Πατερικές αναφορές στο ΙΕΡΕΜΙΑΣ 38:31

Πρόσεξε, σε παρακαλώ, και τον Ιερεμία που ανακράζει γι' αυτόν: «Αυτός είναι ο Θεός μας· κανένας άλλος δεν θα συγκριθεί μαζί του». Για τον Πατέρα ομιλεί, ή για τον Υιό; Για τον Πατέρα, λέει. Ο Πατέρας σαρκώθηκε, ή ο Υιός; Ο Υιός. Επομένως, σύμφωνα με τα λεγόμενά σου, ο Πατέρας σαρκώθηκε. Αλλά τώρα βλέπω, σύμφωνα με τον λόγο του προφήτη, ότι ο Υιός είναι εκείνος που συναναστράφηκε με τους ανθρώπους. Ναι, ο Κύριος σαρκώθηκε, ενώ ο Πατέρας παρέμεινε άσαρκος. Ας ελεγχθείς, λοιπόν, ανόητε, ότι ομιλεί για τον Υιό, από τα εξής: «Αυτός είναι ο Θεός μας· κανένας άλλος δεν θα συγκριθεί μαζί του· αυτός ανακάλυψε κάθε οδό της γνώσης, και την έδωσε στον Ιακώβ τον δούλο του, και στον Ισραήλ τον αγαπημένο του· μετά από αυτά εμφανίστηκε πάνω στη γη, και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους». Τον βλέπεις ότι είναι και νομοθέτης; Διότι, εάν αυτός ανακάλυψε κάθε οδό της γνώσης και την έδωσε στον Ιακώβ τον δούλο του, και στον Ισραήλ τον αγαπημένο του, αυτός είναι εκείνος που εμφανίστηκε και στον Μωυσή και νομοθέτησε. Και από πού είναι αυτό φανερό; Άκου τον προφήτη που λέει: «Θα συνάψω μαζί σας μια καινή διαθήκη, όχι σαν τη διαθήκη που σύναψα με τους πατέρες σας, όταν τους έπιασα από το χέρι για να τους βγάλω από τη γη της Αιγύπτου· θέτοντας τους νόμους μου στις καρδιές τους, και θα τους εγγράψω στις διάνοιές τους· και αυτοί θα είναι ο δικός μου λαός, και εγώ θα είμαι ο Θεός τους». Βλέπεις ότι αυτός είναι ο νομοθέτης της Παλαιάς και της Καινής;

Και μέσω του Ιερεμία, σχετικά με αυτήν ακριβώς την Καινή Διαθήκη, λέει τα εξής: Ιδού, έρχονται ημέρες, λέει ο Κύριος, και θα συνάψω με τον οίκο του Ισραήλ και με τον οίκο του Ιούδα μια καινή διαθήκη, όχι σαν τη διαθήκη που συνήψα με τους πατέρες τους, κατά την ημέρα που τους έπιασα από το χέρι για να τους βγάλω από την Αίγυπτο. Εάν λοιπόν ο Θεός προκήρυξε ότι επρόκειτο να οριστεί μια καινή διαθήκη, και μάλιστα αυτή ως φως των εθνών, και βλέπουμε και είμαστε πεπεισμένοι ότι μέσω του ονόματος αυτού του σταυρωθέντος Ιησού Χριστού προσέρχονται στον Θεό εγκαταλείποντας τα είδωλα και την άλλη αδικία, και διατηρούν την ομολογία τους και την ευσέβεια υπομένοντας μέχρι θανάτου, τότε είναι δυνατόν σε όλους να κατανοήσουν, τόσο από τα έργα όσο και από τη δύναμη που τα ακολουθεί, ότι αυτός είναι ο καινός νόμος και η καινή διαθήκη και η προσδοκία όσων από όλα τα έθνη αναμένουν τα αγαθά από τον Θεό.

Ακόμη, για να σας πείσω ότι δεν έχετε κατανοήσει τίποτα από τις Γραφές, θα υπενθυμίσω και έναν άλλο ψαλμό που ειπώθηκε από τον Δαβίδ μέσω του Αγίου Πνεύματος, για τον οποίο ισχυρίζεστε ότι έχει ειπωθεί για τον Σολομώντα, ο οποίος υπήρξε επίσης βασιλιάς σας. Όμως, και αυτός έχει ειπωθεί για τον δικό μας Χριστό. Εσείς ωστόσο εξαπατάτε τους εαυτούς σας από τις ομόηχες λέξεις. Διότι, όπου αναφέρεται ότι ο νόμος του Κυρίου είναι άμωμος, δεν τον ερμηνεύετε για εκείνον που επρόκειτο να έρθει μετά από αυτόν, αλλά για εκείνον που δόθηκε μέσω του Μωυσή, παρόλο που ο Θεός διακηρύσσει ότι θα συνάψει νέο νόμο και νέα διαθήκη. Και όπου λέγεται: «Θεέ, δώσε την κρίση σου στον βασιλιά», επειδή ο Σολομών έγινε βασιλιάς, ισχυρίζεστε ότι ο ψαλμός ειπώθηκε για αυτόν, ενώ τα λόγια του ψαλμού κηρύττουν ρητώς ότι έχουν ειπωθεί για τον αιώνιο βασιλιά, δηλαδή για τον Χριστό. Διότι ο Χριστός έχει κηρυχθεί ως βασιλιάς, ιερέας, Θεός, Κύριος, άγγελος, άνθρωπος, αρχιστράτηγος, λίθος, και παιδί που γεννιέται και γίνεται αρχικά παθητός, έπειτα ανέρχεται στον ουρανό και πάλι έρχεται με δόξα και έχει αιώνια τη βασιλεία, όπως το αποδεικνύω από όλες τις Γραφές. Και για να κατανοήσετε αυτό που είπα, παραθέτω τα λόγια του ψαλμού. Είναι δε τα εξής: «Θεέ, δώσε την κρίση σου στον βασιλιά και τη δικαιοσύνη σου στον υιό του βασιλιά, για να κρίνει τον λαό σου με δικαιοσύνη και τους φτωχούς σου με δίκαιη κρίση. Ας φέρουν τα όρη ειρήνη στον λαό, και οι λόφοι δικαιοσύνη».

