανερώσου, εξέγειρε τη δύναμή σου και έλα για να μας σώσεις. Και πάλι: ας μας προφθάσουν γρήγορα οι οικτιρμοί σου, Κύριε. Και πάλι: Κύριε, γείρε τους ουρανούς σου και κατέβα. Και αλλού: Εσύ, Κύριε, ο Θεός των δυνάμεων, στρέψε την προσοχή σου για να επισκεφθείς όλα τα έθνη. Γι' αυτό, μάθετέ το, έθνη, και ηττηθείτε.

Ο Ωσηέ λέει: Η σάρκα μου προέρχεται από αυτούς· τι να σε κάνω, Εφραίμ; Θα σε υπερασπιστώ, Ισραήλ, διότι εγώ είμαι Θεός και όχι άνθρωπος. Ο Ησαΐας λέει: Μαζί μας είναι ο Θεός, μάθετέ το, έθνη, και ηττηθείτε. Και πάλι: Έγινα φανερός σε αυτούς που δεν με ρωτούσαν, βρέθηκα από αυτούς που δεν με ζητούσαν.

Προφητεύει δε ότι θα έρθει τόσο μεγάλο πλήθος εχθρών, ώστε να γεμίσει όλο το πλάτος της ιουδαϊκής χώρας, πράγμα το οποίο ιστορικά πραγματοποιήθηκε κατά τους χρόνους του προφήτη Ιερεμία, κατά τους οποίους, όταν εμφανίστηκε ο Ναβουχοδονόσορ, ο βασιλιάς των Ασσυρίων, έφερε σε πέρας τα όσα είχαν προαναγγελθεί. Και αυτά εξαρτώνται από την υπόθεση περί του Εμμανουήλ· αρχίζει, λοιπόν, από το όνομα Εμμανουήλ, που σημαίνει «μαζί μας είναι ο Θεός». Η εβραϊκή λέξη δηλαδή, αντί για το «μαζί μας είναι ο Θεός», περιέχει το Εμμανουήλ, και πάλι προς το τέλος, όταν λέγεται: «και όποιον λόγο και αν πείτε, δεν πρόκειται να παραμείνει σε εσάς, διότι μαζί μας είναι ο Θεός», πάλι έχει ειπωθεί το Εμμανουήλ. Αφού λοιπόν ο προφήτης ήλεγξε αυτούς που προαναφέρθηκαν, επειδή δεν θέλησαν, επικαλούμενοι τον Εμμανουήλ, να γίνουν ανώτεροι από τους εχθρούς τους, ο ίδιος επικαλείται τον Εμμανουήλ, καθιστώντας τον εαυτό του ξένο προς εκείνους που κατηγορήθηκαν προηγουμένως, τους οποίους και φοβέρισε με την επιδρομή των Ασσυρίων. Στους απίστους λοιπόν απείλησε με όσα προειπώθηκαν, ενώ ο ίδιος ο προφήτης επικαλείται τον Εμμανουήλ εκ μέρους του εαυτού του και των ομοίων του, λέγοντας: «μαζί μας είναι ο Θεός». Έπειτα στρέφει τη σκέψη του στην κλήση των εθνών και τα προτρέπει να επιγνώσουν τον Εμμανουήλ, λέγοντας: «Γνωρίστε, έθνη». Τι όμως να γνωρίσετε, έθνη;

αυτόν τον 〈Εμμανουήλ〉· διότι ο εκ περιτομής ‹λαός ούτε τον γνώρισε ούτε τον κατενόησε› ούτε θέλησε να πιστέψει στην προφητεία, αλλά ούτε ηττήθηκε ούτε υποτάχθηκε στο πρόσταγμα. Εσείς όμως, τα 〈έθνη〉, λάβετε γνώση αυτού που προφητεύεται και, αφού τον κατανοήσετε, μην τολμάτε να αντιστέκεστε, αλλά να νικάσθε 〈ηττώμενοι. Εισακούσατε〉 το πρόσταγμα όλοι εσείς που κατοικείτε 〈μέχρι τα πέρατα της γης〉· και οι ισχυροί και δυνατοί ανάμεσά σας, υποχωρήστε στον λόγο νικώμενοι και 〈ηττώμενοι〉. Και πράξτε το αυτό πρόθυμα γνωρίζοντας ότι, ακόμη και αν δεν το θελήσετε, παρά τη θέλησή σας 〈θα ηττηθείτε〉. Εάν όμως, ανθιστάμενοι στην κλήση του Θεού, εξυφαίνετε κάποιες μηχανορραφίες και επιβουλές εναντίον του Λόγου που σας καλεί, θα αποδειχθεί ότι μάταια κοπιάζετε.⌝ Διότι κάθε 〈βουλή σας την οποία θα σκεφθείτε, θα την διασκορπίσει ο Κύριος, και τον λόγο τον οποίο τυχόν θα εκστομίσετε〉, απειλώντας ότι θα πράξετε κάτι ενάντια στον 〈Εμμανουήλ, δεν πρόκειται να παραμείνει σε εσάς〉. ⌜Και αυτά τα λέμε, επειδή 〈μαζί μας〉 είναι ο 〈Εμμανουήλ〉.⌝ Αυτά λοιπόν έχουν ειπωθεί προς τα 〈έθνη〉 εκ προσώπου των προφητών, αλλάζοντας όμως πάλι ο λόγος, αναφορικά με εκείνους που δεν έχουν θελήσει ακόμη να επικαλεστούν τον 〈Εμμανουήλ〉, αναφέρει τα εξής.

