Πατερικές αναφορές στο ΙΕΡΕΜΙΑΣ 1:16

Διότι αμάρταναν με πολλούς τρόπους, εγκαταλείποντας τον κατά φύση και αληθινό Θεό, και παραδιδόμενοι στις λατρείες των ειδώλων. Διότι προσκύνησαν τα έργα των χεριών τους και, απορρίπτοντας κατά κάποιον τρόπο και τη ζωή σύμφωνα με τον Νόμο, παρασύρονταν σε ό,τι τους φαινόταν αρεστό. Εξαιτίας αυτού του λόγου πλήττονταν από τον Θεό άλλοτε με αφορίες, με σωματικές ασθένειες, με πολεμικές επιδρομές, οι οποίες λεηλατούσαν όλη τη χώρα τους και άρπαζαν τα αγαθά των αγρών. Διότι έχει ειπωθεί προς αυτούς: «Εσύ θα σπείρεις, αλλά δεν θα θερίσεις, εσύ θα εκθλίψεις ελιές, αλλά δεν θα αλειφθείς με λάδι, και κρασί δεν πρόκειται να πιείτε». —«Εάν λοιπόν διορθωθείς, λέγει, ω Ιερουσαλήμ», δηλαδή, εάν μεταβληθείς προς την πνευματική λατρεία, εάν απομακρυνθείς από τους τύπους και επιγνώσεις ότι για εμένα έχει γράψει ο Μωυσής, εάν αποδεχθείς τη χάρη διά της πίστεως, «και δημιουργήσεις καύχημα για τον εαυτό σου επί της γης», δηλαδή λαμπρό καύχημα, προφανώς το εν Χριστώ, «ορκίστηκε ο Κύριος στη δόξα Του», διότι δεν έχει σε τίποτα ανώτερο να ορκιστεί, «και στον βραχίονά Του», ότι από όσα σου είχαν επιβληθεί παλαιότερα λόγω της μεγάλης σου ανυπακοής, τίποτα πλέον δεν θα συμβεί. Διότι δεν θα μείνει χωρίς ανταμοιβή ο ιδρώτας της γεωργικής εργασίας σου, πράγμα που θα το κατανοήσεις πνευματικά, αλλά όπως λέει ο θεσπέσιος Δαβίδ: «Τους καρπούς των κόπων σου θα φας».

Και αυτά μεν αφορούν τα όσα έχουν πραχθεί ιστορικά. Ας αναφέρουμε όμως και για την άλλη γραφή τα πρέποντα, ανάγοντας πλέον σε πνευματική θεωρία τα όσα έχουν ειπωθεί από τον Θεό. Ευγενής μεν ως προς την καταγωγή λόγω των πατέρων ήταν η συναγωγή των Ιουδαίων. Διότι όσοι ανήκαν στον κύκλο του θεσπέσιου Αβραάμ λάτρευσαν ζωντανό και αληθινό Θεό, και βεβαίως υπήρξαν επιμελητές της δικαιοσύνης, στεφανωμένοι άριστα με όλες τις αγαθοεργίες και διαπρέποντες στη γνησιότητα, όντας ακλόνητοι στην πίστη και έχοντας ασκήσει κάθε είδος επιείκειας. Επειδή όμως, όταν η πείνα τους εξώθησε, αναμείχθηκαν με τους Αιγυπτίους και έπειτα διήνυσαν εκεί μακροχρόνιο διάστημα, οι απόγονοί τους άλλαξαν τρόπους και φρονήματα, επιλέγοντας πλέον να ακολουθούν τα έθιμα των κατοίκων της περιοχής και έχοντας ελάχιστη φροντίδα για την ευσέβεια με την οποία είχαν ανατραφεί και είχαν κατορθώσει εξαιρετικά οι πατέρες τους. Διότι προσκύνησαν την κτίση παρά τον Κτίσαντα, καθώς και τα έργα των χεριών τους, όπως είναι γραμμένο. Και περιέπεσαν σε τέτοιο βαθμό βδελυρότητας και βέβηλης ζωής, ώστε να μην υπάρχει σχεδόν κανένας τρόπος φαυλότητας τον οποίο δεν άσκησαν. Και μου φαίνεται πως έπαθαν κάτι ανάλογο με αυτό που θα πάθαινε μια γυναίκα συνετή και ευγενική, η οποία αφού εγκαταλείψει τον δικό της χαρακτήρα και ουσιαστικά αποχαιρετήσει τις συνήθειες που οδηγούν στην κοσμιότητα, επιλέγει αντίθετα να εμφανίζεται με πορνική όψη και εμφάνιση.