Διότι, ποια ήταν η ανάγκη της παρουσίας του, αν βρισκόταν στο ίδιο επίπεδο με τον Μωυσή; Και ποια η ανάγκη προφητείας γι' αυτόν, αν ήταν απλώς ένας από τους πολλούς; Και για ποιον από τους μεγάλους προφήτες είχε προφητευθεί το: «Αυτόν θα ακούτε σε όλα, και η ψυχή που δεν θα ακούσει, θα εξολοθρευθεί», δηλαδή θα υποστεί την εξολόθρευση στη Γέεννα; Θα ήταν περιττά αυτά τα λόγια, εάν ο προαγγελλόμενος δεν έδινε νέους θεσμούς και, όπως είπε ο Ιερεμίας, μια «καινή διαθήκη, όχι σαν εκείνη που συνήψε με αυτούς που έβγαλε από την Αίγυπτο». Εάν πράγματι η προτροπή αφορούσε την τήρηση του παλαιού νόμου, δεν θα πρόσταζε να υπακούουν σε όλα τον προφήτη αυτόν, αλλά μάλλον να ακολουθούν πιστά τον αρχαίο νόμο και να μην απομακρύνονται καθόλου από όσα είχαν παραδοθεί από παλιά. Τώρα όμως συμβαίνει το εντελώς αντίθετο: αφού η προφητεία σιώπησε για τον νόμο, υπέδειξε να προσέχουν σε όλα τον προφήτη, προσθέτοντας μάλιστα και την απειλή του ολέθρου για τους παραβάτες.

52. Έχει δε ως εξής: Ιδού, έρχονται ημέρες, λέει ο Κύριος, και θα συνάψω με τον οίκο του Ισραήλ και με τον οίκο του Ιούδα μια νέα διαθήκη, όχι σαν τη διαθήκη που σύναψα με τους πατέρες τους, κατά την ημέρα που τους έπιασα από το χέρι για να τους βγάλω από τη γη της Αιγύπτου. Επειδή αυτοί δεν έμειναν πιστοί στη διαθήκη μου, και εγώ τους παραμέλησα, λέει ο Κύριος. Διότι αυτή είναι η διαθήκη που θα συνάψω με τον οίκο του Ισραήλ μετά από εκείνες τις ημέρες, λέει ο Κύριος: θα δώσω τους νόμους μου στη διάνοιά τους, και θα τους γράψω πάνω στις καρδιές τους, και θα είμαι σε αυτούς Θεός, και αυτοί θα είναι σε εμένα λαός. Και δεν θα διδάσκει καθένας τον συμπολίτη του, και καθένας τον αδελφό του λέγοντας: Γνώρισε τον Κύριο. Διότι όλοι θα με γνωρίζουν, από τον μικρότερο μέχρι τον μεγαλύτερό τους. Διότι θα είμαι ίλεως στις αδικίες τους, και τις αμαρτίες τους δεν θα τις θυμηθώ πια. Και ο μεν προφήτης του Πνεύματος λέει τέτοια. Ποιος, λοιπόν, δεν έχει ακούσει αυτά τα θεόπνευστα λόγια; Διότι παντού στη γη και στη θάλασσα βλέπει κανείς διασκορπισμένο το κήρυγμα των θεοφόρων ανδρών. Ποιος δε είναι τόσο ασύνετος και ανόητος, ώστε να θεωρεί ως μηδέν τα λόγια του Πνεύματος, και να προσκολλάται σε όσα έχουν εφευρεθεί από τη μεθοδεία του διαβόλου; Ποιας κατηγορίας και κόλασης δεν θα ήταν άξιοι, ας πει κάποιος από αυτούς που αγαπούν την ευθύτητα του λόγου. Τι είναι πιο ευθύ ή πιο ξεκάθαρο από αυτά; Άραγε δεν ελέγχει τη ματαιότητα των ανοήτων;