Και αυτό βέβαια έχει εκπληρωθεί κατά λέξη σε εκείνους. Για ποια αιτία, αν βέβαια θέλεις να μάθεις, άκουσε: διότι «μεθ' ημών ο Θεός», ο Εμμανουήλ, αυτός που γεννήθηκε από την παρθένο, αλλά δεν ήταν και μαζί με αυτούς, αφού εάν τον είχαν με το μέρος τους, δεν θα τα είχαν πάθει αυτά. Γι' αυτό ακριβώς, στη συνέχεια ο λόγος διακηρύττει δυνατά στα έθνη τον Εμμανουήλ, λέγοντας: «Μεθ' ημών ο Θεός· μάθετέ το, έθνη, και ηττηθείτε». Και αυτά μας ερμηνεύονται προκειμένου να καταδείξουν ότι πρέπει να εκλαμβάνουμε τις περισσότερες από τις προφητείες άλλοτε μεν κατά λέξη, άλλοτε δε μέσα από αινίγματα. Ορμώμενοι λοιπόν από αυτό, αρμόζει να εξετάζουμε ομοίως και τα υπόλοιπα της προφητείας που έχουμε στα χέρια μας. Εάν όμως, ακόμη και τώρα, οι εκ περιτομής ισχυρίζονται ότι αυτά πρόκειται να συμβούν σε κάποιον μελλοντικό χρόνο, προσδοκώντας ότι θα γίνουν ρητώς και κατά λέξη μόνο επί του Χριστού τον οποίον εκείνοι περιμένουν, πρέπει να τους ρωτήσουμε: πώς αυτός που κατά τη γνώμη τους πρόκειται να έρθει, «θα λάβει τη δύναμη της Δαμασκού και τα λάφυρα της Σαμάρειας απέναντι στον βασιλιά των Ασσυρίων», εφόσον η Σαμάρεια έχει ήδη καταστραφεί στον παρόντα καιρό και δεν υφίσταται πλέον, αλλά ούτε και η ονομαζόμενη δύναμη της Δαμασκού υπάρχει πια καθόλου, ούτε και η δυναστεία των Ασσυρίων, την οποία κατέλυσαν και διαδέχτηκαν παλαιότερα οι Μήδοι και οι Πέρσες; Αφού λοιπόν όλα αυτά μαζί στον παρόντα καιρό δεν υφίστανται διόλου, πώς είναι δυνατόν να προσδοκά κανείς την καθαίρεσή τους σε μελλοντικό χρόνο;

Είναι δε ολοφάνερο το πώς και όλη η χώρα τους έχει καταστεί μέχρι και σήμερα υποχείρια στους εχθρούς και τους πολεμίους τους, και πώς όλα αυτά εκπληρώθηκαν με την παρουσία του Εμμανουήλ. Έτσι ακριβώς, λοιπόν, αναφέρει η Γραφή των Εβραίων, σχεδόν υποδηλώνοντας τον Εμμανουήλ, τον οποίο οι Ιουδαίοι δεν πίστεψαν και έγινε για αυτούς αίτιος τόσων πολλών συμφορών, ενώ από εμάς τα έθνη έγινε πιστευτός και αποδείχθηκε πρόξενος σωτηρίας και επίγνωσης του Θεού. Γι' αυτό στη συνέχεια προστίθεται: «μαζί μας είναι ο Θεός, μάθετέ το, έθνη, και ηττηθείτε». Ηττηθήκαμε, λοιπόν, στ' αλήθεια εμείς από τα έθνη που πιστέψαμε σε αυτόν, νικημένοι από την αλήθεια και από τη δύναμη του Θεού που ήλθε μαζί μας, και αφού ηττηθήκαμε υπακούσαμε σε αυτόν όλοι μαζί, όσοι κατοικούμε μέχρι τα πέρατα της γης, σύμφωνα με την προφητεία που έλεγε: «ακούστε έως τα πέρατα της γης». Εμείς, βέβαια, και ηττηθήκαμε και υπακούσαμε στο κάλεσμά του, προς εκείνους όμως από τα έθνη που ακόμη απειθούν απευθύνονται τα εξής, λέγοντας: «Αν και γίνατε ισχυροί, ηττηθείτε· διότι, εάν πάλι αποκτήσετε ισχύ, πάλι θα ηττηθείτε. Και όποιο σχέδιο και αν σκεφθείτε δεν πρόκειται να παραμείνει σε εσάς, επειδή μαζί μας είναι ο Θεός. Έτσι λέει ο Κύριος με δυνατό χέρι προς εκείνους που απειθούν».