Γι' αυτό ο Θεός κατηγορούσε λέγοντας μέσω της φωνής του Ιερεμία: «Διότι σύμφωνα με τον αριθμό των πόλεών σου ήταν οι θεοί σου, Ιούδα». Επειδή κάθε δική τους πόλη ομολογούσε ότι είχε τον δικό της θεό. Αυτό ακριβώς ονομάζει δικαίως πλήθος αδικίας. Διότι είναι αληθινά αδίκημα και ύβρις προς τον Θεό, το να απομακρύνεται κανείς από Αυτόν, και να προσκολλάται σε ξύλα και λίθους, και «στα έργα των χειρών τους», όπως ακριβώς έχει γραφεί. Και μανία ονομάζει τη μαντεία. Λοιπόν, επειδή βρέθηκε σε σένα, λέει, πλήθος αδικίας, γι' αυτό και σε σένα πληθύνθηκε η μανία, δηλαδή η ψευδομαντεία, επειδή ο καθένας από τους ψευδομάντεις, όπως είναι φυσικό, είχε τον δικό του τρόπο με τον οποίο μάντευε. Είναι λοιπόν αληθινά άτοπο και παράνομο και βέβηλο, και ικανότατο στο να μπορεί να λυπήσει και να παροργίσει δεινά τον Θεό των όλων, το να αγαπά κανείς να προσκολλάται στις ψευδολογίες εκείνων που συνηθίζουν να λαλούν αυτά που προέρχονται «από την καρδιά τους, όπως έχει γραφεί, και όχι από το στόμα του Κυρίου». Πρέπει λοιπόν οι Χριστιανοί να προφυλάσσονται από αυτό το αμάρτημα. Διότι μόνο στους λάτρεις των δαιμόνων θα ταίριαζε να νοσούν με τέτοια πράγματα. <Σκοπός του Εφραίμ είναι μαζί με τον Θεό προφήτης, παγίδα σκολιά υπάρχει σε όλες τις οδούς του.> Είναι σύνηθες στην Αγία Γραφή να ονομάζει σκοπούς τους προεστώτες και προβεβλημένους των λαών, και αυτούς που έχουν υψωθεί λόγω τιμής, στους οποίους θα μπορούσε κανείς να αποβλέπει, εάν βέβαια θα ήθελε να ζήσει βίο ευθύ και ανεπίληπτο.

Πρέπει λοιπόν να προσέχουμε, όχι αυτούς που ξεστομίζουν μάταια πράγματα, τους ψευδολόγους, τους βωμολόχους και τους ονειρομάντεις· αλλά μάλλον τον Θεό, ο οποίος αστράφτει στον νου μας το φως της αληθινής θεογνωσίας, και εκχέει νοητές βροχές, εννοώ τις παρηγοριές μέσω του Αγίου Πνεύματος, και αναβλαστάνει χορτάρι για εκείνους που βρίσκονται στον αγρό, δηλαδή πάλι, μας βόσκει σαν σε ολόανθιστο χορτάρι, στην άμωμη γνώση της θεόπνευστης Γραφής. Διότι «ο άνθρωπος, ενώ βρισκόταν σε τιμή, δεν το κατανόησε, εξισώθηκε με τα ανόητα κτήνη και ομοιώθηκε με αυτά»· αλλά αν τυχόν λάβει στον νου του τη γνώση των θείων λογίων, και μεταλάβει από την πνευματική τροφή, τότε ακριβώς αποβάλλοντας τη νωθρότητα, θα βρεθεί και πάλι σε τιμή, κυβερνώμενος από σώφρονα λογισμό, και αναλαμβάνοντας τον νου που αρμόζει στον άνθρωπο. «Εναντίον των ποιμένων οργίστηκε ο θυμός μου, και τους αμνούς θα επισκεφθώ.» Ποιμένες σε αυτά τα λόγια, όπως νομίζω, αποκαλεί τους ψευδοπροφήτες και τους ψευδομάντεις, και τους δασκάλους της απάτης, οι οποίοι έγιναν όλεθρος και παγίδα για κάποιους που, έχοντας αστοχήσει ως προς την αληθινή δόξα του Θεού, απέδωσαν την τιμή και τη λατρεία που του αρμόζει στην κτίση, «και προσκύνησαν τα έργα των ίδιων τους των χεριών», όπως έχει γραφτεί.

Και θα τους μιλήσω με κρίση. Με την κρίση μου θα διαλεχθώ μαζί τους, και αφού τους ελέγξω για την παρανομία τους, έτσι θα τους τιμωρήσω. Στα έργα των χεριών τους. Δεν αναφέρω κάτι άλλο, παρά ότι πρόκειται για κάτι το αλλότριο· και όχι μόνο αυτό, αλλά ότι προσκύνησαν τα έργα των χεριών. Τίποτε δεν είναι τόσο ανάξιο του Θεού, όσο το να δημιουργείται· πρωτίστως μεν το να δημιουργείται, αλλά πολύ περισσότερο το να δημιουργείται από ανθρώπους.