Αλλά ας στραφούμε τώρα εγκαίρως στην ανάπτυξη των προλεχθέντων. Ιδού, έρχονται ημέρες, λέει ο Κύριος, και θα συνάψω με τον οίκο του Ισραήλ και με τον οίκο του Ιούδα καινή διαθήκη. Ως ημέρες δε δεν θα μπορούσαν να νοηθούν άλλες, από αυτές που άλλοι προφήτες διδάσκουν ως έσχατες, έστω και αν εδώ αναφέρεται αορίστως, κατά τις οποίες ο Λόγος του Θεού συναναστράφηκε με τους ανθρώπους εν σαρκί. Διότι κατά τη συντέλεια των αιώνων φανερώθηκε το μυστήριο του Χριστού, και Αυτός εισήγαγε σε εμάς τους νόμους και την καινή διαθήκη. Διαφορετικά, ας μας γνωστοποιήσουν αυτοί που αντιτάσσονται σε εμάς και στην αλήθεια κάποιον άλλον χρόνο, μεταγενέστερο από αυτόν τον προφητικό λόγο, και ας παρουσιάσουν κάποια άλλη διαθήκη, και τότε εμείς θα σιωπήσουμε.

Αυτά, πριν γίνουν πράξη, τα φανέρωσε ο Θεός πολλά χρόνια πριν μέσω της φωνής των προφητών. «Θα συνάψω», λέει, «καινή διαθήκη, όχι σαν τη διαθήκη που συνήψα με τους πατέρες σας»· αλλά ποια είναι αυτή; Αυτή, λέει, είναι η διαθήκη που θα συνάψω με τον οίκο του Ισραήλ και με τον οίκο του Ιούδα: «θέτοντας τους νόμους μου στη διάνοιά τους, και στις καρδιές τους θα τους γράψω», όχι ρυθμίζοντάς τα μέσω φωνής, αλλά άμεσα ο ίδιος ο νομοθέτης. «Διότι δεν θα διδάσκουν πλέον», λέει, «ο καθένας τον αδελφό του και ο καθένας τον πλησίον του λέγοντας, 'Γνώρισε τον Κύριο', επειδή όλοι θα με γνωρίζουν, από τον μικρότερο έως τον μεγαλύτερο από αυτούς». Αφού έλαβε αυτόν τον νόμο, και ο Δαβίδ άρθρωσε εκείνη τη μακάρια φωνή ότι «εγώ γνώρισα ότι είναι μέγας ο Κύριος». Εγώ γνώρισα, λέει, αφού έλαβα ο ίδιος πείρα, όχι επειδή άκουσα άλλους να διδάσκουν. Γι' αυτό, προτρέποντας και τους άλλους στα ίδια, λέει, γευθείτε και δείτε ότι είναι αγαθός ο Κύριος.

Γι' αυτόν τον λόγο, αυτός ο νόμος είναι πνευματικός, επειδή το Πνεύμα κατεργάζεται τα πάντα, ενώ εκείνος ήταν γραπτός, επειδή σταμάτησε στα γράμματα και τις φωνές. Γι' αυτό και εκείνος ήταν σκιά και εικόνα, ενώ τα παρόντα είναι πραγματικότητα και αλήθεια. Διότι τα λόγια και τα γράμματα, σε σχέση με την ίδια την ύπαρξη των πραγμάτων, έχουν τη θέση εικόνας. Αυτά, πριν γίνουν πράξη, τα προανήγγειλε ο Θεός πολλά χρόνια πριν μέσω της γλώσσας των προφητών: «Θα συνάψω», λέει, «καινή διαθήκη, όχι σαν τη διαθήκη που σύναψα με τους πατέρες σας». Αλλά ποια είναι αυτή; «Αυτή», λέει, «είναι η διαθήκη που θα συνάψω με τον οίκο Ισραήλ και με τον οίκο Ιούδα: θα θέσω τους νόμους μου στη διάνοιά τους και θα τους γράψω στις καρδιές τους». Όχι ρυθμίζοντάς τα μέσω φωνής, αλλά ο ίδιος ο νομοθέτης άμεσα. «Διότι δεν θα διδάσκει πλέον», λέει, «ο καθένας τον πλησίον του λέγοντας: Γνώρισε τον Κύριο, επειδή όλοι θα με γνωρίζουν, από τον μικρότερο έως τον μεγαλύτερο από αυτούς». Έχοντας λάβει αυτόν τον νόμο και ο Δαβίδ, άφησε εκείνη τη μακάρια φωνή λέγοντας: «Εγώ γνώρισα ότι ο Κύριος είναι μέγας». «Εγώ γνώρισα», λέει, λαμβάνοντας ο ίδιος προσωπική πείρα, και όχι ακούγοντας άλλους να διδάσκουν. Γι' αυτό, προτρέποντας και τους άλλους στα ίδια: «Γευθείτε», λέει, «και δείτε ότι ο Κύριος είναι αγαθός». Αν και ο μακάριος ύμνησε την αγαθότητα του Θεού με πολλούς και ποικίλους λόγους, επειδή τα λόγια δεν μπορούσαν να χωρέσουν την πραγματικότητα αυτών των πραγμάτων, καλεί τους ακροατές στην προσωπική πείρα όσων υμνούνται.