Πατερικές αναφορές στο ΙΕΡΕΜΙΑΣ 1:14

Σε αυτές τώρα φέρνει καπνό ο βορέας, για τον οποίο είπε ο Σολομών ότι «Ο βορέας είναι σκληρός άνεμος, αλλά κατά το όνομα καλείται επιδέξιος», δηλαδή το σκληρό πνεύμα. Εκείνος που επαναστάτησε ενώπιον του Παντοκράτορος και σκλήρυνε την καρδιά του, αυτός τους φέρνει καπνό, αφορμή δακρύων· τον οποίο κάποιοι ονομάζουν επιδέξιο. Και ποιοι είναι αυτοί, αν όχι εκείνοι που έχουν διεφθαρμένο το κριτήριο του νου και εκφέρουν αντεστραμμένες τις αντιλήψεις για τα πράγματα; Εκείνοι που λένε το πικρό γλυκό, και το γλυκό πικρό; Εκείνοι που θεωρούν το φως σκοτάδι, και το σκοτάδι φως; Αυτοί, απατώμενοι από εκείνον που μετασχηματίζεται σε άγγελο φωτός, αποκαλούν επιδέξιο αυτόν τον σκαιό και αποδιωγμένο. — Το ότι δε ο βορράς έχει ταχθεί να υποδηλώνει την αντικείμενη ενέργεια, είναι φανερό από το «Από προσώπου του βορρά θα αναφλεγούν τα κακά»· το οποίο έχει λεχθεί στο όραμα του υποκαιομένου λέβητα. Αυτοί δε εξέπεσαν από το είναι. Επειδή δεν υπάρχει ο όντως Ων μέσα τους, γι' αυτό έχει λεχθεί: «Και δεν μετέχει του είναι».

Γι' αυτό προσθέτει στη συνέχεια: «από πού είστε εσείς και από πού προέρχεται το έργο σας;»· και συνεχίζει ελέγχοντας την υπόσταση της ύλης λέγοντας: «από τη γη· βδέλυγμα σας εξέλεξαν»· διότι, είτε είναι χρυσός και άργυρος, είτε σίδηρος και χαλκός ή λίθος, όλα αυτά είναι υπολείμματα της γης. Αυτά, βεβαίως, όταν παρελήφθησαν για θεοποίηση, έγιναν «βδέλυγμα», ενώ από τη φύση τους δεν ήταν τέτοια, επειδή κάθε έργο του Θεού είναι καλό. Εκείνα όμως που χρησιμοποιήθηκαν από την κακοτεχνία φαύλων ανθρώπων για σκοπούς αθεΐας, έγιναν μιαρά, βδελυρά και άξια μίσους, τα οποία, επειδή είναι άψυχα, δεν μπορούν ούτε «να ευεργετήσουν» ούτε «να βλάψουν», ώστε να αποδεικνύεται από αυτό ότι οι νομιζόμενες ενέργειες ή οι χρησμοί είναι απάτες μάγων και απατεώνων, οι οποίοι καταχρώνται την ηλιθιότητα των πολλών. Αφού είπε αυτά ο λόγος, και τρόπον τινά απέδειξε την ίδια τους την πλάνη σε όσους έχουν εναπομείνει στην ειδωλολατρία, προσθέτει: «εγώ δε ήγειρα αυτόν από τον βορρά», ή σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «θα εξεγείρω από τον βορρά, και αυτόν από τις ανατολές του ηλίου», οι οποίοι και «θα κληθούν», λέει, «με το όνομά μου». Με αυτά, ως μεν «αυτόν από τις ανατολές του ηλίου» εννοεί τον Χριστό και τη «δικαιοσύνη» Του· διότι αυτό δήλωνε και με όσα ανέφερε προηγουμένως, λέγοντας: «ποιος εξήγειρε από την ανατολή δικαιοσύνη;», την οποία φανέρωνε ότι έχει δωριστεί και στα έθνη· ως «εκείνον δε από τον βορρά» εννοεί τον λαό που προέρχεται από τα έθνη, ο οποίος βρισκόταν παλαιότερα στον «βορρά», σύμφωνα με το ρητό: «από το πρόσωπο του βορρά θα ξεσπάσουν τα κακά επί πάντων των κατοίκων της γης».