Κεφάλαιο ΙΓ΄. Απειλή κατά των Ιουδαίων, επειδή απέρριψαν τον λόγο της ευαγγελικής χάριτος και για τον λόγο αυτό θα υποπέσουν στην πλάνη του διαβόλου· και επιτίμηση κατά των δαιμόνων, διότι, έστω και αν προς καιρόν υπερισχύσουν εναντίον μας, με τη συμμαχία του Θεού θα ηττηθούν· και κατηγορία των Ιουδαίων επειδή απειθούν στον Χριστό και διάγουν μεν με υποκρισία, παραβαίνουν δε εκουσίως τον νόμο και καυχώνται μάταια για την πεποίθησή τους στον Θεό. ... Επειδή αυτός ο λαός δεν θέλησε το ύδωρ του Σιλωάμ που ρέει ήσυχα, αλλά θέλησε να έχει τον Ρασσίν και τον υιό του Ρομελίου βασιλιά πάνω σας, για τον λόγο αυτό, ιδού, ο Κύριος φέρνει εναντίον σας το ισχυρό και άφθονο ύδωρ του ποταμού, τον βασιλιά των Ασσυρίων και τη δόξα του· και θα ανέλθει σε κάθε φάραγγά σας και θα περιπατήσει πάνω σε κάθε τείχος σας, και θα αφαιρέσει από την Ιουδαία κάθε άνθρωπο που θα μπορεί να σηκώσει κεφάλι ή να επιτελέσει κάτι δυνατό· και θα είναι το στρατόπεδό τους ... Γνωρίστε το, έθνη, και ηττηθείτε, ακούστε το έως τα πέρατα της γης, εσείς που ενισχυθήκατε, ηττηθείτε· διότι, αν πάλι ενισχυθείτε, πάλι θα ηττηθείτε. ... Έτσι λέγει Κύριος ο Θεός: Με ισχυρό χέρι απειθούν στην πορεία της οδού αυτού του λαού, λέγοντας: Ποτέ μην πείτε σκληρό λόγο· διότι οτιδήποτε πει αυτός ο λαός είναι σκληρό ... Τον ίδιο τον Κύριο να αγιάσετε, και αυτός θα είναι ο φόβος σου.

Μεθ' ημών ο Θεός. Γνωρίστε το, έθνη, και ηττηθείτε. Διότι, εάν πάλι αποκτήσετε ισχύ, πάλι θα ηττηθείτε, και όποια βουλή και αν σκεφθείτε, θα την ματαιώσει ο Κύριος. Διότι το στόμα του Κυρίου τα ελάλησε αυτά: Πατέρα, εάν είναι δυνατόν, ας παρέλθει αυτό το ποτήριο. Ω, ποτήριο γεμάτο από ζωή και αθανασία! Το οποίο, αφού το έλαβαν ο Ευνόμιος και ο Άρειος και το θόλωσαν με τη δική τους κακοπιστία, ποτίζουν τον πλησίον με δόλια ανατροπή, αυτοί που νομίζουν ότι η γλυκιά ανάμειξη των νοημάτων του είναι πικρή, και που δεν φοβούνται ούτε τη φωνή που λέει «Ουαί», καθώς η Γραφή αναφέρει: «Αλίμονο σε εκείνον που ποτίζει τον πλησίον του με δόλια ανατροπή! Αλίμονο σε αυτούς που λένε το πικρό γλυκό, και το γλυκό πικρό· αυτούς που παρουσιάζουν το φως ως σκοτάδι, και το σκοτάδι ως φως! Αλίμονο στους συνετούς κατά τη δική τους κρίση, και στους επιστήμονες στα δικά τους μάτια!». Εμείς όμως, αγαπητοί, λαμβάνοντας το ποτήριο του Κυρίου μας, ας αντλήσουμε με πόθο ψυχής την πλούσια διδασκαλία που εμπεριέχεται σε αυτό.

