Πατερικές αναφορές στο ΙΕΡΕΜΙΑΣ 36:26

Διότι «αλίμονο», λέει, «σε εκείνους που αποκαλούν το πονηρό καλό και το καλό πονηρό, σε εκείνους που αποκαλούν το γλυκό πικρό και το πικρό γλυκό, σε εκείνους που θεωρούν το φως σκοτάδι και το σκοτάδι φως». Ή μήπως δεν θα συλληφθούν να πράττουν αυτό ακριβώς, μετατρέποντας το αληθινό φως, δηλαδή τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, σε σκοτάδι, μέσω του να μην αρνούνται να κατατάσσουν τον καλό μας ποιμένα ανάμεσα στους ψευδώνυμους ποιμένες, και να τολμούν ίσως να τον τοποθετούν πιο πίσω από τη δική τους τιμή; Διότι εκείνους που απέδιδαν στους εαυτούς τους τον θείο λόγο και, με το όνομα της προφητείας, μηχανεύονταν να λεηλατήσουν τον νου του ποιμνίου και να τον απομακρύνουν από τον δρόμο προς την αλήθεια, παραπλανώντας τον κάπου προς αυτό που φαινόταν σωστό σε αυτούς, και όχι πάντως στον Θεό, τους περιέβαλλαν με μεγάλο σεβασμό εκείνοι που και τότε φαίνονταν να άρχουν. Ο Σαμαίας, για παράδειγμα, ο Σαλαμίτης, αντιπαραθέτοντας τη δική του ψευδολογία στους λόγους του Θεού, αποθρασυνόταν κατά της δόξας του Ιερεμία. Διότι ο ένας βρισκόταν στα δεσμά, ενώ ο άλλος απολάμβανε την τιμή από τον Σεδεκία ως έπαθλο της ψευδολογίας του. Οι Φαρισαίοι όμως τώρα, οι άθλιοι, προχωρώντας πολύ πέρα από την ασέβεια εκείνων και ασχημονώντας με μεγαλύτερη αυθάδεια, δεν αποδίδουν στον Χριστό ούτε καν αυτό που αποδόθηκε στους ψευδοδιδασκάλους. Διότι, τι λένε λοιπόν γι' αυτόν προς εκείνους που άκουγαν με μεγάλη ευχαρίστηση τον λόγο του; «Δαιμόνιο έχει και είναι τρελός· γιατί τον ακούτε;»

Και προς τον Σαμαία. Αναφέρει δε και τα όσα πρόκειται να συμβούν στις γυναίκες τους. «Ο Κύριος σε κατέστησε ιερέα». Τι λοιπόν; Και σε αυτόν τον Σαμαία στέλνει προφήτη; Ιδού τρεις προφητείες: η πρώτη, ότι θα παραμείνουν εβδομήντα έτη· η δεύτερη, ότι θα επιστρέψουν· η τρίτη, ότι ο Αχάαβ και οι περί αυτόν θα πεθάνουν, και θα αποτελούν κατάρα. Διότι έστειλε μήνυμα προς εσάς στη Βαβυλώνα, λέγοντας: «Μακρύς είναι ο χρόνος, χτίστε σπίτια», και τα εξής.

Αυτός ο Σαμέας ήταν άποικος μεταξύ των απαχθέντων· επιθυμώντας, λοιπόν, την επάνοδο, τερπόταν με εκείνους που έλεγαν αυτά τα λόγια. Όταν, συνεπώς, ο προφήτης έγραψε εκείνη την επιστολή και προέτρεπε τον λαό να αποδεχθεί την κατοίκησή του στη Βαβυλώνα, εκείνος, έχοντας αγανακτήσει με τον Σοφονία, ο οποίος ήταν τότε ιερέας, γράφει αρχικά αυτά που παρέθεσα μόλις τώρα από την προφητεία, επιπλήττοντας τον Σοφονία, διότι δεν τιμώρησε τον Ιερεμία που τα απέστειλε. Η δε φράση «στο απόκλεισμα Σινώχ», σημαίνει στον περιορισμό της φυλακής. Διότι η λέξη «Σινώχ» ερμηνεύεται ως εγκλειστήριο· επειδή η εβραϊκή γλώσσα δεν μπορεί να αποδώσει με σαφήνεια τη λέξη φυλακή, αντί της λέξεως δεσμωτήριο, χρησιμοποιεί τη λέξη εγκλειστήριο.