Τα πλευρά του Βορρά. Γι' αυτό και λέγεται ότι εκτείνεται στα πλευρά του Βορρά. Στους παλαιούς, βέβαια, λεγόταν: «Από τον Βορρά θα αναφλεγούν τα κακά εναντίον όλων των κατοίκων της γης». Επειδή όμως η βασιλεία του Θεού, η οποία συστήθηκε πάνω στη γη, εξεδίωξε εκείνους που παλαιά κατείχαν τα πλευρά του Βορρά, και έσβησε τον λέβητα που έκαιγε κάτω από αυτούς, και αναδείχθηκε ισχυρότερη από τα κακά που παλαιά γέμιζαν τον Βορρά· εύλογα εδώ το προαναφερθέν όρος λέγεται ότι εκτείνεται μέχρι τα πλευρά του Βορρά. Επειδή δε η χάρη του Βασιλέως εκχύθηκε μέχρι και τα έθνη που παλαιά ήταν ειδωλολατρικά, και εφόσον γεωγραφικά ολόκληρη η γη νοείται ότι αποτελείται από δύο μέρη, το μεν ένα προς το μεσημβρινό και νότιο κλίμα, το οποίο λένε ότι είναι η αντοικουμένη, το δε άλλο προς το βόρειο, το οποίο κατοικούμε εμείς· εύλογα ο παρών λόγος, υποδηλώνοντας τη δική μας οικουμένη, την ονόμασε «πλευρά του Βορρά». Διαφορετικά δεν είναι δυνατόν να γίνουν αποδεκτά αυτά, παρά μόνο κατ' αυτόν τον τρόπο: επειδή ακριβώς η Εκκλησία του Θεού, έχοντας πληρώσει τα πλευρά του Βορρά και ολόκληρη τη βόρεια οικουμένη, είναι ορατή με τα ίδια μας τα μάτια· γι' αυτό και έχει λεχθεί: «Όρη Σιών, τα πλευρά του Βορρά, η πόλη του μεγάλου Βασιλέως».

Και πρόσεξε μήπως δι' αυτών, από τη μία το «προς ανατολάς» και το «προς νότον» σημαίνουν δύο τάγματα εκείνων που έχουν επιτύχει την κατά Θεόν προκοπή, το ένα εκ των οποίων αποτελείται από όσους τελειώνονται μέσω της γνώσης και του λόγου και των λοιπών χαρισμάτων του Θείου Πνεύματος, και το άλλο από όσους κατορθώνουν την αρετή μέσω του βίου τους, χωρίς ωστόσο να ενδιατρίβουν σε λεπτομερείς θεωρητικές αναζητήσεις. Τα δε υπόλοιπα δύο μέρη θα πρέπει να είναι διαχωρισμένα από τα προηγούμενα, δηλαδή το προς τη θάλασσα (τη δύση) και το προς τον βορρά, τα οποία αμφότερα υποδηλώνουν την κακία. Διότι λέγει: «από προσώπου του βορρά θα εκκαυθούν τα κακά επί πάντας τους κατοικούντας την γην», και ο δράκοντας λέγεται ότι έχει τη διαμονή του στη θάλασσα, ώστε ευλόγως και εδώ να φανερώνονται πάλι δύο κατηγορίες εκείνων που εκπίπτουν από την Εκκλησία: αφενός εκείνος που αμαρτάνει ως προς το ήθος, και αφετέρου εκείνος που ολισθαίνει μακριά από την υγιή και ορθόδοξη γνώση, ώστε να είναι αυτές οι διαστάσεις του αναφερόμενου όρους των Ελαιών που υπονοούνται από την προφητεία.

Διότι η σοφία του Θεού κατοικεί, όπως λέγει ο ίδιος ο θεσπέσιος Παύλος, σε όσους πολιτεύονται σύμφωνα με αυτήν και οι οποίοι έχουν καταστεί «ερριζωμένοι και τεθεμελιωμένοι σε Αυτόν». Ενδύεται δε τον Χριστό και εκείνος που έχει πάλι τη δυνατότητα να τον απεκδυθεί. Γι' αυτό λέμε ότι σε όσους είναι ερριζωμένοι σε Αυτόν δικαίως ενοικεί, ενώ στους άλλους, λόγω της άφατης φιλανθρωπίας Του, γίνεται ένδυμα, παρέχοντας σκέπη, ώστε να μην υποστούν φθορά από τον βορρά, τον σκληρό και ψυχρό άνεμο, που πνέει άδικα και ψυχοφθόρα ενάντια σε αυτούς που επιστρέφουν σε Αυτόν· διότι «από το πρόσωπο του βορρά θα αναφλεγούν τα κακά». Αφού λοιπόν έλυσε αυτές τις δύο απορίες σε τούτη την επιστολή, καταλήγει ζητώντας τις προσευχές τους.