Μαζί μας είναι ο Θεός. Μάθετέ το, Νεστοριανοί, και ηττηθείτε, διότι ο Θεός είναι μαζί μας. Ούτε άνθρωπος, ούτε απεσταλμένος, αλλά ο ίδιος ο Κύριος θα έλθει και θα μας σώσει. Ευλογημένος ο ερχόμενος, ο Κύριος είναι Θεός, και φανερώθηκε σε εμάς. Ας συγκροτήσουμε εορτή για τη γέννηση της Θεοτόκου. Ευφραίνου, Άννα στείρα, εσύ που δεν γεννάς· ξέσπασε και φώναξε δυνατά, εσύ που δεν δοκιμάζεις ωδίνες. Αγαλλιάσου, Ιωακείμ, διότι από τη θυγατέρα σου παιδί γεννήθηκε για εμάς, και δόθηκε σε εμάς, και το όνομά του καλείται άγγελος της μεγάλης βουλής, της παγκόσμιας σωτηρίας, Θεός ισχυρός. Ας ντραπεί ο Νεστόριος και ας βάλει το χέρι στο στόμα του (ας σιωπήσει). Το παιδί είναι Θεός, και πώς δεν είναι Θεοτόκος εκείνη που το γέννησε; Εάν κάποιος δεν ομολογεί την αγία Παρθένο ως Θεοτόκο, είναι χωρισμένος από τη θεότητα. Ο λόγος αυτός δεν είναι δικός μου, και ταυτόχρονα είναι δικός μου· διότι έχω δεχθεί αυτή την βαθύτατα θεολογική κληρονομιά από τον θεολόγο πατέρα Γρηγόριο.

«Για να επιφέρει ο Κύριος τα κακά επί του Αβεσσαλώμ.» «Εισήλθαν τέσσερις λεπροί και, με την ευδοκία του Θεού, φόβισαν ολόκληρο το στρατόπεδο της Συρίας.» «Ενδυναμώθηκε ο Εζεκίας και ανοικοδόμησε το γκρεμισμένο τείχος, και μίλησε στην καρδιά (του λαού) λέγοντας: Να έχετε δύναμη και θάρρος, μην πτοηθείτε μπροστά στον βασιλιά των Ασσυρίων και στο μεγάλο (του) έθνος, διότι μαζί μας είναι περισσότεροι από όσους είναι μαζί του. Μαζί του υπάρχουν σάρκινοι βραχίονες, ενώ μαζί μας είναι ο Κύριος ο Θεός μας· και ο λαός πήρε θάρρος.» «Ο Κύριος είναι ο φωτισμός μου και ο σωτήρας μου, ποιον να φοβηθώ;» και τα λοιπά. «Δεν θα σωθεί βασιλιάς εξαιτίας της πολλής του δύναμης, ούτε ο γίγαντας,» και τα λοιπά. «Όλα μου τα οστά θα πουν: Κύριε, Κύριε, ποιος είναι όμοιός σου;» και τα λοιπά. «Δώσε μας βοήθεια στη θλίψη, διότι είναι μάταιη η σωτηρία που προέρχεται από άνθρωπο.» «Εάν δεν ήταν ο Κύριος μαζί μας· ας το πει τώρα ο Ισραήλ· εάν δεν ήταν ο Κύριος,» και τα λοιπά. «Φώναξα μέσα στη θλίψη μου προς τον Κύριο τον Θεό μου, και με εισάκουσε.» «Θα γίνω γι' αυτήν πύργος ολόγυρα, και θα γίνω η δόξα της.» «Και θα επιφέρω εκδίκηση σε όλους όσους τους ατιμάζουν.» «Μαζί μας είναι ο Θεός· μάθετέ το, έθνη, και ηττηθείτε, και ακούστε έως τα πέρατα της γης.» «Ο Κύριος έγινε βοηθός μου, γι' αυτό δεν ντράπηκα, αλλά έκανα το πρόσωπό μου σαν σκληρή πέτρα, και γνώριζα ότι δεν επρόκειτο να καταντροπιαστώ.» «Ο Κύριος είναι μαζί μου σαν ισχυρός μαχητής.» «

Ύψωσε το κέρας μας, Ιησού· διότι κρατούμε ακέραια τα δικά σου, κηρύττοντας με παρρησία: «Μαζί μας είναι ο Θεός· γνωρίστε το, έθνη, και κατανοήστε αυτό που και ο προφήτης είπε: Θα σε δουν οι λαοί, και θα καταληφθούν από ωδίνες.» Ιδού, ωδινήσαμε και γεννήσαμε το πνεύμα της σωτηρίας σου, την οποία επιτέλεσες για όλους· διότι πάνω στη γη λαλούμε τα ουράνια. Σε είδε κάθε σάρκα, και όπως παλαιά, πάλι άνθισε τώρα· φαιδρύνθηκε η κτίση αντικρίζοντας εσένα τον κτίστη, που φανερώθηκες και φώτισες τα πάντα.