Προλέγει τα δεινά για τους ψευδοπροφήτες που βρίσκονται στη Βαβυλώνα, και στον λαό ότι ο χρόνος της αιχμαλωσίας θα είναι μακρύς, αλλά ότι παρ' όλα αυτά θα υπάρξει επιστροφή. Εξαιτίας αυτών αγανάκτησε ο Σαμέας, και επιπλήττει τον ιερέα, επειδή δεν εμπόδισε τον Ιερεμία να προφητεύσει τέτοια πράγματα. Γι' αυτό ο Θεός απειλεί ότι θα τον εξολοθρεύσει. Έπειτα ακολουθεί παρηγορητικός λόγος προς τον Ισραήλ. Φανερώνει τον καιρό, κατά τον οποίο επρόκειτο να επιστρέψουν από τη Βαβυλώνα. Και αυτός ήταν ο καιρός του Φασέκ (Πάσχα), καθώς μπορεί να διαπιστώσει κανείς και στον Έσδρα, ότι δηλαδή επέστρεψαν κατά την εορτή των Αζύμων. Επομένως, οι Ιουδαίοι ελέγχονται φανερά ότι ψεύδονται. Διότι τα αγαθά που έχουν γραφτεί γι' αυτούς σε αυτό το χωρίο τα προσδοκούν ακόμη, παρόλο που έχουν ήδη έλθει. Γίνεται λόγος περί των νηπίων που αναιρέθηκαν από τον Ηρώδη και προφητεία περί της Νέας Διαθήκης. Επίσης, και την ανοικοδόμηση της πόλεως που έχει αναγραφεί σε αυτό το χωρίο, ακόμη την προσδοκούν οι Ιουδαίοι. Αλλά και αυτή έχει ήδη εκπληρωθεί, καθώς πραγματοποιήθηκε όταν ανέβηκαν από τη Βαβυλώνα. Ο Ιερεμίας λαμβάνει εντολή να αγοράσει τον αγρό του θείου του, και αφού τον αγόρασε αναφέρει ότι, ενώ η πόλη παραδόθηκε, Εκείνος τον διατάσσει να αγοράσει τον αγρό. Ο δε Θεός του λέει: Τα μεν παρόντα δεινά οφείλονται στις αμαρτίες του λαού· θα έλθει όμως καιρός, που η πόλη θα κατοικηθεί και πάλι.

Τι είναι η ασάφεια της Γραφής; Η ασάφεια στις θείες Γραφές έχει πολλές αιτίες. Πρώτον, διότι κάθε γλώσσα, όταν μεταφράζεται σε άλλη, χάνει τον δικό της ειρμό. Δεύτερον, διότι οι ομώνυμες λέξεις στους Εβραίους προκάλεσαν άγνοια στους ερμηνευτές, όπως το «καλος» ως προς τον τόνο και τη σημασία, και το «ορος», και τα παρόμοια. Διότι το «καλός», όταν τονίζεται στη λήγουσα, σημαίνει τον ωραίο και ευπρεπή, τον σπουδαίο στην αρετή και ικανό, ενώ το «κάλος», όταν τονίζεται στην παραλήγουσα, σημαίνει το σχοινί του πλοίου. Πάλι, το «όρος», όταν τονίζεται στην παραλήγουσα, είναι είτε ο ορισμός ενός πράγματος είτε ο λόφος και ο υψηλός τόπος, ενώ το «ορός», όταν τονίζεται στη λήγουσα, είναι το υδατώδες μέρος του γάλακτος. Τρίτον, υπάρχουν εβραϊκές λέξεις οι οποίες δεν μπορούν να μεταφραστούν στους Έλληνες σύμφωνα με τη φυσική τους σημασία, αλλά αφέθηκαν ως είχαν, όπως στον Ιερεμία το απόκλεισμα «σινώχ». Τέταρτον, και η στίξη πολλές φορές δημιουργεί ασάφεια, όπως το «χρηστοί έσονται οικήτορες γης», εάν δεν τεθεί κόμμα (υποστιγμή) στο «χρηστοί». Πέμπτον, και η διαφορά του τόνου, όπως στο «αρχή σοφίας, ζήτησον σοφίαν», εάν δεν τονίσουμε στην παραλήγουσα το «άρχη» και το εκλάβουμε ως ρήμα. Έκτον, υπάρχουν πολλά σε αυτούς που με την ίδια λέξη δηλώνουν τον ενικό και τον πληθυντικό, όπως το Θεός και θεοί. Έβδομον, πολλά μεταβάλλονται ως προς τα πρόσωπα· διότι αυτό που ειπώθηκε προς τον Αβραάμ, «νυν έγνων (τώρα γνώρισα) ότι εσύ φοβάσαι τον Θεό», έχει ειπωθεί αντί του «έγνως» (γνώρισες). Όγδοον, ότι και τα γένη τα χρησιμοποιούν αντίστροφα· διότι αναφέρουν τη σελήνη και τη θάλασσα ως αρσενικά.